ATUL N. CHOTAI

a Writer


લગ્નમાં થતાં વૈભવી ખર્ચામાં હવે સ્વયં શિસ્ત લાવવી જરૂરી છે

વેવિશાળ, લગ્ન અને ત્યારબાદ યોજાતા સત્કારસમારંભમાં જે ભભકો, રોશની અને સાજસજાવટ પાછળ લખલૂંટ ખર્ચા થઇ રહ્યા છે તે જોતાં એમ લાગે છે કે લાંબા ભેગો ટુંકો જાય, મરે નહીં પણ માંદો થાય.. લગ્નમાં થતાં વૈભવી ખર્ચા હદ બહાર થઇ રહ્યા છે તે અંગે સમાજમાં ચર્ચા જરૂરી છે. લગ્ન એક સામાજિક બાબત છે, આનંદનો પ્રસંગ છે. એટલે જમણવાર થાય તે સારી બાબત છે. આવે વખતે કુટુંબીઓ, પડોશીઓ, વેપાર- વ્યવહારમાં સાથે કામ કરનારા, મિત્રો સ્નેહી સાથે જમે અને આનંદને વિસ્તારે તે વાત છે, પરંતુ અહીં હવે મર્યાદિત ખર્ચાની વાત છે. ખર્ચા નહીં કરવા તેવી દલીલ નથી પરંતુ વૈભવી ખર્ચા મર્યાદિત કરવાની વાત છે.

અગાઉના પ્રણાલિકાગત લગ્નમાં બુંદીના લાડુ, મોહનથાળ અને સાટા એ અનિવાર્યપણે રહેતા તેની જગ્યાએ બંગાળી મીઠાઇઓ, ચાટ મસાલા, પાણીપૂરી અને દક્ષિણ ભારતીય ઢોસા આવી ગયા છે. કેટરર્સ એવી રીતે ગોઠવણ કરે છે કે પહેલા તો દૂધ કોલ્ડ્રીન્ક પીરસીને વ્યક્તિની ભૂખ ભાંગી નાખે છે. બાદમાં સુકો મેવો બદામ, કાજુનું વિતરણ થાય છે. સત્કાર સમારંભમાં દૂર દૂરથી આવેલા લોકો ટ્રાફિકમાં જ અડધા થઇ ગયા હોય છે. તેઓ આ પ્રકારની આગતા સ્વાગતાથી અડધી ભૂખ ભાંગે છે. ત્યારબાદ થાળી લઇને આગળ વધે છે તેમાં જરૂરથી વધારે આઈટેમો જોઇને ભૂખ જતી રહે છે, બગાડ થાય છે અને દ્વિધા પણ થાય છે. હદ બહારનો બગાડ જોઇને કરકસરિયાનો જીવ ઊંચો થઇ જતો હોય છે. સત્કાર સમારંભમાં ભોજનની આઈટમો ઓછી થાય તો કેટરર્સનું બિલ ઓછું આવે. હાલમાં વિસ્તાર અને પાર્ટી અનુસાર એક થાળીનો ભાવ બોલાય છે. તે રકમ રૂા. ૫૦૦, ૭૦૦ કે ૯૦૦ અને વૈભવી વિસ્તારમાં રૂા. ૧૨૦૦ સુધી હોય છે. આજે મુંબઇમાં દરેકની પહોંચ અનુસાર ૬૦૦ કે ૭૦૦ અથવા ૮૦૦ સુધી આમંત્રિતોને બોલાવવાના હોય છે.

કેટરર્સ, લગ્નનો હોલ અને સત્કાર સમારંભની બીજી વ્યવસ્થા આ તમામની મોનોપોલી હોય છે. બીજાને જમણવાર માટે બોલાવી શકાતા નથી આથી યજમાનને ભાગે વધારે બિલ આવે છે. કંઇ બોલી શકાતું નથી કારણ કે મોનોપોલી છે અને પ્રસંગને પાર પાડવો છે. આવી પરિસ્થિતિ સમગ્ર મુંબઇ મહાનગરમાં વત્તેે ઓછે અંશે છે. સત્કાર સમારંભ એટલે જાણે મેળાવડો જોઇ લ્યો.. દરેક પોતાના વર્તુળની સાથે ગોઠવાઇ જાય છે. અલકમલકની વાતો થતી હોય છે. યુવાનવર્ગ તો તેમના મોબાઇલ, એસએમએસ, વોટ્સએપ અને ટેબ્લેટમાં વ્યસ્ત હોય છે.. કોઇને કંઇ રસ ન હોય તેવો માહોલ હોય છે. પ્રશ્ન એ છે કે આપણે કંઇ સંસ્કૃતિ સ્વીકારી રહ્યા છીએ..?? લગ્ન સમારંભના ભોજનમાંથી ગુજરાતી વ્યંજનો લગભગ અદ્રશ્ય થઇ રહ્યાં છે. અલબત્ત હજુ ક્યાંક ઠંડીની સીઝનમાં કાઠિયાવાડી બાજરાનો રોટલો, રીંગણાનો ઓળો, દહીં હોય છે પરંતુ દરેક સ્થળે તેમ નથી. કલવો દેખાતો નથી. મહેનત પડે તેવું બનાવવામાં અને પીરસવામાં કોઇને રસ નથી.

સત્કાર સમારંભમાં વર-કન્યા હંમેશાં મોડા આવે છે. તૈયાર થવામાં વાર લાગી હતી તે એક છાપેલો જવાબ હોય છે. સમય અનુસાર કંઇ જ થતું નથી. જ્યોતિષાચાર્યએ આપેલું મુહૂર્ત ચૂકી જવાની ઘટના સામાન્ય છે. ટ્રાફિક સહિતની બાબતો તેમાં અડચણરૂપ છે તે વાત સ્વીકારીએ તો પણ તેવું યોગ્ય નથી અને વડીલોનું કોઇ સાંભળતું નથી. ઘણા કહે છે કે શ્રીમંત વર્ગના લોકો ખર્ચ કરે છે તે બીજાની આવક છે. લગ્નમાં મંડપ સર્વિસ, ઈલેક્ટ્રિક ડેકોરેશન, બેન્ડવાજા, રસોઇ બનાવનારા તમામને કમાણી થાય છે. વાત સ્વીકારીએ તો પણ હદ બહારના ખર્ચની ટીકા છે. રસોઇ જ્યાં બને છે તે સ્થળ કોઇએ જોયું હોય છે..?? ત્યાંની સ્વચ્છતા, સાફ સફાઇ કેવી હોય છે..?? કેટરર્સને પૂછવા જેવું છે. દરેક સમાજમાં લગ્ન માટે થતાં ખર્ચા પર નિયંત્રણ આવે. લેતીદેતીના વ્યવહારોમાં સ્વૈચ્છિક શિસ્ત જરૂરી છે. આવી રીતે એક લગ્નમાં ઝવેરાત, દાગીના, કિંમતી કપડા, સત્કાર સમારંભ અને કુટુંબમાં ભેટ સોગાદનો ખર્ચ જો રૂપિયા ૨૫ લાખથી બેે ત્રણ કરોડ સુધીનો હોય તો કેટલા વર્ષની બચત થઇ..?? આવી થોડી રકમ કોઇ સારી રીતે વાપરી ન શકાય..??

પ્રણાલિકાગત લગ્ન પણ ત્રણથી ચાર કલાકના યોજી શકાય છે. તેમાં લગ્ન ગીતો ગવાતાં હોય, વેવાઇઓ એકબીજાની હળવી વાતો અરસપરસ કરતા હોય, વાતાવરણમાં આનંદ અને ઉમંગ હોય, વૈદિક મંત્રો સાથે ગોધૂલિક સમયે લગ્ન થાય તે જ શ્રેષ્ઠ છે. અલબત્ત મુંબઇ જેવા મહાનગરમાં સાયં ભોજન યોજવું પડે છે પરંતુ ઉપાય શોધવા રહ્યા. સમાજના વિવિધ વર્ગમાં વેવિશાળ, લગ્ન, લેતીદેતીના ખર્ચ અંગે સ્વૈચ્છિક સમજૂતિ થાય તે જરૂરી છે. દેખાદેખી યોગ્ય નથી. વેપાર ધંધામાં આવક ઘટી છે અને વેપારી ખર્ચા અનહદ વધ્યાં છે. વારંવાર મંદી આવે છે તેનું કારણ આવક એક વર્ગ પાસેથી એવા બીજા વર્ગ પાસે જાય છે કે જેઓ ખર્ચ કરતા નથી. આથી અર્થતંત્રમાં રોકડ તરલતા ઘટે છે અને મંદી આવે છે.. (સૌજન્ય : મુંબઈ સમાચાર)

Advertisements