ATUL N. CHOTAI

a Writer

અત્યાર સુધીમાં પાચ હજાર જેટલા ઘાયલ મોર તથા ઢેલને નારણભાઈ કરંગીયાએ સાજા કર્યા છે

Naranbhai Karangiya

Naranbhai Karangiya

મોર પોતે જ થનગનાટનું પ્રતિક છે પરંતુ મારું મન બાળપણથી જ મોર જોઈને થનગની ઉઠે છે  સૌરાષ્ટ્રના દ્વારકા જિલ્લાના નાનકડા ગામ કેનેડીમાં નારણભાઈ કરંગીયા હજૂ તો વાત છેડે છે ત્યાં તેની આસપાસ મોર ગહેકવા માંડે છે. સામાન્ય રીતે માનવીઓથી દૂર ભાગતા મોર નારણભાઈથી દૂર જવાનું નામ લેતા નથી. એક માનવીનો પક્ષી સાથેનો લગાવ કેટલો ઉત્કટ હોઈ શકે તેનું જીવતુ જાગતુ ઉદાહરણ કેનેડી પંથકમાં જોવા મળે છે, જ્યાં ઠેર ઠેર મોર ઉછેર કેન્દ્રોમાં મોરનો કલશોર ગૂંજે છે. નારણભાઈ કહે છે દ્વારકા જિલ્લાના જામકલ્યાણપુર તાલુકાના નાના એવા કેનેડી ગામના વાડી વિસ્તારમાં હું નિશાળે જતો ત્યારે સીમમાં મોરને જોઉ એટલે દફતરને બાજુએ મૂકી રમવા માંડુ, કોઈ મોર, ઢેલને વાગ્યું હોય તો તેને પંપાળુ, શાળા છૂટવાના સમયે ઘરે જતો રહું પરંતુ એક દિવસ શિક્ષકે ઘરે વાત કરી દેતા ભાંડો ફૂટયો. પરંતુ માર મોર પ્રત્યેનો પ્રેમ અતૂટ થઈ ગયો. મોટો થતો ગયો તેમ મોર પ્રત્યેનો પ્રેમ વધતો ગયો. ભૂતકાળમાં ડફેર ગેંગ શિકાર માટે આવતી અને મોર, ઢેલને મારી નાખતી પરંતુ મેં હિંમતભેર આ શિકારીઓ સામે લડાઈ છેડી, દેશી બંદૂક લઈ મોરના પહેરા ભર્યા, રાતભર જાગી ચોકી કરી અને અંતે ડફેરો થાક્યા. મોરનો શિકાર બંધ થયો અને ધીમે ધીમે લોકોમાં પણ જાગૃતિ આવી. મોર, ઢોલને બચાવવા પછીનું કામ હતું તેના જતનનું અને તેને ઈજા થાય તે વખતની સારવારનું… અમે ટૂંપણી ગામે ૨૮ વિઘામાં તરબૂચ, ગૂંદરી વાવી અને જે ચણ મળે તેનાથી મોર ઉછેર કેન્દ્રમાં ચણ પૂરા પાડવાનું નક્કી કર્યું. ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં મોરનો પર્યાય ગણાતા નારણભાઈ કહે છે કે મોરની સાથે વર્ષો વિતાવતા વિતાવતા હું મોરનો ચિકિત્સક બની ગયો છું. મોરની સારવાર અને જરૃરિયાતને સમજવા માંજયો છું, એક મોરને રોજ ૧૫૦ ગ્રામ ખોરાકની જરૃર પડે છે. ઢેલને ઈંડા મુકવાનો સમય અષાઢથી શ્રાવણ મહિના દરમિયાન હોય છે. મોરનું આયુષ્ય ૧૫ વર્ષનું હોય છે. મોર ઉછેર કેન્દ્રોની શરૃઆત થયા બાદ આજે જામ કલ્યાણપુર તાલુકામાં ૪૧, ખંભાળીયા તાલુકામાં ૫૧, દ્વારકા તાલુકામાં ૩, ભાણવડ તાલુકામાં ૨, લાલપુર તાલુકામાં ૧૨, જામજોધપુર, જામનગરમાં ૧-૧, જસદણમાં ૩, વલસાડમાં ૨ મોર ઉછેર કેન્દ્રો છે. નારણભાઈએ અત્યાર સુધીમાંપાચ હજાર થી  પણ વધુ મોર તથા  ઢેલની સારવાર કરી છે. તે કહે છે કે લોકોને મોર ખૂબ ગમે છે, ઘણા લોકો મોરના બચ્ચાને ઘરે લાવી ઉછેરે છે પરંતુ પૂરતી સમજણ ના હોવાથી મોટાભાગે બચ્ચા અકાળે મોત પામે છે. મોર આપણું રાષ્ટ્રિય પક્ષી છે તેનો દબદબો જો કોઈ જોવા માંગતુ હોય તો એ કેનેડીમાં જોવા મળે છે

Advertisements

Comments are closed.