ATUL N. CHOTAI

a Writer


રાજકોટમાં આવેલી પોલીસ અશ્વ તાલીમ શાળા બ્રિટીશ અને રાજા રજવાડા વખતની છે

police horse training

police horse training

:: સંકલન ::
અલ્તાફ કુરેશી

સૌરાષ્ટ્રના પાટનગર રાજકોટમાં માઉન્ટેન્ડ પોલીસ હેડ હવાટર ખાતે આવેલી પોલીસ અશ્વ તાલીમ શાળા અને આર.ડી.ઝાલા હોર્સ રાઇડીંગ કલબનો ઇતિહાસ રજવાડા અને બ્રિટીશ એજન્સી જેટલો પુરાણો છે. અહી ૩પ જેટલા અશ્વોનો રાખ-રખાવ પોલીસ વિભાગ દ્વારા રાખવામાં આવે છે. પોલીસ તાલીમ શાળા અને હોર્સ રાઇડીંગ વિશે ઘણુ જાણવા જેવુ છે. આમ તો રાજા રજવાડા અને બ્રિટીશ એજન્સી વખતથી પોલીસ દળમાં અશ્વોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે તે વખતે રાજા રજવાડા પોતાના સૈનિકોને અને બ્રિટીશ એજન્સીમાં પોતાના કર્મચારીઓને અશ્વસ્વારીની ખાસ તાલીમ આપવામાં આવતી હતી અને શહેરમાં પેટ્રોલીંગમાં કરવામાં આવતુ. ભારત દેશ આઝાદ થયા બાદ ભારત સરકારે આ અશ્વસ્વારીની કળાને જીવંત રાખવા માટે તાલીમ શાળામાં ફેરવી નાખી હતી. આ રીતે ગુજરાતમાં અમદાવાદ ખાતે અને રાજકોટમાં પોલીસ તંત્ર દ્વારા ઘોડેસ્વારીની તાલીમ આપવામાં આવે છે.

રાજકોટની વાત કરીએ તો રાજકોટના રેલવે સ્ટેશન પાસે જીલ્લા જેલની પાછળ આવેલી માઉન્ટેન્ડ લાઇનમાં પોલીસ તંત્ર દ્વારા ગુજરાત પોલીસ અશ્વદળ તાલીમ સ્કુલ કાર્યરત છે. આ તાલીમ શાળા બ્રિટીશ અને રાજા રજવાડા વખતની છે. આઝાદી પહેલાની આ તાલીમ શાળામાં ત્યારે પણ આ જ જગ્યાએ અશ્વ સવારીની તાલીમ આપવામાં આવતી અને આજે પણ અશ્વ સવારીની તાલીમ આપવામાં આવે છે. સૌ પ્રથમ આ ગુજરાત પોલીસ અશ્વદળ તાલીમ સ્કુલમાં ટ્રેઇન થયેલા ઘોડાઓ અને ઘોડેસ્વારો માટેની ઓલ ઇન્ડિયા ગેઇમ ટુર્નામેન્ટ યોજવામાં આવતી હતી ત્યારે આ તાલીમ સ્કૂલમાં પી.આઇ તરીકે જે. બી. ગોહિલ ફરજ બજાવતા હતાં અને તેને વિચાર આવ્યો કે આ અશ્વ સવારીની તાલીમ માત્ર પોલીસ જવાનોને તો આપવામાં આવે જ છે પરંતુ આ કળાની લોકોને જાણકારી મળે તે હેતુથી તેણે ર૦૦પ ની સાલમાં માઉન્ટેન્ડ પોલીસ હેડ કવાર્ટર ખાતે આર.ડી. ઝાલા હોર્સ રાઇડીંગ કલબની શરૂઆત કરી હતી અને હાલમાં આ આધુનિક સમયમાં પોલીસ ડીપાર્ટમેન્ટમાં પેટ્રોલીંગ માટે ટુ વ્હીલર અને ફોર વ્હીલરનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો છે ત્યારે આ અશ્વસવારીને જીવંત રાખવા માટે લોકોને ઘોડેસવારી શીખાડવામાં આવે છે. આ અશ્વસવારી શું છે..?? અને ઘોડેસવારી કેવી રીતે કરવી જોઇએ..?? તેની તાલીમ આપવામાં આવે છે.

આ તાલીમ સ્કૂલમાં હાલમાં અરબી, કાઠીયાવાડી અને મારવાડી એમ ૩પ જેટલા ઘોડાઓ છે. આ ૩પ ઘોડાઓને ટ્રેઇન કરવા માટે હેડ કોન્સ્ટેબલ અથવા કોન્સ્ટેબલ ટ્રેઇનર હોય છે તથા ચાર સાઇસ અને બે જેટલા સફાઇ કામદારો હોય છે. ટ્રેનર ઘોડાને ટ્રેઇન કરે છે જયારે સાઇસ ઘોડાને ટાઇમસર નીણ આપવું, માલીશ કરવું, પાણી આપવુ અને ઘાસની પથારી કરવી તેવી કામગીરી બજાવે છે અને સફાઇ કામદાર ઘોડાની જગ્યાની સફાઇ કરે છે. હાલમાં રાજકોટમાં નાઇટ પેટ્રોલીંગમાં પોલીસ દ્વારા ઘોડાનો ઉપયોગ થાય છે અને હાઇવે પેટ્રોલીંગ, સીમ પેટ્રોલીંગ તમામ પ્રકારના વીઆઇપી બંદોબસ્ત તથા મેળા બંદોબસ્તમાં પણ પોલીસ દ્વારા ઘોડાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ઘોડેસ્વારી પોલીસ તો ઠીક પણ આર.ડી.ઝાલા હોર્સ રાઇડીંગ કલબમાં પોલીસ સિવાયના લોકોને પણ તાલીમ આપવામાં આવે છે. આ તાલીમ સવારે ૬-૩૦ થી ૮-૦૦ વાગ્યા સુધી તાલીમ આપવામાં આવે છે. આ તાલીમ સ્કુલમાં તાલીમાર્થીઓને ત્રણ માસની તાલીમ આપવા આવે છે. આ તાલીમ ડીવાયએસપી સહિતના ઉચ્ચ અધિકારીઓ માટે ફરજીયાત છે.  વધુ માહિતી માટે આ તાલીમ સ્કૂલના બ્લોગ rdzalahorseridingclub.blogspot.in ની મુલાકાત લઇ શકાય છે.

Advertisements


આવો જવાબદારી નિભાવીએ…

Kites

Kites

દર વર્ષે પતંગની દોરીથી સેકડો નિર્દોષ પક્ષીઓના મોત થાયછે અને ઘણા વાહનધારકો પણ ઈજાગ્રસ્ત બને છે

ઉચી ઉડાન ભરવી, જીવનનો જલ્સો કરવો આ ખૂબ હકારાત્મક અભિગમ છે અને એટલે જ મકરસંક્રાતિ પર પતંગોત્સવ અતિ લોકપ્રિય છે. ઉત્સવ માણવો એ માનવ પ્રકૃતિની ઉન્નત મનોસ્થિતિ છે તો તેની ઉજવણી સભાનતાપૂર્વક બને તે પણ જોવાનું છે. નભ પર આપણુ સામ્રાજ્ય નથી તે પંખીઓનું વિશ્વ છે. આ અબોલ કુદરતી દેનની રક્ષા કરવી પણ આપણી નૈતિક ફરજ બને છે માટે પંખીઓના વિહરવાના સમયે જો આપણે પતગ ન ચગાવીએ તો તેની રક્ષા અને આપણી જવાબદારીનું સભાન ક્તૃત્વ થશે..

ઉતરાયણનો તહેવાર આવી ગયો છે ત્યારે શહેરના આકાશમાં સવારથી સાંજ સુધી પતંગો જોવા મળે છે આપણને ખબર હશે જ કે કપાયેલા પતંગની દોરીથી દર વર્ષે ઘણા નિર્દોષ પશુ – પંખીઓ અને માણસો પણ મોતને ભેટે છે. આ સંજોગોમાં પતંગ ઉડાડનાર લોકો જો થોડીક કાળજી રાખે તો નુકશાન અટકી શકે. ૧૪ મી જાન્યુઆરી મકરસંક્રાંતી એટલે પતંગ ઉત્સવ અને શીયાળાની ઠંડી આ બે વસ્તુ અને બાળકોની મસ્તીમાં કોઈના હાથ – પગ કે ગળું કપાય જાય નહીં અને અગાસીમાં પતંગ ઉડાડવાથી પડી ન જવાય તથા રાહદારીઓને નુકસાન કે અકસ્માત ન થાય તેની ખાસ તકેદારી આપણે સહુએ રાખવી જોઈએ. નિર્દોષ પશુ – પક્ષીઓનો જીવ ન લેવાય તે માટે પણ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે જેમાં પતંગ ઉડાડતી વખતે આજુબાજુમાં કોઈ સાથે ઝગડો ન થાય કે પડી ન જવાય તથા રાહદારીને નુકસાન ન થાય તે જોવું, બાળકોનું ધ્યાન દેવું, રજાનો દિવસ હોય દવાખાના તથા સારવાર કેન્દ્ર શરૃ રાખવા અને પક્ષીઓને ઈજા થાય તો સારવારની વ્યવસ્થા કરવી.

આપણા પરીવારના સભ્ય જેવા અબોલ પક્ષીઓની રક્ષા માટે સવારે ૧૦ : ૦૦ વાગ્યા પહેલા અને સાંજે ૦૪ : ૦૦ પછી પંતગ નહી ઉડાડવા સહુને વિનંતી છે. રાજકોટ સહીત લગભગ ગામોમાં એનિમલ હેલ્પલાઈન અને પાંજરાપોળ જેવી સંસ્થાઓ જ્ખ્મી થયેલા પક્ષીઓની સારવાર આપે છે તમે કોઈ નિર્દોષ પક્ષીઓ ને ઇજાગ્રસ્ત જોવો તો તાત્કાલીક તેને સારવાર મળે અને તેનો જીવ બચી જાય તેવો પુરતો પ્રયત્ન જરૂર કરવો. કોઈપણ ઇજાગ્રસ્ત પશુ – પક્ષીઓને સમયસર સારવાર મળી રહે તે આશયથી ગુજરાત સરકાર દ્વારા એનિમલ હેલ્પલાઇન નંબર અને કરુણા એનિમલ ઈમરજન્સી સર્વિસ પણ અપાય છે. સ્પેશલ કરુણા એનિમલ ઇમરજન્સી સર્વિસીસ હેઠળ રાજ્યભરમાં એમ્બ્યુલન્સ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. જેમાં દવાઓ, ઇન્જેક્શન અને ઇમરજન્સી સર્જીકલ સાધનોથી સજ્જ એમ્બ્યુલન્સ પાસે એક પશુચિકિત્સક ડૉક્ટર, સહાયક મદદગાર અને ડ્રાઇવર પણ હશે. તમારે બસ ફક્ત ૧૯૬૨ ડાયલ કરવાની જરૂર રહેશે અને તમારું સરનામું, પ્રાણીની વિગતો અને તેની બિમારીની માહિતી આપવાની રહેશે. પશુચિકિત્સક ડૉક્ટર સાથે એમ્બ્યુલન્સ હાજર થઈ જશે.

ઉત્તરાયણના પતંગોત્સવ દરમિયાન જાનહાનિ / અકસ્માતના બનાવો ન બને તેની જાહેર જનતાને પૂરતી તકેદારી અને સાવચેતી રાખવા અંગે ગુજરાત રાજ્ય ના વહિવટીતંત્ર દ્વારા પણ લોકોને અનુરોધ કરવામાં આવ્યો છે તદઅનુસાર (1) પ્રાથમિક સારવારની કીટ તૈયાર રાખો (2) માણસો, પશુઓ અને વાહનોથી સાવચેત રહો (3) પતંગ ચગાવવાના ધાબાની પાળીની ઉંચાઇ પુરતી છે કે કેમ તેની ખાત્રી કરો (4) માથા ઉપરથી પસાર થતા વિજળીના તારથી દૂર રહો (5) ધાબાની આગાશી કરતાં ખુલ્લા મેદાનમાં પતંગ ચગાવવાનું પસંદ કરો (6) પતંગ ચગાવતાં બાળકોના વાલીઓ તેમની દેખરેખ રાખે (7) ત્રણ “સ” યાદ રાખો… સમજદારી, સદભાવ અને સાવચેતી (8) સવારે ૬ : ૦૦ થી ૧૦ : ૦૦ અને સાંજે  ૦૪ : ૦૦ થી ૭ : ૦૦ ના ગાળામાં પક્ષીઓ ગગનમાં વધુ પ્રમાણમાં વિહરતા હોવાથી આ સમયે પતંગ ચગાવવાનું ટાળીએ અને પક્ષીઓનું જીવન બચાવીએ..

:: આટલુ ન કરો ::

(1) સિન્થેટીક વસ્તુઓ અને પ્લાસ્ટીકના ઉપયોગથી બનાવાયેલી તીક્ષ્ણ દોરી કે જે ચાઇનીઝ દોરી તરીકે ઓળખાય છે. તેનો ઉપયોગ પતંગ ચગાવવામાં ન કરો. આ દોરીથી પક્ષીઓ ઘાયલ થાય છે અને લોકોને તેના ઘા ની અસર તહેવારની ઉજવણી બાદ પણ લાંબા સમય સુધી રહે છે. (2) વિજળીના તારમાં ફસાયેલા અને સબ – સ્ટેશનમાં પડેલા પતંગને પાછો મેળવવાની લાલચમાં ન પડશો (3) લૂઝ કપડાં ન પહેરવા, માથે ટોપી પહેરવી (4) મકાનોના ગીચ વિસ્તારોમાં પતંગ ચગાવવા નહિ (5) ઢાળવાળી મકાનની છત હોય તેવા મકાન ઉપરથી પતંગ ન ચગાવવો (6) પતંગ કપાઇ જાય તો આવા મકાન ઉપરની છત ઉપરથી પતંગ લેવા દોડવું નહિ (7) થાંભલા કે મકાનમાં ફસાયેલાં પતંગને પાછો મેળવવા પથ્થર ન ફેંકવા (8) આપતકાલિન સમયે ૧૦૮ નંબર ઉપર સંપર્ક સાધવા જણાવાયું છે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા અલગ – અલગ જિલ્લા તથા તાલુકા લેવલે મકરસંકાંતિ અને તેની નજીકનાં દિવસોમાં બાળકો તેમજ મોટેરાઓ પતંગ અને દોરા લૂંટવા જાહેર માર્ગો ઉપર દોડાદોડી કરે છે. જેના કારણે અકસ્માતો સર્જાય છે અને ટ્રાફીકની અવર – જવરને અવરોધ થાય છે. કેટલીક વખત જીવલેણ અકસ્માતો પણ થતા હોય છે. જેથી જિલ્લા મેજીસ્ટ્રેટ – અધિક જિલ્લા મેજીસ્ટ્રેટ દ્વારા હુકમ પ્રસિધ્ધ કરી નીચે દર્શાવ્યા મુજબના કૃત્યો કરવાની મનાઇ ફરમાવી છે. જેમાં કોઇપણ વ્યકિતઓએ જાહેર રસ્તાઓ ઉપર પતંગો ઉડાડવા, પતંગો કે દોરા લુંટવા, હાથમાં વાંસ કે ઝાંખરા કે તેવા પ્રકારનાં કોઇપણ સાધનો સાથે જાહેર માર્ગો ઉપર વાહનવ્યવહારને અવરોધ થાય, વીજળીના કે ટેલીફોનના તાર પર લંગર નાખવા અથવા અકસ્માત સર્જાય તેવી પ્રવૃતિ કરવા માટે મનાઇ ફરમાવેલ છે અને આ હુકમનો ભંગ કે ઉલ્લંધન કરનાર વ્યક્તી ફોજદારી અધિનિયમ હેઠળ શિક્ષાને પાત્ર પણ થઇ શકે છે માટે આ બાબતની પણ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. આપણો પતંગ ઉડાડવાનો અતિ આનંદ પોતાના અને બીજા માટે જીવલેણ ના બની જાય તેની કાળજી લઈએ…. આવો જવાબદારી નિભાવીએ…

સહુ વાંચક મીત્રો ને ઉતરાયણના પર્વની ખુબ – ખુબ શુભ કામનાઓ…


-અતુલ એન. ચોટાઈ

(પત્રકાર અને લેખક)
રાજકોટ – ગુજરાત


વિદ્યાર્થીઓને પર્યાવરણ અને વિજ્ઞાન સાથે પ્રેમ કરાવતા ભાવનગરના એક અનોખા શિક્ષક

dipakbhai pandya

dipakbhai pandya

-નિધિ ભટ્ટ

શિક્ષક એ સમાજની સૌથી જવાબદાર અને અગત્યની વ્યક્તિ ગણાય છે, કારણકે તેમની વિદ્ધતા ફક્ત સમાજની જ નહીં પણ સંપૂર્ણ પૃથ્વીનું ભાવિ બદલી શકવા સક્ષમ ગણાય છે : હેલન ક્લેડિકોટ

હેલન ક્લેડિકોટનું જીવન શિક્ષકે સૂચવેલાં પુસ્તકે બદલી નાખ્યું બાળરોગના નિષ્ણાત ડૉક્ટર બન્યા બાદ પણ તેમણે ધીકતી પ્રેક્ટીસ છોડીને પૃથ્વીને ન્યુક્લિઅર ફ્રી બનાવવા માટેની ઝુંબેશ શરૂ કરી. રેડિયો ઉપર દર સપ્તાહે એક કાર્યક્રમ યોજવાનું નક્કી ર્ક્યું. જેનો મુખ્ય હેતુ હતો તમે પૃથ્વીને ચાહતા હો તો..?? ધરતી અને સમુદ્રમાં સમાયેલી અદભૂત જીવસૃષ્ટિનું રક્ષણ તે જ તેમનું જીવન બની ગયું હતું. ૨૦૦૯માં તેમને નેશનલ વુમન્સ હિસ્ટ્રી પ્રોજેક્ટ તરફથી ખાસ એવૉર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રકૃતિ અને પર્યાવરણનું જતન જ તેમના જીવનનું ધ્યેય બની ગયું હતું. આધુનિક યુગમાં દરેક ક્ષેત્રમાં વ્યાપારીકરણ ફેલાઈ ગયું છે. આ જુવાળ વચ્ચે પણ ભારતમાં એવા અનેક શિક્ષકો છે જે વિદ્યાર્થીઓને પર્યાવરણને પ્રેમ કરતા શીખવે છે.

ભાવનગર કામાણી ઘરશાળાના શિક્ષકની વાત આપણે કરી રહયા છીએ  ઘરશાળામાં ભૌતિક વિજ્ઞાનના શિક્ષક દિપકભાઈ જે. પંડ્યા તેમની ફરજ પ્રત્યે સતત જાગૃત રહે છે. દીપકભાઈનું કહેવું છે ભારતમાં સામાન્ય રીતે વિદ્યાર્થીઓ વિજ્ઞાન અને ગણિત શીખવાનું નામ પડે એટલે અચાનક બીમારીનો શિકાર બની જતા હોય છે. દીપકભાઈ આ વિદ્યાર્થીઓને પર્યાવરણને પ્રેમ કરવા દરિયાઈ જીવોનો અને દરિયાઈ વનસ્પતિઓનો અભ્યાસ કરાવવા સમુદ્રની સફર પણ કરાવે છે. સમુદ્રના પેટાળમાં છુપાયેલી વિવિધ વનસ્પતિઓને જોઈને બાળકો પણ આશ્ચર્યચકિત બની જાય છે. દીપકભાઈને આ અગાઉ કાઉન્સિલ ઓફ સાયન્ટિફિક ઍન્ડ ઈન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ તથા ઈસરો દ્વારા આયોજિત રાષ્ટ્રીય વિકાસ માટે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીની પરિષદમાં હાજર રહેવાનું આમંત્રણ મળ્યું હતું. થોડા સમય પહેલા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઉપસ્થિતિમાં આંધ્ર પ્રદેશના તિરુપતિ ખાતેની શ્રી વ્યંકટેશ્ર્વર યુનિમાં યોજાયેલી ૧૦૪મી ભારતીય વિજ્ઞાન પરિષદમાં તેમનો પ્રોજેક્ટ સૌરાષ્ટ્રના સમુદ્ર તટે પ્રાપ્ય શેવાળની વિવિધ પ્રજાતિની જૈવ વિવિધતા સંદર્ભે સમુદ્રીય પર્યાવરણ પરની સકારાત્મક અસર પસંદ થયો હતો. ગુજરાતમાંથી પસંદ થયેલા ૫ અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ૧૦૦ સંશોધનોમાં તેમનો સંશોધન પ્રોજેક્ટ પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો. જે સૌરાષ્ટ્ર તેમજ ગુજરાતીઓ માટે એક ગર્વની વાત છે. તેમના સંશોધનમાં સિનિયર વૈજ્ઞાનિકો ડૉ. એચ.વી. જોશી, ડૉ. સી.આર.કે રેડ્ડી, ડૉ. એમ.આર. ગાંધીના માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવ્યું છે.

ચાલો જાણી લઈએ સમુદ્રીય પર્યાવરણની એક મહત્ત્વની પોષણકડી તેવી શેવાળની અવનવી વાતો. ગુજરાતી ભાષામાં શેવાળની પ્રીત વિશે એક સુંદર લોકગીત જોવા મળે છે. કહેવાય છે કે સાચી પ્રીત શેવાળની જળ ખૂટે જીવ જાય જેમ શેવાળ જ્યાં પાણી હોય ત્યાં રહેવાનું પસંદ કરતી હોય છે તે જ પ્રમાણે શિક્ષક દીપકભાઈ શેવાળની પર્યાવરણમાં ઉપયોગીતા કે સમુદ્રીય જીવસૃષ્ટિ વિશે માહિતી મેળવવા ઉત્સુક વ્યક્તિઓ પાસે તેમના જ્ઞાનનો ભંડાર ખોલી દે છે. દીપકભાઈનું કહેવું છે કે સૌરાષ્ટ્રનો દરિયાકિનારો શેવાળનું પિયર ગણવામાં આવે છે. શેવાળને સમુદ્રીય પર્યાવરણ વ્યવસ્થાપનની એક મહત્ત્વપૂર્ણ કડી ગણવામાં આવે છે. ટૂંકમાં કહેવું હોય તો સમુદ્રનું કલ્પવૃક્ષ એટલે જ શેવાળ. સૌરાષ્ટ્રનો દરિયાકિનારો પ્રકાશ ઉષ્ણતાઊર્જા યુક્ત છીછરો, અગ્નિકૃત ખડકો ધરાવતો, રેતાળ, સુયોગ્ય તાપમાન સેલીનીટી (ક્ષાર સંકેન્દ્રણ) ના મૂલ્યો ધરાવે છે. શેવાળને વૈજ્ઞાનિક પરિભાષામાં આલ્ગી કહેવામાં આવે છે. સમુદ્રમાં ત્રણ પ્રકારની શેવાળ જોવા મળે છે. ગ્રીન શેવાળ (ક્લોરો ફાયસી), ફીયો ફાયસી (ભૂખરી શેવાળ) તથા રોડો ફાયસી (લાલ શેવાળ). શેવાળ સમુદ્રીય જીવો જેવા કે માછલીઓ, ઝીંગા, કરચલાં માટે શ્રેષ્ઠ ખોરાક ગણાય છે. વળી પરોક્ષ રીતે તે માનવીને પણ પોષણયુક્ત ખોરાક પૂરો પાડે છે. શેવાળમાં મિનરલ્સ, કાર્બોહાઈડ્રેટ, પ્રોટીન, એમિનો ઍસીડ, નાઈટ્રેટ, ફોસ્ફેટ, કૅલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ જેવાં પોષકતત્ત્વો જોવા મળે છે.

શેવાળનો ઉપયોગ વિવિધ પ્રકારના ઉત્પાદનોમાં કરવામાં આવે છે. અગર, કેરેઝીનન, આલ્જીનિક, એસીડ, ડાયેટમ્સ વગેરે ખોરાક તરીકે, ઉદ્યોગોમાં જેલી પદાર્થો બનાવવામાં, ટુથપેસ્ટ, પેઈન્ટસ, ડેરી ઉદ્યોગોમાં, દવાઓમાં, કાપડ ઉદ્યોગમાં ડાઈ બનાવવામાં, જૈવિક ખાતર તરીકે, પશુ ખોરાક તરીકે, જૈવિક બળતણ ઉર્જા માટે, સૌંદર્ય પ્રસાધનોમાં, વેસ્ટ વોટર ટ્રીટમેન્ટ, કૅન્સર, ડાયાબિટીસ, ગોઈટર જેવા ગંભીર રોગોમાં પણ શેવાળ ઉપયોગી ગણાય છે. સમુદ્રીય જીવો કોચલાઓ (કૉરલ્સ)ના રક્ષણ અને પોષણ માટે, જમીનમાં નાઈટ્રોજન સ્થાપક તરીકે, ફેવિકોલ, વિસ્ફોટકો વગેરે બનાવવામાં પણ શેવાળ અત્યંત ઉપયોગી ગણાય છે. સમુદ્રમાં ઓગળેલા સીઓટુએસઓટુ પ્રદૂષકોને શોષી લઈ ફિલ્ટરેશન તરીકે શેવાળ સમુદ્રીય પર્યાવરણને શુદ્ધ રાખે છે. કેટલાક રસાયણો, ક્ષારો, વિટામિન્સ અને એન્ટિ બાયોટિક્સ ગ્રહણ કરીને સમુદ્રીય પર્યાવરણને પ્રદૂષણમુક્ત બનાવે છે. તેવી અનેક શેવાળના ઉપયોગની માહિતી તેમણે સંશોધન દ્વારા જાણી છે.

દીપકભાઈનું સંશોધન મુખ્યત્વે ભાવનગર જિલ્લામાં ગોપનાથ, મહુવા, ઘોઘા સહિત દ્વારકા, ઓખા, બેટદ્વારકા, દીવ, જાફરાબાદ, પોરબંદર, વેરાવળ, મીઠાપુર, સિક્કા જેવી વિવિધ જગ્યાઓમાં અનેક દિવસો વિતાવીને કરવામાં આવ્યું છે. શેવાળની ૨૦૦થી વધુ પ્રજાતિ મળી આવે છે તેમનું કહેવું છે કે દ્વારકા, ઓખા, બેટદ્વારકા અને દીવને શેવાળનું પિયર ગણવામાં આવે છે. શેવાળને સમુદ્રીય પર્યાવરણને ધબકતું રાખનાર એક મહત્ત્વપૂર્ણ પોષણકડી ગણવામાં આવે છે. સમુદ્રમંથન દ્વારા પ્રાપ્ય ઉત્તમ કલ્પવૃક્ષ છે, તેવું તેમને સંશોધન દ્વારા જાણવા મળ્યું છે. વિદ્યાર્થીઓને દરિયામાં ઊગતી પર્યાવરણની પોષણ કડી સમાન શેવાળની અગત્યતા વિશે બાળપણથી જાણકારી આપીને સમુદ્રીય જીવસૃષ્ટિનું જતન કરવું તે જ તેમના જીવનની પ્રાથમિક્તા બની ગઈ છે. આજકાલ વિવિધ એમ્યુઝમેન્ટ પાર્કમાં કે રિસોર્ટમાં સહેલગાહ માટે લઈ જવામાં આવતા વિદ્યાર્થીઓને ક્યારેક સમુદ્રીય જીવસૃષ્ટિની સહેલગાહે લઈ જઈને જાણકારી આપવામાં આવે તો આપણે ચોક્કસપણે કહી શકીએ કે ભાવિપેઢી પર્યાવરણની રક્ષા માટે જરૂર સજાગ રહેશે.. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાંભાર)


પાટડીના મહેન્દ્રભાઇ છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી બ્લેક બોર્ડ પર સુવિચારો લખે છે

mahendrasinh zhala

mahendrasinh zhala

આજકાલ વોટ્સઅપ અને ફેસબુકના જમાનામાં સુવિચારો અને કોટેશનનું ફાસ્ટ ફોરવર્ડિગ વધી રહયું છે,પરંતુ સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના પાટડીમાં રહેતા વેપારી મહેન્દ્રસિંહ ઝાલા છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી પોતાના દિવસની શરુઆત કાળા પાટિયા પર એક સુવિચાર લખીને કરે છે. તેઓ એક સામાન્ય વેપારી છે. એસએસએસી સુધી અભ્યાસ કરનાર આ માણસે કોઇ ફિલોસોફરો કે વિદ્વાનોના પુસ્તકો પણ વાંચ્યા નથી.તેમ છતાં તેમને જયાંથી પણ સારું વાંચવા મળે કે તેમના મનમાં ઉગી નિકળે તેવી સરસ વાત લખે છે. ખાસ કરીને વાર તહેવાર કે પ્રસંગ હોય ત્યારે તેને અનુરુપ વાકયો શોધીને વિચારીને લખે છે.આ દ્વારા લોકોને શુભેચ્છાઓ અને અભિનંદન પણ આપે છે.સવારે પોતાની દુકાન ખોલે તે પહેલા પાટિયા પર સુવિચાર લખે છે.તેમણે અત્યાર સુધી જેટલા પણ સુવિચારો લખ્યા છે તે તમામનો નોટબુકમાં સંગ્રહ કરી રાખ્યો છે.આ રીતે સુવિચારોની પાંચ જેટલી નોટબુક ભરાઇ ગઇ છે. આજકાલ લોકો ફેસબુક જેવા સોશિયલ માધ્યમો પર લાઇક માટે મથતા રહે છે.જયારે આ માણસ નવા જમાનાથી દૂર રહીને કોઇ તેના લખાણને વખાણે છે કે નહી તેની પરવા કર્યા વિના રોજનો ક્રમ જાળવી રાખે છે. બજારમાં નિકળતા માણસો તેમની દુકાનના પાટિયા પર લખેલા સુવિચાર પર અચૂક નજર ફેરવે છે.અંદાજે એક દિવસમાં ૪૦૦ થી પણ વધુ લોકો ઉભા રહીને સુવિચાર વાંચે છે.ઘણા તો સારા સુવિચારના આધારે એક બીજા સાથે ચર્ચા કરવા લાગે છે.જો કે ખૂબ જ સ્પર્શી જાય તેવું ચોટદાર સુવાકય લખાયું હોય ત્યારે લોકો તેમને અભિનંદન પણ આપે છે. મહેન્દ્રભાઇ આ પ્રવૃતિ કોઇના વખાણ સાંભળવા નહી પરંતુ પોતાના શોખથી કરે છે.સુવિચાર લખવાની પ્રવૃતિની શરુઆત કેવી રીતે થઇ તે અંગે વાત કરતા તેઓ જણાવે છે એક સાર મને વિચાર આવ્યો કે એક સારુ વાકય પણ ઘણી વાર જીવન બદલી નાખતું હોય છે.માણસોનું મગજ નાની નાની વાતમાં ગરમ રહેતું હોય તો તેને સુવિચારોથી જ શાંત કરી શકાય છે. (તસ્વીર – અંબુ પટેલ – ગુજરાત સમાચાર)


દક્ષિણ પશ્ચિમી મોન્સૂનનું દેશમાં આગમન આ રીતે થાય છે

monson

monson

મોન્સુન શબ્દની ઉત્પતી અરબી શબ્દ મોસિન પરથી થઇ છે. જેનો અર્થ મૌસમ થાય છે. જો કે સામાન્ય રીતે ચોમાસાના આગમનને મોન્સુન કહેવાનું પ્રચલિત થયું છે. જો કે દેશના અર્થતંત્રથી માંડીને જીવ માત્રને જીવાડનાર મોન્સુનનું ભારતમાં આગમન જાણવું એટલું જ રસપ્રદ છે. પૃથ્વી સુર્યની આસપાસ ફરતી હોવાના કારણે તેનો કેટલોક ભાગ અમુક સમય માટે સુર્યથી દૂર જતો રહે છે. જેને સુર્યનું ઉતરાયણ અને દક્ષિણાયન કહેવામાં આવે છે. પૃથ્વી પર બે કાલ્પનિક રેખાઓ કર્કવૃત અને મકરવૃત છે. સુર્ય ઉતરાયન વખતે કર્ક વૃત અને દક્ષિણાયન સમયે મકર વૃત રેખા પર હોય છે. પૃથ્વી પરના આ ફેરફારના કારણે જ શિયાળો અને ઉનાળાનો અનુભવ થાય છે. ઉનાળાનો સમય માર્ચથી જુન જયારે જુન થી સપ્ટેમ્બર સુધીનો સમય વરસાદનો છે.મોસમમાં આવતા પરિવર્તન મુજબ હવા પણ બદલાતી રહે છે. જયા વધારે ગરમી પડે છે ત્યાં હવા ગરમ થઇને ઉપર જાય છે. આથી સમ્રગ વિસ્તારમાં હવાનું લો પ્રેશર ઉભું થાય છે. આથી હવાના આ ખાલિપાને ભરવા માટે ભારે દબાણવાળી ઠંડી હવા ધસી આવે છે. આ ઠંડી હવા દરિયામાંથી પસાર થઇને આવેલી હોવાથી તે ભેજવાળી હોય છે જે વરસાદ લાવે છે. શિયાળામાં સૂકી હવા જમીનથી દરિયા તરફ વહેતી હોવાથી ઠંડી પડે છે. ઉનાળામાં ૨૪ માર્ચથી સુર્ય ઉતરાયણ થઇને ૨૧ જુનના રોજ કર્કવૃત રેખા પર આવે છે આથી મધ્ય એશિયાનો ભાગ ખૂબજ ગરમ થાય છે. આથી હવા ગરમ થઇને આકાશમાં જે વરસાદ સ્વરૃપે જમીન પર આવે છે. વિષુવવૃતને પાર કરીને પૃથ્વીની ગતિના કારણે ડાબી બાજુ ઝુકતી હવા ભારત, બર્મા, દક્ષિણ પુર્વી એશિયા, ઉતરી ઓસ્ટ્રેલિયા, પશ્ચિમ આફિકાના ગીનીના દરિયાકાંઠા તથા કોલંબિયાના પ્રશાંત મહાસાગર તટ સુધી મોન્સૂન લાવે છે. ૨૩ સપ્ટેમ્બર પછી સુર્ય દક્ષિણ દિશા તરફ પ્રયાણ કરતો હોવાથી મોન્સૂન પ્રદેશોમાં હવાનું દબાણ વધી જાય છે. આ હવા ઠંડી હોવાથી ઉતર પૂર્વી પવનો શિયાળો લાવે છે. કાતિલ ઠંડી આપતા આ પવનો જે દરિયા તરફ પાછા ફરે છે. ભારતમાં વિશાળ હિમાલય પર્વતની શ્રેણીના કારણે આ ઠંડા પવનો ભારતમાં પ્રવેશી શકતા નથી. જયારે આ હવા બંગાળની ખાડી પાર કરે ત્યારે ભેજવાળી બનતી હોવાથી તામિલનાડુ અને આંધ્રપ્રદેશના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં શિયાળામાં વરસાદ પડે છે જેને લોકો ચોમાસુ પાછુ ફર્યુ એમ પણ કહે છે.


ગુજરાતમાં ૩ રાજકોટ અને ૩ વડોદરા આવેલા છે

આપણુ ગુજરાત ગૌરવવંતુ ગુજરાત, રંગીલુ અને અન્‍ય રાજ્‍યોથી અલગ જ ભાત પાડનારૂ રાજ્‍ય છે. ગરવા ગુજરાતની છાપ કાંઈક અલગ પ્રકારની છે ત્‍યારે ઘણા લોકો એ નહી જાણતા હોય કે ગુજરાતમાં વિદેશી નામો ઉપરાંત ભૂત -પ્રેત, ફળો, અટક, જીવ -જંતુ, ફરસાણ તથા મીઠાઈઓના નામના ગામડાઓ પણ આવેલા છે. આ ઉપરાંત રાજ્‍યમાં ત્રણ ત્રણ રાજકોટ અને ત્રણ ત્રણ વડોદરા પણ આવેલા છે. રાજ્‍યમાં ઈલાહાબાદ, સિંગાપોર, અજમેર, મણીપુર ઉપરાંત કેનેડા, ઈટાલી, કિસ્‍તોનીયા જેવા નામના પણ ગામડાઓ આવેલા છે તો બીજી તરફ શાહ, ડાભી, રાવલ જેવી જાણીતી અટકોના નામના પણ ગામડાઓ છે. આ ઉપરાંત માત્ર એક અક્ષર ધરાવતા પણ ગામડાઓ જેવા કે પે, મે, પા નામ ધરાવતા પણ ગામડાઓ આવેલા છે.

વિદેશી નામો ધરાવતા ગામડાઓ જોઈએ તો આહવામાં ગોલાસ્‍ટા, સુત્રાપાડામાં બોસન, દેત્રોજમાં બોસ્‍કા, માંગરોળમા ઈન્‍ટરપુર, ડેડીયાપાળામાં નિવાલ્‍દા, મેડયુસણ, માંડલમાં ટેન્‍ટ, જંબુસરમાં વ્‍હેલમ, રાજુલામાં વિકટર, વાગરામાં ગ્‍લેન્‍ડા, દાહોદમાં ફિલેન્‍ડગંજ, કપરાડામાં કિસ્‍તોનીયા, વાંકાનેરમાં એનાન્‍સડી, જસદણમાં કાન્‍સલોલીયા, રાજકોટમાં હલેન્‍ડા અને લીમખેડામા સિંગાપુર નામનુ ગામ આવેલ છે. અન્‍ય રાજ્‍યો કે રાજ્‍યોના મુખ્‍ય શહેરો જેવા નામો જોઈએ તો વ્‍યારામાં મીરપુર, કડી-સાણંદમાં મણીપુર, રાધનપુરમાં ઈલ્‍હાબાદ, જસદણમાં અજમેર, પોરબંદરમાં શ્રીનગર, કેશોદમાં ચાંદીગઢ, પાલીતાણામાં ડુંગરપુર, રાધનપુરમાં કોલ્‍હાપુર, કલોલમાં ઉસ્‍માનાબાદ, જગડીયામાં ઈન્‍દોર, કેશોદમાં જોનપુર, માંડવી-મહુવામાં પૂના, હિંમતનગરમાં રામપુર, વિસાવદર-જામકંડોરણામાં દાદર, જાંબુઘોડામા મલબાર તથા ગોંડલમાં બાંદરા ગામ આવેલ છે.

ભૂત પ્રેત અને પશુઓના નામવાળા ગામડાઓ જોઈએ તો વાલીયામાં ભેંસખેતર, વિસાવદરમાં ભૂતડી, માંડવી-પાવી જેતપુરમાં ચૂડેલ, ડાંગ સોનગઢમાં ડોન, તાલાલામાં ગંગાજળ, નિજરમાં અક્કલઉતાર, માંડવીમા ખતરાદેવી વિગેરે આવેલ છે. ફળ-ઝાડના નામોમાં જાંબુડી, જંગલીબેર (ચોરડી) નામના આઠ ગામ છે. ઈમલી, પીપળ જેવા છ ગામો છે. જાંબુન નામના પણ છ ગામ છે. ગુંદા-ગુંદી નામના પાંચ ગામો છે. ચાર પીપરડી છે. વડના નામના ચાર ગામ છે. ખજુર કે ખજુરડા નામના ત્રણ ગામો છે. મોગરા નામના ૨ ગામ છે. બબૂલ (બાવળ)ના નામે કે કેલકીના નામના ગામો છે.

રાજ્‍યમાં ગોધરામાં ભાલોડીયા, પોરબંદરમા બોરીયા, લખતરમાં ભલાણા, માંગરોળમાં શાહ, જંબુસરમા ગજેરા, ભાણવડ-વિસાવદરમા ઢેબર, પાટણમાં વાઘેલા, સંખેડામાં કાપડીયા, સાયલામાં નિનામા, જામનગરમાં ચાવડા, આહવામાં શિંગાળા, કલ્‍યાણપુરમાં રાવલ, ધાનેરામાં મેવાળા અને તિલકવાડામાં વોરા અટકધારી ગામ છે. ખેડબ્રહ્મામાં મેઢક (દેડકા), જલાલપુરમાં એર, પાલીતાણામાં ભેડ, બાબરામાં ચીંટી, હળવદમાં કીડી, મૂળીમાં મુર્ગા, ઉના-જાલોદમાં પરીંદા, સાગબારામાં પાડી, સંતરામપુરમાં વાઘણ, જલાલપુરમાં જેલમૂર્ગી, બિલાડી, આહવામાં બાજ, ખેડબ્રહ્મામા બીચ્‍છુ, કવાટમાં ચીંટા વિગેરે ગામો છે.

ગુજરાતમાં ત્રણ રાજકોટ અને ત્રણ વડોદરા છે જેમા લુણાવાડા અને ગાંધીનગરમા વડોદરા છે. દાંતીવાડામાં રાજકોટ છે. જામજોધપુરમાં પાટણ છે. પડધરીમાં અમરેલી છે. ઈડર અને કાંકરેજમાં ભાવનગર, જંબુસરમાં નડીયાદ ગામો છે. રાજ્‍યમાં ૫૫ નવાગામ, ૩૯ રામપુરા, ૩૬ કોટડા, ૨૯ બાવળી, ૨૯ પીપળીયા, ૨૮ વાસણા, ૨૫ વિરપુર, ૨૫ હરીપુર, ૨૪ રાજપુર, ૨૨ હડમતીયા, ૨૧ લાલપુર, ૧૯ રતનપર, ૧૯ રામપરા, ૧૯ સમઢીયાળી કે સમઢીયાળા અને ૧૯ રામપુર છે.


ગુજરાત રાજયની રાજકીય તવારીખ

આલેખન:-  ડી. પી. નાકરાણી (માહિતી બ્યુરો – રાજકોટ)

૧૯૬૦માં ગુજરાત રાજયની સ્થાપના થઇ ત્યારથી ગુજરાતની રાજકીય તવારીખ જોઇએ તો કુલ – ૨૪ રાજય પાલ, ૨૮ મુખ્યમંત્રીશ્રી તેમજ ૧૯ વિધાનસભાના અધ્યક્ષશ્રીઓ રહી ચુકયા છે.

રાજયપાલશ્રીઓ.

(૧) શ્રી મહેદી નવાઝ જંગ-૧-૫-૬૦ થી ૩૧-૭-૬૫ સુધી (૨) શ્રી નિત્યાનંદ કાંનૂનગો ૧-૮-૬૫ થી ૬-૧૨-૬૭ (૩) શ્રી પી. એન. ભગવતી ૭-૧૨-૬૭ થી ૨૫-૧૨-૬૭ (કાર્યકારી) (૪) શ્રી મન્નારાયણ ૨૬-૧૨-૬૭ થી ૧૬-૩-૭૩ (૫) શ્રીપી. એન. ભગવતી (કાર્યકારી) ૧૭-૩-૭૩ થી ૩-૪-૭૩ (૬) શ્રી કે. કે. વિશ્વનાથન ૪-૪-૭૩ થી ૧૩-૮-૭૮ (૭) શ્રીમતી શારદા મુખરજી ૧૪/૮/૭૮ થી ૫/૮/૮૩ (૮) પ્રો.કે. એમ. ચાંડી ૬/૮/૮૩ થી ૨૫/૪/૮૪ (૯) શ્રી બી. કે. નહેરૂ ૨૬/૪/૮૪ થી ૨૫/૨/૮૬ (૧૦) શ્રી આર. કે. ત્રિવેદી ૨૬/૨/૮૬ થી ૨/૫/૯૦ (૧૧) શ્રી મહિપાલસિંહ શાસ્ત્રી ૨/૫/૯૦ થી ૨૦/૧૨/૯૦ (૧૨) ર્ડો. સ્વરૂપસિંહ ૨૧/૧૨/૯૦ થી ૩૦/૬/૯૫ (૧૩) શ્રીનરેશચંદ્ર સક્સેના ૧/૭/૯૫ થી ૨૯/૨/૯૬ (૧૪) શ્રી કૃષ્ણપાલ સિંધ ૧/૩/૯૬ થી ૨૪/૪/૯૮ (૧૫) શ્રીઅંશુમાન સિંધ ૨૫/૪/૯૮ થી ૧૫/૧/૯૯(૧૬) શ્રી કે. જી. બાલકૃષ્ણન (કાર્યકારી) ૧૬/૧/૯૯ થી ૧૭/૩/૯૯ (૧૭) શ્રી સુંદરસિંહ ભંડારી ૧૮/૩/૯૯ થી ૬/૫/૨૦૦૩ (૧૮) શ્રી કૈલાસપતિ મિશ્રા ૭/૫/૦૩ થી ૨/૭/૨૦૦૪ (૧૯) શ્રી બલરામ જાખડ (કાર્યકારી) ૩/૭/૦૪ થી ૨૩/૭/૨૦૦૪ (૨૦) શ્રી નવલકિશોર શર્મા ૨૪/૭/૦૪ થી ૨૯/૭/૨૦૦૯ (૨૧) શ્રી એસ. સી. ઝમીર (કાર્યકારી) ૩૦/૭/૦૯ થી ૨૬/૧૧/૨૦૦૯ (૨૨) ર્ડો. શ્રીમતી કમલાજી ૨૭/૧૧/૦૯ થી ૭/૭/૨૦૧૪ (૨૩) શ્રીમતી માર્ગારેટ આલ્વા (કાર્યકારી) ૭/૭/૧૪ થી ૧૬/૭/૨૦૧૪ (૨૪) શ્રી ઓમપ્રકાશ કોહલીજી ૧૬/૭/૧૪ થી …

મુખ્યમંત્રીશ્રીઓ

(૧) ર્ડો. જીવરાજ મહેતા ૧/૫/૬૦ થી ૧૮/૯/૬૩ (૨) શ્રી બળવંતરાય મહેતા ૧૯/૯/૬૩ થી ૨૦/૯/૬૫ (૩) શ્રી હિતેન્દ્ર દેસાઇ ૨૦/૯/૬૫ થી ૧૨/૫/૭૧ રાષ્ટ્રપતિ શાસન ૧૨/૫/૭૧ થી ૧૭/૩/૭૨ (૫) શ્રી ઘનશ્યામ ઓઝા ૧૭/૩/૭૨ થી ૧૭/૭/૭૩ (૬) શ્રી ચીમનભાઇ પટેલ ૧૮/૭/૭૩ થી ૯/૨/૭૪ (૭) રાષ્ટ્રપતિ શાસન ૯/૨/૭૪ થી ૧૮/૬/૭૫ (૮) શ્રી બાબુભાઇ પટેલ ૧૮/૬/૭૫ થી ૧૨/૩/૭૬ (૯) રાષ્ટ્રપતિ શાસન ૧૨/૩/૭૬ થી ૨૪/૧૨/૭૬ (૧૦) શ્રી માધવસિંહ સોલંકી ૨૪/૧૨/૭૬ થી ૧૦/૪/૭૭ (૧૧) શ્રી બાબુભાઇ પટેલ ૧૧/૪/૭૭ થી ૧૭/૨/૮૦ (૧૨) રાષ્ટ્રપતિ શાસન ૧૭/૨/૮૦ થી ૬/૬/૮૦ (૧૩) શ્રી માધવસિંહ સોલંકી ૭/૬/૮૦ થી ૬/૭/૮૫ (૧૪) અમરસિંહ ચૌધરી ૬/૭/૮૫ થી ૯/૧૨/૮૯ (૧૫) શ્રી માધવસિંહ સોલંકી ૧૦/૧૨/૮૯ થી ૪/૩/૯૦ (૧૬) શ્રી ચીમનભાઇ પટેલ ૪/૩/૯૦ થી ૧૭/૨/૯૪ (૧૭) શ્રી છબીલદાસ મહેતા ૧૭/૨/૯૪ થી ૧૪/૩/૯૫ (૧૮) શ્રી કેશુભાઇ પટેલ ૧૪/૩/૯૫ થી ૨૧/૧૦/૯૫ (૧૯) શ્રી સુરેશચંદ્ર પટેલ ૨૧/૧૦/૯૫ થી ૧૯/૯/૯૬ (૨૦) રાષ્ટ્રપતિ શાસન ૧૯/૯/૯૬ થી ૨૩/૧૦/૯૬ (૨૧) શ્રી શંકરસિંહ વાધેલા ૨૩/૧૦/૯૬ થી ૨૭/૧૦/૯૭ (૨૨) શ્રી દિલીપભાઇ પરીખ ૨૮/૧૦/૯૭ થી ૪/૩/૯૮ (૨૩) શ્રી કેશુભાઇ પટેલ ૪/૩/૯૮ થી ૭/૧૦/૨૦૦૧ (૨૪) શ્રી નરેન્દ્રભાઇ મોદી ૭/૧૦/૦૧ થી ૨૧/૧૨/૨૦૦૨ (૨૫) શ્રી નરેન્દ્રભાઇ મોદી ૨૨/૧૨/૦૨ થી ૨૪/૧૨/૨૦૦૭ (૨૬) શ્રી નરેન્દ્રભાઇ મોદી ૨૫/૧૨/૦૭ થી ૨૬/૧૨/૨૦૧૨ (૨૭) શ્રી નરેન્દ્રભાઇ મોદી ૨૬/૧૨/૧૨ થી ૨૧/૫/૨૦૧૪ (૨૮) શ્રીમતી આનંદીબેન પટેલ ૨૨/૫/૧૪ થી…..

વિધાનસભાના અધ્યક્ષશ્રીઓ

(૧) શ્રી કલ્યાણજી મહેતા ૧/૫/૬૦ થી ૧૯/૮/૬૦ (૨) શ્રી માનસિંહ રાણા ૧૮/૮/૬૦ થી ૧૯/૩/૬૨ (૩) શ્રી ફતેહઅલી પાલેજવાળા ૧૯/૩/૬૨ થી ૧૭/૩/૬૭ (૪) રાધવજી લેઉઆ ૧૭/૩/૬૭ થી ૨૮/૬/૭૫ (૫) શ્રી કુંદનલાલ ધોળકીયા ૨૮/૬/૭૫ થી ૨૮/૩/૭૭ અને ૨૧/૪/૭૭ થી ૨૦/૬/૮૦ (૬) શ્રી નટવરલાલ શાહ ૨૦/૬/૮૦ થી ૮/૧/૯૦ (૭) શ્રી બરજોરજી પારડીવાલા ૧૯/૧/૯૦ થી ૧૬/૩/૯૦ (૮) શ્રી શશીકાંત લાખાણી ૧૬/૩/૯૦ થી ૧૨/૧૧/૯૦ (૯) શ્રી હિમતલાલ મુલાણી ૧૧/૨/૯૧ થી ૨૧/૩/૯૫  (૧૦) શ્રી હરિશચંદ્ર પટેલ ૨૧/૩/૯૫ થી ૧૬/૯/૯૬ (૧૧) શ્રી ગુમાનસિંહ વાધેલા ૨૯/૧૦/૯૬ થી ૧૯/૩/૯૮ (૧૨) શ્રી ધીરૂભાઇ શાહ ૧૯/૩/૯૮ થી ૨૭/૧૨/૨૦૦૨ (૧૩) પ્રો. મંગળભાઇ પટેલ ૨૭/૧૨/૨૦૦૨ થી ૧૭/૧/૨૦૦૮ (૧૪) શ્રી અશોકભાઇ ભટ્ટ ૧૮/૧/૨૦૦૮ થી ૨૯/૯/૨૦૧૦ (૧૫) પ્રો. મંગળભાઇ પટેલ (કાર્યકારી) ૩૦/૯/૨૦૧૦ થી ૨૪/૨/૨૦૧૧ (૧૬) શ્રી ગણપતસિંહ વસાવા ૨૪/૨/૨૦૧૧ થી ૨૬/૧૨/૨૦૧૨ (૧૭) શ્રી વજુભાઇ વાળા ૨૬/૧૨/૨૦૧૨ થી ૩૦/૮/૨૦૧૪ (૧૮) શ્રી મંગુભાઇ પટેલ (કાર્યકારી) ૩૦/૮/૨૦૧૪ થી ૧૦/૧૧/૨૦૧૪ (૧૯) શ્રી ગણપતસિંહ વસાવા ૧૦/૧૧/૨૦૧૪ થી …


૬૦ વર્ષથી ખાદી કાંતતા ને પહેરતા આણંદના ૭૫ વર્ષીય નિવૃત્ત શિક્ષક

Bipinbhai Solanki - Anand

Bipinbhai Solanki – Anand

આણંદ : ગાંધીજીએ સૂતરને તાંતણે સ્વરાજ્યનો મંત્ર આપ્યો હતો. તેમણે ચરખા ઉપર સૂતર કાંતીને ખાદી વણવાના ઉદ્યોગનો પ્રચાર કર્યો. તેમણે જાતે કાંતીને ખાદી પહેરવાનું વ્રત લીધું હતું. આજે નેતાઓ અને બુનિયાદી શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓ નિયમ પૂરતી ખાદી પહેરે છે. પણ સમજપૂર્વક આજીવન ખાદી પહેરનારા બહુ ઓછા હોય છે. ગાંધી જ્યંતિની ઉજવણી પ્રસંગે છેલ્લા ૬૦ વર્ષથી ખાદી કાંતતા અને જાતે જ ખાદી પહેરતા આણંદના પ્રથમ નાગરિક અને નિવૃત શિક્ષક ખરેખર ગાંધીજીના વિચારોને સાર્થક કરી રહ્યા છે. મૂળ માતર તાલુકાના દેથલી ગામના વતની અને વર્ષોથી આણંદમાં સ્થાયી થયેલ બિપીનભાઈ આર.સોલંકી જે નિવૃત શિક્ષક અને સમાજસેવક છે. તેઓ આજીવન ખાદીધારી છે. સન ૧૯૫૨માં દેથલીની પ્રાથમિક શાળા સર્વોદય યોજના હસ્તક હતી. શાળામાં શિક્ષણ સાથે કાંતણ ઉદ્યોગ શરૃ થયો. વિદ્યાર્થીઓ યરવડાચક્ર ઉપર સૂતર કાંતતા અને ખાદી પહેરતા થયા. ત્યારથી વિદ્યાર્થીઓને ખાદીની દીક્ષા મળી. દેથલીમાં સર્વોદય યોજનાના સંચાલક પરસદરાય શાસ્ત્રી હતા. તેમણે શિક્ષણ દ્વારા અનેક વિદ્યાર્થીઓનું જીવન ઘડતર કર્યું. તેમણે બીપીનભાઈને આગળના અભ્યાસ માટે સ્વરાજ આશ્રમ વેડછીમાં મોકલ્યા. અહીં આશ્રમ જીવન સાથે બુનિયાદી શિક્ષણ અપાતું. અહીં કાંતણ વણાટ અને ખેતી ઉદ્યોગ સાથે શિક્ષણ મળ્યું. તેમજ શ્રમ, સ્વાવલંબન, ખાદી અને ગાંધી વિચારના સંસ્કારો સાથે જીવન ઘડાયું. કોલેજ શિક્ષણ માટે અમદાવાદમાં ગાંધીજીએ સ્થાપેલ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં દાખલ થયા. અહીં પણ કાંતણ વણાટ, ખેતી, સુથારીકામ જેવા ઉદ્યોગો સાથે શિક્ષણ મળ્યું. અહીં ત્રણ વર્ષ મહાદેવ દેસાઈ સમાજસેવા મહાવિદ્યાલયમાં અભ્યાસ દરમ્યાન ખાદીપ્રેમ અને ગાંધીવિચારો જીવનમાં દ્રઢ થયા. વિદ્યાપીઠમાં સ્નાતક થયા બાદ દેથલી ઉતર બુનિયાદી શાળામાં વિદ્યાર્થીઓને કાંતણ વણાટ ઉદ્યોગ સાથે શિક્ષણકાર્ય કર્યું. સન ૧૯૬૭ થી ૧૯૯૭ સુધી આણંદમાં મોતીભાઈ અમીન અધ્યાપન મંદિરમાં તાલીમાર્થીઓને સમૂહ જીવન, સફાઈ અને કાંતણ વણાટની તાલીમ સાથે પ્રશિક્ષણ આપ્યું. બિપીનભાઈ પ્રાથમિક શાળામાં ભણતા હતા ત્યારથી ગુરૃજીની પ્રેરણાથી ખાદીની દીક્ષા લઈ આજીવન ખાદી પહેરવાનું વ્રત લીધું હતું. તેમણે ગાંધી વિચારને જીવનમાં વણીને પોતાનું જીવન ઘડયું છે. નોકરીમાંથી નિવૃત થયા બાદ ૧૯૯૭થી ક્ષત્રિય સમાજસુધારક સંઘમાં મહામંત્રી તરીકે સેવાઓ આપી રહ્યા છે. ૭૫ વર્ષની જૈફ વયે પણ તેઓ સમાજસેવાની પ્રવૃતિ ઉપરાંત અંબર ચરખા ઉપર દરરોજ કાંતવાની પ્રવૃતિ કરે છે. દર વર્ષે પાંચ કિલોગ્રામ જેટલું સૂતર તૈયાર કરી ૩૫ મીટર જેટલી ખાદી મેળવે છે.


કૃષ્‍ણથી બીજો મોટો શિક્ષક કોણ..?

Shree Krishna

Shree Krishna

– પરિમલ નથવાણી
(ગ્રુપ પ્રેસિડેન્‍ટ (કોર્પોરેટ અફેર્સ) રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝ લિમિટેડ)

આ વર્ષે ભગવાન દ્વારકાધીશનો જન્‍મદિવસ જન્‍માષ્‍ટમી યોગાનુયોગ રીતે પાંચમી સપ્‍ટેમ્‍બર એટલે કે શિક્ષક દિને હતો  વૃંદાવનના નટખટ કનૈયા અને દ્વારકાના કુશળ રાજનીતિજ્ઞ, ભગવાન શ્રી કૃષ્‍ણ યોગ, જ્ઞાન, ધર્મ, કર્મ વગેરે વિષયોમાં દ્વાપરયુગથી માંડીને કલિયુગમાં પણ મનુષ્‍યોનું પથદર્શન કરનારા જગદગુરૂ પણ ખરા. કૃષ્‍ણ વંદે જગદ ગુરૂમ્‌ અમસ્‍તુ કહેવાતુ હશે..? શ્રીમદ્‌ ભગવદ્‌ ગીતા સમગ્ર વિશ્વનો અજોડ ધર્મગ્રંથ છે, જેણે માનવજાતને જીવન જીવતા શિખવ્‍યું છે. મહાનાયક શ્રીકૃષ્‍ણની ઉતમ શિક્ષક (ગુરૂ) તરીકેની લાક્ષણિકતાનો પૂર્ણ સ્‍વરૂપે પ્રકટ થતી દેખાય છે. ગીતાજીના ૧૮ અધ્‍યાયમાં જે જ્ઞાન પીરસવામાં આવ્‍યું છે અને જીવનપથ પર ચાલવાનું માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્‍યું છે તે વિશ્વના ભાગ્‍યે જ કોઇ ગ્રંથમાં જોવા મળે છે. મેકોલેના રંગે રંગાઇને ઘડાયેલી આપણી શિક્ષણ પદ્વિતિમાં ઉછરેલા અને  મટિરિયલ્‍સ કે મેનેજમેન્‍ટ જ નહિ પરંતુ માહિતી અને જ્ઞાન માટે પણ પશ્ચિમને જ આદર્શ માનનારા આપણા દેશી સાહેબોને ય મોડે મોડે એવુ જ્ઞાન લાધ્‍યું છે કે મોડર્ન મેનેજમેન્‍ટ, કમ્‍યુનિકેશન, રણ કૌશલ અને વ્‍યુહરચના જેવા નિતાંત અર્વાચીન સિદ્ધાંતોને ભગવદ્‌ ગીતામાં જગદ્‌ગુરૂ શ્રીકૃષ્‍ણએ નિરૂપિત કર્યા છે.

ડિપ્રેશનમાં હજારો રૂપિયા ખર્ચીને ગોળીઓ ખાઇ ખાઇને જીવતા દર્દીઓને અર્જુનનું ડિપ્રેશન (વિષાદયોગ) કેટલો ગંભીર હશે તે એ બાબત પરથી ખ્‍યાલ આવવો જોઇએ કે એક બીજાનાં માથાં વાઢી લેવા તત્‍પર થયેલી ૧૮ અક્ષૌહિણી સેનાની વચ્‍ચે કુરૂક્ષેત્રમાં ધનુર્ધર અર્જુન ગાંડીવ મુકીને ભાંગી પડયો હતો એ ડિપ્રેશનમાંથી પ્રશ્નો અને જવાબો વિગેરે મળીને માત્ર ૭૦૦ સંવાદો વડે અર્જુનને ઉગારી લેવાનું કામ તો આ ગુરૂએ કર્યુ જ પરંતુ પાંચ હજાર વર્ષ પછી પણ એ ૭૦૦ શ્‍લોકો આજે ય રોજે રોજ હજારો લોકોને ઉગારે છે. શ્રી દ્વારકાધીશના જીવનમાં ક્‍યારેક પણ કોઇ વસ્‍તુ છોડવાની કે ત્‍યાગ કરવાની નહી પરંતુ ઉપનિષદ્રના સુભાષિત તેન ત્‍યકેન ભુજ્‍જીથા નું પ્રતિપાદન થતું જોવા મળે છે. શ્રીકૃષ્‍ણ એ કહેલી ગીતા પણ બ્રહ્મવિદ્યા અને ઉપનિષદ્‌ જ છે ક્‍યારેય તેઓ વૈશ્વિક સુખને વળગી નથી રહ્યા તેઓ સતત સાંસારિક બાબતો, રાજ – કાજ વગેરેની વચ્‍ચે રહેવા છતાં જળ કમળ વત રહ્યા અને કર્મ યોગનું નિદર્શન કર્યું.

ભગવાન શ્રીકૃષ્‍ણએ કોઇપણ જાતના હર્ષ કે શોક  વગર અર્જુનનો વિષાદ સાંભળ્‍યો અને તેને પોતાના કર્મનું પાલન કરવા પ્રેરિત કર્યો. ભગવાન શ્રીકૃષ્‍ણએ ભક્‍તોને સંપૂર્ણ  પ્રભુમય બની અને સમર્પણ ભાવ રાખવા માટે જણાવ્‍યું છે. પરંતુ કુરૂક્ષેત્રમાં અર્જુન દ્વારા પૂછવામાં આવેલા દરેક સવાલના  જવાબ તર્કબદ્ધ રીતે આપ્‍યા છે. આ ઉપરાંત શિક્ષક કે ગુરૂ વિદ્યાર્થી કે શિષ્‍યને ખાતરી પણ આપતા હોય છે કે તેમને દર્શાવેલા રસ્‍તા પર ચાલવાથી તેનું ભવિષ્‍ય ઉજળું બનશે અને સમાજ કે દેશનું પણ ભલું થશે. ભગવાન શ્રીકૃષ્‍ણએ પણ અર્જુનને કહ્યું હતું કે તેણે આ યુદ્ધમાં તેના સગાં – વ્‍હાલાંનો સામનો ધર્મની સ્‍થાપના માટે કરવાનો છે અને જો તે જીતશે તો પૃથ્‍વીનું સામ્રાજ્‍ય મળશે અને વીરગતિને પ્રાપ્ત થશે તો સ્‍વર્ગ મળશે. ગુરૂ કે શિક્ષકનું કાર્ય વિદ્યાર્થી કે શિષ્‍યના જીવનના મહત્‍વના નિર્ણય લેવાનું નથી પરંતુ જીવનની વાસ્‍તવિકતાથી તેનો પરિચય કરાવવાનો છે. સાથે – સાથે સાચા અને ખોટાની સમજ આપીને તેને પોતાની જાતે નિર્ણય લેવા સમર્થ બનાવવાનું કાર્ય સાચો શિક્ષક કરે છે.

ભગવાન શ્રી કૃષ્‍ણએ પણ અર્જુનને પોતાની રીતે સાચો નિર્ણય લેવા સમર્થ બનાવ્‍યો. ટૂંકમાં, જે કૃષ્‍ણ જગતના શિક્ષક છે, ગુરૂ છે તે મારા પણ આરાધ્‍ય છે. આમ તો કૃષ્‍ણનો અર્થ છે જે આકર્ષે છે તે  રીતે જોઇએ તો કૃષ્‍ણનાં તમામ રૂપો ભજવાને પાત્ર છે અને મને તે તમામ રૂપો પ્રિય છે તેમ છતાં દ્વારકાધીશ તરીકેના કૃષ્‍ણનું એક બહુ મોટું આકર્ષણ મને રહ્યું છે. હવે તો હું દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાનો વતની પણ કહેવાતો થયો કારણ કે હું જામખંભાળીયાનો છું  શ્રીકૃષ્‍ણના જીવનની મોટી ઘટનાઓ અને તેમણે કરેલા મહાન કાર્યો દ્વારકાધીશ તરીકેનાં છે  અલબત્ત ગોકુળ – મથુરા – વૃંદાવનની તેની બાળ લીલાઓ અને કિશોરાવસ્‍થા સુધીના પરાક્રમોનું પણ આગવું મહત્‍વ છે છતાંય દ્વારકાધીશ કૃષ્‍ણ તો અદ્‌ભૂત છે. પોતાના બાળસખા સુદામાને તેઓ ભૂલ્‍યા ન હતા અને અકિંચન સુદામા જ્‍યારે પ્રોઢવયે દ્વારકા આવ્‍યા ત્‍યારે શ્રી દ્વારકાધીશે તેમનું ભવ્‍ય સન્‍માન કર્યું અને તેમની દરીદ્રતા દૂર કરી આ મૈત્રીનું પ્રતિક એટલે જગતમંદિર અને પંચકૂઇને જોડતો ગોમતી નદી પર રહેલો સુદામા સેતુ આજે પણ દ્વારકામાં તેમની સન્‍મુખ બે પાંચ મિનિટ ઉભા રહીએ ત્‍યાં જ શ્રી કૃષ્‍ણના વિગ્રહમાંથી પ્રાપ્‍ત થતાં તરંગો તન – મનને રોમાંચથી ભરી દે છે. રૂક્ષમણિ હરણ, કાળ યવનનું દમન, શિશુપાલ વધ, દ્રૌપદીનાં ચીર પૂર્તિ, મહાભારતનું યુધ્‍ધ, સુદામાજીની દ્વારકામાં શ્રી કૃષ્‍ણ સાથે મુલાકાત અને જે માટે તેમને આપણે ‘કૃષ્‍ણં વંદે જગદ્‌ ગુરૂમ’ કહીએ છીએ તે ગીતા જ્ઞાન જેવા તેમના મહાન કાર્યો દ્વારકાધીશ તરીકેનાં છે. જય દ્વારકાધીશ…


આપણા દેશ માટે તમારી પાસે થોડો ટાઇમ છે..??

:::: સંકલન ::::
ડો. શ્રી રમેશભાઈ ભાયાણી
ડાયરેકટર – લોક વિજ્ઞાન કેન્દ્ર,
રેસકોર્સની અંદર – રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

Dr Rameshbhai Bhayani

Dr Rameshbhai Bhayani

આપણે કહીએ છીએ કે આપણી સરકાર કાર્યક્ષમ નથી, આપણે કહીએ છીએ કે આપણા કાયદા જુના પુરાણા છે, આપણે કહીએ છીએ કે મહાનગરપાલિકા ક્યારેય કચરો ઉપાડતી નથી, આપણે કહીએ છીએ કે ટેલીફોન કામ કરતા નથી, રેલ્વેનું તંત્ર એક મજાક છે, એરલાઈન વિશ્વમાં સૌથી ખરાબ છે અને ટપાલ તેના મુકામ સુધી ક્યારેય સમયસર પહોચતી નથી, આપણે કહીએ છીએ કે આપણો દેશ ખાડે ગયો છે, આપણે સતત આ બધી ફરિયાદ કરતા રહીએ છીએ પણ આ અંગે આપણે પોતે શું કરીએ છીએ..??

આપણે એક ખૂણે બેસી રહીએ છીએ છતાં આપણી આળપંપાળ થાય એવું આપણે ઈચ્છીએ છીએ અને સરકાર જ આ બધું કામ કરે નાખે એવી આપણે અપેક્ષા રાખીએ છીએ પણ આપણું પોતાનું આ બાબત માં યોગદાન સંપૂર્ણપણે શૂન્ય હોય તે યોગ્ય છે..?? દરેક પ્રકારનું કામ સરકાર જ  કરે એવી આપણી અપેક્ષા છે ત્યારે ઠેર ઠેર કચરાના ઢગલા કરવાનું આપણે બંધ ન કરીએ કે રસ્તામાં પડેલ કાગળના ટુકડાને ઉપાડી ને કચરાપેટીમાં નાખવાની તસ્દી પણ આપણે ન લઈએ, રેલ્વે આપણને સ્વચ્છ પ્રસાધન રૂમ પુરા પડે એવું આપણે ઈચ્છીએ છીએ પણ આ પ્રસાધન રૂમો નો સારી રીતે ઉપયોગ કરી તેને સ્વચ્છ રાખતા આપણે શીખવું નથી,  ઇન્ડિયન એરલાઈન્સ આપણને ઉતમ ભોજન અને અદ્યતન શૌચાલયની વ્યવસ્થા પુરી પાડે એવું આપણે ઈચ્છીએ પણ તકનો લાભ ઊઠાવી નાની મોટી ચોરી કરવાની ટેવને આપણે છોડવી નથી બરોબર ને..?? આપણને ટ્રાફિક અંગેની ઘણી ફરિયાદો છે પણ આપણે પોતે જ ટ્રાફિક ના નીયમો નું કેટલું પાલન કરીએ છીએ..?? તે તો આપણને જ ખબર હોય ને..!!

આપણા બહાનાં..?? આખું તંત્ર સડી ગયુ છે અને તેને બદલાવાની જરૂર છે પણ આ તંત્રને બદલશે કોણ..?? તંત્ર કોનું બનેલું છે…?? આપણી પાસે તે માટે સગવડીયો જવાબ છે એ તંત્ર પાડોશીઓ, અન્ય લોકો, અન્ય રાજ્યો, અન્ય જાતિઓ અને સરકારનું બનેલુ છે પણ અવશ્ય એ મારું કે તમારું બનેલું નથી..?? વ્યવસ્થાતંત્રને જયારે ખરેખર સકારાત્મક યોગદાન આપવાનો સમય આવે ત્યારે આપણે આપણી જાતને અને પરિવારને એક સલામત કોચલામાં બંધ કરી દઈએ છીએ અને દુર દુર નજર નાખી પ્રતિક્ષા કરીએ છીએ કે કોઈ શ્રીમાન નેકદિલ ઇન્સાન હાથમાં જાદુઈ છડી લઈને આવે અને આપણે માટે ચમત્કાર કરે ખરુંને..!!

વ્હાલા ભારતવાસીઓ.. આપણી આ પ્રકારની વીચારધારા અત્યંત ચીંતાપ્રેરક છે અને અંતરાત્માને ડંખે એવી પણ છે એ આપણે અંતદ્રષ્ટી કરવા પ્રેરે એવી છે. જોહન  એફ. કેનેડીએ તેમના દેશવાસીઓ ને એક આગ્રહભરી વિનંતી કરી હતી તેની હું અમને અહીં યાદ દેવડાવું છું દેશ તમારા માટે શું કરશે..??  એ સવાલ ન પૂછો પણ પણ તમે દેશ માટે શું કરશો..?? એ સવાલ તમારી જાતને પૂછો..??  ભારતના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતી  ડો. એ પી જે અબ્દુલ કલામ સાહેબે એક પ્રસંગમાં આપેલા દસ મિનીટના આ સંદેશ દ્વારા આપણને ઘણી પ્રેરણા અને સમજણ આપી છે. જેને ખરેખર વિચારીને જીવનમાં ઉતારવાની જરુર હોય તેમ નથી લાગતું..?? (ભારતના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતી સ્વ. ડો. એ પી જે અબ્દુલ કલામ સાહેબ ના એક વકતવ્ય માંથી સાભાર)