ATUL N. CHOTAI

a Writer


ઉપલેટાના અજીમા ૧૨૬ વર્ષની જીવન સંધ્યાએ મતદાન કરવાનો અનોખો ઉત્સાહ ધરાવે છે

ajima - upleta

ajima – upleta

:: આલેખન ::
દર્શન ત્રિવેદી
પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી
જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

અરે… બાપલિયા મતદાન તો કરવું જ પડે ને.. ઉપલેટામાં રહેતા ૧૨૬ વર્ષના અજીમા ચંદ્રવાડિયાને ચૂંટણી વિશે પૂછતા આવું ઉત્સાહપૂર્વક બોલી ઉઠે. રાજશાહી અને લોકશાહી, બન્ને શાસન વ્યવસ્થા જેમના જીવનનું ભાથું છે, એવા અજીમાં મસ્તમૌલા છે. સવાસો વર્ષની આયુ હોવા છતાં તમારી સાથે ફટાફટ વાતો કરે અને પોતાના અનુભવો જણાવે. પુત્રો, પુત્રીઓ, પૌત્રો અને પૌત્રીઓ મળી ચોથી પેઢીએ ૬૫ વ્યક્તિનો નોખો નોખો પણ એક, બહોળો પરિવાર ધરાવતા અજીમાંને તેમના જન્મ વિશે પૂછતા ફટ કરતા કહે કે છપ્પનિયા દુષ્કાળ વખતે હું ૮ – ૧૨ વર્ષની હતી. વિક્રમ સંવંત ૧૯૫૬ થી અત્યારના વિક્રમ સંવંત ૨૦૭૪ સુધીની ગણતરી કરતા અજીમા સહેજે સવાસો વર્ષનું આયખુ વટાવી ચૂક્યા છે. પણ તેઓ કહે કે લાખો વર્ષની થઇ છું. તેઓ ક્યારેય દવાખાને ગયા નથી.

પોતાના બાળપણમાં જ ૫૬ નો દુષ્કાળની પીડા વેઠી ચૂકેલા અજીમાને એ કારમા દિવસો હજુ પણ યાદ છે. આમ તો તેમની મોટા ભાગની સ્મૃતિઓ વિલોપ થઇ ચૂકી છે. પણ દુષ્કાળના દિવસો અંગે પેટભરીને વાતો કરે. એ દિવસોમાં પાણીની વ્યવસ્થા, ભોજન અને કામની બાબતોએ બખુબી જણાવે. આ ઉંમરે અજીમાની આંખે સૂરજ આથમી ગયો છે. પણ તેનો અનુભવ અને શાણપણ તેમની વાતોમાં સહજે છલકાય જાય. એટલે જ તેઓ આ વખતે પણ મતદાન કરવા માટે ભારે ઉત્સાહી છે. તેઓ એક સમયે પોરબંદર રાજવીને ત્યાં કામ કરતા હતા. જેને તેઓ આજે પણ રાણા સાહેબ તરીકે યાદ કરે છે. આઝાદીના સમાચારો નિરંતર મેળવ્યા છે. એટલે તેમના માટે લોકશાહીના ઉત્સવ સમા મતદાન વખતે પોતાનો મતાધિકારનો ઉપયોગ કરવાનું ભૂલતા નથી.

ઉપલેટામાં ચાર પ્રપોત્રો સાથે રહેતા અજીમા સવાર, બપોર અને સાંજે રોટલા, રોટલી અને દૂધ જમે છે. તેમના લાંબા આયુષ્યનું રહસ્ય પૂછીએ તો તે કહે કે આ બાયુ (માતાઓ) ના આશીર્વાદ છે. તેઓ પોતાના સમયકાળ દરમિયાન દાયણ તરીકેનું કામ કરતા હતા. જટીલમાં જટીલ પ્રસુતિ સરળતાથી કરાવી દેતા. આસપાસના ગામોમાંના પરિવારો સુવાવડ સમયે અજીમાની સેવા લેતા હતા. એટલે અજીમાંને એવો દ્રઢવિશ્વાસ છે કે આ માતાઓના આશીર્વાદના કારણે તેમને દીર્ઘાયું પ્રાપ્ત થયું છે. અજીમાં સાથે વાતચીતમાં તેની સ્મૃતિમાં ખૂટતી કડી પ્રપોત્ર મારખીભાઇ જોડી આપે. આવા અજીમાં પણ લોકશાહીનો ઉત્સવ ઉત્સાહપૂર્વક મનાવવાના છે. રાજકોટ શહેર અને જિલ્લામાં આજની તારીખે ૩૭૨ શતાયુ મતદારો છે. તેમાં અજીમાં સૌથી મોટા છે. એટલે કે સમગ્ર રાજકોટના વડીલ અજીમા છે. રાજકોટ જિલ્લાના આવા વયોવૃદ્ધ મતદારો આજના યુવાપેઢી માટે પ્રેરણાદાયક બને છે.

Advertisements


મિસ વર્લ્ડ માનુષી છિલ્લરે આજના નેટિઝન માટે એક ઉદાહરણીય દાખલો બેસાડ્યો છે..

Miss India Manushi Chhillar

Miss India Manushi Chhillar

નાની નાની વાતમાં દુ:ખી થઈ જતા અને માઠું લાગી આવતા સોશિયલ મીડિયા પર ઘૂરકતા આજના નેટિઝન માટે તાજેતરમાં જ મિસ વર્લ્ડનો ખિતાબ જીતી આવેલી માનુષી છિલ્લરે એક ઉદાહરણીય દાખલો બેસાડ્યો છે. પોતાની અટકને લઈને કૉંગ્રેસી નેતા શશી થરૂરે સોશિયલ મીડિયા પર કરેલી ટિપ્પણીને મન પર ન લગાડતા છિલ્લરે ટ્વિટ કરી આ મામલે કોઈ વધારે ઊહાપોહ ન કરવા જણાવ્યું હતું. થરૂરે નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા લાદવામાં આવેલી નૉટબંધીની ટીકા કરવા લખ્યું હતું કે ચલણી નૉટો પર પ્રતિબંધ મૂકી કેટલી મોટી ભૂલ કરી છે. ભાજપને ખબર હોવી જોઈએ કે ભારતનું નાણું વિશ્વમાં ચાલે છે. જૂઓ.. આપણી છિલ્લર (ચિલ્લર) પણ મિસ વર્લ્ડ બની છે. તેના જવાબમાં માનુષીએ લખ્યું હતું કે જે છોકરી હમાણાં જ વિશ્વ જીતીને આવી છે તે આવી ટિપ્પણીથી દુ:ખી થાય તેમ નથી. ચિલ્લર બહુ સામાન્ય વાત છે. એ છોકરીની અંદરની ચિલ (ખુશમિજાજી) ભૂલશો નહીં.

જો કે સોશિયલ મીડિયામાં થરુરની ટિપ્પણીથી ભારે નારાજગી વર્તાઈ હતી. આ જોતા થરુરે માફી પણ માગી હતી. જો કે તેમની માફી પણ એક કટાક્ષ જ હતી. તેમણે લખ્યું હતું કે માની લઈએ કે આ વિનોદ બહુ નીચા સ્તરનો હતો. જે લોકોને આવા હળવા વિનોદથી દુ:ખ થયું હોય તેમની હું માફી માગું છું. જે છોકરીના જવાબને મેં ખાસ વખાણ્યું હતું તેને અપમાનિત કરવાનો મારો ચોક્કસ કોઈ ઈરાદો ન હતો. આજકાલ એક સામાન્ય વાક્ય કે રમૂજમાં કરેલી ટિપ્પણી મોટું સ્વરૂપ ધારણ કરી લે છે. સોશિયલ મીડિયાને લીધે વાત બહુ પ્રસરી જાય છે અને નાનકડી વાત પણ મોટી બની જાય છે. લોકો રમૂજ અને અપમાનમાં ફરક સમજી શકતા નથી કે સમજવા ઈચ્છતા નથી.. ત્યારે આ યુવાન મિસ વર્લ્ડની આ પરિપક્વતા દાદ માગી લે તેવી છે.. (પીટીઆઈ)


રાષ્ટ્રપતિ ભવન જાહેર જનતા માટે અઠવાડિયામાં ૪ દિવસ ખુલ્લું રહેશે

president house new delhii

president house new delhii

નવી દિલ્હી ખાતેનું રાષ્ટ્રપતિ ભવન હવેથી જાહેર જનતા માટે અઠવાડિયામાં ગુરુવાર, શુક્રવાર, શનિવાર અને રવિવારના દિવસે ખુલ્લુ રહેશે. પ્રેસ ઈન્ફોર્મેશન બ્યૂરો ભારત સરકાર – અમદાવાદની યાદી મુજબ હવેથી જાહેર રજા સિવાય સવારે ૯ કલાક થી સાંજે ૪ કલાક સુધી જાહેર જનતા માટે રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં પ્રવેશ ચાલુ કરવામાં આવ્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ ભવન જોવા માટે આવનારા વ્યક્તિ ભવનના ગેઈટ નંબર ૨ (રાજપથ) તથા ગેઈટ નંબર ૩૭ (હુક્મીભાઈ માર્ગ) અને ગેઈટ નંબર ૩૮ (ચર્ચ રોડ) થી પ્રવેશ અને નિકાસ કરી શકશે.

રાષ્ટ્રપતિ ભવન જોવા માટે ૫૦ રૂપિયા પ્રતિ વ્યક્તિ લઘુત્તમ નોંધણી ફી રખાઈ છે. (૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરવાળા બાળકો માટે પ્રવેશ નિઃશુલ્ક છે) ભારતીય નાગરિકો માટે રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં પ્રવેશ માટે પોતાનું ફોટો ઓળખપત્ર આવશ્યક છે. વિદેશી નાગરિકોને પ્રવેશ સમયે પોતાનો મૂળ પાસપોર્ટ બતાવવો પડશે. રાષ્ટ્રપતિ ભવન જોવા ઈચ્છતા લોકો વહીવટી એકમના ફોન નંબર ૦૧૧-૨૩૦૧૩૨૮૭ – ૨૩૦૧૫૩૨૧ – એક્ષટેન્શન ૪૬૬૨ તથા ફેક્સ નંબર ૦૧૧-૨૩૦૧૫૨૪૬ તેમજ ઈ-મેઈલ : reception-officer@rb.nic.in પર કોઈપણ રીતે જાણકારી અને સહાયતા માટે સંપર્ક કરી શકે છે. રાષ્ટ્રપતિ ભવન જોવા માટે વેબસાઈટ http://rashtrapatisachivalaya.gov.in/rbtour પર ઓનલાઈન બુકિંગ પણ કરી શકાય છે.


ક્યારેક આકરા શબ્દો પણ કોઇની જિંદગીમાં સુખદ વળાંક લાવી દેતા હોય છે..

– આશુ પટેલ

એક છોકરાનું શરીર માયકાંગલું હતું. તેના સુકલકડી દેહની બીજા છોકરાઓ મજાક ઉડાવતા. તે સ્કૂલમાં જતો તો ત્યાં તેના સહાધ્યાયી છોકરાઓ પણ તેની મશ્કરી કરતા અને ઘણા તોફાની છોકરાઓ તેને મારતા કે ધક્કો મારીને પાડી દેતા. તે છોકરો ચૂપચાપ બધાનો માર ખાઇ લેતો. માર સહન ન થાય ત્યારે તે રડી પડતો. તેને રડતો જોઇને તોફાની છોકરાઓ તેની ઓર મજાક ઉડાવતા. તે છોકરો હંમેશાં ડરેલો જ રહેતો. તેને મારનારા છોકરાઓ વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરતા પણ તેને ડર લાગતો. તેને એવું લાગતું હતું કે તે ફરિયાદ કરશે તો તોફાની છોકરાઓ તેને વધુ મારશે. એવું માનવા માટે તેની પાસે કારણ હતું. એક વાર તેના સહાધ્યાયીઓએ તેને ફટકાર્યો ત્યારે તેણે કહ્યું હતું કે હું આપણા શિક્ષકને તમારા વિશે ફરિયાદ કરીશ. એ વખતે તેના સહાધ્યાયીઓએ તેને વધુ માર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે શિક્ષક પાસે ફરિયાદ કરવા ગયો તો તારી ખેર નથી.

એક દિવસ તો તેને એટલો માર પડ્યો કે તેની સહનશક્તિની હદ આવી ગઇ. તે રડતો રડતો તેના પિતા પાસે ગયો. તેણે ફરિયાદ કરી કે બધા છોકરાઓ મને રોજ મારે છે. એ વખતે તે કિશોરાવસ્થામાં હતો. તેની ફરિયાદ સાંભળીને તેના પિતાએ તેને લાફો ઝીંકી દીધો. છોકરો તો હેબતાઇ ગયો પરંતુ લાફો ઝીંકી દીધા પછી તેના પિતાએ કહ્યું બીજા છોકરાઓ તને મારે છે તો તારી પાસે હાથ નથી આજ પછી કોઇએ તને માર્યો છે એવી ખબર પડશે તો હું તારી ધુલાઇ કરી નાખીશ

પિતાના એ શબ્દોએ ચમત્કાર કર્યો. તે છોકરો નિયમિત કસરત કરવા લાગ્યો. તેણે પોતાનું શરીર મજબૂત બનાવ્યું. તેને કોઇ મારવા આવે તો પહેલો ઘા તે કરી લેવા માંડ્યો. હવે બધા છોકરાઓ તેનાથી ડરવા લાગ્યા. તે છોકરાએ તેનું શરીર એવું બનાવી દીધું કે તે કુસ્તી લડવા લાગ્યો. તે કુસ્તીની સ્પર્ધાઓ જીતવા માંડ્યો અને ૨૯ વર્ષની ઉંમરે તે કુસ્તીમાં વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બની ગયો આ વાત વિશ્વ વિજેતા કુસ્તી ચેમ્પિયન એમિલ ચાયાની છે, જે કિંગકોંગ નામથી જગમશહૂર બન્યો હતો. ક્યારેક કોઇના આકરા શબ્દો પણ માણસનું જીવન સુખદ રીતે બદલાવી નાખતા હોય છે. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


ઐતિહાસિક અને અનોખું મહત્વ ધરાવતી આ ટ્રેનની સફર કરવી તે પણ લ્હાવો છે..

gujarat small train

gujarat small train

ગુજરાતની બીલીમોરા – વઘઇ ટ્રેન એ સુંદરતા અને આદિવાસી વિસ્તારના વાંસની રોજિંદી હેરાફેરીથી ઓળખાતી ટ્રેન છે. જેણે તાજેતરમાં ૧૦૪ વર્ષ પુરા કર્યા છે. ૬૩ કિલોમીટર લાંબો ટ્રેક ધરાવતી આ ટ્રેન નેરોગેજ લાઈન છે. જે ડાંગના જંગલોમાંથી પસાર થાય છે. આ ટ્રેનનો રૂટ વલસાડના બીલીમોરાથી શરુ કરીને ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ સ્ટેશન સુધીનો છે. આ રૂટમાં ગણદેવી, ચીખલી રોડ, રંકાવા, ધોળીકુઆ, અનાવલ, ઉનાઈ અને વાંસડા રોડ, કેવડી રોડ, કાલા આંબા અને ડુંગરડા સ્ટેશન આવે છે. આ ટ્રેનમાં બધા જ સ્ટેશને ટિકિટ બારીની સુવિધા નથી અને સુવિધા માત્ર વઘઇ, ઉનાઈ અને બીલીમોરા સ્ટેશન પર છે. ૬૩ કિલિમીટરનો ટ્રેક ધરાવતી આ ટ્રેન અંગ્રેજોના સમયમાં સયાજીરાવ ગાયકવાડે ૧૯૧૩ માં ચાલુ કરી હતી. આ ટ્રેન તે સમયે ગાયકવાડ સરકારની ગાયકવાડ બરોડા સ્ટેટ રેલવેના શાસન હેઠળ હતી જે તે સમયના બરોડા રાજ્યના તાબા હેઠળ હતી. આ ટ્રેનનો મુખ્ય હેતુ આ વિસ્તારની પ્રજાનો સંપર્ક બરોડા રાજ્ય સાથે સતત રહે એ હતો. સ્વતંત્રતા પછી પશ્ચિમ રેલવેમાં આ રેલવેને મર્જ કરી દેવામાં આવી. પાંચ ડબ્બાઓ સાથે દોડતી આ ગાડી ૨૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ચાલે છે અને ૩ કલાક જેટલા સમયમાં બીલીમોરા થી વઘઈ અને વઘઈ થી બીલીમોરા પહોંચે છે.

૧૯૩૭ સુધી સ્ટીમ એન્જીનથી ચાલતી આ ટ્રેનને ત્યારબાદ ડીઝલ એન્જીનમાં દેવામાં આવી. ૧૯૯૪ માં જુના સ્ટીમ એન્જીનને મુંબઈના ચર્ચગેટ સ્ટેશન પર શો પીસ તરીકે મૂકી દેવામાં આવ્યું છે. ગાયકવાડ બરોડા સ્ટેટ રેલવેના મોટાભાગના નેરોગેજને બ્રોડગેજમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યા છે. આ ટ્રેનને રસ્તામાં સાત જેટલા મોટા ક્રોસિંગ આવે છે પરંતુ એકપણ સ્ટેશને ગેટમેનની વ્યવસ્થા નથી. આની જગ્યાએ ટ્રેનમાં જ ગેટમેન હોય છે જે ટ્રાફિક પણ ક્લિયર કરે છે અને ગેટ પણ ઉતરીને બંધ કરે છે. આ ટ્રેન એક દિવસમાં બે ટ્રીપ લગાવે છે જેનો ઉપાડવાનો સમય નક્કી હોય છે પણ પહોચવાનો સમય નક્કી નથી હોતો. આ ટ્રેનમાં બેઠેલ ગાર્ડ જ ટિકિટ વહેંચે છે. આ ટ્રેનની ખાસિયત એ પણ છે કે એ વાંસડા નેશનલ પાર્કમાં રહીને પસાર થાય છે જ્યાં ચિત્તા, બિલાડી, અજગર, દીપડા, મોટી ખિસકોલીઓ જેવા પ્રાણીઓ પણ જોવા મળે છે. આવી ઐતિહાસિક અને અનોખું મહત્વ ધરાવતી ટ્રેનો આપણા ગુજરાતમાં છે એ ખુબજ આનંદની વાત છે..


ઇસીઆઈ – ઇવીએમની સુરક્ષા સંબંધિત ખાસિયતો પર વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ઇસીઆઈ) નાં ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (ઇવીએમ) ની સુરક્ષા સંબંધિત ખાસિયતો વિશે તાજેતરમાં સામાન્ય લોકોનાં મનમાં કેટલાંક પ્રશ્રો ઊભા થયાં છે. ચૂંટણી પંચે અવારનવાર જણાવ્યું છે કે ઇસીઆઈ-ઇવીએમ અને તેની સિસ્ટમ મજબૂત, સુરક્ષિત છે, જેની સાથે કોઈ પણ પ્રકારનાં ચેડાં થઈ શકે તેમ નથી. નીચે ઇવીએમ સાથે સંબંધિત વારંવાર પૂછાતાં પ્રશ્રો અને તેની સલામતીની ખાસિયતોનાં સંબંધમાં વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી છે, જેમાં ઇવીએમની આધુનિક ટેકનોલોજીકલ ખાસિયતો તથા તેના ઉત્પાદનથી લઈને સંગ્રહ સુધી તેના વપરાશ માટે વહીવટી સ્તરે લેવામાં આવતાં કડક પગલાં સામેલ છે.

1 .ઇવીએમ સાથે ચેડાં કરવા એટલે શું..?? : ઇવીએમ સાથે ચેડાં કરવા એટલે તેનાં કન્ટ્રોલ યુનિટ (સીયુ) ની માઇક્રોચિપ્સ પર લખેલા સોફ્ટવેર પ્રોગ્રામમાં ફેરફાર કરવો કે પછી સીયુમાં નવી માઇક્રોચિપ્સ નાંખીને બદઇરાદો ધરાવતો સોફ્ટવેર પ્રોગ્રામ સ્થાપિત કરવો તથા બેલોટ યુનિટ (બીયુ) માં કી દબાવવાથી કન્ટ્રોલ યુનિટમાં સાચું રેકોર્ડિંગ ન થાય તેવી ગોઠવણ કરવી.

2. ઇસીઆઈ – ઇવીએમ હેક કરી શકાય..?? : નાં.. ઇવીએમ મશીનોનું એમ1 (મોડલ 1) વર્ષ 2006 સુધી બનાવવામાં આવતું હતું અને કેટલાંક કાર્યકર્તાઓ દાવો કરે છે તેનાથી વિપરીત એમ1ને હેક ન કરી શકાય તેવું બનાવવા જરૂરી તમામ ટેકનિકલ ખાસિયતો તેમાં ઉમેરવામાં આવી છે. વર્ષ 2006માં ટેકનિકલ આકારણી સમિતિની ભલામણોને આધારે ઇવીએમનું એમ2 મોડલ વર્ષ 2006થી 2012 સુધી બનાવવામાં આવ્યું હતું, જેમાં કી કોડનું ડાયનેમિક કોડિંગ કરવામાં આવ્યું છે, જેથી બેલોટ યુનિટ (બીયુ)માંથી કન્ટ્રોલ યુનિટ (સીયુ)માં કી – પ્રેસ મેસેજનું હસ્તાંતરણ એન્ક્રિપ્ટેડ સ્વરૂપે થઈ શકે, જે સુરક્ષા માટે વધારાની ખાસિયત છે. તે દરેક કી પ્રેસનું રિયલ ટાઇમ સેટિંગ પણ ધરાવે છે, જેથી કી પ્રેસનાં ક્રમ સાથે કહેવાતા ચેડાં સહિત કી પ્રેસનો ક્રમ જાણી શકાય. ઉપરાંત ઇસીઆઈ-ઇવીએમ કમ્પ્યુટર નિયંત્રિત નથી, સ્વતંત્ર ધોરણે કામ કરે છે અને વળી તે ઇન્ટરનેટ અને/અથવા કોઈ પણ સમયે અન્ય કોઈ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલ પણ નથી. એટલે દૂરનાં સ્થળે ઉપકરણો દ્વારા હેકિંગની શક્યતાં નથી. ઇસીઆઈ – ઇવીએમ અન્ય કોઈ નોન – ઇવીએમ એક્સેસરી કે ઉપકરણ સાથે જોડાણ માટે કોઈ બાહ્ય હાર્ડવેર પોર્ટ કે વાયરલેસ માટે ડેટા ડિકોડર કે કોઈ ફ્રીકવન્સી રીસિવર ધરાવતું નથી. એટલે હાર્ડવેર પોર્ટ કે વાયરલેસ, વાઇ-ફાઈ કે બ્લૂ-ટૂથ ઉપકરણ મારફતે તેની સાથે ચેડાં કરવાનું શક્ય નથી, કારણ કે બીયુમાંથી સીયુ એન્ક્રિપ્ટેડ અને ડાયનેમિકલી કોડ કરેલા ડેટાનો જ સ્વીકાર કરે છે. સીયુ અન્ય કોઈ પણ પ્રકારનો ડેટા સ્વીકારી નહીં શકે.

3. ઉત્પાદકો ઇસીઆઈ – ઇવીએમ સાથે ચેડાં કરી શકે..?? : શક્ય જ નથી… ઉત્પાદનનાં સ્તરે સોફ્ટવેરની સુરક્ષા સાથે સંબંધિત અતિ કડક નિયમોનું પાલન થાય છે. મશીનોનું નિર્માણ વર્ષ 2006થી અલગ-અલગ વર્ષોમાં થયું છે. ઉત્પાદન પછી ઇવીએમને રાજ્યને અને રાજ્યની અંદર જિલ્લાઓમાં મોકલવામાં આવે છે. ઉત્પાદકો અગાઉ કેટલાંક વર્ષ એ જાણકારી મેળવવાની સ્થિતિમાં હોતા નથી કે કયો ઉમેદવાર કોઈ ખાસ બેઠક પરથી ચૂંટણી લડશે અને બીયુ પર ઉમેદવારોનો ક્રમ કયો હશે. ઉપરાંત દરેક ઇસીઆઈ-ઇવીએમ સીરિયલ નંબર ધરાવે છે અને ઇવીએમ – ટ્રેકિંગ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરીને ચૂંટણી પંચ તેના ડેટાબેઝમાંથી શોધી શકે છે કે કયું મશીન કઈ જગ્યાએ સ્થિત છે. એટલે ઉત્પાદનનાં તબક્કે કોઈ પણ પ્રકારનાં ચેડા થવાની શક્યતાં નથી.

4. સીયુમાં ચિપની અંદર ટ્રોજન હોર્સ સ્થાપિત કરી શકાય..?? : ઇવીએમમાં મતદાનનો ક્રમ ઉપર ઉલ્લેખ કર્યા મુજબ ટ્રોજન હોર્સ સ્થાપિત કરવાની શક્યતાને રદ કરે છે. ઇસીઆઈ દ્વારા સુરક્ષા સંબંધિત કડક પગલાં લેવાય છે, જે ફિલ્ડમાં ટ્રોજન હોર્સ સ્થાપિત કરવાનું અશક્ય બનાવે છે. એક વખત સીયુમાં મતદાનની કી દબાવવામાં આવે છે, પછી સીયુ મતદાનની નોંધણી કરવા બીયુને સક્ષમ બનાવે છે અને બીયુમાં કી દબાય એ માટે રાહ જુએ છે. આ ગાળા દરમિયાન એ મતદાનનો સંપૂર્ણ ક્રમ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સીયુમાં તમામ કી નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે. એક વખત બીયુમાં મતદાતા દ્વારા કોઈ પણ કી (ઉમેદવારોને મત આપવાનું બટન) દબાઈ જાય છે, પછી બીયુ તમામ મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી સીયુને આપે છે. સીયુ ડેટા મેળવે છે અને બીયુમાં સંબંધિત એલઇડી લેમ્પ ચાલુ કરીને તેને માન્યતા આપે છે. સીયુમાં મતદાન સક્ષમ બનાવ્યાં પછી ફર્સ્ટ કી પ્રેસ જ સંવેદનશીલ થાય છે અને સીયુ દ્વારા તેનો સ્વીકાર થાય છે. ત્યારબાદ જો કોઈ મતદાર અન્ય કોઈ બટન દબાવે તો તેનો કોઈ અર્થ સરતો નથી, કારણ કે સીયુ અને બીયુ વચ્ચે કોઈ આદાનપ્રદાન નહીં થાય કે બીયુ દબાવવામાં આવેલી અન્ય કોઈ કી નોંધશે નહીં. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો સીયુનો ઉપયોગ કરીને અનેબલ્ડ બેલોટ માટે ફક્ત એક કીની દબાવવાની કામગીરી જ માન્ય ગણાશે (ફર્સ્ટ કી પ્રેસ). એક વખત માન્ય કી દબાઈ જાય (મતદાન થઈ જાય) પછી અન્ય કોઈ કી દબાવવામાં આવશે તો સીયુ અને બીયુ વચ્ચે કોઈ એક્ટિવિટી નહીં થાય. એટલે દેશમાં ઉપયોગ થતાં ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીનમાં કથિત ‘સીક્વન્સ કી પ્રેસ’ દ્વારા કોઈ પણ બદઇરાદાપૂર્વકનો સંકેત મોકલવાનું અશક્ય છે.

5. ઇસીઆઈ – ઇવીએમનાં જૂનાં મોડલનો હજુ ઉપયોગ થાય છે..?? : ઇવીએમ મશીનોનાં એમ1 મોડલનું નિર્માણ વર્ષ 2006 સુધી થયું હતું અને છેલ્લો તેનો ઉપયોગ વર્ષ 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં થયો હતો. વર્ષ 2014માં ઇવીએમ મશીનોનું 15 વર્ષનું જીવનચક્ર પૂર્ણ થયું હતું અને એમ1 વીવીપીએટી (વોટર વેરિફાઇડ પેપર ઓડિટ ટ્રેલ) સાથે સક્ષમ નહોતા એટલે ઇસીઆઈએ વર્ષ 2006 સુધી નિર્મિત તમામ એમ1 ઇવીએમનો ઉપયોગ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ઇવીએમને નિષ્ક્રિય કરવા કે તેનો નાશ કરવા ઇસીઆઈએ સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર બનાવી છે. ઇવીએમ અને તેની ચિપનો નાશ કરવાની પ્રક્રિયા ઉત્પાદકોની ફેક્ટરીની અંદર રાજ્યનાં મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી કે તેમના પ્રતિનિધિની હાજરીમાં હાથ ધરવામાં આવે છે.

6. ઇસીઆઈ – ઇવીએમ સાથે ફિઝિકલ ટેમ્પરિંગ થઈ શકે / કોઈને ધ્યાનમાં ન આવે તેમ તેનાં વિવિધ ભાગોને બદલી શકાશે..?? : ઇસીઆઈ-ઇવીએમનાં અગાઉનાં મોડલ્સ એમ1 અને એમ2માં સુરક્ષા સંબંધિત હાલની ખાસિયતો ઉપરાંત વર્ષ 2013 પછી નિર્મિત નવું એમ3 ઇવીએમ ટેમ્પર ડિટેક્શન અને સેલ્ફ ડાઇગ્નોસ્ટિક્સ જેવી વધારાની ખાસિયતો ધરાવે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ મશીન ખોલવાનો પ્રયાસ કરશે, તો એ જ ક્ષણે ટેમ્પર ડિટેક્શન ખાસિયત ઇવીએમને બંધ કરશે. સેલ્ફ ડાઇગ્નોસ્ટિક ખાસિયત હંમેશા ઇવીએમને ચકાસે છે કે તે ચાલુ છે કે કેમ. તેના હાર્ડવેર કે સોફ્ટવલેરમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ફેરફાર જાણી શકાશે. ઉપરોક્ત ખાસિયતો સાથે નવું મોડલ એમ 3નું પ્રોટોટાઇપ ટૂંક સમયમાં તૈયાર થઈ જશે. ટેકનિકલ નિષ્ણાત સમિતિ તેની ચકાસણી કરશે અને પછી તેનું નિર્માણ શરૂ થશે. સરકારે ઉપરોક્ત વધારાની ખાસિયતો અને નવાં ટેકનોલોજીકલ પાસાં ધરાવતાં એમ3 ઇવીએમ ખરીદવા આશરે રૂ. 2,000 કરોડનાં ભંડોળની ફાળવણી કરી છે.

7. કઈ આધુનિક ટેકનોલોજીકલ ખાસિયતો ઇસીઆઈ – ઇવીએમને ચેડાંથી સલામત રાખે છે..?? : ઇસીઆઈ-ઇવીએમ કેટલીક અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીકલ ખાસિયતોનો ઉપયોગ કરે છે, જેમ કે વન ટાઇમ પ્રોગ્રામેબલ (ઓટીપી) માઇક્રોકન્ટ્રોલર્સ, કી કોડનું ડાયનેમિક કોડિંગ, દરેક અને તમામ કી પ્રેસ પર તારીખ અને સમયનું સ્ટેમ્પિંગ, આધુનિક એન્ક્રિપ્શન ટેકનોલોજી અને ઇવીએમ લોજિસ્ટિક્સનું સંચાલન કરવા ઇવીએમ-ટ્રેકિંગ સોફ્ટેવર. આ પ્રકારની ખાસિયતો મશીનને 100 ટકા ટેમ્પર પ્રૂફ બનાવે છે. આ ઉપરાંત ઇવીએમનું નવું મોડલ એમ3 વધારાની ખાસિયતો સ્વરૂપે ટેમ્પર ડિટેક્શન અને સેલ્ફ-ડાઇગ્નોસ્ટિક્સ પણ ધરાવે છે. સોફ્ટવેર ઓટીપી પર આધારિત હોવાથી પ્રોગ્રામમાં ફેરફાર નહીં થઈ શકે, તેને ફરી લખી નહીં શકાય કે તેને રી-રીડ નહીં કરી શકાય. એટલે ઇવીએમ ટેમ્પર-પ્રૂફ બને છે. જો કોઈ વ્યક્તિ તેની સાથે ચેડાં કરવાનો પ્રયાસ કરે, તો મશીન નિષ્ક્રિય કે બંધ થઈ જશે.

8. ઇસીઆઈ – ઇવીએમ વિદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે..?? : આ પ્રકારનાં આરોપો કેટલાંક લોકોએ મૂક્યાં છે અને તેના વિશે ખોટી માહિતી ફેલાવી છે. પણ ભારતમાં વિદેશમાં બનેલા કોઈ ઇવીએમનો ઉપયોગ થતો નથી. ઇવીએમનું નિર્માણ સરકારી ક્ષેત્રનાં બે જાહેર સાહસો – ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ, બેંગાલુરુ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ, હૈદરાબાદ દ્વારા સ્વદેશી ધોરણે થાય છે. આ બંને કંપનીઓ સોફ્ટવેર પ્રોગ્રામ કોડ ઇન હાઉસ તૈયાર કરે છે, નહીં કે અન્ય કોઈ કંપનીઓ પાસે તૈયાર કરાવે છે, જે ઉચ્ચ સ્તરીય પારદર્શકતા અને સંકલન જાળવવા ફેક્ટરી સ્તરે સુરક્ષાનાં ધારાધોરણોમાંથી પસાર થવાને આધિન છે. પ્રોગ્રામને મશીન કોડમાં કન્વર્ટ કરવામાં આવે છે અને પછી જ વિદેશમાં ચીપ ઉત્પાદકને આપવામાં આવે છે, કારણ કે આપણે દેશની અંદર સેમિ-કન્ડક્ટર માઇક્રોચિપ્સનું ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા ધરાવતાં નથી. દરેક માઇક્રોચિપની મેમરીમાં આઇડેન્ટિફિકેશન નંબર હોય છે અને ઉત્પાદકો તેના પર તેમની ડિજિટલ સિગ્નેચર ધરાવે છે. એટલે તેને બદલવાનો પ્રશ્ર ઊભો થતો નથી, કારણ કે સોફ્ટવેરનાં સંબંધમાં માઇક્રોચિપ્સ કામગીરીનાં પરીક્ષણોને આધિન છે. માઇક્રોચિપ બદલવાનો કોઈ પણ પ્રયાસ જાણી શકાય છે અને ઇવીએમને નિષ્ક્રિય કરી શકે છે. એટલે વર્તમાન પ્રોગ્રામને બદલવાનું કે નવો પ્રોગ્રામ ઇન્સ્ટોલ કરવાની એમ બંને પ્રકારની કામગીરી જાણી શકાશે, જે ઇવીએમને નિષ્ક્રિય કરશે.

9. સંગ્રહ સ્થળે ઇવીએમ સાથે ચેડાં થવાની કોઈ શક્યતાં છે..?? : જિલ્લા હેડક્વાર્ટર્સમાં ઇવીએમને યોગ્ય સુરક્ષા હેઠળ ડબલ-લોક સિસ્ટમમાં રાખવામાં આવે છે. તેમની સલામતી નિયમિત સમયાંતરે ચકાસવામાં આવે છે. અધિકારીઓ સ્ટ્રોંગ રૂમ ખોલતાં નથી, પણ તે સંપૂર્ણપણે સલામત છે કે કેમ અને લોક યોગ્ય સ્થિતિમાં છે કે કેમ એ ચકાસે છે. કોઈ પણ સમયે બિનઅધિકૃત વ્યક્તિ ઇવીએમ સુધી પહોંચી શકતી નથી. ચૂંટણી ન હોય તેવા સમયગાળા દરમિયાન ડીઇઓ દ્વારા તમામ ઇવીએમનું વાર્ષિક ફિઝિકલ વેરિફિકેશન થાય છે અને તેનો રિપોર્ટ ઇસીઆઈને મોકલવામાં આવે છે. તાજેતરમાં ચકાસણી અને નિરીક્ષણ કામગીરી પૂરી થઈ છે.

10. સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીમાં ઇવીએમ સાથે ચેડાં થયાનાં આક્ષેપો કેટલી હદે સાચાં છે..?? : કાર્યક્ષેત્ર વિશે જાણકારીનાં અભાવને કારણે આ સંબંધમાં ગેરસમજણ થઈ છે. મ્યુનિસિપલ સંસ્થાઓ કે પંચાયતની ચૂંટણીઓ જેવી ગ્રામીણ સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓનાં કિસ્સાઓમાં ઉપયોગી ઇવીએમનો ભારતીય ચૂંટણી પંચ સાથે સંબંધ નથી. ઉપરોક્ત સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણી પ્રાદેશિક ચૂંટણી પંચ/પંચો (એસઇસી) નાં કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે, જે પોતાની રીતે મશીનોની ખરીદી કરે છે અને પોતાની રીતે વ્યવસ્થાનું સંચાલન કરે છે. ઉપરોક્ત ચૂંટણીઓમાં એસઈસી દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતાં ઇવીએમની કામગીરી માટે ઇસીઆઈ જવાબદાર નથી.

11. ઇસીઆઇ – ઇવીએમ સાથે ચેડાં ન થાય એવું સુનિશ્ચિત કરવા કયા સ્તરે કઈ કઈ બાબતોની કાળજી રાખવામાં આવી છે..??: પ્રથમ સ્તર ચકાસણીઃ બીઇએલ/ઇસીઆઇએલ એન્જિનીયર્સ રાજકીય પક્ષોનાં પ્રતિનિધિઓની હાજરીમાં દરેક ઇવીએમની ટેકનિકલ અને ફિઝિકલ ચકાસણી કર્યા પછી તેના વિવિધ ભાગોની ઓરિજિનાલિટીને પ્રમાણિત કરે છે. ખામીયુક્ત ઇવીએમને ફેક્ટરીમાં પરત મોકલવામાં આવે છે. એફએલસી હોલ સ્વચ્છ હોય છે, તેમાં પ્રવેશ પ્રતિબંધિત છે તથા કેમેરા, મોબાઇલ ફોન કે સ્પાય પેનને અંદર લઈ જવાની છૂટ નથી. રાજકીય પક્ષોનાં 5 પ્રતિનિધિતઓ દ્વારા કોઈ પણ 5 ટકા ઇવીએમ પસંદ કરીને તેના પર ઓછામાં ઓછા 1000 મતોનું મોક મતદાન થાય છે અને પછી આ પ્રતિનિધિઓને પરિણામ દર્શાવવામાં આવે છે. આ સંપૂર્ણ પ્રક્રિયાની વીડિયોગ્રાફી થાય છે.

રેન્ડમાઇઝેશન : ઇવીએમને બે વખત રેન્ડમાઇઝ કરવામાં આવે છે.એક વિધાનસભાને ફાળવતી વખતે અને પછી મતદાન બૂથને ફાળવતી વખતે, જેથી કોઈ પણ ઇવીએમની એક જ જગ્યા ફાળવણી થવાની શક્યતાં રહેતી નથી. મતદાન શરૂ થાય એ અગાઉ મતદાનનાં દિવસે ઉમેદવારોના પોલિંગ એજન્ટોની સામે મતદાન મથક પર મોક મતદાન યોજવામાં આવે છે. ચૂંટણી પછી ઇવીએમને સીલ કરવામાં આવે છે અને તેના પર પોલિંગ એજન્ટો તેમની સહી કરે છે.પોલિંગ એજન્ટો ઇવીએમ મશીનોનાં પરિવહન દરમિયાન સ્ટ્રોંગ રૂમ સુધી તેની સાથે સાથે મુસાફરી કરી શકે છે.

સ્ટ્રોંગ રૂમ : ઉમેદવારો કે તેમના પ્રતિનિધિઓ સ્ટ્રોંગ રૂમ પર તેમના પોતાના સીલ મારી શકે છે, જ્યાં મતદાન પછી તેમાં ઉપયોગ થયેલા ઇવીએમનો સંગ્રહ કરવામાં આવે છે અને સ્ટ્રોંગ રૂમની સામે કેમ્પ પણ કરી શકે છે.  આ સ્ટ્રોંગ રૂમ 24 x 7 બહુસ્તરીય સુરક્ષા ધરાવે છે. મતગણના કેન્દ્રોઃ મતદાનમાં ઉપયોગ થયેલા ઇવીએમને મતગણના કેન્દ્રોમાં લાવવામાં આવે છે તથા ગણતરી શરૂ કરતાં અગાઉ ઉમેદવારોનાં પ્રતિનિધિઓને સીલનાં વિશિષ્ટ આઇડી અને સીયુ દેખાડવામાં આવે છે.

12. જો કોઈ ઇસીઆઈ – ઇવીએમમાં ચેડાં થયા હોય, તો તેને કોઈને જાણ ન થાય એ રીતે મતદાન પ્રક્રિયામાં ફરી તેને સામેલ કરી શકાય..?? : ચેડાં થવાનો સવાલ જ નથી… ઇસીઆઈ દ્વારા ઇવીએમને ચેડાંથી સલામત રાખવા લેવામાં આવતાં ઉપરોક્ત શ્રેણીબદ્ધ પગલાંને ધ્યાનમાં લઈએ તો સ્પષ્ટ છે કે કોઈ મશીન સાથે ચેડાં થઈ ન શકે, કે ખામીયુક્ત મશીનનો કોઈ પણ સમયે મતદાન પ્રક્રિયામાં ફરી સામેલ ન કરી શકાય, કારણ કે ઇસીઆઈ-ઇવીએમ સિવાયનું કોઈ પણ મશીન ઉપરોક્ત પ્રક્રિયામાં ઓળખાઈ જશે તથા તેનો બીયુ અને સીયુ મળશે નહીં. વિવિધ સ્તરે કડક ચકાસણીના કારણે ઇસીઆઈ-ઇવીએમ ઇસીઆઈ સિસ્ટમને છોડી ન શકે કે બહારનું કોઈ પણ મશીન (નોન-ઇસીઆઈ-ઇવીએમ)ને સિસ્ટમમાં સામેલ ન કરી શકાય.

13.શા માટે અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન જેવાં વિકસિત દેશોએ ઇવીએમ સ્વીકાર્યા નથી અને કેટલાંક દેશોએ તેનો ઉપયોગ બંધ કરી દીધો છે..?? : અગાઉ કેટલાંક દેશોએ ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ સાથે પ્રયોગ કર્યો હતો. આ દેશોમાં મશીનો સાથે સમસ્યા એ હતી કે તેઓ કમ્પ્યુટર દ્વારા નિયંત્રત અને નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા હતાં, જેના પરિણામે ઇવીએમ હેક થવાનું જોખમ હતું. એટલે તેના કારણે પારદર્શક અને તટસ્થ ચૂંટણીનો ઉદ્દેશ જ માર્યો જાય તેવી શક્યતા હતી. ઉપરાંત સુરક્ષા, સલામતી અને સંરક્ષણ માટે આ દેશોમાં પર્યાપ્ત પગલાં લઈ શકાય તેવા કાયદા અને નીતિનિયમો અસ્તિત્વમાં નહોતાં. કેટલાંક દેશોમાં આ કાયદાકીય આધારે કોર્ટ દ્વારા ઇવીએમના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવામાં આવ્યો છે. ભારતીય ઇવીએમ સ્વતંત્ર ધોરણે કામ કરે છે, જ્યારે અમેરિકા, નેધરલેન્ડ, આયર્લેન્ડ અને જર્મનીમાં ડાયરેક્ટ રેકોર્ડિંગ મશીનો હતાં. ભારતે આંશિક રીતે પેપર ઓડિટ કરવાની પદ્ધતિ સ્વીકારી છે. અન્ય દેશોએ આ પદ્ધતિ સ્વીકારી નહોતી. ઉપરોક્ત તમામ દેશોમાં મતદાન દરમિયાન સોર્સ કોડ બંધ થઈ જાય છે. ભારત પણ મેમરીમાં સોર્સ કોર્ડને બંધ કરે છે અને એ ઓટીપી (વન ટાઇમ પાસવર્ડ) છે. બીજી તરફ, ઇસીઆઈ-ઇવીએમ સ્વતંત્ર ધોરણે કામ કરે છે, જે કોઈ પણ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા ન હોવાથી ભારતમાં 1.4 મિલિયનથી વધારે મશીનો સાથે કોઈ પણ વ્યક્તિ દ્વારા ચેડાં કરવાં શક્ય નથી. ભારતમાં અગાઉ યોજાયેલી ચૂંટણીઓમાં હિંસા થતી હતી અને મતદાન દરમિયાન રિગિંગ, બૂથ કેપ્ચ્યોર વગેરે જેવી ચૂંટણીની પ્રક્રિયાને નુકસાન કરતી ઘટનાઓ જોવા મળતી હતી એટલે આપણાં દેશ માટે ઇવીએમ સૌથી વધુ યોગ્ય છે. અહીં ઉલ્લેખ કરવો યોગ્ય છે કે જર્મની, આયર્લેન્ડ અને નેધરલેન્ડ જેવા દેશોથી વિપરીત ભારતીય કાયદા અને ઇસીઆઈનાં નીતિનિયમો ઇવીએમની સુરક્ષા અને સંરક્ષણ માટે પર્યાપ્ત ઇન-બિલ્ટ જોગવાઈઓ ધરાવે છે. ઉપરાંત ભારતીય ઇવીએમ સુરક્ષિત ટેકનોલોજિકલ ખાસિયતોને કારણે અતિ શ્રેષ્ઠ છે. વળી ભારતીય ઇવીએમ સ્વતંત્ર રીતે કામ કરે છે, કારણ કે મતદારો માટે સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા પારદર્શક બનાવવા ઇવીએમમાં વીવીપીએટીનો ઉપયોગ તબક્કાવાર રીતે થાય છે.

નેધરલેન્ડના કિસ્સામાં મશીનનાં સંગ્રહ, પરિવહન અને તેની સુરક્ષા સાથે સંબંધિત નિયમોનો અભાવ હતો. નેધરલેન્ડમાં નિર્મિત મશીનોનો ઉપયોગ આયર્લેન્ડ અને જર્મનીમાં પણ થતો હતો. વર્ષ 2005માં જર્મનીની કોર્ટે જાહેર પ્રક્રિયા તરીકે ચૂંટણીના વિશેષતાધિકારો અને મૂળભૂત કાયદાના ઉલ્લંઘન થવાના આધારે મતદાન ઉપકરણ વટહુકમને ગેરબંધારણીય જાહેર કર્યો હતો. એટલે આ દેશોમાં નેધરલેન્ડમાં નિર્મિત મશીનોનો ઉપયોગ બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે. અત્યારે પણ અમેરિકા સહિત અનેક દેશો મતદાન માટે મશીનોનો ઉપયોગ કરે છે. ઇસીઆઈ-ઇવીએમ મતદાન મશીનોથી મૂળભૂત રીતે અલગ છે અને વિદેશોમાં સ્વીકૃત પ્રક્રિયા છે. કમ્પ્યુટર નિયંત્રિત, ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ આધારિત મશીનોની કોઈ પણ પ્રકારની સરખામણી કરવી ઉચિત નથી અને ઇસીઆઇ-ઇવીએમની સરખામણી ન કરી શકાય.

14.વીવીપીએટી અનેબલ્ડ મશીનની શું સ્થિતિ છે..?? ઇસીઆઈએ વોટર્સ વેરિફાઇડ પેપર ઓડિટ ટ્રેલ (વીવીપીએટી)નો ઉપયોગ કરીને વિધાનસભાની 255 બેઠકો અને લોકસભાની નવ બેઠકોમાં ચૂંટણીઓ યોજી હતી. વીવીપીએટી સાથે એમ2 અને નવી પેઢીના એમ3 ઇવીએમનો ઉપયોગ મતદારોનો આત્મવિશ્વાસ અને પારદર્શકતા વધારવાનો ભવિષ્યનો માર્ગ છે.. (પ્રેસ ઇન્ફોરમેશન બ્યુરો – ભારત સરકાર)


ચાલો ભીનો કચરો ઓછો કરીને આપણા સરકારી તંત્રને મદદરૂપ થઇએ

– મુકેશ પંડ્યા

આપણી સરકારે હાલમાં સ્વચ્છતા અભિયાન હેઠળ સૂકો કચરો અને ભીનો કચરો અલગ જમા કરવા માટેની ઝુંબેશને વેગ આપ્યો છે. હોર્ડિંગ્સ, વર્તમાનપત્રો અને ટી.વી.માં આ બાબતે જોરશોરથી જાહેરાતો થઇ રહી છે. એવું નથી કે આવો પ્રયાસ પહેલી વાર થયો છે. થોડાં વર્ષો પૂર્વે બે અલગ જાતના કચરા માટે અલગ ડબ્બા મુક્યા હતા જેમાંથી અમુક તો ચોરાઇ પણ ગયા હશે. અત્યારે એક કચરા માટે વાદળી રંગ અને બીજી જાતના કચરા માટે લીલો રંગ એવા ડબ્બાની જાહેરાત થઇ રહી છે. ખુલ્લામાં મુકાતા આ ડબ્બા પર વરસાદ આવે એટલે સૂકો કચરો પણ ભીનો થઇ જાય એવી સ્થિતિ સર્જાય છે. આવા સંજોગોમાં સ્વચ્છતા જાળવવા એક નાગરિક તરીકે આપણે શું કરી શકીએ…?? હકીકતમાં ઘરની અંદર સૂકો કચરો ઓછો અને ભીનો કચરો વધુ થતો હોય છે કારણ કે ઘરમાં રસોઇ થતી હોય છે. આ રોજેરોજ થતી રસોઇ અને ભોજનના નિયમો જો સહેજ બદલવામાં આવે તો ભીના કચરાનું વિસર્જન આપણે ખુદ જ કરી શકીએ એમ છીએ.

(૧) સૌ પ્રથમ તો સવારના પહોરમાં આપણે ચા બનાવીએ છીએ. ચાના વધેલા કૂચાથી જ ભીના કચરાની શરૂઆત થાય છે. સવારે બનાવેલી ચાના કૂચાને સલામત જગ્યાએ ઢાંકીને રાખી શકીએ તો બપોરની ચામાં થોડીક જ નવી ભૂકી નાખવી પડે અને ચા તૈયાર થઇ જાય. આમ કરવાથી ચાની પણ બચત થશે અને ભીનો કચરો એટલો ઓછો જમા થશે. હવે આ વધેલી ચા ને બરાબર સૂકવી નાખીને તમારી બાલ્કનીમાં ઉગાડેલા છોડના કૂંડાઓમાં નાખીને તમે છોડ માટે ઉત્તમ ખાતર તૈયાર કરી શકો અથવા સોસાયટીમાં ઉગાડેલા છોડમાં પણ સોસાયટી સાથે નક્કી કરીને પધરાવી શકો. વધેલી ચાની ભૂકીને પાણીથી ધોઇને સૂકવી નાખવાથી ગળપણનું તત્ત્વ ધોવાઇ જાય છે અને કીડીઓ થતી નથી.

(૨) જમતી વખતે દાળ શાકમાં અમુક મસાલા એવા હોય છે જે ભોજનનો સ્વાદ તો વધારે છે પણ આપણે ખાતા નથી અથવા ખાઇ શકતા નથી જેમકે મરચાંના ટુકડા, લીમડો, કોથમીરનાં પત્તાં, કોકમ વગેરે વગેરે. આ જ એઠવાડ ભીના કચરામાં વધારો કરે છે. જો મરચાં અને આદુંને વાટીને પેસ્ટ બનાવી દીધી હોય અને ફ્રીજમાં મૂકી રાખી હોય તો રોજે રોજ આદું મરચાં કાપવા કે વાટવાની મહેનત અને સમય બચી જાય છે. વળી આ પેસ્ટના વપરાશથી મરચાંના ટુકડા વાપરવાનું બંધ થાય છે એટલે ઓછાં મરચાંમાં વધુ સ્વાદ આવે છે. તમને ભાવે તો લીમડા અને કોથમીરનાં પાંદડાં ચાવી જવા જોઇએ. આ બે પાંદડાંઓ માત્ર સ્વાદ માટે નથી તેમનો અનુક્રમે સહેજ કડવો અને તૂરો સ્વાદ શરીરના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ લાભકારી છે. બાળકોમાં પણ આ આદત પાડી હોય તો દરેકનું સ્વાસ્થ્ય જળવાઇ રહે છે સાથે સાથે ભીના કચરાનું પ્રમાણ ઘટે છે. જો આ પાંદડાં ચાવી ન શકો તો આદું મરચાં સાથે તેમને વાટીને પેસ્ટ કરી શકાય.

(૩) આ જ રીતે આજકાલ સફરજન, ચીકુ કે જમરૂખ જેવાં ફળોની છાલ કાઢીને સમારવાની કે મહેમાનોને પીરસવાની ફેશન થઇ ગઇ છે. એ પણ દૂર થવી જોઇએ. એક તો આ છાલમાં રહેલાં અનેક પોષક તત્ત્વો અને વિટામિન્સથી આપણે અને આપણું કુટુંબ વંચિત રહે છે અને બીજું વળી પાછો ભીનો કચરો વધી જાય છે. આ જ રીતે કેળા, સંતરા, પપૈયાની કે કલિંગરની છાલ તો ફરજિયાત કાઢવી પડે પરંતુ તેને સૂકવીને તેના વિવિધ ઉપયોગ કરી શકાય છે. જેમ કે કોઇ પણ શાકમાં કેળાની છાલ ભેળવી સરસ શાક બની શકે. કેળાની છાલના શરીર માટે ઘણા ફાયદા છે. સંતરાની છાલને સૂકવી પાઉડર બનાવીને રાખી શકાય, ક્યારેક સંતરાનો જ્યુસ કાઢો તેમાં ઉમેરી શકાય અથવા પાણી ભેળવીને લેપ બનાવી ચહેરા પર લગાડવાથી મફતમાં ફેશિયલ થઇ શકે છે. સંતરાની છાલમાં પણ એટલાં બધાં તત્ત્વો છે જેનો લાભ પાઉડરના રૂપમાં લઇ શકાય છે. કલિંગરની છાલનું કે તેના સફેદ ભાગનું તો અનુક્રમે પરવળ કે દૂધી જેવું શાક બનાવી શકાય. આ મોંઘવારીમાં બે પૈસા બચશે અને ભીનો કચરો ઓછો થશે એ નફામાં.. આ જ રીતે ઉનાળામાં કેરીનો રસ કાઢી છોતરાં કે ગોટલા ફેંકી દઇએ છે. એનાં છોતરાં તો ક્યારેક ક્યારેક ખાવાં જોઇએ જે ખરેખર ગુણકારી છે. ગામડામાં તો છોતરાં ગોટલા ગાયો ખાઇ જતી અને મીઠું દૂધ આપતી. અહીં શક્ય બને તો અવશ્ય કરવું જોઇએ. દીકરીઓને કૂકિંગ ક્લાસમાં મોકલો તો ભલે પણ ગોટલા સૂકવીને ગોટલી કાઢી શેકીને મુખવાસ તૈયાર કરતાં જરૂર શીખવજો. થોડી કસરત થશે, થોડુંક પાચ્યવર્ધક તત્ત્વ શરીરની અંદર જશે અને ભીનો કચરો પણ ઓછો થશે.

(૪) રોજે રોજ વપરાતા લીંબુની છાલના પણ વિવિધ ઉપયોગ કરી શકાય. તેનો પાઉડર સંતરાની જેમ ફેશિયલ તરીકે ઉપયોગી છે તો તેના ટુકડા કરીને કીડી કે અન્ય જીવાત જ્યાંથી આવતી હોય ત્યાં રાખી મૂકવાથી ભાગી જાય છે. લીંબુની છાલથી વાસણો ઘસવાથી ચકચકિત થાય છે અને સાબુનો ખર્ચ ઘટે છે. લીંબુની છાલ ચહેરા પર કે હાથની કોણી પર ઘસવાથી કાળાશ અને સખતાઇ ઘટીને ત્વચા ગોરી, મુલાયમ અને લીસી બને છે. એકાદ બે લીંબુની છાલના ટુકડા ફ્રીજમાં રાખી મુકવાથી તેમાંથી આવતી ગંદી વાસ ને દૂર કરી શકાય છે. ઘરની બહાર લીંબુ મરચાં લટકાવવાથી ભૂતપિશાચ કે નકારાત્મક શક્તિ ઘરે પ્રવેશ કરશે કે નહીં એ તો ખબર નથી,પરંતુ લીંબુના ટુકડા સૂકવીને અમુક અમુક જગ્યાએ રાખી મુકવાથી ઘરનું વાતાવરણ જીવજંતુરહિત, સુગંધી અને તરોતાજા રહેશે એમાં સંશય નથી.

(૫) સવારની વધેલી રસોઇ ફેંકી ન દેતાં બપોરે કે સાંજે બેધડક ઉપયોગ કરવો જોઇએ. વધેલી રોટલીના ખાખરા કે એમાં ઘી ગોળ નાખીને ચૂરમું બનાવી ખાવાથી પૌષ્ટિક આહાર મળી રહે છે. વધેલાં દાળ ભાતમાંથી ભજિયાં, રસિયા મૂઠિયાં જેવી વાનગીઓ સાંજે બની શકે. આમ સવારની ચા થી લઇને રાતના ભોજન સુધી ઉપરોક્ત બાબતોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે તો તમારું સ્વાસ્થ્ય અને સૌંદર્ય તો વધશે જ સાથે સાથે આપણા શહેરની સુંદરતા અને સ્વચ્છતામાં પણ વધારો થશે… તો ચાલો આપણે સહુ શક્ય હોય તેટલો ભીનો કચરો ઓછો કરીને આપણા શહેરની સુંદરતા વધારીને સરકારી તંત્રને મદદરૂપ થઇએ.. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


રેલ્વે સ્ટેશનના આવા વિચિત્ર નામ સાંભળીને હસવા માટે મજબૂર થઇ જશો

ભારત દેશમાં લગભગ 8000 રેલ્વે સ્ટેશન છે, પરંતુ કેટલાક રેલ્વે સ્ટેશનોના નામ એટલા અજીબોગરીબ છે કે તમે હસી હસીને લોટપોટ થઇ જશો. કેટલાક સ્ટેશનના નામ એવા છે જે હકિકતમાં વ્યક્તિના સંબંધો જેવા કે બાપ, સાલી, બીવી, બીબી, મહેબૂબનગર વગેરે… તો કેટલાક દિવાના, મહેબૂબનગર વગેરે જેવા રેલ્વે સ્ટેશનને નામ આપવામાં આવ્યા છે. જાણો, કેટલાક વિચિત્ર પ્રકારના સ્ટેશનોના નામ…

સાલી : આ સ્ટેશન ઉત્તર પશ્ચિમ રેલ્વેમાં જયપુર ડિવિઝનમાં આવેલું છે. બે પ્લેટફોર્મવાળા આ નાના સ્ટેશન પર રોજ બે ટ્રેન ઉભી રહે છે. તેનો સ્ટેશન કોડ પણ SALI છે.

બાપ : આ સ્ટેશન પણ રાજસ્થાનમાં ઉત્તર પશ્ચિમ રેલ્વેના બીકાનેર ડિવિઝનમાં આવે છે. તેનો સ્ટેશન કોડ બીએએફ છે. આ પ્લેટફોર્મ પર માત્ર બે ટ્રેન હૉલ્ટ કરે છે. મહારાષ્ટ્રમાં બેલાપુરના રેલ્વે સ્ટેશનનું સ્ટેશન કોડ પણ BAP છે. આ સ્ટેશન પર રોજ 48 ટ્રેન હોલ્ટ કરે છે.

રાની : રાજસ્થાનના પાલીના નાનકડા પ્લેટફોર્મ પર સામાન્ય સુવિધાઓ છે હરિદ્વાર મેલ, આશ્રમ એક્સપ્રેસ, અરાવલ્લી એક્સપ્રેસ, અમદાવાદ- શ્રીમાતા વૈષ્ણવદેવી, કટારા એક્સપ્રેસ, ઉતરાંચલ એક્સપ્રેસ જેવી ટ્રેન ત્યાં આવે છે.

ઓઢનિયા ચાચા : રાજસ્થાનમાં પોખરણ નજીક આ સ્ટેશન ઉત્તર-પશ્ચિમ રેલ્વેના જોધપુર ડિવિઝનમાં આવે છે. એક પ્લેટફૉર્મવાળા સ્ટેશન પર માત્ર બે ટ્રેન ઉભી રહે છે. નજીકમાં પોખરણ, જોધપુર અને જૈસલમેર સ્ટેશન આવે છે.

મહેબૂબનગર : આ સ્ટેશન તેલંગાણામાં મહેબૂબનગર જિલ્લામાં આવેલું છે. દક્ષિણ મધ્ય રેલ્વેમાં સ્થિત આ સ્ટેશન હૈદરાબાદ ડિવિઝનમાં આવે છે.

સહેલી : મધ્ય રેલ્વેના હોશંગાબાદ જિલ્લામાં ભોપાલ અને ઇટારસીની નજીક નાગપુર ડિવિઝનમાં છે. પંચમઢી, ભીમબેટકા જેવા પર્યટક સ્થળો અહીંથી ઘણા નજીક છે. બે પ્લેટફોર્મ ધરાવતા આ સ્ટેશન પર ચાર ટ્રેન ઉભી રહે છે.
બીબીનગર : દક્ષિણ મધ્ય રેલ્વેમાં વિજયવાડા ડિવિઝનનું આ સ્ટેશન તેલંગાણામાં છે. આ સ્ટેશન સિકંદરાબાદ, ગુંટૂર અને સિકંદરાબાદ વચ્ચે છે.

ગુડિયા : ઉત્તર પશ્ચિમ રેલવેના અજમેર ડિવિઝન (પાલી)ના આ સ્ટેશન પર કોઇ પ્લેટફૉર્મ નથી અહીંયા રોજ ચાર ટ્રેન ઉભી રહે છે.

દીવાના : ઉત્તર રેલ્વેના દિલ્હી ડિવિઝનમાં આવતું આ સ્ટેશન હરિયાણામાં પાણીપતની નજીક છે. અહીં બે પ્લેટફૉર્મ પર દરરોજ સોળ ટ્રેન એક-બે મિનિટ માટે ઉભી રહે છે.

નાના : નાના રેલ્વે સ્ટેશન રાજસ્થાનના સિરોહી જિલ્લામાં આવેલું છે. નાના રેલ્વે સ્ટેશન પાસે કોઠાર, કેશવગંજ સ્ટેશન છે. તેની પાસે ઉદયપુર સૌથી પ્રમુખ રેલ્વે સ્ટેશન છે. નાના રેલ્વે સ્ટેશનનો સ્ટેશન કોડ NANA છે.

ભૈંસા : આગરા પાસે આવેલું આ સ્ટેશન તેના નામને કારણે જાણીતું છે.

સુઅર : ઉત્તર પ્રદેશના રામપુર જિલ્લામાં આ સ્ટેશન આવેલું છે. રામપુર જિલ્લો યુપીના મુરાદાબાદ મંડળ અંતર્ગત આવનાર જિલ્લો છે. આ જગ્યા રામપુરિયા ચપ્પૂ માટે અને એક એવા રેલ્વે સ્ટેશન માટે પ્રસિદ્ધ છે જેનું નામ સુઅર છે.

કાલા બકરા : આ સ્ટેશન પંજાબના જાલંધર શહેરમાં આવેલું છે.

કુત્તા: કુત્તા કુર્ગના દક્ષિણમાં કર્ણાટક-કેરળ બૉર્ડર પાસે આવેલું સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન નાગરહોલ નેશનલ પાર્કથી માત્ર 10 કિલોમીટર દૂર છે. (ગુજરાત સમાચાર માંથી સાભાર)


ચેન્નાઈના રહેવાસી ડી. સુરેશે સ્વાવલંબી જીવનશૈલી ઊભી કરી બતાવી

– આશુ પટેલ

ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ – અમદાવાદમાંથી ગ્રેજ્યુએટ થયેલા ડી. સુરેશ દાયકાઓ સુધી જુદી જુદી કંપનીઓમાં સી.ઈ.ઓ. અને એમ.ડી. તરીકે રહી ચૂક્યા છે. જોકે તેમની એ ઓળખ માટે અહીં વાત નથી કરવી. તેમના વિશે અનેક અખબારો અને સામયિકોએ ઘણું બધું લખ્યું છે. ડી. સુરેશ ચેન્નાઈમાં રહે છે. તેમના ઘરમાં ૨૫ ટ્યૂબલાઈટ્સ અને ઈલેક્ટ્રિક બલ્બસ, ૧૧ પંખા, ફ્રિજ, વૉશિંગ મશીન, એરકંડિશનર, અવન, મિકસર-ગ્રાઈન્ડર, કમ્પ્યુટર, પાણીનો પમ્પ સહિત અનેક વિદ્યુત ઉપકરણો છે અને તેઓ છૂટથી એ બધાં ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરે છે છતાં તેમનું લાઈટબિલ ઝીરો પૈસાનું છે..

ડી. સુરેશના ઘરે ક્યારેય વીજળીનો પુરવઠો અટકતો નથી. છેલ્લાં છ વર્ષથી તેઓ આ સુવિધા ભોગવે છે. ચેન્નાઈમાં ભારે વાવાઝોડું તારાજી વેરી ગયું અને ચેન્નાઈમાં અંધારપટ છવાઈ ગયો હતો એ વખતે પણ ડી. સુરેશના ઘરમાં વીજપુરવઠો ખોરવાયો નહોતો. ડી. સુરેશે કર્યું છે એ કોઈ પણ વ્યક્તિ થોડા ખર્ચ સાથે કરી શકે છે. તેઓ સોલર પાવર એટલે કે સૌરઊર્જા થકી વિદ્યતુ ઉપકરણો ચલાવે છે. તેમને આ પ્રેરણા તેમના એક વિદેશપ્રવાસ વખતે મળી હતી. ડી. સુરેશ થોડાં વર્ષો પહેલા જર્મનીના પ્રવાસે ગયા હતા. એ વખતે તેમણે નોંધ્યું કે ત્યાંનાં ઘણાં ઘરો પર સોલર પેનલ લાગેલી હતી. એ જોઈને તેમને વિચાર આવ્યો કે જર્મની કરતાં તો આપણા દેશમાં સૂર્યપ્રકાશ વધુ સમય મળી રહે છે એટલે સૌર ઊર્જાનો લાભ લેવો જોઈએ.

ડી. સુરેશે ભારત પાછા આવીને તેમના ઘર પર સોલર પેનલ્સ લગાવીને સૌર ઊર્જાનો લાભ લેવાનું શરૂ કર્યું. સૌર ઊર્જા ઉપરાંત રસોડામાં ગેસ મળી રહે એ માટે તેમણે બાયોગેસ પ્લાન્ટ નાખ્યો છે. તેમના રસોડામાંથી નીકળતો કચરો અને એંઠવાડ ફેંકી દેવાતા નથી. એને બાયોગેસ પ્લાન્ટમાં નાખવામાં આવે છે. બાયોગેસ પ્લાન્ટમાંથી પેદા થતા ખાતરનો ઉપયોગ તેઓ ઘરની અગાશીમાં બનાવેલા ગાર્ડનમાં કરે છે. ચેન્નાઈના ડી. સુરેશે કર્યું છે તે ભારતના ઘણા મધ્યમવર્ગી માણસો કરી શકે છે. જરૂર હોય છે થોડું અલગ વિચારવાની. એ રીતે માણસ નાના નાના સુખ સુવિધા જાતે શોધી શકે છે. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)