ATUL N. CHOTAI

a Writer

ગોંડલ રાજયમાં સાયકલ ચલાવવા માટે પણ લાયસન્સ લેવું પડતું

Cycle License in Gondal

Cycle License in Gondal

ગોંડલ : એક જમાને વિલાયતી નળિયાવાળું ઘર, સાયકલ, ટ્રાન્ઝિસ્ટર રેડિયો જેના પાસે હોય એ શાહુકાર ગણાતો હતો. આમ છતાં આ ”લકઝરી” લાઈફ દરેકને નસીબ ન હતી! કોઈ વ્યક્તિ સાયકલ લઈને ગામમાં નીકળે તો લોકો અચંબિત થઈ જતા હતા. માનશો?, ગોંડલ સ્ટેટમાં રાજાશાહી યુગ એટલે કે, ૧૯૩૦ની સાલમાં લેવું પડતું હતું! સાયકલ ધારકને મહારાજા ઠાકોર સાહેબ સર ભગવતસિંહજીની સહી વાળું નવ પાનાની પુસ્તિકાવાળુ લાયસન્સ યાને કે પરવાનો આપવામાં આવતો હતો! જેમાં દર્શાવેલા ૧૪ નિયમોનું સાયકલીસ્ટે ચૂસ્ત પણે પાલન કરવું ફરજિયાત હતું. એનું ઉલ્લંઘન કરનાર સામે કેસ દાખલ થતો હતો અને ગુનો સાબિત થયે પાંચ રૃપિયા મહત્તમ દંડ થતો હતો જે યુગમાં આમ પરિવહન માટે બળદગાડાં, ઘોડાગાડીનું ચલણ હતું ત્યારે સાયકલ અસ્તિત્વમાં આવી હતી, ભઈ, પગપાળા જવાનું હોય એમાં થાકી જવાય એ સમયે સાયકલ હાઈસ્પીડ વાહન લેખાતું હતું. ત્રીસથી ચાલીસ રૃપિયામાં સાયકલ મળતી હતી, કેટલાક લોકો સાયકલ ખરીદી તેને શણગારતા હતાં! એ જમાને લોકોનો એક પગાર જેટલી સાયકલની કિંમત હતી. જેના ઘરે સાયકલ હોય એ ‘ટોક ઓફ ધ વીલેજ- ટાઉન” ગણાતા હતાં. એમના દીકરા દીકરીની જલદી સગાઈ થઈ જતી હતી!! એંસી વર્ષની જૈફ ઉમર ધરાવતા હૃદયકાંતભાઈ રાવલ કહે છે કે એ જમાને ધનાઢય લોકોને જ સાયકલ નસીબ હતી એ યુગમાં મેં લોન લઈને સાયકલ ખરીદી હતી ગોંડલ સ્ટેટમાં કોઈ વ્યક્તિ ”ધૂમ સ્ટાઈલ”થી સાયકલ ચલાવે તો તેનું લાયસન્સ જપ્ત થઈ જતું હતું. એ જમાને ગોંડલ રાજયમાં સાયકલ ચલાવવા માટે પણ લાયસન્સ લેવું પડતું હતું. આ લાયસન્સ બુકમાં સાયકલ પરિચાલન માટે નિયમો દર્શાવવામાં આવતા હતાં. સાયકલ સવારી કરનારને પોલીસ સંકેત આપે તો ઉભી રાખવી પડતી હતી. સાયકલનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું પડતું હતું. દરેક સાયકલને નાનકડી નંબર પ્લેટ અપાતી હતી. જો રાત્રે સાયકલ ચલાવવી હોય તો આગળ ”ટમટમિયું” અથવા લેમ્પ રાખવો પડતો હતો અને ડાયનેમો સાયકલ જોડે ”ઈન બિલ્ટ” રાખવો પડતો હતો. કેટલાક શોખિનો સાયકલમાં ”ડીડીટ” પણ ફીટ કરાવતા હતા ગોંડલ સ્ટેટની સાયકલ લાયસન્સ પુસ્તિકાને કુલ ૯ પાના રહેતા હતા જેમાં સાયકલ ચલાવવા માટે કુલ ૧૪ નિયમોની નિમવાવલી દર્શાવવામાં આવતી હતી. કોઈ સાયકલ ધારક આ નિયમોનો ભંગ કરે તો તેની સામે ન્યાયીક અદાલતી કાર્યવાહી થતી હતી જો મેજીસ્ટ્રેટ સમક્ષ ગુનો સાબિત થાય તો પાંચ રૃપિયા દંડ થતો હતો જૂના જમાનાની ફિલ્મો જોશો તો એમાં પણ સાયકલનો દબદબો રહેતો હતો. કેટલીય મહિલાઓએ પતિ સાયકલ ચલાવતો હોય અને પોતાનો ‘ભાર’ ખેંચતો હોય એવી સાયકલ સવારી માણી લીધી છે. અગાઉના જમાનામાં સાયકલની જેમ રેડીયો રાખવાનું પણ લાયસન્સ લેવું પડતું હતું જો કે ૧૯૮૦ પછી આ પ્રથા રદ થઈ હતી. સાયકલ સવારે ટ્રાફિકના નિયમોનું ચૂસ્ત પણે પાલન કરવાનું રહેતું હતું. સાયકલ થકી કોઈ અન્યને ઈજા પહોંચે એમ બેફિકરાઈથી સાયકલ ચલાવવી એ ગુનો બનતો હતો અને ન્યાયીક અદાલતમાં પાંચ રૃપિયા સુધી દંડ થતો હતો!

Advertisements

Comments are closed.