ATUL N. CHOTAI

a Writer

ઈન્દોરનાં પ્રથમ મહિલા ડૉકટર ભક્તિ યાદવ હાલ ૯૧ વરસની વયે ગરીબ સ્ત્રી દર્દીઓની સેવા કરવાનો નિયમ ચૂકતા નથી

Doctor Bhakti Yadav - Indore

Doctor Bhakti Yadav – Indore

-ઈશાની ભટ્ટ

 

લાકડીના ટેકે અથવા કોઈ વ્યક્તિના સહારા સિવાય ભક્તિ યાદવ આજે ચાલી નથી શકતાં. કરચલીઓવાળા ચહેરા પર આછું હાસ્ય સદાય રમતું રહે છે. તેમની આંખોમાં સદા કરુણા દેખાય છે તો તેમની વાણીમાંથી મમતા છલકાતી રહે છે. તેમના ઘરમાં જ આવેલા દવાખાનામાં દૂર દૂરથી સ્ત્રીઓ તેમની સલાહ લેવા આવે છે, કારણ કે ૯૧ વરસની ઉંમરે તેઓ હવે ખાસ કશું કામ કરી શકે એમ નથી, પરંતુ તેમનો બહોળો અનુભવ લોકોને ઉપયોગી જરૂર થઈ શકે છે એવી લોકોને શ્રદ્ધા છે. આજે તબીબ વ્યવસાય કમાણીનું સાધન બની ગયો હોવાનું કહેવાતું હોય ત્યાં વગર ફી લીધે વરસોથી ઈન્દોરનાં ભક્તિ યાદવ ગરીબ સ્ત્રી દર્દીઓની સેવા કરવાનો નિયમ ચૂકતા નથી. હાલ ૯૧ વરસની વયે ભક્તિ યાદવની પોતાની તબિયત પણ નાજૂક જ રહે છે. દૂબળા, પાતળાં ભક્તિ યાદવનું પોતાનું વજન પણ ફક્ત ૨૮ કિલો જ છે. તેમનાથી વધુ શ્રમ થઈ શકતો નથી તે છતાં શક્ય તેટલી સ્ત્રી દર્દીઓને તેઓ તપાસીને સલાહ આપે છે. તેમની સલાહ મોટાભાગના દર્દીઓને ઉપયોગી થાય છે. તેમનામાં લોકોને શ્રદ્ધા હોવાથી મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશનાં ગામડાંમાંથી છેક ઈન્દોર તેમની પાસે તપાસ કરાવવા આવે છે.

ઈન્દોર શહેરના તે પહેલાં ગાયનેકોલોજિસ્ટ જ નહીં પણ પ્રથમ મહિલા ડૉકટર છે. તેમનો જન્મ ઉજૈન નજીક આવેલા ગામ મહિદપુરમાં ૧૯૨૬ની સાલમાં પ્રતિષ્ઠિત કુટુંબમાં થયો. તેમનું કુટુંબ આધુનિક વિચારધારા ધરાવતું હોવાથી દીકરીને એ જમાનામાં ભણવા મૂકી હતી. અહિલ્યા આશ્રમ સ્કૂલ ઈન્દોરમાં તેમનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાનું શિક્ષણ થયા બાદ તેમણે વિજ્ઞાનશાખામાં સ્નાતક કરવાનું વિચારી હોલકર કૉલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. તે દરમિયાન તેમણે એમબીબીએસ માટે ઈન્દોરમાં નવી જ ખૂલેલી મેડિકલ કૉલેજ મહાત્મા ગાંધી મેમોરિયલ મેડિકલ કૉલેજમાં પણ પ્રવેશ મેળવવા અરજી કરી હતી. આ ૧૯૪૮ના સમયની વાત છે. તેમાં એમને પ્રવેશ મળ્યો ત્યારે ક્લાસમાં ૪૦ છોકરાઓમાં તેઓ એકમાત્ર છોકરી હતાં. આખીય કૉલેજમાં અને શહેરમાં લોકો તેમની તરફ નવાઈથી જોઈ રહેતા. કેટલાક કહેતાંય ખરા કે છોકરીઓ ડૉકટર થઈને શું કરશે..? તેમણે તો લગ્ન કરીને ચૂલો જ ફૂંકવાનો છે. પણ તેમણે ક્યારેય લોકોનું સાંભળીને હિંમત ન હારી. ૧૯૫૨ની સાલમાં તેઓ ડૉકટર બન્યા તેમની સાથે જ ક્લાસમાં ભણીને ડૉકટર બનેલા ચન્દ્રસિંઘ યાદવ સાથે પ્રેમલગ્ન કરીને ઈન્દોરમાં જ સ્થાયી થયા. તેમના પતિની ઈચ્છા હતી કે તબીબી બન્યા છીએ તો લોકોની સેવા કરવી. એટલે તેમણે કોઈ મોટી હોસ્પિટલ કે સરકારી હોસ્પિટલ સાથે નહીં જોડાવાનું નક્કી કર્યું. ખૂબ જ મામૂલી ફી લઈને ગરીબોની સેવા કરવાનું શરૂ કર્યું. ડૉકટર ભક્તિએ પણ પતિના પગલે ચાલીને કપડાં મિલ વર્કરની હોસ્પિટલમાં ગરીબ સ્ત્રીઓને સેવા આપવાનું શરૂ કર્યું. મિલ બંધ થતાં હોસ્પિટલ પણ બંધ થઈ ગઈ એટલે તેમણે પોતાના ઘરે જ વાત્સલ્ય હોસ્પિટલ શરૂ કરી. તેમના ક્લિનિકમાં સારા ઘરના લોકો પાસેથી મામૂલી ફી લેવાતી તો ગરીબ લોકોને તદ્દન મફતમાં સારવાર આપવામાં આવતી હતી. તે સિલસિલો આજે ૬૮ વરસ બાદ પણ ચાલુ જ રહ્યો છે. ભક્તિ યાદવના પતિનું ત્રણ વરસ પહેલાં નિધન થયું અને તેમની ઉંમર વધતી હોવા છતાં દર્દીઓને જોવાનું બંધ નથી કર્યું. તેઓ દર્દીઓ સાથે પોતાના ઘરની વ્યક્તિ હોય એ રીતે જ વર્તે છે. તેમનું કહેવું છે કે મરતાં દમ સુધી તેઓ લોકોની સેવા કરશે. ગરીબ સ્ત્રીઓને જ્યારે ગર્ભ રહે છે ત્યારે નબળી પ્રકૃતિ અને પોષક આહારના અભાવે અનેક સમસ્યાઓ ઊભી થતી હોય છે. વળી પ્રસૂતિ દરમિયાન સ્ત્રીઓને સદભાવથી સમજનાર ડૉકટરની જરૂર હોય છે. તેમની પાસે સારા ડૉકટર પાસે જવાના પૂરતાં પૈસા ન હોવાને કારણે જ તેઓ ઘણી આશા લઈને ડૉકટર ભક્તિ યાદવ પાસે આવે છે તે વાત ડૉકટર ભક્તિ જાણે છે એટલે જ હજી પણ તેઓ કેટલાક દર્દીઓને રોજ તપાસીને સલાહ આપે છે. આપણાં સમાજમાં ડૉકટર ભક્તિ યાદવ જેવા અનેક તબીબોની જરૂર છે… (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)

Advertisements

Comments are closed.