ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


તુમ બેસહારા હો તો કિસી કા સહારા બનો…

sindhutai sapkal - mother of orphan children

sindhutai sapkal – mother of orphan children

– આશુ પટેલ

એક સગર્ભા યુવતીને નવમો મહિનો જતો હતો. એ વખતે તેના વિશે કોઈએ એવી વાત ફેલાવી કે તેના પેટમાં તેના પતિનું નહીં, પણ કોઈ બીજા પુરુષનું બાળક છે. તે યુવતીના પતિએ એ અફવા સાચી માની લીધી અને તેને ઘરમાંથી કાઢી મૂકી. તે યુવતીના આંસુની તેના પતિ પર કોઈ અસર ન થઈ. તે યુવતી આશરો શોધતા શોધતા રઝળી રહી હતી, પણ તેને ક્યાંય આશરો ન મળ્યો. આ દરમિયાન તેને પ્રસૂતિની પીડા ઊપડી. તેણે ગાયોના વાડામાં આશરો લીધો અને ત્યાં એક દીકરીને જન્મ આપ્યો. તેણે પોતાની પ્રસૂતિ જાતે જ કરવી પડી. દીકરીને જન્મ આપ્યા પછી તેની નાળ કાપવા માટે તેણે આજુબાજુ નજર દોડાવી. નજીકમાં એક તીક્ષ્ણ પથ્થર તેની નજરે પડ્યો. એ પથ્થરની મદદથી તેણે દીકરીની નાળ કાપી. વેદના, અસહાયતા અને એકલતાને કારણે તે યુવતી ક્યાંય સુધી રડતી રહી. પ્રસૂતિને કારણે તે અસહ્ય કમજોરી અનુભવી રહી હતી, પણ તેણે ક્યાંક આશરો લેવા જવું પડે એમ હતું. તેને તેનું પિયર યાદ આવ્યું. તેનું પિયર ઘણા કિલોમીટર દૂર હતું, પણ એ સિવાય તેના માટે બીજો કોઈ આશરો નહોતો. થોડા કલાકો ગાયોના વાડામાં આરામ કર્યા પછી તે મન મક્કમ કરીને, નવજાત બાળકીને ઊંચકીને ચાલતી થઈ.

તે યુવતી તેના પિયરમાં પહોંચી ત્યારે તેને વધુ એક આઘાત લાગ્યો. તેની માતાએ તેને આશરો આપવાની ના પાડી દીધી અને હડધૂત કરીને ભગાવી દીધી. તેની માતા તેના માટે આમ પણ દુશ્મન સમી હતી. તે યુવતી સમજણી થઈ ત્યારથી તેને અહેસાસ થઈ ગયો હતો કે તે તેની માતાની આંખમાં કણાની જેમ ખૂંચી રહી છે. તેની માતા માટે તે અનિચ્છનીય સંતાન હતી. એટલે તેની માતા વારેવારે તેના પર ચીડાઈ જતી અને તેને મારતી પણ હતી. તે બિચારી માતા તરફથી પ્રેમ ઝંખતી હતી, પણ તેની માતા તેને સતત હડધૂત કરતી રહેતી હતી. તે તેને ચિન્દી (એટલે કે ચીંથરું) કહીને બોલાવતી હતી. તે યુવતી નાની હતી ત્યારે તેને ભણવામાં બહુ રસ હતો. તેના પિતા પણ તેને ભણાવવા માગતા હતા, પણ એક તો આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ હતી અને બીજી બાજુ તે યુવતીની માતા આડી ફાટી હતી. તેણે દીકરીને ચોથા ધોરણમાં જ સ્કૂલમાંથી ઉઠાડી લીધી હતી. એટલું ઓછું હોય એમ તે માત્ર દસ વર્ષની થઈ ત્યારે તેને એક ત્રીસ વર્ષીય પુરુષ સાથે પરણાવી દીધી હતી. દસ વર્ષની કાચી ઉંમરે સાસરે ગયા પછી તેણે પતિનો જુલમ સહન કરવો પડ્યો હતો. તે તેના શરીરને ચૂંથી નાખતો અને ગમે ત્યારે તેના પર હાથ પણ ઉઠાવતો હતો. તે યુવતી આજ સુધી પોતાના નસીબને દોષ આપીને પતિનો જુલમ સહન કરતી આવી હતી, પણ આજે તેની સહનશક્તિની હદ આવી ગઈ હતી. પતિએ તેના ચારિત્ર્ય પર શંકા કરીને તેને ઘરમાંથી તગેડી મૂકી હતી. તેણે પોતાની પ્રસૂતિ જાતે કરવી પડી હતી અને પિયરમાં આશરો મળવાની આશા પર પાણી ફરી વળ્યું હતું.

માતાએ જાકારો આપ્યો એટલે તે યુવતી પડી ભાંગી. તેને માટે આખા જગતમાં બીજો કોઈ આશરો નહોતો. તેણે વિચાર કર્યો કે મારી જિંદગીનો અંત આણી દઉં. પણ પછી નવજાત દીકરીના ચહેરા સામે જોઈને તેણે આત્મહત્યાનો વિચાર પડતો મૂક્યો. એ દિવસે તેણે પહેલી વાર કોઈ સામે હાથ લંબાવ્યો. તેણે ભીખ માગીને નવજાત દીકરી માટે કપડું અને ખાવાનું મેળવ્યું. એ દિવસથી તેણે રસ્તા પર, રેલવે સ્ટેશનોમાં અને ટ્રેનોમાં ગીતો ગાઈને ભીખ માગવાનું શરૂ કરી દીધું. તે ભીખ માગીને પોતાનું અને દીકરીનું પેટ ભરતી હતી. તે ક્યારેક રેલવે સ્ટેશનમાં, ક્યારેક સ્મશાનમાં રાતવાસો કરતી હતી. એ દિવસોમાં તેનું ધ્યાન રેલવે સ્ટેશનોમાં અને રેલવે સ્ટેશનોની બહાર ભીખ માગીને પેટ ભરતા અનાથ બાળકો તરફ ગયું. એમાંનાં મોટા ભાગના બાળકોને તેમના માતાપિતાએ તરછોડી દીધા હતા. તે વીસ વર્ષીય યુવતીએ એવા બાળકોને દત્તક લેવાનું નક્કી કર્યું. તેને પોતાને ખાવાના અને રહેવાના ફાંફાં હતા, પણ તેનો ઈરાદો મક્કમ હતો. તેણે તે બાળકો માટે પણ ભીખ માગવાનું શરૂ કર્યું. ધીરે ધીરે તેમનાં દત્તક બાળકોની સંખ્યા વધતી ગઈ. આ રીતે થોડાં વર્ષો વિતાવ્યા પછી તે યુવતી મહારાષ્ટ્રના અમરાવતી જિલ્લાના ચિખલદારા ગઈ. તે આદિવાસીઓ વચ્ચે રહેવા માંડી. ચિખલદારા નજીકના આદિવાસી ગામોમાં આદિવાસીઓને થતો અન્યાય જોઈને તેણે આદિવાસીઓને થતા અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવવાનું શરૂ કર્યું. તેના પ્રયાસોને કારણે સરકારે પગલાં લેવા પડ્યાં. એના કારણે આદિવાસી ગામોના લોકો તેના પ્રત્યે આદરની નજરથી જોવા લાગ્યા. વર્ષો સુધી સંઘર્ષ કર્યા પછી તે સ્ત્રીએ એક અનાથાશ્રમ શરૂ કર્યો. તેના અનાથાશ્રમ માટે લોકોની મદદ મળવા લાગી. બીજી બાજુ તેના અનાથાશ્રમમાં દત્તક બાળકોની સંખ્યા વધવા લાગી. તેણે બીજો અનાથાશ્રમ શરૂ કર્યો.

આ મહિલા એટલે મધર ઑફ ઓર્ફન ચિલ્ડ્રન (એટલે કે અનાથ બાળકોની માતા) તરીકે ઓળખાતાં સિન્ધુતાઈ સપકાળ. સિત્તેર વર્ષના સિન્ધુતાઈએ આશરે દોઢ હજાર અનાથોને સહારો આપીને તેમના જીવનને બરબાદ થતા બચાવ્યાં છે. અનાથ બાળકો જેને માઈ કહીને સંબોધે છે એવા સિન્ધુતાઈએ તેમના જીવનમાં છ અનાથાશ્રમ શરૂ કર્યા. તેમના આશ્રમમાં મોટા થયેલા ઘણા અનાથ ડૉક્ટર, વકીલ કે એન્જિનિયર બન્યા છે. સિન્ધુતાઈના આશ્રમમાં મોટા થયેલા સેંકડો યુવકયુવતીઓએ પરિવાર શરૂ કર્યા છે. એટલે સિન્ધુતાઈના સેંકડો જમાઈ છે અને સેંકડો પુત્રવધૂઓ છે. તેમના એક હજારથી વધુ પૌત્રપૌત્રીઓ, દોહિત્રદોહિત્રીઓ છે. સિન્ધુતાઈએ દત્તક લીધેલા એક યુવાને તેમના જીવન પર એક ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ બનાવી છે. તેમના જીવન પરથી મી સિન્ધુતાઈ સપકાળ નામની મરાઠી ફિલ્મ પણ બની છે. એ ફિલ્મને નેશનલ એવૉર્ડ મળ્યો છે. તેમને ૨૭૫ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માન મળ્યાં છે. સિન્ધુતાઈ કહે છે કે કોઈ વ્યક્તિ જ્યારે વિષમ સંજોગોમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે તે બીજી વ્યક્તિઓની કપરી સ્થિતિને સમજી શકે છે. હું અનાથ બાળકોનાં દુ:ખને સમજી શકું છું, કારણ કે મેં નિરાધાર સ્થિતિનો અહેસાસ કર્યો છે. હું અનાથ બાળકો જેવી જ સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ છું. એક હિન્દી ફિલ્મમાં અભિનેતા અશોકકુમારને ગીત ગાતા દર્શાવાયા હતા તુમ બેસહારા હો તો કિસીકા સહારા બનો… સિન્ધુતાઈ સપકાળનું જીવન એ ગીત જેવું છે. પોતે બેસહારા હતા, પણ તેઓ કેટલાય અનાથોના સહારો બન્યા છે. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)

 

Advertisements


લીમડાના ઝાડ પર લટકતી નાની દેખાતી અને નકામી ગણાતી એવી લીંબોળી હજ્જારોની કમાણી કરાવે છે

limboli

limboli

આપણા આંગણે લીમડાનું વૃક્ષ હોય તો તેના પર લટકેલી લીંબોળી પાકે કે નીચે પડે તેના પર આપણે ક્યારેય ધ્યાન આપતા નથી. પરંતુ લીમડાના વૃક્ષ પર લાગતી લીંબોળી કેટલીય મહિલાઓ માટે આજીવિકાનું સાધન બન્યું છે. વર્ષના બે મહિનામાં લીંબોળીઓ થકી મહિલાઓ લાખો રૂપિયા કમાતી થઈ છે. અને આ લીંબોળીઓ વીણીને તેને ખાતર બનાવતી કંપનીઓને આપવામાં આવે છે. ગુજરાત ના ભરૂચ જિલ્લામાં આ ઉદ્યોગ મોટા પાયે ફાલ્યો છે. લીમડાના વૃક્ષ પર આવતી લીંબોળીઓ ભરૂચ જિલ્લાની કેટલીય મહિલાઓ માટે આજીવિકાનું સાધન બની છે. સામાન્ય રીતે રોડ પર વેસ્ટ જતી લીંબોળીઓ વીણીને મહિલાઓ તેનો ઉપયોગ કરતી થઈ છે. દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ખાતર બનાવતી કંપનીઓને આહવાન કર્યું હતું કે હવેથી ખાતરને નીમ કોટેડ બનાવવું. જેનાથી ખાતરના ઉદ્યોગો દ્વારા જે દુરુપયોગ થતો હતો અને ખાતરની અછત ઉભી થતી હતી તે અટકશે. અને નીમ કોટેડ ખાતરથી ખેડૂતોની જમીન વધુ ફળદ્રુપ બનશે. ખાતર બનાવતી કંપનીઓએ આ વાતને સ્વીકારી છેલ્લાં બે વર્ષથી સંપૂર્ણ ખાતર નીમ કોટેડ બનાવવાની શરૂઆત કરી છે. ભરૂચ ખાતે આવેલ જી.એન.એફ.સી. કંપની દ્વારા પણ 100 ટકા નીમ કોટેડ ખાતર બનાવવામાં આવે છે. અને તેના માટે વિવિધ ગ્રામ્ય વિસ્તારોની મહિલાઓને લીંબોળીઓ વીણી કેવી રીતે કમાણી કરી શકાય તે માટેની તાલીમ આપવામાં આવે છે. ભરૂચ જિલ્લાના અનેક ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આ પ્રકારે મહિલાઓ એકત્રિત થઈ લીંબોળીઓ વીણી કમાણી કરી રહી છે. કંપની અને મહિલાઓ વચ્ચે કોઈ દલાલ નથી હોતો. મહિલાઓ સીધી કંપનીને જ લીંબોળીઓ વેચી શકે તેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. સરકાર દ્વારા જિલ્લાના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ મહિલાઓ સ્વનિર્ભર બને તેવા પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યાં છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારની મહિલાઓ માટે લીંબોળીઓ એ માત્ર કચરો હોય છે. પરંતુ આ કચરામાંથી પણ મહિલાઓ આજીવિકા ઉભી કરી શકે છે અને સારામાં સારું વળતર મેળવી શકે જે આ મહિલાઓ એ સાબિત કરેલ છે


સંપૂર્ણપણે સ્ત્રીઓ થકી ચાલતું વિશ્વનું સૌથી મોટું માર્કેટ મણીપુરમાં આવેલું છે

Ladies Market in manipur

Ladies Market in manipur

ભારતનું પુર્વીય રાજય મણીપુર આમેય પોતાના નારીમુકિતવાદી અભિગમ માટે જાણીતું છે પરંતુ ત્યાં આવેલું એક પ્રચંડ મોટું માર્કેટ સંપૂર્ણપણે સ્ત્રીઓથી જ ચાલે છે એ સમાચાર આપણા માટે નવા છે. અહીં છેલ્લા પાંચસો વર્ષથી ઇમા કેઇથેલ નામનું માર્કેટ આવેલું છે જેમાં લગભગ ચાર હજારથી પણ વધુ વેપારીઓ પોતાનો માલસામાન લઇને વેચવા બેસે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે આ તમામ ચાર હજાર વેપારીઓ સ્ત્રીઓ જ છે અને એટલે જ આ માર્કેટના નામનો અર્થ પણ મધર્સ માર્કેટ એવો થાય છે. આ પ્રકારે સ્ત્રીઓ વડે ચાલતું હોય એવું આ એશિયાનું અને સમગ્ર વિશ્વની સૌથી મોટુ માર્કેટ છે. આ માર્કેટના ઉદ્દભવ લગભગ ૧૬ મી સદીમાં થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે એ વખતે ત્યાંના મૈતેઇ જાતીના પુરૂષોને રાજાની તહેનાતમાં રોકી રાખવામાં આવ્યા હતા પરિણામે ખેતીવાડી, ઘર ચલાવવું, બજાર, વેપાર વગેરે જવાબદારીઓ સ્ત્રીઓને માથે આવી પડેલી. આ માર્કેટમાં માત્ર પરિણીત સ્ત્રીઓને જ દુકાન ચલાવવા દેવાય છે. આ સ્ત્રીઓ પોતાના પરિવારજનોને એ ધંધો વારસામાં આપે છે. અહી ફરવા આવતા પ્રવાસીઓ માટે હવે આ માર્કેટ પણ જોવાલાયક સ્થળ બની ગયું છે.


પોરબંદરના પછાત વિસ્તારની ઝુંપડપટ્ટીમાં વૃધ્ધા શકરીમાં અનોખું ઘોડિયા ઘર ચલાવે છે

Ghodiya Ghar

Ghodiya Ghar

માંની મમતા વિશે ઘણું કહેવાયું છે અને  ઘણું સાંભળવા મળે છે ત્યારે સુદામા નગરી પોરબંદરમાં આવેલ છેવાડાના પછાત વિસ્તારની ઝુંપડપટ્ટીમાં રહેતી નાના પરિવારની માં મોટી મમતા સાથે નિઃસ્વાર્થ ભાવે ઘોડિયાઘર ચલાવતી બાળકોનો ઉછેર કરે છે. મધ્યપ્રદેશમાં રહેતા સુમજીના ૬૫ વર્ષના પત્ની શકરીબેન છેલ્લા ૬ વર્ષથી પોરબંદરની સૌરાષ્ટ્ર કેમીકલ્સ ફેકટરીના દંગામાં રહેતી અને મજુરીકામ કરતી પુત્રીના ઘરે રહેવા આવી હતી અને પુત્રી સહીત પરિવારજનો ફેકટરીમાં મજુરી અર્થે જાય ત્યારે દોહીત્રી – દોહીત્રને શકરીમાં સાચવતા – ઉછેરતા હતાં તે દરમ્યાનમાં એ જ વિસ્તારમાં અ્ન્ય પણ બે ડઝન જેટલા શ્રમીક યુગલો ફેકટરીમાં મજુરી કામે જતા હતા અને પેટીયું રળતા હતા. આથી સૌ પ્રથમ તો આજુબાજુના યુગલોના બે ત્રણ બાળકોને શકરીમાં પોતાની દીકરીના દીકરા દીકરીની જેમ દેખરેખ રાખીને નિઃસ્વાર્થભાવે ઉછેરવા લાગ્યા હતાં. બાળકોનો ખુબ જ વ્યવસ્થિત ઉછેર અને  સાર સંભાળ રાખતા શકરીબેન સુમજીના હાથ નીચે આજુબાજુનાં દંગાના બાળકો પણ હેવાયા બનીને મોટા થવા લાગતાં જોતજોતામાં તો દોઢથી બે ડઝન બાળકો અહીં સુમરીમાંના આશરે આવવા લાગ્યા  રેતીના કણ ગણાય પણ માંની મમતા ગણાય નહીં તે ઉક્તિ અહી સાર્થક થતી હોય તેમ દરેક બાળકને પોતાના સંતાનની જેમ જ પ્રેમ અને હુંફથી  શકરીમાં સાચવવા લાગ્યા બાળકો માટે પણ શકરીમાંનો ખોળો એટલે દુનિયાનું સલામત સ્થળ હોય તેમ રહેવા લાગ્યા સવારે મજુરીએ જતા દંપતિઓ પોતાના દોઢ બે વર્ષના બાળકને શકરીમાંના આશરે છોડી દે છે કોઈ તેના માટે નાસ્તો લાવે, તો કોઈ કપડા લાવે, કોઈ બાળકો માટે દુધ લાવે, તેવી રીતે કુદરતના ખોળે ઝુંપડપટ્ટીમાં જ ઘોડીયાઘર બની ગયું છે અહિયાં ઘોડીયું નહીં હોવાથી વૃક્ષની ડાળી ઉપર કપડા બાંધીને ઘોડીયું તૈયાર કરી તેમાં બાળકને ઝુલાવે, રડતા બાળકને રમકડું આપીને  છાના પણ રાખી દે છે અહીંયા બાળકોને સ્વેચ્છાએ પ્રેમથી સાચવતા શકરીમાં પાસે નથી પાક્કા રૃમ, નથી ઘોડીયા કે નથી કોઈ વ્યવસ્થા છતાં પણ પોતાના ઝુંપડામાં તથા ફળીયાનાં ઓટલા ઉપર વૃક્ષ નીચે બેસીને આ વૃધ્ધ માં ના જીવનમંદિરની આરતીમાં બાળકનાં જીવનસુરોનું ગુંજન અદ્ભૂત રીતે સાંભળવા મળે છે.


ગીરના જંગલમાં મહીલાઓ ખુંખાર પ્રાણીઓ સાથે રહીને પ્રાણીઓનું સંરક્ષણ કરે છે

Ladies forest officer

Ladies forest officer

તાલાલા: ગીર જંગલમાં વસવાટ કરતા સિંહ, દિપડા જેવા ખુંખાર પ્રાણીઓની હાજરીમાં ફરજ બજાવવામાં ભલભલાનાં હાંજા ગગડી જતા હોય છે ત્યારે આવાં પ્રાણીઓનાં સંરક્ષણ – સંવર્ધન માટે ફરજ બજાવતી ત્રણ મહિલા વનકર્મીઓની હિંમતની ઉમદા નોંધ લેવાઇ છે. એશીયાટીક સિંહોનું અંતિમ નિવાસસ્થાન ગીર સમગ્ર દેશ – વિદેશમાં પ્રસિધ્ધ છે. આ જંગલની વન્યસૃષ્ટિ અને જૈવિક વિવિધતા પણ અન્ય જંગલ કરતા વિશેષ છે. ૨૦૦૭ ના વર્ષથી ગીર જંગલમાં નિમણૂંક પામેલી મહિલાઓ યોગ્ય તાલીમ બાદ પુરૃષ સમોવડી નથી પરંતુ ચડીયાતી સાબિત થઇ છે. હાલ ગીર જંગલ વિસ્તારમાં ૫૦ જેટલી મહિલાઓ સિંહ – દીપડા જેવા હિંસક પ્રાણીઓ સાથે રહી રાત – દિવસ ફરજ બજાવી રહી છે. આ મહિલાઓની કામગીરીથી પ્રભાવિત થઇ આંતરરાષ્ટ્રીય ચેનલ ડિસ્કવરીએ આ ”લાયન્સ કવીન ઓફ ઇન્ડીયા” શિર્ષક હેઠળ ચાર એપીસોડ બનાવ્યા છે. જે થોડા સમય પહેલા પ્રસારીત થયાં હતા  આ અંગે સાસણના ડી.સી.એફ. ડો. સંદીપ કુમારે જણાવ્યું હતું કે, મહિલા વનકર્મી કિરણબેન પિઠીયા, રસિલાબેન વાઢેર અને દર્શનાબેન કાગડા સહિત કર્મચારીની વન્યપ્રાણી સાથેની કામગીરીના ડિસ્કવરી ચેનલે ચાર એપીસોડ તૈયાર કર્યા છે  વધુમાં તેઓએ જણાવ્યું હતું કે કઠીન ગણવામાં આવતી કામગીરી મહિલાઓ આરામથી કરી રહી છે. અને તેની આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ તેમની નોંધ લેવામાં આવી છે. જે દેશ માટે ગૌરવની બાબત છે.


1 Comment

કન્યાઓને પણ યજ્ઞોપવિત આપવાની પરંપરા..

Aryakanya Gurukul Janoi

Aryakanya Gurukul Janoi

યજ્ઞોપવિત એ આપણા એક પવિત્ર સંસ્કાર છે આ સંસ્કાર આજે અમુક જ્ઞાતિમાં જ લેવામાં આવે છે અને  એમાં પુરુષોએ જ આ સંસ્કાર ધારણા કરવાની હોય છે.પણ પોરબંદરમાં આવેલ આર્યકન્યા ગુરુકુળની સંસ્થા દ્વારા કન્યાઓને પણ પવિત્ર યજ્ઞોપવિત સંસ્કાર દર વર્ષે  બળેવના દિવસે આપવામાં આવે છે અને આ પરંપરા છેલ્લા ૭૫ વર્ષોથી ચાલતી આવે છે


જૂનાગઢનાં કલ્પનાબેન જોષીએ 2500 જેટલા સાપ પકડ્યા છે

Kalpna Joshi Snake Catcher - Junagadh

Kalpna Joshi Snake Catcher – Junagadh

જૂનાગઢ : આજે મહિલાઓ દરેક ક્ષેત્રમાં આગળ વધી રહી છે અને પુરૂષ સમોવડી બનતી જાય છે ત્યારે જૂનાગઢનાં એવા  જ કોબ્રા ક્વિનનાં નામે ઓળખાતા કલ્પનાબેન જોષી કે જેણે 13 વર્ષમાં 2500 થી વધુ સર્પ પકડીને સમાજની મહિલાઓ અને પુરૂષોને એક અનેરૂ ઉદાહરણ પુરૂ પાડ્યું છે. કલ્પનાબેન છેલ્લા 13 વર્ષથી સર્પ પકડે છે. સર્પ પકડવાના શોખને કલ્પનાબેને એક અનોખી સેવા સાથે સમાજને એક નવું જ ઉદાહરણ આપ્યું છે. પહેલાનો સમય એવો હતો કે ઘણા સમાજનાં લોકો મહિલાઓને ઘરની બહાર નિકળવા નહોતા દેતાં પરંતુ આજે સમય બદલાયો છે. બેંક, રેલ્વે, પોસ્ટઓફિસ, બસ કંડકટર સહિત દરેક ક્ષેત્રમાં આજે મહિલાઓએ સ્થાન મેળવી લીધું છે. મહિલાઓની દરેક ક્ષેત્રમાં અગ્રસ્થાનને લઇને ઘણાં પુરૂષોએ કહ્યુ કે માત્ર ઘર સાચવણી અને પરિવારની સારસંભાળ લેવાનું કામકાજ  મહિલાઓ કરી શકે પરંતુ ઘણી એવી મહિલાઓ એવી છે કે જેણે આવું બોલનાર પુરૂષવર્ગનાં મોંને બંધ કરી દીધા છે. એવું જ કંઇક જૂનાગઢની કોબ્રા ક્વિનનાં નામે ઓળખાતા કલ્પનાબેન જોષીએ કરીને બતાવ્યું છે. સાપ પકડવાએ કંઇ નાની સુની વાત નથી. જીવનાં જોખમીવાળી વાત છે ઘણીવાર સાપ કરડવાથી માણસનું મૃત્યુ પણ થઇ જાય છે. ત્યારે કલ્પનાબેને સાપ પકડવાના શોખને આજે સેવામાં રૂપાંતર કર્યુ છે.

કલ્પનાબેન વ્યાવસાયીક રીતે પ્લેહાઉસ ચલાવે છે અને સાથોસાથ એલએલબીનો અભ્યાસ પણ ચાલુ છે કલ્પનાબેન જ્યારે 8 વર્ષનાં હતા ત્યારે સૌપ્રથમ સાપને હાથમાં પકડ્યો હતો. ત્યારપછી બીક જતી રહી હતી. ત્યારથી લઇને અત્યાર સુધીમાં 2500 થી વધુ સર્પ પકડ્યાં છે. જેમાં ઝેરી સાપ, બિનઝેરી, અજગર, ચંદનઘો, મગર વગેરેનાં રેસ્કયુ કર્યા છે. સાપ પકડવાનો શોખ હતો માટે ધીરે-ધીરે તેને ઓળખતા શીખ્યા તે વિષેની બુકો વાંચીને તેનાં વિષેનું જ્ઞાન મેળવ્યું આ રેસ્ક્યુ દરમિયાન ઘણી બધીવાર સાપ કરડયા પણ છે. કલ્પનાબેનને પરશુરામ ફાઉન્ડેશન, માધવ કો – ઓપરેટીવ બેંક જેવી અનેક સંસ્થાઓ દ્વારા સન્માન કરવામાં આવ્યું છે. કલ્પનાબેન જોષીએ જણાવ્યું કે હું આજની મહિલાઓને એટલું જ કહેવા માંગુ છું કે પરિવાર અને પતિનો સપોર્ટ સારો હોય તો આજની મહિલાઓએ પોતાના મગજમાંથી એ કાઢી નાંખવું જોઇએ કે સ્ત્રી હોવાથી આ વસ્તુ મારાથી ન થાય.


ઝાલોદના વૃદ્ધા ૧૫ વર્ષથી નિ:શુલ્ક જળસેવા કરે છે

Nisulk Jal Seva

Nisulk Jal Seva

ઝાલોદના નાનસલાઇ ગામની વૃધ્ધ મહિલા છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી નિ:શુલ્ક જળસેવા કરી રહી છે. એકલવાયુ જીવન જીવતી આ મહિલા લોકોને પાણી પીવડાવવા માટે પોતાના દરરોજ પાંચ કલાક ખર્ચે છે. વૃદ્ધા પોતાની આ સેવાને કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં જાણીતી બની છે. ઝાલોદ તાલુકાના નાનકડા નાનસલાઇ ગામમાં વૃધ્ધ મહિલા કમળાબેન પટેલ રહે છે તેઓના પતિ દશ વર્ષ પહેલા ગુજરી ગયા હતા કમળાબેન નાનસલાઇ પ્રાથમિક શાળાની આગળ આવેલી એક નાનકડી ઝુપડીમાં એકવાયુ જીવન ગુજારે છે સેવાભાવી હોવાથી છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી ઉનાળાની ગરમીમાં અને નવરાશ ના સમયમાં ઘરનું કામકાજ પતાવી પાણીનો ઘડો અને લોટો લઇ જઇને નાનસલાઇ ગામના આવેલા પીકઅપ સ્ટેશન પાછળ બેસી રહે છે અને ત્યાંથી પસાર થતાં લોકોને પાણીની પરબની જેમ પાણીની સુવિધા આપી સેવા કાર્ય કરી રહ્યા છે. તેઓ દરરોજ દિવસ દરમિયાન પાંચ કલાકનો સમય કાઢી આવતા – જતાં લોકોને પાણી પીવડાવી સંતોષ માણે છે. કમળાબહેન વીશે જાણતા લોકોને તરસ લાગતાં તેઓ ખાસ કરીને કમળાબહેન પાસે જઇને પોતાની તૃષા શાંત કરે છે. આજે તો ઘણા લોકોએ પાણી ને વેચવાનો ધંધો બનાવી લીધો છે તેવા સંજોગોમાં આવી સેવા કરનાર કમળાબેન પાસેથી આપણે પણ કંઈક શીખવું અને સમજવું પણ જોઈએ એવું નથી લાગતું..??


પાટડી ના ૧૦૫ વર્ષનાં માજી પરિવારના ગુજરાન માટે શાકની લારી ચલાવે છે

Kanuben Thakor - Patdi

Kanuben Thakor – Patdi

સુરેન્દ્રનગર જીલ્લાના પાટડી ગામમાં જીવનની અનેક તડકી – છાંયડી જોયા બાદ પોતાની બોબડી પુત્રવધુ અને અપંગ પુત્રની ૧૦૫ વર્ષની વૃદ્ધ માતા આજેય શાકભાજીની લારીથી પોતાના ગરીબ પરિવારનું ગુજરાન ચલાવે છે. જીવનમાં આવેલા એક પછી એક દુ:ખનાં પહાડને પાર પાડવા આ વૃદ્ધાએ અનેક માનતાઓ સાથે બહુચરાજી, અંબાજી, રણુંજા અને છેક દ્વારકા સુધીની પગપાળા યાત્રાઓ પણ કરી છે. પાટડી ખાતે આવેલી શાકમાર્કેટની મુલાકાત લો તો તમને યુવાનોને પણ શરમાવે એવા ૧૦૫ વર્ષનાં વૃધ્ધા કનુબેન  ઠાકોર વટથી શાકભાજીનો ધંધો કરતો જોવા મળે છે.  પોતાની આંખોમાં ઝળહળિયા સાથે તેઓ પોતાનું દુઃખ જણાવતા કહે છે કે  હું અને  મારા પતિ ચકાજી સડલીયા (ઠાકોર) દરબારી નોકરી કરીને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતા હતાં. મારે સંતાનમાં સાત દિકરા અને ૧  દિકરી હતી પરંતુ પતિનાં મોત બાદ કુદરતની ક્રૂર થપાટ સામે મારા ૭ દિકરામાંથી પાંચ દિકરા અકાળે મોતને  ભેટ્યા હતાં મારો મોટો દિકરો જીવો દુદાપર ગામે મજૂરી કામ કરે છે અને એનાથી નાનો દિકરો બળદેવ અપંગ છે. જ્યારે એની પત્ની બોબડી છે અને જીવનમાં આવેલા એક પછી એક દુઃખનાં પહાડ સામે મે અનેક માનતાઓ રાખી હતી અને  સતત ૨૫ વર્ષ સુધી દર પૂનમે પગપાળા બહુચરાજી પણ ગઇ હતી આ સિવાય માનતાઓ પુરી કરવા અંબાજી, રણુંજા અને છેક  દ્વારકા સુધીનાં પગપાળા યાત્રાઓ કરી છે. અને આજની તારીખે પણ હું મારા અપંગ દિકરાને લઈને સવારે નવ થી બપોરનાં એક વાગ્યા સુધી શાકભાજીની લારી પર બેસવા અચૂક જવુ છું. ખરેખર ૧૦૫  વર્ષની વયે પોતાના અપંગ દિકરા અને બોબડી પુત્રવધુ માટે શાકભાજીની લારી દ્વારા પેટીયુ રળતા પાટડી ના ૧૦૫ વર્ષના વૃદ્ધાની જીંદાદિલીને ચાલો તેમને દિલથી સલામ  કરીએ