ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


ઋતુજન્ય રોગો સામે આયુર્વેદ ઉપચાર પધ્ધતિ રક્ષણ આપે છે..

ઋતુજન્ય રોગો સામે રક્ષણ મેળવવા તથા રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવા આયુર્વેદ ઉપચાર પધ્ધતિ સર્વોત્તમ

હાલની સ્થિતિ મુજબ મિશ્ર વાતાવરણને કારણે આપણા શરીરનાં દોષોનો કોપ થવાથી આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટે છે. ઋતુજન્ય રોગો સામે રક્ષણ મેળવવા તથા રોગ પ્રતિકારક શક્તિ વધારવા માટે આયુર્વેદ પધ્ધતિ સર્વોત્તમ છે તેમ જણાવીને ગુજરાત રાજ્યના આયુષ નિયામકશ્રીએ આયુર્વેદિક ઉપાયો સૂચવ્યા છે.

આયુષ નિયામકશ્રીના જણાવ્યા મુજબ ભારત વર્ષમાં છ ઋતુઓ વર્તમાન છે. આ દરેક ઋતુ એટલે ભારતીય કેલેન્ડરનો બે-બે માસનો સમયગાળો. આ દરેક ઋતુમાં આપણે આપણી આરોગ્યની જાળવણી માટે ખાન-પાન અને રહેણી – કહેણી પરિવર્તન કરવું જરૂરી છે. ઋતુ અનુસાર વાતાવરણમાં થતાં પરિવર્તનોને કારણે આપણા શરીરમાં પણ ફેરફારો થાય છે.  જયારે ઋતુ પૂર્ણ થવા જઈ રહી હોય તે સમયને બે ઋતુનો સંધિકાળ કહેવાય છે. ત્યારે થતા મિશ્ર વાતાવરણને કારણે આપણા શરીરનાં દોષો વિશેષ કરીને કફનો કોપ થવાથી આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટે છે. જેના પરિણામે આપણે વારંવાર એલર્જી, એલર્જીક બ્રોન્કાઇટીસ, અસ્થમા, અને ચેપી રોગો જેવાં કે ફ્લૂ , સ્વાઈન ફ્લૂ સહિતના શ્વસન માર્ગના રોગો ઉપરાંત દાદર, ખરજવું, ઓરી, અછબડાં જેવાં ચામડીના વિવિધ ઇન્ફેક્શનનો ભોગ બનવું પડે છે.

રાજ્યના આયુષ નિયામકશ્રીએ સૂચવેલા આયુર્વેદિક ઉપાયો

તુલસીના બે ચમચી રસમાં બે મરીનો પાવડર નાખી સવાર સાંજ લેવું.
ઔષધસિધ્ધ જલ : બે ચમચી સૂંઠને ૧૦ ગ્લાસ પાણીમાં ધીમા તાપે ઉકાળી પ ગ્લાસ રહે ત્યારે ગાળવું. જરુરીયાત મુજબ નવસેકું પીવું.
ધુપન દ્રવ્ય : સલાઇ ગુગળ ૫૦ ગ્રામ, ઘોડાવજ ૧૦ ગ્રામ, સરસવ ૧૦ ગ્રામ, લીમડાના પાન ૧૦ ગ્રામ અને ગાયનું ધી ૨૦ ગ્રામ-મિશ્રણ બનાવી એક ચમચીનો ઇલેક્ટ્રીકલ ધૂપેલીયા અથવા ગાયના સૂકાયેલા છાણામાં સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત સમયે ધૂપ કરવો.
આપણા રસોડામાં રહેલી હળદર આશરે ૩ ગ્રામ ઘીમાં શેકીને મધ સાથે ચાટણ બનાવીને ઉપયોગ કરવો.
આ ઋતુમાં હરડે ચૂર્ણ-૨ ગ્રામ અને લીંડીપીપર ચૂર્ણ ૧ ગ્રામ મધ સાથે ચાટવાથી ઋતુજન્ય વિકારો સામે રક્ષણ મળે છે.
આ ઉપરાંત સરકારી આયુર્વેદ દવાખાના/હોસ્પિટલમાં મળતા વિવિધ અમૃતાપેય ઉકાળાઓનું સેવન કરવાથી પણ આ પ્રકારના ઋતુજન્ય વિકારોથી બચી શકાય છે.
તે જ રીતે આયુર્વેદમાં વર્ણિત શોધનકર્મ અને રસાયણ ચિકિત્સા દ્વારા પણ વિવિધ ઋતુજન્ય વિકારો સામે રક્ષણ મળે છે, ઋતુ અનુસાર આયુર્વેદનાં નિષ્ણાંત વૈદ્યની દેખરેખ હેઠળ શોધનકર્મ તરીકે વમન કરાવવાથી આ પ્રકારના રોગોથી બચી શકાય છે. તે જ રીતે રસાયણ ચિકિત્સાનો પ્રયોગ વૈદ્યની દેખરેખ હેઠળ કરી શકાય છે.
આ ઋતુમાં ન્હાવા ધોવા અને પીવા માટે હુંફાળા ગરમ પાણીનો જ ઉપયોગ કરવો ઠંડા પાણીનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ. આ ઋતુમાં ત્વચા શુષ્ક થવાથી ત્વચાના વિવિધ ઇફેકશન થઇ શકે છે. જે માટે લીમડાના પાન, ગરમાળાના પાન, કણજીના પાન, કેસૂડાનાં ફૂલ, વગેરેનો ન્હાવાના પાણી સાથે ઉપયોગ કરી શકાય છે.
આ ઉપરાંત આયુર્વેદના સદવૃત્ત મુજબ છીંક ખાતી વખતે , ઉધરસ ખાતી વખતે મોઢા આગળ હાથ કે રૂમાલ રાખવો જોઈએ.
સવાર-સાંજ હળદર મીઠાવાળા ગરમ પાણીથી કોગળા કરવા જોઈએ.
દહીં, છાસ, આઈસક્રીમ, શ્રીખંડ, બાસુદી જેવી ઠંડી, ગળપણ અને ચિકાશવાળી વસ્તુઓ ન ખાવી જોઈએ.
ખજૂર, ધાણી, મમરા શેકેલા ચણા જેવી હળવી વસ્તુઓ ખાવી.
સવાર સાંજ ગાયના ધી અથવા દિવેલના બે ટીંપા નાકમાં નાખવા.
હસ્તધૂનનના સ્થાને ભારતીય સંસ્કૃતિ મુજબ નમસ્કાર કરવા.
આપની નજીકનાં આયુર્વેદ દવાખાનાની મુલાકાત લઇ ઋતુચર્યા વિષે માહિતી મેળવી ઋતુજન્ય વિકારો સામે રક્ષણ તથા સારવાર મેળવવા જાહેર જનતાને અનુરોધ છે
  ઉકળતા પાણીમાં અજમો નાંખીને નાશ લેવો.
(માહિતી બ્યુરો – ગાંધીનગર)


એક્યુપ્રેશર વીટી દ્વારા તંદુરસ્તીની જાળવણી કરી શકાય છે..

acupressure ring

acupressure ring – demo picture

આજના ઝડપી યુગમાં તંદુરસ્તીની જાળવણી કરવી મુશ્કેલ અને ધ્યાન ના રાખીએ તો મોંધી પણ બને છે. આજે ઘણા પ્રકારની કસરત કરવી બધા માટે સરળ પણ નથી હોતી. ત્યારે આપ ઓફીસમાં ફ્રી હોય ત્યારે કે ઘરે ટીવી જોતા કે કોઈ કામ કરતા પણ આ એક્યુપ્રેશર વીંટી દ્વારા શરીરને સ્વસ્થ રાખવા માટે કસરત કરી શકો છો.

આપણા શરીરના મોટાભાગના પોઇન્ટસ આપણા હાથ અને પગની આંગળીઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ એક્યુપ્રેશર વીંટી બન્ને હાથની દરેક આંગળીઓ ઉપર આઠ થી દશ વખત ફેરવવાની હોય છે. આપણા શરીરના આંગળીઓ સાથે જોડાયેલા જ્ઞાનતંતુઓના એક્યુપ્રેશર પોઇન્ટસને તે સક્રીય કરશે. આ રીતે આપણને તે સ્વસ્થતાનો અનુભવ કરાવશે.

આ વીંટીના ઉપયોગથી રક્તના સુક્ષ્મ પરિભ્રમણને એક્યુપ્રેશર આપી કાર્યરત કરાય છે અને દરેક પ્રકારની નાની – મોટી તકલીફમાંથી રાહતની સાથે તંદુરસ્તીની જાળવણી પણ થઇ શકે છે. આ એક્યુપ્રેશર વીંટીની કિંમત ખુબ જ મામૂલી છે. જે મેળવવા માટે આપ અમોને નીચેના કોન્ટેકના પેઇજ દ્વારા આપનું પુરૂ નામ – સરનામું – ફોન નંબર – ઇમેઇલ સહીતની વિગતો સાથે અમારો સંપર્ક કરી શકો છો..

contact us with your complete details

 

cure your health without medicine acupressure ring


કુદરતી ઉપચાર દ્વારા રાહત દરે સારવાર આપવામાં આવે છે..

Chetanbhai Doshi

Chetanbhai Doshi

નેચરોપેથી એટલે વગર દવાએ સારવાર કરવાની કુદરતી ઉપચાર પદ્ધતિ. નેચરોપેથી એ માનવી દ્વારા તેના શારીરિક, માનસિક, નૈતિક અને અધ્યાત્મિક જીવનમાં કુદરત તેમજ પ્રકૃતિના સકારાત્મક સિદ્ધાંતો સાથે તાદાત્મ્ય કેળવવાની પ્રણાલી છે. નેચરોપેથીમાં મજબૂત આરોગ્ય, રોગ નિવારણ અને ઉપચારક તથા ફરી શક્તિ સંચયનું સામર્થ્ય રહેલુ છે. કુદરતી સારવાર દ્વારા ઉપચારમાં માત્ર રોગ જ નહીં, પરંતુ દર્દીના સમગ્ર શરીરની સારવાર થાય છે અને તેને ફરી ચેતનવંતુ બનાવાય છે. નેચરોપેથી ગંભીર અને લાંબા ગાળાની બીમારીથી પીડાતા દર્દીઓની સારવાર કરે છે. એટલું જ નહીં, પ્રમાણમાં ઓછા સમયમાં સારવાર કરે છે.

આ પદ્ધતિમાં દબાવી દેવાયેલા રોગોને બહાર લવાય છે અને પછી તેને કાયમને માટે દૂર કરી દેવાય છે. નેચરોપેથી દર્દીના શારીરિક, માનસિક, સામાજિક અને આધ્યાત્મિક એમ તમામ પ્રકારે એક જ સમયે સારવાર કરે છે. જે લોકો ડૉક્ટરો બદલીને અને જાતજાતની દવાઓ ખાઇને થાક્યા હોય એવાં લોકો હવે નેચરોપેથીનો આશરો લેતા થયા છે.

સ્વચ્છ ભારત, સ્વસ્થ ભારત ના સૂત્રને ઘ્યાનમાં રાખીને રાજકોટના જાણીતા નેચરોપેથ કન્સલ્ટન્ટ શ્રી ચેતનભાઈ દોશી દ્વારા દરેક પ્રકારની શારીરિક-માનસીક બીમારીઓ, કોઈપણ જાતના દુખાવાઓની દવા કે આડ અસર વગર કુદરતી ઉપચારથી રાહત દરે સારવાર અને માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે. આ સારવારમાં યોગા, પ્રાણાયામ, એક્યુપ્રેસર, આહાર-વિહારની પધ્ધતિ સહીતનું માર્ગદર્શન પણ આપવામાં આવે છે. દરેક લોકો વ્યક્તિગત રીતે પણ નક્કી કરેલા દીવસોમાં આ રાહત દરે સારવારનો લાભ લઇ શકે છે. જો પોતાના મિત્રવર્તુળ-ઓફિસ સ્ટાફ-સંસ્થાના માધ્યમ દ્વારા વધુ લોકોની સંખ્યા થાય તો આ રાહત દરે સારવાર રાજકોટના જે તે વિસ્તારોમાં અને સૌરાષ્ટ્રના દરેક સેન્ટરોમાં પણ આપવામાં આવે છે. તો આ રાહત દરે સારવાર મેળવવા માટે શ્રી ચેતનભાઈ દોશીનો મોબાઈલ નંબર ૯૩૭૪૧ ૯૩૬૧૫ (વોટ્સઅપ) ઉપર સંપર્ક કરી શકાય છે.  for patient naturopathy treatment by chetan bhai doshi rajkot gujarat india


સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છનાં ગંભીર રોગના દર્દીઓના ઇલાજ માટે રાજકોટ ખાતે કાર્યરત બનેલ સુપર સ્પેશ્યાલિટી હોસ્પિટલ..

civil hospital rajkot.

civil hospital rajkot.

આલેખન : રાધિકા વ્યાસ
(માહિતી બ્યુરો – રાજકોટ)

હેલ્થ ઇઝ વેલ્થ આ ઉક્તિ ખૂબ જ પ્રચલિત છે. આપણી પાસે બધું ભૌતિક સુખ હોય પણ તંદુરસ્તી ન હોય તો બધું જ નકામું છે. માણસ પ્રથમ સંપત્તિ માટે તંદુરસ્તીનો ભોગ આપે છે અને પછી સ્વાસ્થ્ય માટે સંપત્તિ ખર્ચે છે, પરંતુ જો તંદુરસ્તીની દરકાર પહેલેથી જ કરવામાં આવે તો બીમારીઓથી બચી શકાય છે. તેમ છતાં માણસ પર જ્યારે મહારોગ ત્રાટકે ત્યારે તે કોઈ અસરકારક સારવારની સાથે ખિસ્સાને પરવડે તેવી હોસ્પિટલની શોધમાં હોય છે. રાજકોટવાસીઓની આ શોધનો અંત આવે છે, સિવિલ હોસ્પિટલ એટલે પીડીયુ હોસ્પિટલે. કારણ કે, અહીં દર્દીઓના દર્દને મળે છે આધુનિક સુવિધાઓ સાથે શ્રેષ્ઠ સારવાર.

જન આરોગ્ય પ્રત્યે સતત જાગૃત અને સંવેદનશીલ સરકાર લોકોને કિફાયતી અને ઝડપી આરોગ્ય સુવિધા સુલભ થાય તે માટે વિવિધ યોજના હેઠળ રાજ્યના દરેક લોકોની તંદુરસ્તી જાળવવાના પ્રયાસો કરતી રહે છે. પ્રધાનમંત્રી સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષા યોજનાના ભાગરૂપે રાજકોટ ખાતે રૂા. ૧૫૦ કરોડના ખર્ચે બનેલી સ્ટેટ ઓફ આર્ટ સુપર સ્પેશ્યાલિટી હોસ્પિટલ અદ્યતન સુવિધા સાથે લોકોના આરોગ્યની સુખાકારી જાળવવા નિર્માણ પામી છે. મુખ્યમંત્રીશ્રી વિજયભાઈ રૂપાણી, તેમજ કેન્દ્રના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રીશ્રી ડૉ. હર્ષવર્ધન અને નાયબ મુખ્યમંત્રીશ્રી નીતિનભાઇ પટેલના વરદ હસ્તે આ હોસ્પિટલનું લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું છે. આ નવનિર્મિત હોસ્પિટલમાં એ,બી,સી,ડી મુજબ ચાર વિભાગો છે. જેમાં દરેક માળે ઓ.પી.ડી., મેડિકલ સ્ટુડન્ટ્સ માટે એજ્યુકેશન પર્પસ થી બનાવેલ ટ્યુટર વિભાગ તેમજ વોર્ડ સહિત આધુનિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

અદ્યતન સુપર સ્પેશીયાલીટી હોસ્પીટલમાં ઉપલબ્ધ વિવિધ સુવિધાઓ :

કુલ ૧૫૦ કરોડના ખર્ચે પી.ડી.યુ. સિવિલ હોસ્પિટલના પ્રાંગણમાં જ નિર્માણ પામેલી અદ્યતન સુપર સ્પેશિયાલિસ્ટ હોસ્પિટલમાં કુલ આઠ જેટલા સુપર સ્પેશિયાલિસ્ટ વિભાગો છે, જેમાં પ્રથમ માળે નેફ્રોલોજી અને યુરોલોજી વિભાગ બીજા માળે કાર્ડિયોલોજી વિભાગ ત્રીજા માળે ન્યુરોલોજી વિભાગ ચોથા માળે બર્નસ અને પ્લાસ્ટિક સર્જરી તેમજ પીડિયાટ્રિશ્યન વિભાગ જયારે પાંચમા માળે ૪૨ જેટલા આઈ.સી.યુ., કેથલેબ તેમજ ઓપરેશન થિએટરની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. સંપૂર્ણ હોસ્પિટલમાં સેન્ટ્રલી એ.સી તેમજ ફાયર સેફ્ટીના ઇક્વીપમેન્ટસ અને આર.ઓ. પ્લાન્ટની અદ્યતન સુવિધા પણ છે.

સૌરાષ્ટ્રની સરકારી હોસ્પિટલમાં સૌપ્રથમ આધુનિક કેથલેબની સુવિધા :

સૌરાષ્ટ્રની સરકારી હોસ્પિટલ ખાતે સૌપ્રથમ વખત આધુનિક કેથલેબ કાર્યરત થઇ છે. જેમાં હ્રદય રોગોની જટિલ સારવાર જેવી કે, એન્જિયોગ્રાફી તેમજ એન્જિયોપ્લાસ્ટીની સુવિધા રાજકોટવાસીઓને શહેરમાં જ ઉપલબ્ધ બની છે.

વર્લ્ડ ક્લાસ મોડ્યુલર ઓપરેશન થિયેટર :  પી.ડી.યુ. મેડિકલ કોલેજ અને હોસ્પિટલના પ્રાંગણમાં નવનિર્મિત સુપર સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં આઠ વર્લ્ડ ક્લાસ મોડ્યુલર ઓપરેશન થિયેટર છે. જેમાં અત્યાધુનિક મશીનો દ્વારા જટિલ સારવાર ઉપલબ્ધ છે.

આધુનિક ડાયાલીસીસ સેન્ટર : કેન્દ્ર સરકાર તેમજ રાજ્ય સરકારના સંયુક્ત સહયોગથી નિર્માણ પામેલી આ સુપર સ્પેશીયાલીટી હોસ્પિટલમાં દર્દી માટે ૧૯ બેડનું અદ્યતન ડાયાલીસીસ સેન્ટર બનાવવામાં આવેલ છે. જેમાં દરરોજ ૩ શિફ્ટમાં આશરે ૫૦ થી વધુ દર્દીઓ સારવાર લઇ શકે છે.

અદ્યતન બર્નસ્ તેમજ પ્લાસ્ટીક સર્જરી વિભાગ : અંદાજે ૧૬૫૬૧ સ્ક્વેર મીટરની વિશાળ જગ્યામાં બનેલી સુપર સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં આધુનિક રિસર્ચ લેબ છે. જેમાં સ્કીનના સેમ્પલ લેવાની અદ્યતન મશીનરી ઉપલબ્ધ છે. ઉપરાંત ગંભીર રીતે દાઝેલાની સારવાર અને જટિલ પ્લાસ્ટિક સર્જરીની સુવિધા રાજકોટવાસીઓને ઘર આંગણે જ ઉપલબ્ધ બની છે.

ઈકો ફ્રેન્ડલી બિલ્ડીંગ : પી.એમ.એસ.એસ.વાય. અંતર્ગત નવનિર્મિત સુપર સ્પેશિયાલીટી હોસ્પિટલનું બિલ્ડીંગ ઇકો ફ્રેન્ડલી છે. જેમાં સોલાર સિસ્ટમથી વીજળી ઉત્પન્ન થઈ દર્દીને ગરમ પાણી મળે છે. વરસાદી પાણી એકઠું કરવાની વ્યવસ્થા છે, તેમજ વોટર અને સુએઝ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ છે, જેના લીધે ખરાબ પાણી પ્યુરીયાઇ થઇ અને ફ્લશિંગ તેમજ ગાર્ડનિંગમાં ફરીથી ઉપયોગમાં લઇ શકાશે. હોસ્પિટલના પ્રાંગણમાં ઓટોમેટીક સોલર સ્ટ્રીટ લાઈટ પણ છે. પ્રધાનમંત્રી આયુષ્યમાન યોજના માત્ર દેશની જ નહી વિશ્વની સૌથી મોટી યોજના છે, જેમાં ગરીબ પરિવારને વાર્ષિક રૂા.૫ લાખની સારવાર ખાનગી હોસ્પિટલમાં પ્રાપ્ત થાય છે. નાયબ મુખ્યમંત્રીશ્રી નીતિનભાઇ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાતના ગતિશીલ અને મોભાના શહેર રાજકોટમાં કેન્દ્ર સરકારના સહયોગથી ૧૫૦ કરોડના ખર્ચે બનેલી સુપર સ્પેશ્યાલિટી હોસ્પિટલ તંદુરસ્ત અને સ્વસ્થ ગુજરાતનાં નિર્માણ માટે ખૂબ ઉપયોગી બની રહેશે.


Doctor meghani’s free medical treatment and medicine can get free of cost..

a famous and well known Gujarat’s Dr. N. J. Meghani he has a Degree of M.D and ph.d in homeopathy. he is providing a free of cost medicine and treatment with the help of different social trust in rajkot for last 32 years so getting any kind of incurable disease’s treatment with medicine totally free of cost only for rajkot city please contact time and address detail is given below .

(1) every Monday evening 4 to 5 pm, krishna chikitshalay, behind bus stand, kanak road (2) every Wednesday and Friday evening 4 to 5 pm, divya jivan sangh, 6-junction plot (3) every Saturday evening 4 to 5 pm, bajrang mitra mandal, 4 – raghuvirpara, lakhagiraj road (4) For the drying the veins of the eyes every 1st tuesday morning 8 am, shivanand eyes hospital, mavdi plot (5) for the white spot (leukoderma), every second Wednesday on 1 pm, sargam club dispensary, near amprapali railway crossing (6) for the glaucoma (eye zamar) every 3rd Thursday morning, 8 am, shivanand eyes hospital, mavdi plot (7) for the knee pain every 1st Wednesday morning 9 am, kamnath mahadev temple, near soni bajar corner of bavajiraj school, near darbargadh, all of these places you have to get treatment and medicine of Doctor meghani’s totaly free of cost.


જેનરિક એટલે સસ્તી અને ગુણવતા સભર અપનાવવા જેવી મેડિકલ સિસ્ટમ..

Generic Medicine

Generic Medicine

લેખન – સંકલન
રાજકુમાર
પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

જીવન અમૂલ્ય છે. સમયાન્તરે આંતરિક તેમજ બાહ્ય વાતાવરણમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે આપણું શરીર પ્રતિક્રિયા આપે છે. વિવિધ અંગો તેમના કાર્યથી જુદું વર્તન કરે ત્યારે તેને મુળ સીસ્ટમમાં પરત લાવવા રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરવી પડે છે જેના માટે નિયત તબીબી વિજ્ઞાન અને તબીબો છે. વિવિધ ચિકિત્સા પદ્ધતિઓ પૈકી એલોપેથી હાલ સૌથી વધુ પ્રચલિત અને ચલણમાં રહેલી પદ્ધતિ છે. એલોપેથી વિજ્ઞાનમાં રીસર્ચ દ્વારા વિવિધ રાસાયણિક તત્વો થકી દવાઓ બનાવવામાં આવે છે. દવા બનાવનાર કંપનીઓ વિવિધ ખર્ચ અને નફાના આધાર પર આ દવાઓની કિંમત નક્કી કરે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી રોગના પ્રકાર, માત્રા અને અસરકારકતામાં ધરખમ ફેરફાર આવ્યા છે. હાલના સમયમાં સામાન્ય મધ્યમ પરિવાર માટે સારવાર કરવી અત્યંત ખર્ચાળ બનતી જાય છે ત્યારે આવા પરિવારોને તબીબી ખર્ચમાં સહાય રૂપ બનવા પ્રધાનમંત્રીશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ બે વર્ષ પહેલા મૂળભૂત તત્વો આધારિત દવાના ઔષધિ કેન્દ્રો પુરા ભારતમાં શરુ કરવા એક યોજના બનાવી જેને નામ આપ્યું ’પ્રધાન મંત્રી જનઔષધિ કેન્દ્ર’ . સરકાર દ્વારા સંચાલિત અને ઉત્પાદિત ગુણવતા-યુક્ત જેનરિક દવાઓ જન ઔષધિ કેન્દ્રમાં વેચવાની શરૂઆત કરી. આગામી સમયમાં ગુજરાતમાં ૧૦૦૦ જેટલા જનઔષધિ કેન્દ્ર શરુ કરવા મુખ્યમંત્રીશ્રી વિજયભાઈ રુપાણીએ જાહેરાત કરી હતી. ત્યારે જેનરિક એટલે કે દવાનું મુળ તત્વ અને સ્ટોર્સની કેટલીક મહત્વની વાત અહી રજુ કરવામાં આવી છે.

જેનરિક ઔષધિની એબીસીડી…

જેનરિક એટલે મુળ તત્વ અથવા રાસાયણિક બંધારણ. દવાનું નામ કોઈ કંપની કે બ્રાંડના નામ પરથી નહિ પરંતુ માત્ર તેની રચનામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા તત્વોના નામ પરથી રજુ કરતી વ્યવસ્થા એટેલે જેનરિક ઔષધિ. વિકસિત દેશોમાં જેનરિક દવા જ ડોક્ટર દ્વારા લખી આપવાનો કાયદો વર્ષોથી અમલમાં છે, જયારે આપણા દેશમાં મેડિકલ કાઉન્સીલે ડોક્ટરો દ્વારા જેનરિક દવા માત્ર કેપિટલ લેટરમાં લખવાનો કાયદો બનાવ્યો છે. જેનરિક દવાનું નિર્માણ ૧૯૬૦ બાદ શરુ થયું. ૧૯૬૦ પહેલા માત્ર સંશોધન યુક્ત દવાઓ વેચાતી જેના સામે સિપ્લા કમ્પનીએ ચળવળ ચલાવી, જેના પરિણામે સરકાર દ્વારા કાયદાકીય રીતે જેનરિક દવાના નિર્માણના દ્વારા ખુલ્યા, પરંતુ તેને લોકભોગ્ય બનાવવાનું શ્રેય જાય છે પ્રધાનમંત્રીશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીને. સામાન્ય ગરીબ પરિવારના લોકોને કેન્દ્ર સરકારની અમુલ્ય ભેટ સ્વરૂપે પુરા ભારત દેશમાં જનઔષધિ કેન્દ્રની સ્થાપના સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી. જેનો લાભ જન જન સુધી આજે પહોંચી રહ્યો છે. હાલ મળતી બ્રાન્ડેડ દવાઓ જે-તે કંપની દ્વારા ખર્ચાળ પધ્ધતિ થકી શોધ સંશોધન કરી તૈયાર કરાતી હોય છે. ત્યાર બાદ તેના માર્કેટીગ માટે વિવિધ રીત અપનાવી, મોટા પાયે તેમની જ દવા ડોક્ટર્સ દ્વારા લખાય તેવા પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. જયારે જેનરિક દવા માત્ર જરૂરિયાત મુજબના રાસાયણિક કોમ્બીનેસન હોઈ તેમજ તેના વેચાણ માટે કોઈ માર્કેટિંગ ખર્ચ ના થતો હોઈ માત્ર ઉત્પાદિત ખર્ચે કિંમતે વેચી શકાય છે.

જેનરિક દવા કેટલી અસરકારક..??

સામાન્ય જનમાનસમાં એવી ગેરસમજણ છે કે સસ્તી દવા બિનઅસરકારક હોઈ શકે, પરંતુ સરકાર દ્વારા જનઔષધિ કેન્દ્રમાં ઉપલબ્ધ તમામ દવા કેન્દ્ર સરકારના સ્વાસ્થ્ય વિભાગ દ્વારા પ્રમાણિત અને માત્ર સિંગલ ડ્રગ કોમ્બીનેશન આધારિત તૈયાર કરાતી હોઈ સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ અસરકારક રહે છે, જયારે કેટલીક બ્રાન્ડેડ દવાઓમાં ટ્રીપલ ડ્રગ કોમ્બીનેશન રહેતું હોઈ આડ અસર થઈ શકે છે. આપણા રાજ્યમાં મહદ અંશે ડાયાબીટીસ, બ્લડ પ્રેસર, કાર્ડિયાક, ગેસ્ટ્રો, વિટામિન્સ, તેમજ શરદી, ઉધરસ અને તાવમાં જરૂરી એન્ટીબાયોટીક્સ તેમજ દુઃખાવા જેવા મહત્વના રોગોની ૫૦૦ થી વધુ જેનરિક દવાઓ મળે છે. તેમજ કેન્સર જેવા જીવલેણ રોગ માટે સરકાર દ્વારા એક્સ્લુઝીવ સ્ટોર શરુ કરાશે. રોજબરોજમાં જરૂરી દવાઓ તેમજ લાંબા ગાળાની બીમારીઓ માટે જેનરિક દવા અત્યંત લાભદાયી થઈ શકે છે જે અહી આપેલ દવાની કિંમતની સરખામણી પરથી જોઈ શકાશે. એન્ટીબાયોટીક ઔષધિ સેફયુરોકઝીમ એકસીટીલ – ૫૦૦ MG બ્રાન્ડેડ ૧ ટેબ્લેટ ૬૦ થી ૭૦ રૂ. બજાર કિંમત છે તેની સામે જેનરિક ટેબ્લેટની કિંમત માત્ર ૧૮ રૂ. છે. દુઃખાવા માટેની પ્રીગ્બાઈન – ૭૫ MG અને મિથાઇલ કોબ્લામાઇન- ૭૫૦ MG ૧૦ ટેબ્લેટ ૧૩૦ થી ૨૦૦ રૂ. બજાર કિંમત છે તેની સામે જેનરિક ટેબ્લેટની કિંમત માત્ર ૩૦ રૂ. છે. સાંધાના દુઃખાવા માટે ટ્યુબ ૯૦ થી ૧૫૦ રૂ. છે ત્યારે ડાઇકલોફીનાક લીન્સીડ ઓઇલ મીથાઇલ સેલીસીલેટના કોમ્બીનેસન ની જેલ માત્ર ૪૮ રૂ. માં મળે છે. ડાયાબીટીસ માટે ગ્લિમીપ્રાઇડ – ૪ MG ૧૦ ગોળીની બજાર કિંમત ૧૫૦ થી ૨૦૦ છે જે જેનરિક દવા માત્ર રૂ. ૪.૫૦ છે. મલ્ટી વિટામીન A, B, C, D અને E તેમજ બી કોમ્પલેક્ષ સિરપ બ્રાન્ડેડ ૧૦૦ થી ૧૫૦ રૂ. ની સામે જેનરિક સીરપ માત્ર ૪૩ રૂ. માં ઉપલબ્ધ છે. પેરાસીટામોલ ૫૦૦ અને ૬૫૦ MG ૧૫ ટેબ્લેટ બજાર કિંમત ૨૦ થી ૩૦ રૂ. છે જયારે જેનરિક સ્ટોર્સ પર માત્ર રૂ. ૮.૫૦ માં ૧૫ ટેબ્લેટ મળે છે. કફ માટે ટર્બીટાલીનસિરપ ૧૦૦ ML બજાર કિંમત ૩૦ થી ૫૦ રૂ. છે જેની સામે જેનરિક સ્ટોર્સમાં માત્ર રૂ. ૧૧.૫૦ મળે છે. એન્ટી ફંગલ ટ્યુબ ફલુકાન્ઝો નું મુલ્ય માત્ર રૂ. ૨૬ છે જેની બજાર કિંમત ૬૦ થી વધારે છે. ઝાડા માટે લોપેરમાંઈડ બ્રાન્ડેડ ગોળી ૨૦ થી ૨૫ રૂ માં ૧૦ ગોળી મળે છે જેની સામે જેનરિક દવા માત્ર ૬ રૂ. માં મળે છે. શરદી, ઉધરસ, તાવ માટે ફિનાઇલલેફિન કલોરોફીનેરામાન્ડ પેરાસીટામોલ ની બ્રાન્ડેડ ૩૦ થી ૪૦ રૂ. માં જયારે જેનરિક સ્ટોર્સ પર માત્ર રૂ. ૭.૫૦ માં મળે છે. થાઈરોઈડના રોગ માટે થાઇરોકઝીન ૧૦૦ MG ની ટેબ્લેટ્સ બ્રાન્ડેડ ૧૫૦ થી ૧૭૦ રૂ. ના ભાવે મળે છે જેની સામે અહી માત્ર ૬૫ રૂ. માં મળે છે. એલર્જી માટે સેટ્રીજીન ૧૦ MG માત્ર રૂ. ૪ માં ૧૦ ગોળી મળે છે. આજ રીતે એમ્પ્લોડીપાઈન ૧૦ ગોળી રૂ. ૧.૯૨, એટિનોલોલ ૧૪ ગોળી માત્ર રૂ. ૩.૫૮, રેમીપ્રિલ ૧૦ ગોળી રૂ. ૬.૯૩, મિટોપ્રોલોલ ૧૦ ગોળી રૂ. ૪.૭૬, એટોરવસ્ટાટીન ૧૦ MG માત્ર રૂ. ૪.૭૬ માં મળે છે જેના ભાવ બજારમાં મળતી બ્રાન્ડેડ કંપનીની સાપેક્ષમાં ૨૦૦ થી ૩૦૦% નીચા દર છે.

જેનરિક દવા ઉપલબ્ધ છે કે નહિ તે ઓનલાઈન જોઈ શકાય છે જેના માટે www.1mg.com પરથી જે તે કંપનીની દવાનું નામ આપતા જ તેના જેનરિક તત્વો તેમજ જન ઔષધિ કેન્દ્રમાં મળે છે કે નહિ તેની માહિતી મળી શકે છે. તેમજ નવો જન ઔષધિ સ્ટોર ખોલવા માટે janaushadhi.gov.in પર માહિતી ઉપલબ્ધ છે. રાજકોટ ખાતે પ્રથમ જેનરિક ઔષધિ સ્ટોર શરુ કરનાર અનિલભાઈ તેમજ પાર્થભાઈ લોકોને અપીલ કરતા જણાવે છે કે, ડોક્ટર જયારે દવા લખે ત્યારે નિઃસંકોચ તેમની પાસે જેનરિક દવા આધારિત પ્રિસ્ક્રીપ્શન લખાવવાનો આગ્રહ રાખવો જોઈએ. હાલ લોકોમાં ધિમે ધિમે જેનરિક દવા વિષે જાગૃતિ આવી રહી છે, સરકાર દ્વારા પણ પ્રચાર પ્રસારનું કાર્ય થઈ રહ્યું હોઈ આવનારો સમય જન ઔષધિનો છે. લોકોને અન્ય દેશની જેમ જ સસ્તી અને ગુણવતા યુક્ત દવા મળી રહે તે માટે સરકાર તેમજ મેડિકલ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલ લોકો આ કાર્યને એક અભિયાન સ્વરૂપે ઉપાડે તો લોકોની સારવારનાં ખર્ચની ચિંતા ચોકકસ દુર થઈ જશે… generic medicine, rajkumar sapra, , chemist and druggist, medical store, information department rajkot, 


પ્રારંભિક અવસ્‍થામાં સામાન્‍ય લાગતો મેલેરિયા જીવલેણ પણ બની શકે છે…

mosquito

mosquito

:: સંકલન ::
રાજ જેઠવા
માહિતી વિભાગ – પોરબંદર

મેલેરિયા દેશના અનેક વિસ્‍તારોમાં જાહેર આરોગ્‍યની એક મોટી સમસ્‍યા બની ગયો છે. મેલેરિયાના મોટા ભાગના કિસ્‍સાઓ ઝુંપડપટ્ટી, ગંદા વસવાટો અને આંતરિયાળ વિસ્‍તારોમાં જોવા મળે છે. આ વિસ્‍તારના લોકોને મેલેરિયા અંગે ઓછી જાણકારી હોય છે અને તેઓ સારવારની પ્રક્રિયા તથા તેના ઉપાયોથી પણ અજાણ હોય છે. આપણે જાણીએ છીએ કે, મેલેરિયાના ત્‍વરિત નિદાન અને પૂર્ણ સારવાર દ્વારા તેને એકદમ મટાડી શકાય છે. પરંતુ મોટાભાગના રોગીઓ તાવ આવતાં લોહીની તપાસ કરાવવા માટે આરોગ્‍ય સેવાઓનો ઉપયોગ કરતા નથી. અંધશ્રદ્ધા અને અજ્ઞાનને કારણે તેઓ બિનઉપયોગી રીતો અજમાવે છે ને બિમારી પર ધ્‍યાન આપતા નથી, જેને કારણે આ બિમારી સમય જતા જીવલેણ નીવડી શકે છે. જેના કારણે દેશમાં મેલેરિયા જેવી સામાન્‍ય બિમારીનો ખૂબ લોકો ભોગ બની મૃત્‍ય પામે છે. જે આપણા દેશ માટે ખુબ જ ચિંતાનો વિષય છે. આ રોગના કાયમી નિવારણ માટે વિશ્વ આરોગ્‍ય સંસ્‍થા દ્વારા દર વર્ષે ૨૫ એપ્રિલને વિશ્વ મેલેરિયા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

મેલેરિયા વિશેની સમજ : મેલેરિયા એક ચેપી બિમારી છે, માણસના શરીરમાં પરજીવ (પેરેસાઇટ)ની હાજરીને કારણે પેદા થાય છે. એનોફિલીસ મચ્‍છરો આ પરજીવીઓથી ચેપગ્રસ્‍ત (ઇન્‍ફેકટેડ) હોય છે, એટલે મેલેરિયાનો ચેપ એનોફિલીસ મચ્‍છર કરડવાથી ફેલાય છે.

મેલેરિયાના પરજીવીના પ્રકારો : મેલેરિયા પરજીવી કુલ ચાર પ્રકારના હોય છે. (1) P-વાઇવેક્‍સ, (2) P-ફાલ્‍સીપેરમ, (3) P-મેલરી અને (4) P-ઓવાલે. આપણા દેશમાં ખાસ કરીને P-વાઇવેક્‍સ અને P-ફાલ્‍સીપેરમનો ચેપ બધા વિસ્‍તારોમાં જોવા મળે છે. અન્‍ય પ્રકારના પરજીવીઓ માત્ર પહાડી અને જંગલી વિસ્‍તારોમાં જ જોવા મળે છે.

મેલેરિયાના મચ્‍છરોનું ઉદ્‌ભવ સ્‍થાન : ઘરમાં કે ઘરની આજુબાજુ જ્‍યાં પણ પાણી ભરાતું હોય. જેમકે માટલાં, કુંડાઓ, છત પરની ખુલ્લી ટાંકીઓ, તૂટેલાં-ફૂટેલાં વાસણો, પશુઓ માટે પાણી પીવાના હવાડા, ખુલ્લી ગટરો અને નકામા ટાયરો મચ્‍છરોના ઉદ્‌ભવ સ્‍થાન છે. મચ્‍છરો આરામ કરવા માટે અંધારું અને છાંયો આપતી જગ્‍યાઓ, જેમકે ટેબલની નીચે, પડદા, સોફાની પાછળની જગ્‍યા વધુ પસંદ કરે છે. યાદ રાખો કે ચોમાસામાં વરસાદ પછી મચ્‍છરોની સંખ્‍યા બહુ ઝડપથી વધે છે. જાણવા જેવું એ છે કે મેલેરિયાના મચ્‍છરો મોટા ભાગે સાંજે કરડવાનું શરૂ કરે છે અને આખી રાત કરડતા રહે છે.

મેલેરિયા રોગના લક્ષણો : મેલેરિયા રોગનું અગત્‍યનું લક્ષણ દર્દીને ઠંડી અને ધ્રુજારી સાથે તાવ આવે, માથું દુઃખે, તાવની ચડ-ઉપર થાય અને ઉલટી થાય. ચેપગ્રસ્‍ત મચ્‍છર કરડવાના લગભગ ૧૦ થી ૧૪ દિવસ પછી મેલેરિયાના લક્ષણો દેખાવા લાગે છે. મેલેરિયાના તીવ્ર લક્ષણો જોવા મળ્‍યા પછી દર્દીને જો હોસ્‍પિટલમાં યોગ્‍ય સારવાર ન આપવામાં આવે તો તેનું મૃત્‍યુ થઇ શકે છે.

ત્‍વરિત નિદાન અને પૂર્ણ સારવાર : સૌપ્રથમ તાવ આવે કે ઠંડી લાગે ત્‍યારે તરત દર્દીના લોહીની તપાસ કરાવવી. સારવાર માટે આશા વર્કર, મેલેરિયાલિંક વર્કર તથા તાવ ઉપચાર કેન્‍દ્ર દ્વારા કલોરોકવીનથી કરવામાં આવે છે. લોહીની તપાસ માટે માત્ર એક ટીપાં લોહીની જરૂર પડે છે. લોહીની તપાસ રેપિડ ડાયગ્નોસ્‍ટિક ટેસ્‍ટ અને માઇક્રોસ્‍કોપી ટેસ્‍ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે. જેથી માઇક્રોસ્‍ક્રોપી ટેસ્‍ટ દ્વારા તેના લોહીની તપાસ કરાવી શકાય. મેલેરિયાના સારવારનો આધાર પરજીવીની પ્રજાતિ અને રોગીની ઉંમર પર હોય છે. જેથી તેની સાચી ઓળખ થવી જરૂરી છે.

દવાઓ : સામાન્‍ય રીતે મેલેરિયાના સારવાર માટે ત્રણ દિવસ ક્‍લોરોકવીન અને ૧૪ દિવસ પ્રાઇમાક્‍વીન આપવામાં આવે છે. પણ પ્રાઇમાક્‍વીન ક્‍યારેય સગર્ભા મહિલા અને એક વર્ષથી નાના બાળકને આપવી ન જોઇએ. સગર્ભા મહિલાને મેલેરિયા હોવાનું માલુમ પડે કે તરત ડોક્‍ટરને બતાવીને તાત્‍કાલિક સારવાર શરૂ કરાવવી. મેલેરિયાની દવાઓ જમ્‍યા પછી જ લેવી જોઇએ. ક્‍યારેય ખાલી પેટે ન લેવી. દવા લીધા બાદ 30 મિનિટની અંદર ઉલટી થાય તો દવા ફરી વાર આપવી જરૂરી છે. દર્દીએ મેલેરિયા રોગ દરમિયાન પ્રવાહી પદાર્થોનું સેવન વધારે કરવું હિતાવહ છે. મેલેરિયાની દવાઓ અને સાવાર તમામ સરકારી આરોગ્‍ય કેન્‍દ્રો, હોસ્‍પિટલો, આશા અને મેલેરિયા લિંક વર્કર પાસે વિનામૂલ્‍યે મળે છે. મેલેરિયા અટકાવવાના ઉપાયો માં જોઈએ તો સૂતી વખતે કિટકનાશકથી ટ્રીટમેન્‍ટ કરેલી મચ્‍છરદાનીનો ઉપયોગ કરવો. જેનું વિતરણ મેલેરિયાજન્‍ય વિસ્‍તારોમાં રાજ્‍ય સરકાર દ્વારા કરવામાં આવે છે. કિટકનાશકને છંટકાવ કરવો, મચ્‍છરો પેદા થતાં હોય એવા સ્‍થળો, ખાડાઓ ભરી દેવા, ભરાઇ રહેલા પાણીમાં પોરાભક્ષક માછલી ગમ્‍બુજિયા મુકવી. ગામ, ઘર અને શાળાની આજુબાજુ સ્‍વચ્‍છતા અને મેલેરિયાની પૂર્ણ સારવાર સૌથી અગત્‍યનો ઉપાય છે. સહિયારા પ્રયાસોથી મેલેરિયાથી મૂક્‍તિ મેળવીએ અને વિશ્વ મેલેરિયા દિવસની ઉજવણી સાર્થક બનાવીએ.

મેલેરિયા વિશે ન જાણેલી કેટલી હકીકતો : (૧) ચેપગ્રસ્‍ત મચ્‍છર કરડવાના ૧૦ થી ૧૪ દિવસ બાદ મેલેરિયાના લક્ષણો દેખાય છે. (૨) મેલેરિયાના મચ્‍છરો મોટા ભાગે સાંજે કરડે છે. (૩) ગર્ભવતી મહિલાઓ, ગર્ભસ્‍થ શિશુઓ તથા ૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને મેલેરિયાનું જોખમ સૌથી વધારે રહે છે. (૪) ચોમાસામાં વરસાદ પછી મચ્‍છરોની સંખ્‍યા બહુ વધે છે. (૫) એક મોટી ગમ્‍બુજિયા માછલી મચ્‍છરની ૧૦૦ થી ૩૦૦ ઇયળો ખાઇ જાય છે. જે માછલી મનુષ્‍યને ખાવાલાયક હોતી નથી તેમજ ખારા પાણીમાં પણ રહી શકે છે. malaria symptoms mosquito medical treatment hospital doctor medicine diagnose fever patient raj jethwa jethva information department porbandar rajkot india


We Can Get Best Result in any kind of diseases by taking Naturopathy Treatment..

Chetanbhai Doshi

Chetanbhai Doshi

Since last 10 years shree Chetanbhai Doshi is actively treat Patient with Physical and Psychological ailment. shree Chetanbhai firmly believe that Naturopathy can cure any Physical or Psychological diseases. Naturopathy has one big advantage of no drug and no side effects.

Shree chetanbhai treats Patients from his Residence.He wants to share and spread his knowledge of Naturopathy treatment. He conducts training class of Naturopathy treatment. Chetanbhai Doshi belongs to village Shitla of Kalawad, Jamnagar district. He has done Law degree from Gondal but his passion for Naturopathy has drawn him to Naturopathy Treatment.You can know more about shree Chetanbhai Doshi by getting in touch with him on email chetando@gmail.com and mobile number 93741 93615, 96645 03658


ઈમરજન્સીમાં ડોકટરી મદદ મળે તે પહેલાં ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડર નો રોલ અતિ મહત્વનો હોય છે..

first aid box

first aid box

:: સંકલન ::
રાજકુમાર સાપરા
પ્રાદેશીક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

કોઈ વ્યક્તિને અચાનક હદયરોગનો હુમલો આવે તો તમે શું કરો..?? દવા આપશો..?? ડોક્ટરને બોલાવશો કે એમ્બ્યુલન્સ બોલાવશો..?? અને ત્યાં સુધી આપણે માત્ર સાંત્વના કે પ્રાર્થના જ કરી શકીએ..?? અને શ્વાસોશ્વાસ બંધ થઈ જાય તો દર્દી મૃત્યુ પામેલ છે તેમ માની લેવું..?? નાં… દર્દીના ધબકારા બંધ થઈ જાય કે શ્વાસ લેતો બંધ થઈ જાય તો પણ તેને સજીવન કરી શકાય છે. આ માટે સૌ પ્રથમ ૧૦૮ એમ્બુલન્સને કોલ કરો અને દર્દી ને સી. પી. આર આપવાનું શરુ કરો. હવે સી. પી. આર એટલે કે કાર્ડિયો પરમનરી રીસસીટેશન એવી પ્રક્રિયા છે જેના થકી હદય પર સ્ટ્રોક મારવાથી હદયની સામાન્ય કામગીરી બ્લડ સર્ક્યુલેશન કૃત્રિમ રીતે કરી શકાય છે. હા.. તેના માટે વ્યવસ્થિત ટ્રેનીંગ લેવી જરૂરી છે તેમ રાજકોટ ખાતે ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડર એટલે કે પ્રાથમિક મદદગારની ટ્રેનીગ આપવા માટે આવેલા ડો. જસવંત મકવાણા જણાવે છે.

ગુજરાત સરકાર તેમજ ૧૦૮ ઈમરજન્સી સર્વિસ સાથે ટાઈઅપ દ્વારા વિવિધ વિભાગના કર્મચારીઓને સોસિયલ રીસ્પ્નોન્સીબીલીટીના ભાગરૂપે કોર્પોરેટ તેમજ સરકારી વિભાગોમાં ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડર અને સી.પી. આર. ની એક દિવસીય ટ્રેનીંગ આપવામાં આવી હતી. માત્ર સી. પી. આર જ નહી પરંતુ કોઈ અકસ્માત થાય ત્યારે પણ ૧૦૮ એમ્બ્યુલન્સ આવે તે પહેલા આપણે એવું તે શું કરી શકીએ કે વિકટીમને એટલેકે દર્દીને પ્રાથમિક સારવાર આપી શકીએ અથવા તેમની તકલીફમાં ઘટાડો કરી શકીએ..??  સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રથમ મદદગાર એટલે કે ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડરની ખાસ તાલીમ આપવામાં આવે છે જેના થકી અનેક લોકોને નવજીવન મળ્યું છે. પ્રાથમિક સારવાર આપવાની ચોક્કસ પદ્ધતિ હોય છે જો યોગ્ય રીતે ના આપવામાં આવે તો તેમની તકલીફ અથવા આજીવન નુકશાન રહી જાય છે તેમજ પ્રાથમિક સારવાર આપનારને પણ નુકશાન થવાની સંભાવના રહેતી હોવાનું ડો. મકવાણા જણાવે છે.

ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડરની ટ્રેનીગ આપતા સહાધ્યાયી ડો. ઈરફાન વોરા જણાવે છે કે વિદેશમાં પ્રથમ મદદગાર તરીકેની ટ્રેનીંગ કોમન છે. લોકોની જિંદગી મહામૂલી છે ત્યારે કોઈ પણ ઈમરજન્સીમાં યોગ્ય મદદ મળી રહે તે અતિ મહત્વનું છે તેમજ પ્રાથમિક સારવાર દરમ્યાન શું કરવા કરતા શું ના કરવું તે અતિ મહત્વનું હોય છે અને આપણા દેશમાં સાંભળેલ જ્ઞાનના આધારે પ્રાથમિક સારવાર આપવામાં આવે છે. જે ક્યારેક ગંભીર રૂપ ધારણ કરે છે. અકસ્માત અને એમ્બ્યુલન્સ આવે કે ડોક્ટરની મદદ મળે તે પહેલાનો ૧૦ મિનીટનો સમય અતિ મહત્વનો પ્લેટીનમ સમય હોય છે. જો આ સમય દરમ્યાન હતભાગીને સાચવી લેવામાં આવે તો તેમને જીવતદાન મળી શકે છે. માત્ર હાર્ટ એટેક જ નહિ પરંતુ, પેરાલીસીસનો હુમલો, ગંભીર રોડ અકસ્માત, દાઝી જવું, શ્વાસ ચડવો, ચક્કર આવવા, ગળામાં ખોરાક ફસાઈ જવો જેવી ઈમરજન્સીમાં તાલીમ મેળવેલ પ્રથમ મદદગાર આસાનીથી દર્દીને રાહત આપી શકે છે અને કેટલાક કિસ્સામાં મૃત્યુમાંથીપણ બચાવી શકાય છે.

પ્રાથમિક સારવાર આપતા પહેલા જરૂરી સજ્જતા…

ઇન્ફેકશન ના લાગે તે માટે હેન્ડ ગ્લોવ્ઝ, માસ્ક જરૂરી, જો ના હોય તો પ્લાસ્ટિકની બેગ અને રૂમાલ અથવા દુપટ્ટાનો છેડો જગ્યા સલામત છે કે નહી તે ચેક કરી લેવું સભાન છે કે મૂર્છિત અવસ્થામાં તે જાણવું મૂર્છિત અવસ્થામાં હોય તો શ્વાસ ચાલી રહ્યા છે કે નહી તે જોવું તેને શું તકલીફ થઈ રહી છે તે ખાસ જાણવું.

ઈમરજન્સીમાં શું પ્રાથમિક સારવાર આપી શકાય..??

મૂર્છિત અવસ્થામાં હોય તો માથું ઉપર તરફ તેમજ હડપચી ઉંચી કરી શ્વાસ લેવાનો રસ્તો (એર-વે) ખુલ્લો કરવો શ્વાસ ચડ્યો હોય ત્યારે પંપ આપવો તેમજ જૂની દવા આપવી, કપડા ઢીલા કરી નાખવા તેમજ બારી બારણાં ખોલી નાખવા ગળામાં કઈ ફસાઈ જાય ત્યારે પાછળથી પકડી પેટના ભાગે બંને હાથે આલિંગન કરી મુઠી દ્વારા ઉપરના ભાગે ધક્કો મારવો. નાના બાળકની પીઠ થપથપાવી નાકમાંથી લોહી નીકળે તો મોઢેથી શ્વાસ લેવડાવી નાક પર કપડું દબાવી દેવું મધમાખી કરડે ત્યારે ઇન્ફેકશન દેખાય તો તુરંત હોસ્પિટલ ખસેડવા   છાતીમાં દુ:ખાવો ઉપડે ત્યારે દર્દીને હલન ચલન કરવા ના દેવું તેમજ પેઈન કિલર કે ઈનો ના પાવુ પરંતુ તુરંત જ દવાખાને મોકલી આપવાં ♦  ખેચ કે વાય આવે ત્યારે આજુબાજુ ની વસ્તુ દુર કરી માથા નીચે ટેકો મુકવો, દર્દીને રોકવા કે દબાવવું નહી ઇજા થાય ત્યારે લોહી નીકળતા ભાગ પર સીધું દબાણ આપી લુગડું દબાવી દેવું એકબાજુ ખસેડતા સ્પાઈન કંટ્રોલમાં રહે તે રીતે માથું પકડી સપાટ વસ્તુ અથવા સ્ટ્રેચર લઈ ખસેડવા સ્ટેબિંગ થાય તે સંજોગોમાં શરીરનો કોઈ ભાગ બહાર આવી જાય તો તે ભાગને તેમજ રહેવા દઈ ભીના કપડાથી ઢાંકી દેવો કોઈ ધારદાર વસ્તુ શરીરમાં ફસાઈ જાય તો બહાર કાઢવી નહી પરંતુ તે તેજ સ્થિતિમાં રહે અને હલન ચલન નો થાય તેમ કપડાથી બાંધી દેવી અકસ્માતમાં શરીરનો કોઈ ભાગ છૂટો પડી જાય ત્યારે તે ભાગને કપડાથી ઢાંકી પ્લાસ્ટીકની બેગમાં મૂકી દેવો તેમજ તે બેગને અન્ય બેગમાં બરફ વચ્ચે રાખી દેવી બોન, જોઈન્ટ કે મસલ ઇન્જરીમાં ફ્રેકચર છે તેમ માની ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો ઇન્જરીમાં હાથ કે પગ નોર્મલ મૂવમેન્ટ નો કરી શકતો હોય ત્યારે જાડા પુંઠાથી બાંધી દેવો દાઝી ગયેલ વ્યક્તિને જે તે જગ્યા પર પાણી રેડવું, મલાઈ કે માખણ ના લગાડવું

કોઇપણ સંજોગોમાં આટલું ન કરવું જોઈએ…

બેભાન (મૂર્છિત) થયેલ વ્યક્તિને ક્યારેય મો ખોલી પાણી નો પીવડાવવું નાકમાં કોઈ વસ્તુ ફસાઈ જાય ત્યારે આંગળી કે ચીપિયાથી વસ્તુ બહાર કાઢવા પ્રયત્ન નો કરવો છાતીમાં દુ:ખાવો થાય ત્યારે પેઈન કિલર, સોડા કે ઈનો નો પીવડાવવો ખેચ કે વાય આવે ત્યારે ડુંગળી કે ચપ્પલ નો સુંઘાડવું ઘાયલ વ્યક્તિને હાથ પગ પકડી ટીંગાટોળી કરી ઉપાડવા નહી તીક્ષ્ણ વસ્તુ શરીરમાં ઘુસી જાય ત્યારે બહાર કાઢવી નહી દાઝી ગયેલ ભાગ પર ફોડલા થાય તેને જાતે ફોડવા નહી ♦  બળી ગયેલ ભાગ પર મલાઈ માખણ જેવા પદાર્થ નો લગાડવા સાપ કરડે ત્યારે તે ભાગમાં ચેકો મારવો નહી તેમજ ભીસીને બાંધી દેવો નહી મધમાખી કરડે ત્યારે સોય જેવો ભાગ જાતે કાઢવો નહી.

સી. પી. આર કેમ આપવું…??

હદય રોગનો હુમલો થાય તે સંજોગોમાં જો હદય બંધ પડી જાય તેમજ શ્વાસોશ્વાસ બંધ થઈ જાય તે સંજોગોમાં સી.પી.આર. દ્વારા કૃત્રિમ રીતે હદયને પુનઃ ધબકતું કરી શકાય છે. દર્દીને સપાટ જગ્યા પર સુવડાવી છાતી પર બે નીપલ વચ્ચેના ભાગ પર બંને હાથ અંકોડા ભેરવી હથેળી દબાવી સાયકલ મુજબ પ્રેસ કરવાનું. ૩૦-૩૦ ના સ્ટ્રોક પાંચ સાયકલમાં કરવા. પાંચ સાયકલના અંતે ગળા પાસે ધમની ચેક કરવી. જ્યાં સુધી ધબકાર શરુ નો થાય અને ફેફસા ધબકતા નો થાય ત્યાં સુધી આ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખવી. જો આસપાસમાં એ.ડી.આર. મશીન હોય તો તેનો ઉપયોગ કરી શકાય.

ગંભીર અકસ્માત સમયે કેટલીક તકેદારી રાખવામાં આવે તો દર્દીની સ્થિતિ ગંભીર થતી અટકાવી શકાય છે કે વ્યક્તિની જાન બચાવી શકાય છે. ગુજરાત સરકાર દ્વારા વધુને વધુ લોકો પ્રથમ મદદગારની ટ્રેનીગ લે તેવો અભિગમ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે ત્યારે ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડરની ટ્રેનીંગ દરેક પ્રબુદ્ધ નાગરિક લે અને સંકટ સમયે અન્યની જાન બચાવવા મદદ રૂપ બને તે જરૂરી છે. ઈમરજન્સી સર્વિસ આપતી ૧૦૮ એમ્બ્યુલન્સ દ્વારા દર્દીને સારવાર મળે તે પહેલા પ્રથમ મદદગારનો રોલ અતી મહત્વનો છે તેમ ટ્રેનીગ આપતા ડોક્ટર્સનું માનવું છે.


સાવરકુંડલાના એક એવા યોગી જેમણે મનોદિવ્યાંગોને પોતાનો પરિવાર બનાવ્યો

સાવરકુંડલા ના માનવ મંદિરમાં ૩૦ થી વધુ નિરાધાર અને સામાજિક રીતે તિરસ્કૃત મનોરોગીઓની અનોખી સેવા થાય છે

Manav Mandir - Savarkundlass

Manav Mandir – Savarkundlass

:: આલેખન ::
દર્શન ત્રિવેદી

પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,

રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

એક વાર એવું બન્યું કે કાત્રોડી ગામમાં રામ પારાયણ ચાલતી હતી. કથાકાર ભગવાન શ્રીરામના ચરિત્રનું ગાન કરતા હતા. એવામાં એક પાગલ વ્યક્તિ ત્યાં આવી ચઢી અન્ય ભાવિકોએ એ પાગલ તરફ ધુત્કાર અને તિરસ્કારની લાગણી વરસાવી એ જોઇ કથાકારનો અંતરાત્મા હચમચી ગયો અને એમનો માંહ્યલો જાગી ગયો. એ જ ક્ષણે એમણે નિશ્ચય કર્યો કે સમાજ જેને પાગલ ગણે છે એવા વ્યક્તિઓની સેવા કરવી છે. પાંચેક વર્ષ પૂર્વેની આ રામકથામાં મનોદિવ્યાંગોની સેવાનું એક બીજ રોપાયું અને આજે એ વટવૃક્ષ બનીને અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલામાં હાથસણી રોડ ઉપર માનવ મંદિર રૂપે ઝૂમી રહ્યું છે. એ કથાકાર એટલે ભક્તિરામ બાપુ.

નાની ટેકરી પર બનેલા માનવ મંદિરમાં પ્રવેશો એટલે તુરંત એક સૂચના વાંચવા મળે કે અહીંના અંતેવાસીને પાગલ કે ગાંડા કહીને બોલાવવા નહીં. પ્રવેશ દ્વાર પાસે જ ભક્તિરામ બાપુની બેઠક અહીં ભગવાનની પ્રતિમાઓ રાખવામાં આવી છે પણ માનવ મંદિરની મુલાકાત પછી તમને ચોક્કસ પ્રતીતિ થશે કે માનવ મંદિરમાં પૂજા તો અહીંના અંતેવાસી એવા મનોદિવ્યાંગોની જ થાય છે. હાલમાં અહીં ૩૦ જેટલા મનોદિવ્યાંગો છે આ પાંચ વર્ષમાં એકસો કરતા પણ વધુ મનોદિવ્યાંગો સાજાનરવા રૂડી રાણ્ય જેવા થઇ ઘરે ગયા છે માનવ મંદિરમાં સેવાર્થે લાવવામાં આવતા મનોદિવ્યાંગો માટે ચોક્કસ માનકો છે. કોઇ પરિવાર એમના બુદ્ધિક્ષત ભાઇ ભાંડુની સેવા કરવાને બદલે અહીં દાખલ કરવા ઇચ્છતા હોય તો એવા પરિવારને અહીંથી સાફ શબ્દોમાં જાકારો મળી જાય નિરાધારોને અગ્રતા એમાંય રખડતા ભટકતા મનોદિવ્યાંગોનો એક પરિવાર બની ગયો છે. આ પરિવારના મોભી ભક્તિરામ બાપુ કહે છે અહીં આવતા મનોદિવ્યાંગોની રજિસ્ટરમાં નોંધ કરવામાં આવે છે. જો નામ ન હોય તો નામકરણ થાય જેમકે એક યુવતીને નામ મળ્યું અનામિકા આ રજીસ્ટરમાં વજન સહિતની બાબતોની નોંધ કરવામાં આવે છે. કોઇ પણ મનોવિકલાંગ અહીં આવે એટલે એમની પ્રથમ સારવાર છે ભોજન.. ભક્તિરામ બાપુ કહે છે કે આવી વ્યક્તિને ભરપેટ જમાડો એટલે એમનું અડધુ પાગલપન ચાલ્યું જાય છે. રઝળપાટ દરમિયાન જેવું તેવું જેટલું મળે એટલું ખાતા હોવાથી તેમના શરીરને પડતા કષ્ટની કોઇ સીમા હોતી નથી. એથી જઠરાગ્નિ શાંત થઇ જાય એટલે ગમે તેવા ઉત્પાત મચાવતા અંતેવાસી શાંત થઇ જાય છે.

માનવ મંદિરમાં સારવાર માટે આવતા દરેક અંતેવાસી માટે દૈનિક ક્રમ પણ નિયત કરવામાં આવ્યો છે. સવારે નિત્યક્રિયા બાદ ચા પાણી, નાસ્તો, સ્નાનાદિ ક્રિયા કરાવવામાં આવે છે. પ્રાર્થના- યોગ કરવામાં આવે છે. શબ્દો થકી સરળ લાગતી આ દૈનિક ક્રિયા વાસ્તવમાં બહુ જ અઘરી છે. એક એક અંતેવાસી સાથે બહુ જ પ્રેમપૂર્વક વર્તવું પડે છે. માનવ મંદિરમાં વિશાળ ભોજનાલય બનાવવામાં આવ્યું છે. એમાં અંતેવાસીઓ અને મહેમાનોને એક પંગતે ભોજન પીરસવામાં આવે. વળી અંતેવાસીને પણ ભોજન પ્રત્યેના પોતાના ગમા અણગમાનો પણ ખ્યાલ રાખવામાં આવે છે. ભક્તિરામ બાપુ પ્રત્યેકની મા બની જમાડે છે બપોર બાદ વિવિધ પ્રકારની રમતો પણ રમાડવામાં આવે. અહીં મનોદિવ્યાંગોની સેવા જોઇ તમને સત દેવીદાસ અને અમર માનું સ્મરણ થઇ આવે. પ્રત્યેક અઠવાડિયે તમામ અંતેવાસીઓનું તજજ્ઞ તબીબો દ્વારા પરીક્ષણ કરવામાં આવે તેમની સલાહ મુજબ સારવાર કરવામાં આવે અહીં આવતા તબીબો પણ એક પણ રૂપિયો લીધા વિના નિઃસ્વાર્થભાવે સેવા કરે છે એક રીતે જોઇએ તો અહીં આવતા તમામ અંતેવાસીઓના જીવન પરથી એક આખી નવલકથા લખી શકાય. અહીં રહેતા એક બહેન સરકારી વીમા કંપનીમાં કર્મચારી હતા. તે રોજ અંગ્રેજીમાં એક ચીઠ્ઠી લખે એમાં કરોડો રૂપિયા કોઇ એકાઉન્ટમાં જમા કરી દેવાનું કહે આવી ચીઠ્ઠીનો એક મોટો બંચ ભક્તિરામ બાપુ પાસે છે. એક યુવતી તો એટલા સરસ ગીતો ગાય કે તમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય કોઇ મુલાકાતી એમને મળે એટલે કોઇને કોઇ બહાને તમારી સાથે આવવાની વાત કરે એમનો દયનીય ચહેરો જોઇ તમને પણ લાગણી થઇ આવે..

એક પરિવારની કરુણતાની વાત સાંભળી ગમે તેવા પાષાણહદયીની પણ આંખ ભીની થઇ જાય. આ પરિવારની મા અને દીકરી બન્ને બુદ્ધિક્ષત થઇ ગયા. બન્નેની હાલત દયનીય બન્યા બાદ અહીં લાવવામાં આવ્યા. એક દિવસ દીકરીએ મા ને કોઇ વસ્તુ ફટકારી દીધી પોતાની દીકરીએ મારતા કોઇ તેમને કંઇ ન કહે એ માટે માએ પોતાનો ઘાવ છૂપાવી રાખ્યો આમ છતાં એ ઘા ધ્યાને આવતા સારવાર કરવામાં આવી દુનિયાદારીની કોઇ તમા ન હોવા છતાં એક માં ના દીકરી પ્રત્યેનો પ્રેમ તમને અવાચક કરી મૂકે. આ અંતેવાસીઓ સાથે એમના રઝળપાટ દરમિયાન એવી કેટલીય ઘટનાઓ બની છે કે જે સારૂ છે બહાર નથી આવી નહીં તો માનવતા શર્મસાર થઇ જાય.. આ માનવ મંદિર રામભરોસે ચાલે છે લોકોના દાનના કારણે આર્થિક સંકડામણ આવી નથી. અંતેવાસીની સારવાર માટે કોઇ ખામી રાખવામાં આવતી નથી. લોકો સેવા કરવા માટે પણ અહીં આવે છે. ભક્તિરામ બાપુ રામાયણની એક ચોપાઇ કહે છે પરહિત સરીસ ધરમ નાહી ભાઇ, પરપીડા સમ નહીં અધમાહિ આ માનવ મંદિરમાં માનવતાનું સંરક્ષણ અને સંવર્ધન થાય છે. એ ગર્વ લેવા જેવી બાબત છે દુનિયા જેને મનોરોગી સમજી ધુત્કારે છે તેવી વ્યક્તિ પ્રત્યે સંવેદનશીલ અને માનવતા સભર દ્રષ્ટીકોણથી જોવાની જરૂર છે તેવુ માનવ મંદિરની મુલાકાત ૫છી ચોક્કસ લાગે છે…