ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


ચાલો લોકશિક્ષક શ્રીકૃષ્ણ સાચા અર્થમાં સમજીએ..

Shree Krisna

Shree Krisna

– ડો. દિનકર જોશી

કેલિડોસ્કોપ નામના રમકડામાં આંખ ઠેરવીને કાચના ટુકડાઓના અદ્ભુત વૈવિધ્યને મન ભરીને માણ્યાં ન હોય એવો કોઇ માણસ શોધ્યોય નહીં જડે. પ્રતિક્ષણ આ કાચના ટુકડાઓ એટલા બધા આકર્ષક વૈવિધ્યને આપણી આંખ સામે સજીવન કરે છે કે આપણે મુગ્ધ થઇ જઇએ. શ્રીકૃષ્ણ ખરેખર થયા હશે કે નહીં અને થયા હશે તો કેટલાં વરસ પહેલાં થયા હશે એની શોધખોળ કરવાને બદલે જો એમને ખરેખર માણવા કે સમજવા હોય તો આ કેલિડોસ્કોપિય સૌંદર્ય જ કામ લાગે એમ છે. પ્રતિક્ષણ બદલાય અને પ્રત્યેક બદલાયેલું રૂપ મનમાન્યો અહેસાસ કરાવે એવા આ શ્રીકૃષ્ણે ભગવદ ગીતામાં એક શબ્દ પ્રયોજ્યો છે. લોકસંગ્રહ અર્જુન માટે આ શબ્દ બરાબર હતો પણ આપણા માટે આ શબ્દનો અર્થ સમાજસેવા થાય છે. સ્વાર્થનું સદંતર વિગલન કરીને અન્યો માટે આપણે જે કંઇ કરીએ અને જેના થકી સમાજ ઊજળો થાય એવી સમાજસેવા એટલે લોકસંગ્રહ..

આવા કોઇપણ પ્રકારના લોકસંગ્રહના પાયામાં શિક્ષણ રહેલું હોય છે. આ શિક્ષણ એટલે પાઠ્યપુસ્તકો દ્વારા પ્રાપ્ત થતાં વિદ્યાપીઠોનાં સર્ટિફિકેટો નહીં. શરીરમાં વહેતા લોહીમાં સહજ થઇ જતી સંસ્કાર ભૂમિકા એટલે શિક્ષણ. કૃષ્ણે પોતાના આયુ કાળમાં આજીવન આવું શિક્ષણ એમના તત્કાલીન યુગને આપ્યું છે. ભાંખોડિયા ભરતા લાલાથી માંડીને યોગેશ્વર સુધીનાં એમનાં સંખ્યાબંધ રૂપોમાં એમનું શિક્ષક તરીકેનું એક રૂપ પણ જોવા જેવું છે. આર્યાવર્ત ત્યારે ગણતંત્રો દ્વારા પ્રજાકીય શાસન ભોગવતા સમૂહોનો પ્રદેશ હતો. વ્રજભૂમિ પણ સ્વતંત્ર અને મથુરા પણ સ્વતંત્ર. મથુરાના કંસે જોહુકમીથી વ્રજને ખંડણી ભરવા ફરજ પાડી. વ્રજની ગાયોનું ઘી, માખણ, દહીં ઇત્યાદિ ગોકુળની ગોપિકાઓ મથુરાના સીમાડે અર્પણ કરવા જતી. આ ગોરસ એ જ તો ધનસંપત્તિ હતા.

જેઓ ધનસંપત્તિ પરિશ્રમ કરીને પ્રાપ્ત કરે છે તેમની એ સંપત્તિ જેઓ પરિશ્રમ કરતા નથી તેઓ શી રીતે લઇ જઇ શકે..?? કૃષ્ણે પોતાના બાલસખાઓ સાથે મથુરાના માર્ગે જતું આ ગોરસ રોક્યું, લૂટ્યું, સ્વયં ખાધું અને સહુ કોઇને ખવડાવ્યું. પણ લોકજાગૃતિના આ કામમાં જો વસતિનો અર્ધો ભાગ એટલે કે સ્ત્રીઓ સાથ અને સહકાર ન આપે તો આ જાગૃતિનો પાઠ ફળદાયી ન નીવડે. સ્ત્રીઓ તો બાળઉછેર અને ગૃહ વ્યવસ્થામાં વ્યસ્ત હોય એટલું જ નહીં, શરમાળ પણ હોય. એને બહાર શી રીતે લાવવી..?? કૃષ્ણે વ્રજભૂમિ ઉપર રાસનાં આયોજનો કર્યાં. આ રાસ નિમિત્તે ગોપકન્યાઓ બહાર આવી. કૃષ્ણે એમને લોકસંગ્રહનો પાઠ શીખવ્યો. જે સમાજમાં સ્ત્રી અને પુરુષ સહભાગી થઇને કામ કરે છે એ સમાજ પછાત કે પરતંત્ર રહેતો નથી.

યમુના નદીના પ્રચંડ જળરાશિમાં કાલિય નાગના નામે કોઇ સત્તાધીશ હોય અને પોતાની સત્તાની આણથી પાણીને વિષયુક્ત બનાવીને એનો ઉપભોગ કરતા તટપ્રદેશના લોકોને રોકે એ કેમ સહન થાય..?? જળરાશિ તો પ્રકૃતિદત્ત છે. એના ઉપર કોઇનું સ્વામીત્વ ન હોય. કૃષ્ણે આ જળરાશિ મુક્ત કરાવ્યો અને લોકોને સમજાવ્યું કે પ્રકૃતિદત્ત જળ સહુ કોઇની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે છે. કોઇના સ્વામીત્વ માટે નહીં.. (આજે આપણી નર્મદા કે કાવેરી નદીઓનાં જળ માટે ઝઘડતાં રાજ્યો આ જાણતાં હશે ખરાં..??) ધર્મનું અનુશીલન હંમેશાં થવું જોઇએ પણ જ્યારે વહેવારિક જીવનમાં ધર્મસંકટ પેદા થાય, બે ધર્મો વચ્ચે સંઘર્ષ પેદા થાય ત્યારે શું કરવું..?? જીવનમાં આવું અવાર નવાર બને છે. કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં શસ્ત્ર હાથમાં ન લેવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી અને છતાં ભીષ્મના વધ માટે કૃષ્ણે પ્રતિજ્ઞાભંગ કર્યો. પોતાની પ્રતિજ્ઞા અને ભીષ્મનો વધ આ બે પૈકી ધર્મના શાસનને કાયમી કરવા માટે ભીષ્મનો વધ મોટો ધર્મ હતો. વ્યક્તિ કરતાં સમષ્ટિ મહાન છે. કૃષ્ણે વ્યક્તિ તરીકે પોતાની પ્રતિજ્ઞાનો ભોગ આપીને સમષ્ટિના કલ્યાણને પસંદ કર્યું. અઢાર અક્ષૌહિણીને તો ઠીક પણ ભાવિ પેઢીઓને સુદ્ધાં એમણે શીખવ્યું કે વ્યક્તિ કરતાં સમષ્ટિ મહાન છે. ધર્મને ઓળખતાં શીખો. નાના ધર્મના ભોગે મોટા ધર્મનું રક્ષણ કરો.

પ્રાગજ્યોતિષપુરના ભૌમાસુરના અંત:પુરમાં બળજબરીથી રોકવામાં આવેલી સોળ હજાર સ્ત્રીઓને કૃષ્ણે મુક્ત કરી. મુક્તિ પામેલી આ સ્ત્રીઓ સમાજની દૃષ્ટિએ દૂષિત હતી. હકીકતે તેઓ નિર્દોષ હતી. ભૌમાસુરે એમના પતિઓને પરાસ્ત કરીને એક વિજેતા તરીકે એમની ખંડણી મેળવી હતી. આ સ્ત્રીઓનો હવે સામાજિક દરજ્જો શો હોઇ શકે..?? એ તિરસ્કૃત અને અનાથ બની જાય. કૃષ્ણે આ તમામ અપહ્યુતાઓને દ્વારકાના પોતાના મહેલમાં આશ્રય આપીને રાજવધૂનો દરજ્જો આપ્યો. જે સમાજ નિર્દોષ સ્ત્રીઓનું સ્થાન કે સન્માન જાળવી શકતો નથી એ સમાજ પોતાને સંસ્કૃતિનો સંરક્ષક કહી શકતો નથી. કૃષ્ણે સંસ્કૃતિ સંરક્ષકનો આ પાઠ એક લોકશિક્ષક તરીકે પોતાની તત્કાલીન પેઢીને શીખવ્યો.

યુદ્ધથી કોઇ પ્રશ્ન કાયમ માટે કદી ઊકેલતો નથી છતાં આસુરી તત્ત્વો યુદ્ધ અનિવાર્ય બનાવી મૂકે ત્યારે મહાવિનાશના ભોગે પણ એમને વશ કરવા જોઇએ. આ આસુરી તત્ત્વ પોતાના પરિવારના જ હોય તો પણ લાગણીઓથી ઉપર ઊઠીને અધર્મનો નાશ કરવો જ જોઇએ. અધર્મનો આવો નાશ કરતી વખતે કશું મેળવવા માટે નહીં પણ આવી પડેલા કર્મને આસક્તિ મુક્ત થઇને નીભાવવું એ જ ધર્મ છે એવો શાશ્વત ઉપદેશ કૃષ્ણે જગદગુરુ બનીને કુરુક્ષેત્રના મેદાનમાં અર્જુનને આપ્યો. લોકશિક્ષક તરીકેની કૃષ્ણની આ અમીટ સિદ્ધિ છે. કૃષ્ણે એમના જીવનકાળ દરમિયાન એમના તત્કાલીનોને જે શીખવ્યું છે એ પેઢીઓ પછી આપણા સહુ માટે એવું ને એવું જ તરોતાજા છે. (મુંબઈ સમાચારમાંથી સાભાર )

shree krishnam vande jagad gurum message for all religious indian people gujarat mathura vrundavan dwarkadhish temple yogeshwar shree krishna gujarat india religious gopi arujun mahabharat

Advertisements


સ્વાતંત્રય પર્વની આપ સહુને શુભકામનાઓ..

flag with child

flag with child

– દર્શના ઠક્કર

૧૫ મી ઓગષ્ટ આપણો સ્વાતંત્રય દિવસ છે આ દિવસોમાં ફિલ્મ રસિયાઓ દેશભક્તિની ફિલ્મો જોવાનું પસંદ કરતા હોય છે. હિન્દી ફિલ્મોમાં દેશભક્તિ ઉપર અનેક યાદગાર ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે. દેશભક્તિની વાત નીકળે એટલે સ્વાભાવિક રીતે મનોજકુમારની યાદ પહેલી આવે. જે.પી દત્તાએ પણ ફિલ્મો દ્વારા દર્શકોનાં દિલો-દિમાગ ઉપર દેશભક્તિનો જાદૂ ચલાવવામાં સફળતા મેળવી છે. ચાલો જાણીએ ૧૦ ફિલ્મો જે દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને સેવાનો ભાવ જગાવવામાં સફળ રહી.

ધ લીજેન્ડ ઓફ ભગતસિંહ : શહીદ ભગતસિંહ ઉપર ઘણી ફિલ્મો બની છે. સૌથી વધુ ચર્ચા ૧૯૬૫માં બનેલી મનોજકુમાર અભિનીત ફિલ્મ તથા ૨૦૦૨ માં અજય દેવગન અભિનિત ફિલ્મની જોવા મળી. ફિલ્મમાં સુખદેવ, રાજગુરુ, ચંદ્રશેખર આઝાદ દ્વારા થયેલી દેશભક્તિની વાતો યુવાનોના દિલમાં વસી ગઈ.

બૉર્ડર : ૧૯૯૭માં બનેલી બૉર્ડર ફિલ્મમાં જે.પી દત્તાએ ૧૯૭૧માં રાજસ્થાનની સીમા ઉપર થયેલા ભારત-પાક વચ્ચેના યુદ્ધની સત્ય ઘટના ઉપર ફિલ્મ બનાવી. ફિલ્મમાં સની દેઓલ, સુનીલ શેટ્ટી, અક્ષયખન્ના, જેકી શ્રોફ, પુનિત ઈસ્સર, સુદેશ બેરીએ અભિનય ર્ક્યો હતો.

હકીકત : આ ફિલ્મ ૧૯૬૨માં ભારત-ચીન વચ્ચે થયેલા યુદ્ધની ઉપર બનાવવામાં આવી છે. એક એવી લડાઈ જેને માટે ભારતે ક્યારેય વિચાર્યું પણ ન હતું. કોઈપણ પ્રકારની તૈયારી પણ કરી ન હતી. સૈનિકો પાસે પૂરતાં શશ્ત્રો પણ ન હતાં. આ લડાઈમાં કેપ્ટન બહાદુર સિંહ (ધર્મેંન્દ્ર) પોતાની ટુકડીના જવાનોને બચાવી લે છે. ફિલ્મ શાનદાર બની હતી. યુદ્ધ ઉપર દેશમાં બનેલી આ પ્રથમ હિન્દી ફિલ્મ હતી. ફિલ્મનું યાદગાર ગીત અબ તુમ્હારે હવાલે વતન સાથિયો આજે પણ ગીત સાંભળતાં આંખમાં પાણી છલકાઈ જાય છે. આ ફિલ્મનું લેખન-નિર્દેશન ચેતન આનંદે ર્ક્યું હતું. ધર્મેન્દ્ર સિવાય ફ્લ્મિમાં બલરાજ સહાનીએ પણ ઉત્કૃષ્ટ અભિનય ર્ક્યો હતો.

કર્મા : ૧૯૮૬માં બનેલી ફિલ્મ કર્મામાં મલ્ટિસ્ટાર્સ જોવા મળ્યા હતા. ફિલ્મમાં દિલીપકુમારની સાથે નૂતન, અનિલ કપૂર, જેકી શ્રોફ અને અનુપમ ખેરે પણ અભિનય ર્ક્યો હતો. ફિલ્મમાં બતાવવામાં આવ્યું હતું કે કઈ રીતે દેશમાં આતંકનો પ્રકોપ વધતો હતો. દિલીપકુમારે કેટલાક કેદીઓની મદદથી આતંકનો સફાયો ર્ક્યો હતો. ફિલ્મનું ગીત હર કરમ અપના કરેંગે એ વતન તેરે લિએ આજે પણ એટલું જ લોકપ્રિય છે.

ક્રાંતિ : આ ફિલ્મ ૧૯૮૧માં આવી હતી. ફિલ્મની વાર્તા કાલ્પનિક હતી. અંગ્રેજોએ ચાલાકીથી એક રિયાસતને પોતાના તાબામાં લઈ લીધું હતું. સેનાપતિને ભાગવું પડે છે. તેનો પરિવાર વિખૂટો પડી જાય છે. સેનાપતિ તથા તેનો પુત્ર અંગ્રેજોની વિરુદ્ધમાં સંઘર્ષ કરે છે. આ ફિલ્મ પણ મલ્ટિસ્ટાર્સ હતી. દિલીપકુમાર,  મનોજકુમાર, શશીકપૂર, શત્રુઘ્ન સિન્હા, હેમા માલિની અને નિરુપા રૉયે અભિનય ર્ક્યો હતો.

લગાન : અંગ્રેજોએ ભારતમાં રાજ કરીને ભારતીયો ઉપર અનેક અત્યાચાર ર્ક્યા હતા. આ વિષયને ધ્યાનમાં લઈને લગાન ફિલ્મનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. ગામડાંમાં રહેતી નિર્દોષ અને અભણ પ્રજાનું શોષણ અંગ્રેજો દ્વારા કરવામાં આવતું હતું. વધુ કર પણ ભરવો પડતો. કર નાબૂદ કરવા માટે અંગ્રેજોએ એક શર્ત રાખી હતી કે બંને વચ્ચે ક્રિકેટ મેચ રમાય તથા જો અંગ્રેજો હારી જાય તો કર નાબૂદ કરવામાં આવે. ક્યારેય ક્રિકેટ ન રમેલાં ગામના યુવાનો ક્રિકેટ ટીમ બનાવે છે. અંગ્રેજોને હરાવી પણ દે છે. દેશભક્તિની ભાવનાઓથી ભરપૂર આ ફિલ્મ બૉક્સ ઑફિસ ઉપર પણ સફળ રહી હતી. ઑસ્કાર ઍવૉર્ડ માટે પણ તેને મોકલવામાં આવી હતી.

એલઓસી કારગિલ : વર્ષ ૨૦૦૩માં આ ફિલ્મની રજૂઆત થઈ હતી. ૧૯૯૯ના ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે જે કારગિલ યુદ્ધ ખેલાયું તેની ઉપર આ ફિલ્મ બની હતી. ફિલ્મનું નિર્માણ જે.પી દત્તાએ ર્ક્યું હતું. ફિલ્મમાં કારગિલ યુદ્ધમાં શહીદ થયેલા વીરોની બહાદુરી દર્શાવવામાં આવી હતી. ફિલ્મમાં અજય દેવગણ, અરમાન કોહલી સંજય દત્ત, નાગાર્જુન, સૈફ અલી ખાન, સુનીલ શેટ્ટી,અભિષેક બચ્ચન મોહનીશ બહલ, અક્ષય ખન્ના, મનોજ બાજપાયી, આશુતોષ રાણા, રાની મુખરજી, કરીના કપૂર, ઈશા દેઓલ અને રવીના ટંડને અભિનય ર્ક્યો હતો.

મંગલ પાંડે : આઝાદીની લડાઈમાં અંગ્રેજોની સામે માથું ઊંચકનાર એટલે જ મંગલ પાંડે. અંગ્રેજોની સામે પહેલો સશસ્ત્ર વિદ્રોહ સંપૂર્ણ દેશમાં આગની જેમ ફેલાઈ ગયો હતો. ૮ એપ્રિલ ૧૮૫૭માં બ્રિટિશ આર્મી દ્વારા મંગલપાંડેને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. મંગલ પાંડે દ્વારા પ્રત્યેક ભારતીયના દિલમાં આઝાદીની આગ તો ફેલાઈ ગઈ હતી. ભારતના આ ક્રાંતિકારી પુત્ર ઉપર કેતન શાહે ૨૦૦૫માં મંગલ પાંડે ધ કિંગ ફિલ્મ બનાવી હતી. મંગલ પાંડેનું કિરદાર આમિર ખાને બખૂબી નિભાવ્યું હતું.

પૂરબ ઔર પશ્ચિમ : ૧૯૭૦માં મનોજ કુમારે ફિલ્મના નિર્માણની સાથે લેખકની જવાબદારી સ્વીકારીને પૂરબ ઔર પશ્ચિમ ફિલ્મનું નિર્માણ ર્ક્યું હતું. ફિલ્મ ઉપકાર બાદ મનોજકુમારે ‘ભારત કુમાર’ના રૂપમાં આ બીજી ફિલ્મ કરી હતી. ફિલ્મમાં વિનોદ ખન્નાએ અભિનય ર્ક્યો હતો.

ઉપકાર : ૧૯૬૭માં દેશભક્તિનો મહિમા ગાતી આ ફિલ્મ હતી. ‘ઉપકાર’ ફિલ્મ બનાવવાનો મુખ્ય હેતુ હતો જય જવાન જય કિસાન ના નારાને બુલંદ કરવાનો. મનોજકુમારના અભિનયે લાખો-કરોડો લોકોના દિલને જીતી લીધું હતું. ફિલ્મમાં મનોજકુમારનું નામ ભારત હતું. ફિલ્મ બાદ મનોજકુમારને લોકો ભારતના નામે જ ઓળખવા લાગ્યા હતા. ફિલ્મનું સુપ્રસિદ્ધ ગીત એટલે મેરે દેશ કી ધરતી સોના ઉગલે હીરે મોતી હતું. અહીં આપેલી ફિલ્મો સિવાય પણ જૂની નવી ઘણી સારી દેશભક્તિની ફિલ્મો આવી છે, જે દરેક માટે લખવું શક્ય ન હોવાથી તેની અહીં ફક્ત યાદી આપવામાં આવી છે. જેમાં ફિર સુબહ હોગી  રોટી કપડાં ઔર મકાન પ્રહાર  સરફરોશ વીર સાવરકર ગદર – એક પ્રેમકથા લગાન સ્વદેશ ચક દે ઇન્ડિયા અ વેડ્નસ્ડે રંગ દે બસંતી પરમાણુ – ધ સ્ટોરી ઑફ પીઓકે ♦ રાઝી  ધ ગાઝી એટેેકમણિકર્ણિકા – ધ ક્વીન ઑફ ઝાંસી જેવી ફિલ્મો ગણાય છે.

આ સિવાય જૂના જમાનાના ફિલ્મી ગીતોમાં દેશભક્તિના ગીતો બહુ લોકપ્રિય થતા અને તે સમયે આઝાદીની ચળવળથી લઇને સ્વતંત્રતા મળ્યા પછી દેશભક્તિનો જુવાળ પણ બહુ હતો. તેવખતે ધરખમ ક્રાંતિકારી ગીતકારો અને શાયરો પણ હતા, જેઓ ફિલ્મી ગીતોમાં અને કવિતાઓમાં દેશભક્તિની ભારોભાર ભાવના ભરતા. તે ગીતોથી લોકોમાં દેશભક્તિનો જબ્બર જુવાળ આવતો. સ્વાતંત્રય દિન નિમિત્તે આવા દેશભક્તિના કેટલાક લોકપ્રિય ગીતોને યાદ કરીએ. જે ગીતો સાંભળીને તમે આનંદ માણી શકશો..

દે દી હમેં આઝાદી બીના ખડગ બીના ઢાલ – ફિલ્મ જાગૃતિ – ૧૯૫૪ અય વતન અય વતન હમકો તેરી કસમ – શહીદ – ૧૯૬૫   અય મેરે પ્યારે વતન અય મેરે બીછડે ચમન – કાબુલીવાલા – ૧૯૬૧ હૈ પ્રીત જહાં કી રીત સદા – પૂરબ ઔર પશ્ચિમ – ૧૯૭૦ ♦  અપની આઝાદી કો હમ હરગીઝ મીટા નહીં સકતે – લીડર – ૧૯૬૫ ♦  કર ચલે હમ ફીદા જાનો તન સાથિયો – હકીકત – ૧૯૬૫ મેરે દેશ કી ધરતી સોના ઉગલે ઉગલે હીરે મોતી – ઉપકાર- ૧૯૬૭ છોડો કલ કી બાતેં કલ કી બાત પુરાની – હમ હિન્દુસ્તાની – ૧૯૬૧   જહાં ડાલ ડાલ પર સોને કી ચિડિયા કરતી હૈ બસેરા – સિકંદર એ  આઝમ – ૧૯૬૫ દિલ દિયા હૈ જાન ભી દેંગે અય વતન તેરે લિયે – કર્મા – ૧૯૮૬ મેરા મુલ્ક મેરા દેશ – દિલજલે – ૧૯૯૬ આય લવ માય ઇન્ડિયા – પરદેસ – ૧૯૯૭ ભારત હમકો જાન સે ભી પ્યારા હૈ – હરિહરણ – ૧૯૯૨ યે જો દેશ હૈ તેરા – સ્વદેશ – ૨૦૦૪ ચક દે હો ચક દે ઇન્ડિયા – ચક દે ઇન્ડિયા – ૨૦૦૭ દેશ રંગીલા – ફના – ૨૦૦૬ તાઝદાર- એ – હરમ – સત્યમેવ જયતે – ૨૦૧૮ થારે વાસ્તે જાન ભી લુટા – પરમાણુ – ૨૦૧૮ અય વતન વતન – રાઝી – ૨૦૧૮  ઉપરાંત લોકપ્રિય નૉન ફિલ્મી ગીતો ♦  અય મેરે વતન કે લોગોં જરા આંખમેં ભર લો પાની – ગાયિકા -લતા મંગેશકર   માં તુઝે સલામ, વંદે માતરમ્ – ગાયક એ. આર. રહેમાન – ૧૯૯૭ જેવા ગીતોમાં દેશભક્તિ નો રસ છલકે છે.. (સ્ત્રોત : મુંબઈ સમાચાર)


દેશની સળગતી સમસ્યાનો ઉકેલ બળદઘાણીમાં હોઈ શકે..??

Bull

Bull

– સેવંતી સંઘવી
મુંબઈ

દાળ-શાકના વઘારમાં, રોટલી-ભાખરીની કણક બાંધવામાં કે તળાવમાં બળદ ઘાણીમાં તૈયાર થતું તલનું તેલ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે. સઘળાય તેલોમાં તે સૌથી વધુ ગુણકારી છે. સમગ્ર પ્રજા માટે આ તેલ દરેક રીતે સારું છે. જે કુદરતી સત્ત્વોને અકબંધ રાખે છે તથા વાયુને હરનાર છે. બળદઘાણીનાં શુદ્ધ-સાત્ત્વિક અને ગુણકારી તેલને બદલે ફિલ્ટર અને ડબલ ફિલ્ટરનાં નામે આજે જે તેલ આપણે પેટમાં પધરાવીએ છીએ તે રિફાઈન કરવાની પ્રક્રિયામાં તેલમાં ફોસ્ફટિક એસિડ – કોસ્ટિક સોડા – બ્લિચિંગ પાવડર જેવાં કેમિકલ્સ વપરાતાં હોય તો તે આરોગ્યને નુકસાન કરે છે. ઑઈલ મિલોના ડબલ ફિલ્ટર્ડ અને ડબલ રિફાઈન્ડ તેલની આકર્ષક અને લોભામણી જાહેરાતોથી અંજાઈ જતા ગ્રાહકોને સ્વપ્નેય ખ્યાલ નહીં હોય કે આ રિફાઈન્ડ પ્રક્રિયા દરમિયાન તેલમાં રહેલા કુદરતી એન્ટિ-ઓક્સિડેન્ટ નાશ પામે છે જે બળદઘાણી ના નોન-રિફાઈન્ડ કુદરતી તેલમાં જળવાઈ રહે છે. મગફળીનાં તેલમાં અનેક રોગો કરનાર પામોલિન – સૂર્યમુખી તેલ, આરગોમાન ઑઈલ રૂપે ભેળવાતું હોય એમ લાગે છે.

બળદઘાણી દરેક ગામમાં હોય છે. પેકિંગ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો ખર્ચ પણ બચે અને લાખો પરિવારોને ઘેરબેઠાં રોજગારી મળે, યાંત્રિકીકરણના ખબરમાં બળદઘાણીઓ હોમાઈ જતાં બેકાર બનેલા ઘાંચીઓ કતલખાનાં – મચ્છીમારી – મરઘા મારણ તથા કતલ માટેનાં પશુઓનાં વેપાર – હેરફેર જેવા હિંસક ધંધાઓમાં ઈચ્છાએ કે અનિચ્છાએ જોડાય છે. વળી બળદઘાણીના તલ તેલનો ખોળ ગામના પશુઓને મળવાથી પશુઓ રુષ્ટ-પુષ્ટ બનતાં પુષ્કળ તાજું દૂધ આપશે. જેથી પ્રજાનું આરોગ્ય સુધરતાં હિંસક દવાઓ પેટમાં પધરાવવી નહીં પડે. ઉપરાંત મહત્ત્વની વાત એ છે કે બળદઘાણી ચલાવતા લાખો બળદોની કતલ થતી અટકશે. ઈકોનોમી ઑફ પરમેનન્સ નામના પુસ્તકના લેખક અને વિખ્યાત અર્થશાસ્ત્રી જે. સી. કુમારપ્પાના અંદાજ મુજબ ઈ.સ. ૧૯૨૧માં ભારતમાં અંદાજે છ લાખ બળદઘાણીઓ હતી. ઈ.સ. ૧૯૪૨ની સાલમાં પાલનપુરમાં સો (૧૦૦) જેટલી બળદઘાણીઓ ચાલતી હતી. આમ કરોડો રૂપિયાના ઈન્વેસ્ટમેન્ટ વગર અને એમ કહી શકાય કે એક પણ રૂપિયાના ફંડ વગર તથા લોન વિના સેંકડો લોકોને ગામેગામ રોજગારી આવતી. આ બળદઘાણીનું યોગદાન અમૂલ્ય ન ગણાય.?? (સૌજન્ય : મુંબઈ સમાચાર)

 


સોરઠી સંસ્કૃતિના દર્શન કરાવતો માધવપુરનો મેળો એકવાર જોવા જેવો છે..

Madhavrai Temple

Madhavrai Temple

:: સંકલન ::
ડો. ઇશ્વરભાઇ ભરડા
પોરબંદર

પોરબંદર અને માંગરોળ અરબી સમુદ્ર કાંઠે આવેલ માધવપુર (ઘેડ) માં પુરાણ પ્રસિદ્ધ માધવપુર (ઘેડ) નો પાંચ દિવસનો મેળો ચૈત્ર સુદ નોમ થી તેરસ સુધી સોરઠી ઢબનો મેળો ભરાય છે. આ પાંચ દિવસ માધવપુર પંથકમાં વિવાહમય વાતાવરણ છવાઈ જાય છે. પ્રાકૃતિક સૌંદર્યથી વિંટળાયેલા પશ્ચિમ સૌરાષ્ટ્રના સૌંદર્યધામો માંગરોળ – ચોરવાડ જેટલુ જાણીતું પ્રાચીન નગર માધવપુર (ઘેડ) છે. શ્રીકૃષ્ણ – રૂક્ષ્મણીના લગ્નની વાતો હજારો વર્ષ પછી હૈયામાં સંઘરીને બેઠેલુ માધવપુર સૌરાષ્ટ્રના નૈઋત્ય કોણમાં માંગરોળથી વાયવ્યે ૧૮ માઈલ, કેશોદ સ્ટેશનથી અગ્નિ ખૂણામાં ૩૬ માઈલના અંતરે આવેલુ ઐતિહાસિક નગર છે. અહીં યુગ પુરૂષ લોકજીવનના આરાધ્ય દેવ અને સાડા ત્રણ હજાર વર્ષ પછીયે જનહૈયામાં ધબકી રહેલા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અરબી સમુદ્રના કાંઠે માધવરાયજી રૂપે મંદિરમાં બિરાજે છે. સાગર રાણો અહર્નિશ એમના પગ પખાળે છે. સૌરાષ્ટ્રના મુખ્ય ત્રણ મેળા તરણેતર, શિવરાત્રી અને માધવપુરમાં માધવપુર મેળાનું મહત્વ વધારે છે. ઘેડમાં મુખ્ય ત્રણ નદીઓ વહે છે તેમાં ભાદર, ઓઝત અને મધુવંતી આ ત્રણેયનું સંગમ સ્થાન માધવપુર છે. લોક હૃદયના હૈયે પણ ગવાય છે કે ગંગા, યમુના, સરસ્વતી, ગોમતીએ ગૌદાન, તેથી અધિક મધુંવતી જ્યાં પરણ્યા શ્રી ભગવાન આ મેળા અંગે માધવપુરનો માંડવો, જાદવકુળની જાન પરણે રાણી રૂક્ષ્મણી શ્રી માધવરાય ભગવાન કહેવત પ્રચલિત છે.

તિર્થભૂમિ ગુજરાત પુસ્તકમાં લેખક રઘુવીર ચૌધરી નોંધે છે કે માધવપુર (ઘેડ) સૌરાષ્ટ્રના સાગરકાંઠાનું વૃંદાવન છે. માધવપુર ભારતીય ધર્મ સાધકનું સંગમ સ્થળ છે. સાધકોનો મેળો અને ભકતોને મેળો માધવપુર છે. સ્કંદ પુરાણના માધવપુરા મહાત્મ્યમાં જે તીર્થોના ઉલ્લેખ છે. એમના કેટલાક અદ્રશ્ય થઈ ગયા છે છતા બ્રહ્મકુંડ, ગદાવાવ, કર્દમકુંડ, મેરાયા, વરાહકુંડ, ચો-બારી, કપીલ ડેરી અને સિદ્ધતીર્થ સંગમ નારાયણ આદિના વર્ણનો મુજબ અસ્તિત્વ છે. સાગરકાંઠાની ઉંચાઈએ માધવરાયનું મંદિર છે ત્યાંથી મધુવન ભણી જતા શ્રી રામદેવપીરની નૂતન મંદિર બંધાયેલુ છે. મધુવનમાં મહાપ્રભુજીની બેઠક છે. શ્રી વલ્લભાચાર્યજી મહાપ્રભુજીએ રૂક્ષ્મણીમાં આવેલા કંદર્મકુંડ ઉપર શ્રીમદ્દ ભાગવત્ પારાયણ તેમજ વ્યાખ્યાન કર્યુ હતું. જ્યાં પરંપરાથી એમની ભારત વર્ષની ૮૪ બેઠકોમાંથી ૬૬ મી બેઠક અહીં સૂચવાઈ છે. મહાપ્રભુજીની બેઠક નજીક રૂક્ષ્મણી શ્રીકૃષ્ણ લગ્ન માટેની ચોરી છે માહપરૂ છે. માધવપુર (ઘેડ) પુરાણકાળથી જ ઉત્સવ મેળાઓની ઉલ્લાસભૂમિ છે. અહીં અનેક સામાજિક પ્રસંગોએ વિશાળ માનવ સમુદાય ઉમટતો અને લોકોના હૈયા ઉત્સવઘેલા બને છે. આ ઉત્સવનો લોકમેળો એક બાજુ છે, તો બીજી બાજુ શ્રી રામાનુજ જાદવ, રામાનંદ, કબીર આદિની યાત્રાની સ્મૃતિ જાળવી રાખતા સ્થળો છે. ગોરખનાથની ગુફા વિશે કહેવાય છે કે ત્યાં એમણે તપસ્યા કરેલી બાજુમાં નિલકંઠ મહાદેવનું મંદિર છે. ભગવાન લકુલીશની શૈવ ઉપાસનાની વિશેષતા દર્શાવતુ એક શિલ્પ સચવાઈ રહ્યુ છે. આમ રામાનુજ, જાદવ, વલ્લભથી માંડી નાથ, કબીર અને સહજાનંદની પરંપરાના અનેક સંત – ભકતોથી આ ભૂમિનું સેવન થયુ છે.

માધવપુરનો મેળો એટલે અગ્નિની સાક્ષીએ સુખ – દુઃખમાં આજીવન જીવવાના બે આત્માઓને લગ્નના પવિત્ર સંબંધથી જોડતો જ્ઞાન, ભકિત કર્મ અને ઉલ્લાસનો મહિમા દર્શાવતો મેળો એ માધવરાયના પરિણયનો મેળો છે. માધવપુરના મેળામાં ભાટ, બારોટ ને ચારણ કવિઓય આવે છે. રાતના લોકવાર્તા અને લોકગીતની રજુઆત થાય, જુવાનીયાઓ સામસામા દુહાની રમઝટ બોલાવે, સાખ પડે બેડોને શેરડી, કાંઠા ઘઉં, કચ્છ, રેંટ ખટુકે વાડીએ, ભોંય ધરા સરઠ વસ્તી જ્યાં બહુ મહેરની, નારી પાતળ પેટ, ધી પથ્થર વખાણમાં ભોંય બરડો બેટ, માથે ભલો માળવો, ઉનાળે ગુજરાત ચોમાસે સોરઠ ભલો બરડો બારે માસ… ભૂતકાળમાં માધવપુરના મેળાની કિર્તી સાંભળોને પ્રખર લોકસાહિત્યવિદ્દ અને રાષ્ટ્રીય શાયર સ્વ. ઝવેરચંદ મેઘાણી, ગોકળદાસ રાયચુરા, મેરૂભા ગઢવી જેવા મહાનુભાવો આ મેળો મહાલવા આવી ગયા હતા.

આ લોકમેળાનો પ્રારંભ ચૈત્ર સુદ નોમથી તેરસ સુધી સતત પાંચ દિવસ યોજાય છે. ભગવાન શ્રીરામના પ્રાગટય દિન રામનવમીના પવિત્ર દિવસે મંડપારોપણ થાય છે. ભગવાન શ્રી માધવરાયજી, ત્રિકમરાયજીના મંદિરથી પહેલા ફુલેકાનો પ્રારંભ રાત્રીના ૯ કલાકે થાય છે. ચૈત્ર સુદ દસમ તથા અગિયારસના દિવસે બીજુ અને ત્રીજુ ફુલેકુ નીકળે છે. ચૈત્ર સુદ બારસ વિવાહ ઉત્સવ તરીકે ઉજવાય છે. જેમાં માધવપુર ઘેડની નજીકના કડછી ગામના કડછા મહેર ધર્મના ઝંડા સાથે શણગારેલા ઉંટ અને ઘોડા પર સવાર થઈને રૂક્ષ્મણીનું મામેરૂ લઈ આવે છે ત્યારે જ ભરમેળો ગણાય છે.

મધુવનમાં આવેલ મહાપ્રભુજીની બેઠકના સાનિધ્યમાં રૂક્ષ્મણીના માવતર પક્ષની જગ્યા રૂક્ષ્મણી મઠથી બપોરે ૧૨ કલાકે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું સામૈયુ કરવામાં આવે છે ત્યાર બાદ સાંજના ૪ કલાકે નીજ મંદિરેથી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું જાનનું પ્રયાણ થાય છે. શ્રીકૃષ્ણ વરરાજા બને છે. રૂપેણવનમાં જાનનું આગમન થાય છે. વેવાઈઓ દ્વારા જાનનું સ્વાગત થાય છે. હિન્દુ સમાજમાં થતી લગ્નવિધિ મુજબ કન્યાદાન દેવાય છે. મંગળ ફેરા કરે છે. શાસ્ત્રોકતવિધિ અને વેદોચ્ચાર મંત્રો સાથે શ્રી કૃષ્ણ – રૂક્ષ્મણી સાથે અગ્નિની સાક્ષીએ લગ્નગ્રંથીથી જોડાય છે. લગ્નની ખુશાલીમાં કંસારનો પ્રસાદ વહેંચાય છે. લગ્નવિધિ પૂર્ણ થયા બાદ જાન આખી રાત રૂપેણવનમાં રોકાય છે. ચૈત્ર સુદ તેરસના દિવસે સવારે કરૂણ વિદાય પ્રસંગ આવે છે. શ્રીકૃષ્ણ વાજતેગાજતે પરણીને બપોરના ૩ કલાકે નીજ મંદિરમાં પધારે છે. તે સાથે માધવપુરના મેળાની પૂર્ણાહુતિ થાય છે.

માધવપુરનો મેળો રામનવમીથી શરૂ થાય પણ અગિયારસની રાત્રે પૂર બહારમાં ખીલે છે. એને ભરમેળો કહે છે. વર્તમાન યુગમાં મોટર મોટર સાયકલો, બસો અને ટ્રેકટરો જેવા વાહનો આવ્યાં તે પહેલા ખેતી કરનારી તમામ કોમોના લોકોના ગાડા જોડીને સહકુટુંબ માધવપુરનો મેળો માણવાને શ્રીકૃષ્ણને પરણાવવા દોઢસો બસો ગાડા જોડી ત્રણ ત્રણ દિવસના ભાતા પોતે લઈને મેળામાં આવતા ગામના પાદરથી લઈને સીમાડા સુધી રાવટીઓ નંખાઈ જતી જૂના કાળે મેળામાં લોક મનોરંજન કરાવનારા મદારી આવતા રાવણહથ્થા વાળાય આવતા ગાડાની સાથે લોકો પોતાના પાણીદાર શણગારેલા અશ્વો અને અહીં મેદાનમાં ઉંટ અને અશ્વ દોડની હરિફાઇઓ થતી જાનવરોના પાણી મપાતા જોરાવસિંહ જાદવના સૌરાષ્ટ્રનું સંસ્કૃતિ દર્શનમાં માધવપુર ઘેડનો લોકિયો મેળો એ શીર્ષક તળે શ્રીકૃષ્ણ – રૂકમણીના લગ્નની તલસ્પર્શી વાતો આલેખી છે. લગ્નના દિવસે જે રથમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ બિરાજમાન છે તે પ્રાચીન રથ પણ કાષ્ઠકલાના ઉત્તમ નમૂનારૂપ જોવા જેવું નજરાણું છે. વર્ષો પહેલા આ રથ બદલીને નકલી રથ મૂકી દેવાયો હતો અને અસલી રથ કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ પરત મળ્યો તેની કથા પણ રસપ્રદ છે. લગ્ન સમયે આ રથ દોડાવવામાં આવે છે.

શ્રી રજનીશ ઓશો મેડીટેશન સેન્ટર (અધ્યાત્મ કેન્દ્ર) પૈકીનું એક કેન્દ્ર અહીં આવેલ છે. અહીં સ્વામી બ્રહ્મવેદાંત દ્વારા પ્રવૃતિઓ ધમધમે છે. દિવાળી પછી ભાઇબીજના દિવસે અહીં સમુદ્રસ્નાન કરવા બહેનો અને ભાઇઓ આવે છે. ભાઇઓ – બહેનને સ્નાન કરાવીને તેને ભેટ – બક્ષીસ આપે છે. બહેન પણ સ્નાન કરીને ભાઇના દીર્ધાયુષ્ય અને સુખી જીવનની મંગળ પ્રાર્થના કરે છે. ભાઇબીજના દિવસે ભાઇ – બહેનનોના પવિત્ર બંધનને અનુરૂપ સમુદ્ર સ્નાનનો મહિમા પ્રચલિત છે. દિવાળીની રજાઓમાં સહેલાણીઓ પણ અહીં મોટી સંખ્યામાં ઉમટી પડે છે. અહીં વિવિધ પ્રકારના કાચબાની પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. આ કેન્દ્ર બીચ નજીક હાઇવે પર જ આવેલ છે. કાચબીઓ ઇંડા છોડીને જતી રહે પછી તેને અહીં સેવવામાં આવે છે. મરીન નેશનલ પાર્કનું આ કાચબા ઉછેર કેન્દ્ર પણ અભ્યાસુઓ અને પર્યાવરણ પ્રેમીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. માધવપુરનો દરિયા કિનારો સહેલાણીઓ માટે સૌથી મોટુ આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. આ બીચ પર સાંજે આથમતા સૂર્યને જોવો તે એક આહલાદક આનંદ છે. ભવ્ય ચોપાટી, સરકણી રેતી અને શિવલીંગની સાથે સાથે બાળક્રિડાંગણ અને શાંતિ સમુદ્રકાંઠે શીતલ અનુભૂતિ સાથે સહેલાણીઓ અહીં રોમાંચ અનુભવે છે. પ્રાચીન મંદિરને અડીને જ નવું મંદિર છે. માધવરાયજીનું આ નવું મંદિર સતરમી સદીમાં પોરબંદરના રાણા વિક્રમાતજી અને રૂપાળીબાએ બંધાવ્યું હોવાનું મનાય છે. નવા મંદિરમાં જૂના મંદિરની પ્રતિમાઓનું જ પ્રતિષ્ઠાપન કરવામાં આવ્યું છે. સૌરાષ્ટ્રના બહારવટીયા મૂળુ માણેક અને જોધા માણેક અહીં આવીને પ્રાચીન મંદિર પર ધ્વજારોહણ પણ કર્યાની લોકવાયકા પ્રચલિત છે. મંદિર ટ્રસ્ટ અને ગ્રામ પંચાયત પ્રતિવર્ષ રૂકમણી વિવાહ પ્રસંગનું સફળ આયોજન કરે છે.

માધવરાય મંદિરની વિશેષતા એ છે કે અહીં બે પ્રતિમા છે. સામાન્ય રીતે ભગવાનના ચતુર્ભુજ સ્વરૂપમાં બે હાથ ઉપર અને બે હાથ નીચે હોય છે અને શંખ, ચક્ર, ગદા, પહ્મ ધારણ કરેલા હોય છે. અભ્યાસુઓના મતે કદાચ આ એક જ મંદિર એવું હશે જયાં ભગવાનના ત્રણ હાથ ઉપર છે. આ બાબતે પણ ધર્મ અને ઇતિહાસના અભ્યાસુઓ વિવિધ તર્કબદ્ધ મનોવ્યકત કરતા હોય છે. જેથી અભ્યાસુઓ માટે પણ આ પ્રતિમાઓ આકર્ષણનો વિષય છે. સ્થાનિક લોકો કહે છે કે આ મૂર્તિઓ જુદા જુદા પ્રસંગોએ જુદા જુદા રંગોમાં દૈદિપ્યમાન થાય છે. શ્રદ્ધાળુઓ અને સંશોધકો માટે આ મૂર્તિઓનું સ્વરૂપ નિહાળવું એ એક અમૂલ્ય પ્રસંગ અને લ્હાવો ગણાય છે. અહીં વૈષ્ણવ પદ્ધતિથી ભગવાનની સેવા નિયમિત રીતે થાય છે. અર્વાચીન મંદિર પણ અનેરા આકર્ષણનું પ્રતીક છે.

માધવપુર ઘેડમાં શ્રી માધવરાયજીનું પૌરાણીક મંદિર આવેલું છે. આ લગ્ન મંદિર સોલંકી ઢબનું બારમી સદીનું ગણાય છે. ઉત્તમ શિલ્પ સ્થાપત્યથી મઢેલુ આ મંદિર પ્રાચીનતા અને કલા સમૃદ્ધિથી ભરેલુ છે અને નયનાકર્ષક છે. સમુદ્ર કિનારાની રેતીથી અડધું દટાયેલુ આ મંદિર પ્રાચીન ઈતિહાસને જાળવીને બેઠું છે. મંદિરનું શીખર વર્તુળાકાર છે. ઉત્પનન દરમિયાન મંદિર સંકુલનો મહત્વનો નીચેનો ભાગ દટાયેલો મળી આવ્યો હતો. તેની આસપાસ જીર્ણવાવ સપ્ત માતૃકા અને અન્ય મંદિરોના ભગ્નાવશેષો પણ મળી આવ્યા હતા. આ મંદિરના ૧૬ થાંભલા અને તેને આધારિત સિંહ મંડપ છે. આ મંદિર પુરાતત્વના અવશેષરૂપે સાચવવામાં આવેલું છે. અદભૂત શિલ્પ સ્થાપત્ય કલાત્મક કોતરણી અને પ્રાચીનના કોઈપણ અભ્યાસુ મનોવૃતિના દર્શકને રોમાચિંત કરે તેવી અને સૌને જોવી ગમે છે, પરંતુ આ મંદિરનો વિકાસ થયો નથી અને જર્જરીત બની ગયેલ આ મંદિર પુરાતત્વ ખાતા હસ્તકનું હોવાથી તેની જાળવણી માટે પણ તંત્ર ગંભીર નથી.

માધવપુરના મધુવનમાં શ્રી રામજી મંદિરના સાનિધ્યમાં વિશાળ મેદાનમાં અદ્યતન સુવિધાયુકત સમસ્ત કોળી સમાજની વંડી આવેલી છે. મેળા દરમિયાન પ્રતિવર્ષ ગ્રામ પંથકમાંથી આવતી જનતા માટે નાતજાતના ભેદભાવ વગર કોળી સમાજની વંડીમાં આવાસ અને ભોજનની વ્યવસ્થા નિઃશુલ્ક પુરી પાડવામાં આવે છે. આ પંથકના લોકો ખેતીની નવી ઉપજમાંથી ઘઉં, ચણા તેમજ રોકડ રકમની આ વંડીને દાનરૂપે સહાય કરે છે. હાલ વંડીનું નવનિર્માણનું કાર્ય ચાલુ છે. જેમાં માધવપુરના દાતાશ્રીઓ નો આર્થિક સહયોગ પ્રાપ્ત થયો છે.

mahdavupur ghed is tourist place near chorvad, keshod, mangrol, porbandar city and visit madhavrai temple, rukmani shree Krishna marriage temple, madhavpur beach, osho ashram and more historical and religious place and tourist palace of Gujarat. This article by dr. ishwarbhai bharda – porbandar


દ્વારકામાં માત્ર એક રૂપિયાના ટોકન ચાર્જથી લગ્ન કરાવાય છે..

દ્વારકામાં રઘુવંશી સોશિયલ ગ્રૂપ જલારામ મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા હરહંમેશ કરાતી સમાજ ઉપયોગી રચનાત્મક પ્રવૃત્તિઓમાં આશરે પાંચેક વર્ષ પહેલા કાળઝાળ મોંઘવારીમાં માતા પિતાને દિકરી બોજ ન લાગે તે હેતુથી સંસ્થા દ્વારા શરૂ કરાયેલી માતુ વિરબાઇમાં આદર્શ લગ્નવિધિ જેમાં માત્ર એક જ રૂપિયામાં લગ્ન કરવામાં આવે છે. જે ખૂબ જ પ્રશંસનીય સેવાકાર્ય છે. જેમાં કન્યાની અનુકુળ તારીખે લગ્ન કરી આપે છે અને સાથે ગોર મહારાજ, મંડપ ખર્ચ, દીકરીને ચૌદ હજાર રુપીયા જેટલો કરિયાવર તેમજ બંને પક્ષોના થઇ કુલ ૭૦ માણસોને બે મિષ્ટાન અને ભોજન ખર્ચ સંસ્થા દ્વારા આપે છે. જ્યારે કન્યા પક્ષ પાસેથી રજિસ્ટ્રેશન ફી પેટે માત્ર એક રૂપિયો ટોકન લેવાય છે. social activits and matrimonial and marriage activities for lohana samaj by raghuvanshi in gujarat rajkot porbandar dwarka


આજની યુવાશક્તિ પર એક નજર..

pradeepsinh gohil

pradeepsinh gohil

– પ્રદિપસિંહ ગોહિલ
prgohil119@gmail.com

આજનો યુવાન એ દેશ માટેનું એક અભિન્ન અંગ છે કે જેની કાર્યશીલતા પર દેશની પ્રગતિ કઈ દિશા તરફ વળશે તેનો એક અંદાજ આવે છે ત્યારે આપણે આજે જોઈએ કે યુવાનોનું લક્ષ્ય કઈ વસ્તુઓ અથવા કયા ક્ષેત્રમાં છે. કારણકે ભારત પાસે આજે જે યુવા શક્તિ છે તેટલી બીજા કોઈ દેશ પાસે નથી. ભારતની વાત કરીએ તો અત્યારના સમયમાં મોટા ભાગે કોઈ નવી પ્રવૃત્તિ તરફ જવાનું વલણ ખૂબ જ ઓછું જ જોવા મળે છે. લાખો યુવાનોનું લક્ષ્ય જોઈએ તો તેઓ કોઈપણ ફિલ્ડમાં જોખમ લેવાનું પસંદ કરતા નથી. આજનો યુવાન એવું કોઈ ફિલ્ડ કે જ્યાં જોખમ નથી અને સારી રીતના પોતાની જીંદગી પસાર કરી શકે એવું કામ વધારે પસંદ કરે છે. આપણે ગુજરાતની વાત કરીએ તો ઘણા યુવાનો એવા છે કે જે પોતાનો કામ ધંધો છોડીને અથવા તો એના તરફ નિરાશા વ્યક્ત કરીને આજે ગવર્મેન્ટ નોકરીઓ પાછળ દોડે છે. અત્યારે ગમે તે યુવાન ને તમે જુઓ તો તમે પૂછશો કે ભાઈ તમે શું કામ કરો છો..?? તો એક જ જવાબ આવશે કે હું તો અત્યારે વર્ગ-૩ એટલે કે તલાટી, બિન સચિવાલય વગેરે નોકરીઓની તૈયારી કરું છું. થોડુંક તે યુવાનને વધુ પૂછતા તમને એનું કારણ મળશે કે સરકારી નોકરી મેળવવા પાછળ એનું ધ્યેય બસ એટલું જ છે કે સરકારી નોકરીમાં કોઈ જોખમ લેવાનું આવતું નથી. એકવાર જો તમને સરકારી નોકરી મળી ગઈ એટલે જીવન વ્યવસ્થિત થઈ જાય. મોટાભાગના યુવાનોની આ જ ઈચ્છા હોય છે અને તેમને સરકારી નોકરી મેળવવાની અભિલાષા હોય છે.

હું એમ કહેતો નથી કે સરકારી નોકરીઓની પાછળ મહેનત કરવી એ ખરાબ છે પરંતુ હું એ વાત પર પ્રકાશ ફેંકવા માંગુ છું કે આ બધાથી અલગ આપણામાં ટેલેન્ટ એટલે કે આવડત નામની પણ એક વસ્તુ હોય છે જે આપણને દુનિયામાં એક આદર્શભર્યું નામ મેળવવામાં મદદ કરે છે. તો પછી આપણે આ ટેલેન્ટને શા માટે આગળ આવવા દેતા નથી..?? આપણે શા માટે આજે બીજા લોકો જે કરે છે એની પાછળ આંધળા થઈને દોડીએ છીએ..?? મિત્રો, આ વાત ઉપર વિચાર કરવો આવશ્યક બને છે કે આપણે શું શું વિચારીએ છીએ..?? હું પણ તમારી જેમ એક યુવાન જ છું અને હું પણ અત્યારના સમયમાં આ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા એટલે કે સરકારી નોકરીઓની તૈયારીઓ કરી રહ્યો છું ત્યારે મને આ પ્રશ્ન થાય છે કે આજુબાજુ હું જોઉં છું ત્યારે મને પણ આ વિચાર આવેલો કે હું પણ સરકારી નોકરી મેળવવી તો કેવું લાગે.. આપણા મમ્મી-પપ્પાની પણ આ જ ઈચ્છા હોય કે આપણો દીકરો સરકારી નોકરી મેળવે. પરંતુ હું ચોક્કસ કહીશ કે મારે પણ એક આવડત છે એ આવડત એટલે કે આવા લેખો લખવાની અને આવા વિષયો પર ચર્ચા કરવાની મને ખૂબ મજા આવે છે. ત્યારે હું પણ જોઉં છું કે ઘણા બધા યુવાનો છે જેનામાં ખરેખર ખૂબ સારી આવડત હોય છે પરંતુ તેઓ પોતાનું લક્ષ્ય છે એ બીજી દિશામાં જ વાળી લે છે.

ત્યારે મિત્રો, આજે આપણા જેવા યુવાનો અત્યારે એવું વિચારીએ અને એવું કાર્ય કરીએ જેથી આવનારી પેઢી આપણને જોઈને આપણા કાર્યોને અનુસરે જેથી ભવિષ્યમાં આપણાથી નાના એટલે કે આપણા બાળકો અથવા તો આ સમાજને એક નવી દિશા મળે.. અને હા સરકારી નોકરી મેળવવી એ કંઈ જ ખરાબ નથી અને તૈયારી કરવી પણ એ બહુ સારી વાત કહેવાય છે. કેમ કે આ તૈયારી કરતા કરતા આપણે આપણા દેશ, આપણા સમાજ અને આપણા બંધારણ થી જાગૃત તો થઈએ જ છીએ.. અસ્તુ


કોઈ પણ કામને દિલ દઈને કરવું જોઈએ…

-આશુ પટેલ

થોડા સમય અગાઉ એક પત્રકારમિત્રએ વોટ્સએપ પર એક મેસેજ મોકલ્યો. એ મેસેજ તો નાનકડો હતો, પણ એનું હાર્દ સરસ હતું એટલે એ મેસેજ પરથી આ કોલમ માટે લેખ લખવાનું સૂઝયું.

એક શ્રીમંત માણસ અનેક પ્રકારના વ્યવસાય કરતો હતો. એ પૈકી એક વ્યવસાય મકાનો બાંધવાનો પણ હતો. તે શ્રીમંતનો એક જૂનો અને વફાદાર કર્મચારી હતો. શ્રીમંત જે મકાનો બાંધતો હતો તેનું સુપરવિઝન તે કરતો હતો. શ્રીમંત તેના પર ખૂબ વિશ્વાસ મૂકતો હતો. તે શ્રીમંતના વફાદાર કર્મચારીની નિવૃત્તિની ઉંમર થઈ ત્યારે શ્રીમંતે તેને કહ્યું કે તારે નિવૃતિ લેવાની જરૂર નથી. તને ઈચ્છા થાય એટલા વર્ષ તું મારી સાથે કામ કરી શકે છે. જો કે નિવૃત્ત થઈ રહેલા કર્મચારીએ કહ્યું કે મેં ચાર દાયકા સુધી તમારી સાથે કામ કર્યું અને મને તમારી સાથે કામ કરવાની મજા પણ આવી, પરંતુ હવે મારા દીકરાઓ કમાતા થઈ ગયા છે અને હું નિવૃત્ત જીવન ગાળવા માગું છું.

શ્રીમંતે કહ્યું, તારી ઈચ્છા નિવૃત્તિ લેવાની જ હોય તો વાંધો નહીં, પણ તું મને એક છેલ્લું મકાન બાંધી આપ.. નિવૃત્ત થઈ રહેલા કર્મચારીને થયું કે નિવૃત્ત થઈ ગયા પછી પણ શેઠ કેમ કામ સોંપી રહ્યા છે..?? જોકે તેણે કહ્યું કે ઠીક છે. શ્રીમંત તેને એક જગ્યા બતાવવા લઈ ગયો. ત્યાં એક નાનો બંગલો બની શકે એટલી જગ્યા હતી. શ્રીમંતે તેને કહ્યું કે આ જગ્યામાં તને ઠીક લાગે એવું મકાન બાંધી આપ. પૈસાની ચિંતા ન કરતો.  નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીએ ત્યાં મકાનનું બાંધકામ શરૂ કર્યું. પણ તેને એ કામ કરવા માટે બહુ ઉત્સાહ નહોતો. એટલે તેણે વહેલી તકે કામ પતે એવી ડિઝાઈન પસંદ કરી અને કામ ચાલુ કરાવ્યું. થોડા મહિનાઓ પછી તેણે મકાનનું બાંધકામ પૂરું કર્યું અને શેઠને બોલાવીને મકાન બતાવ્યું.

શેઠને એ મકાન બહુ પસંદ ન પડ્યું હોય એવું તેમના ચહેરા પરથી લાગ્યું. જો કે તેમણે કશું કહ્યું નહીં. શેઠ મકાન જોઈને બહાર નીકળ્યા એ પછી નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીએ મકાનને તાળું મારીને તેમને ચાવી આપી. શેઠે એ ચાવી તેને પાછી આપતા કહ્યું કે મેં આ મકાન તારા માટે જ બંધાવ્યું છે. તેં આખી જિંદગી વફાદારીપૂર્વક મારા માટે કામ કર્યું એટલે મારે તને ભેટ આપવી હતી.. નિવૃત્ત થયેલો કર્મચારી થોડી વાર શેઠ સામે અને થોડી વાર મકાન સામે જોઈ રહ્યો. તેને અફસોસ થયો કે પોતે આ મકાન બનાવવાના કામમાં વેઠ ઉતારી હતી.. સાર એ છે કે માણસે કોઈ પણ કામ દિલ દઈને કરવું જોઈએ… (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


સૌરાષ્ટ્રના મહુવાના દાંડિયાની દેશ-વિદેશમાં બોલબાલા છે..

dandiya

dandiya

માતા જગદંબાની આરાધનાના પર્વ નવરાત્રિમાં તેમજ શુભ પ્રસંગોમાં રાસ રમતી વખતે ઉપયોગમાં લેવાતા મહુવાના દાંડિયાની દેશ-વિદેશમાં બોલબાલા છે. બ્રહ્મક્ષત્રિય સમાજે પરંપરાગત વ્યવસાય સાચવી રાખતા આજે પણ મહુવાના ડિસ્કો સ્ટેપના જમાનામાં પણ સંઘેડા પર બનેલા લાકડાના દાંડિયાની ડિમાન્ડ યથાવત રહીં છે તે બાબત આપણી કલા સંસ્કૃતિનો વારસો જળવાય રહ્યા જેવી છે. ભાવનગર જિલ્લાના મહુવામાં વેસ્ટ લાકડામાંથી બેસ્ટ વસ્તુઓનો વેપાર મોટા પાયે પથરાયેલો છે. દાંડિયાથી લઈ કોઈપણ લાકડાની વસ્તુ સંઘેડા પર ચઢાવીને બનાવાતી હોય બજારનું નામ સંઘેડીયા બજાર છે. મહુવા સંઘેડીયા બજારની કલા કારીગરી એટલી ખ્યાતનામ છે કે અહીં બનતી વસ્તુઓ માત્ર ભારતના મોટા શહેરોમાં જ નહીં પણ વિદેશોમાં પણ નિકાસ થઈ રહીં છે. મહુવાના દાંડિયા દેશ-વિદેશના ગુજરાતીઓના હાથ સુધી પહોંચી ગયા છે. લાકડાના દાંડીયા પર લાખના કલરથી ફેન્સી લૂક આપવામાં આવે છે.

આધુનિકતા તરફ આગળ વળતા યુગમાં મશીનરી પર લાકડાની વસ્તુઓ બનાવવાનું શરૂ થતા ઘણા બ્રહ્મક્ષત્રિય વેપારીઓ પોતાનો પરંપરાગત વેપાર છોડી અન્ય વેપાર તરફ પણ વળી ગયા છે. જો કે હજુ પણ મહુવા સંઘેડીયા બજારની રોનક જળવાઈ રહીં છે અને ત્યાં બનતી વસ્તુઓની માગ પણ યથાવત રહીં છે. જેનો સંપૂર્ણ શ્રેય બ્રહ્મક્ષત્રિય વેપારીઓના ફાળે જાય છે. મહુવાથી માત્ર વિદેશમાં દાંડિયાની નિકાસ થાય છે તેવુ જ નથી. ભાવનગર જિલ્લાની મૂલાકાતે આવતા એનઆરઆઈ અને વિદેશી પ્રવાસીઓ સૌરાષ્ટ્રના કાશ્મીર એવા મહુવાની સુંદરતા જોવા અચૂક પહોંચે છે અને તેઓ પણ સંઘેડીયા બજારમાંથી ખરીદી કરવાની તક ગૂમાવતા નથી.