ATUL N. CHOTAI

a Writer

સોમનાથ મંદિરે છ-છ દાયકાથી એક જ પરિવાર દ્વારા થતો વાદ્યસુરનો અભિષેક

Makwana Family - Somnath

Makwana Family – Somnath

પ્રભાસપાટણ : સોમનાથ દર્શન કરવા જાવ અને આરતિના એક કલાક પહેલાં મંદિરમાં મુખ્ય દ્વારેથી પ્રવેશશો તો શરણાઈના અને નોબતના આહલાદક સૂર તમારું ધ્યાન ખેંચ્યા વગર નહીં રહે. સોમનાથમાં ત્રણ ટાઈમ શરણાઈ-નોબતનો સૂર-અભિષેક થાય છે. સોમનાથમાં થતી ત્રણેય આરતિના એક કલાક પહેલાં પંદરેક મિનિટ શરણાઈ અને નોબત વાગે છે. ઉપરાંત, આરતિમાં પણ અન્ય વાજીંત્રો સાથે શરણાઈ-નોબત વાગે છે. દર્શન કરવા આવેલા કેટલાક યાત્રિકો શરણાઈ અને નોબતના સૂર સાંભળીને ત્યાં થોડીવાર ઊભા રહી જાય છે, પછી ભલે દર્શનમાં તોડી વાર લાગે. ૧૯૫૧માં મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર થયો અને પૂજા શરૃ થઈ ત્યારથી શરણાઈ અને નોબત વાગે છે. છેલ્લી ત્રણ ત્રણ પેઢીથી સાજીંદાઓ ત્યાં શરણાઈ નોબત વગાડે છે. સોમનાથમાં હાલ મુકેશ નથુભાઈ મકવાણા શરણાઈ વગાડે છે. તેમના પિતા નથુભાઈ મકવાણા હાલમાં જ નિવૃત્ત થયા છે અને પિતાજીનું સ્થાન હવે મુકેશે સંભાળ્યું છે. નથુભાઈ મકવાણાએ ૧૯૯૦થી ૨૦૧૪ સુધી એટલે કે ૨૪ વર્ષ શરણાઈ વગાડી. નથુભાઈ જણાવે છે કે સોમનાથનું બાંધકામ થતું હતું ત્યારે મારા પિતાજી કાનજીભાઈ કરશનભાઈ મકવાણાએ પાયાના મુહુર્ત વખતે શરણાઈ વગાડી હતી. ૧૯૫૧માં સોમનાથની પૂજા શરૃ થઈ ત્યારથી બાપુજી મંદિરમાં શરણાઈવાદક તરીકે રોજ સેવા આપતા હતા. તેમણે ૧૯૫૧થી ૧૯૯૦ સુધી એટલે કે સળંગ ચાલીસ વર્ષ સુધી મંદિરમાં રોજ શરણાઈ વગાડી હતી. પિતાજીની નિવૃતિ બાદ હું શરણાઈવાદક તરીકે ૧૯૯૦થી મંદિરમાં જોડાયો હતો. હવે મારો પુત્ર મુકેશ સેવા શરણાઈ વગાડે છે. એવી જ રીતે નોબત વગાડવામાં પણ ચુડાસમા પરિવાર મંદિર સાથે ૧૯૫૧થી સંકળાયેલો છે. રણછોડભાઈ ચુડાસમા ૧૯૫૧થી મંદિરમાં નોબત વગાડતા હતા. તેમની નિવૃત્તિ બાદ તેમના ભત્રીજા બુધાભાઈ ચુડાસમા નોબત વગાડે છે. બુધાભાઈ જણાવે છે કે છેલ્લા ૧૪ વર્ષથી હું નોબત વગાડું છું. ૧૯૫૧થી રણછોડકાકા વગાડતા હતા. હવે એ પરંપરા હું આગળ વધારૃ છું. આમ, મંદિરનો જિર્ણોધ્ધાર થયો ત્યારથી સોમનાથ મંદિરમાં શરણાઈ-નોબત વગાડવાની પરંપરા છેલ્લા ૬૩ વર્ષથી છે અને પેઢી દર પેઢી છે. સોમનાથમાં સવાર, બપોર અને સાંજના રાગને અનુરૃપ શરણાઈ-નોબત વાગે છે. સવારે ભગવાન શિવના પ્રભાતિયા વાગે છે. બપોરે શિવજીના ચોઘડીયા વગાડાય છે. જેમાં રાગ ભિમપલાસ અને બહાર વગાડવામાં આવે છે. સાંજે માંગલિક આરતિની રાગાવલી છેડવામાં આવે છે. સોમનાથમાં જામનગરના જામસાહેબના આગ્રહથી શરણાઈ-નોબતની સંગીતસેવા શરૃ થઈ હતી. જામસાહેબ અને કુંવરબાનો આગ્રહ હતો કે સોમનાથમાં શરમાઈ અને નોબત વાગે તેથી એ વખતે તેમણે સંગીત મર્મજ્ઞા આત્મારામજીને સોમનાથમાં મુક્યા હતા. નથુભાઈ તેમની પાસે રાગદારી શીખ્યા હતા.

Advertisements

Comments are closed.