ATUL N. CHOTAI

a Writer


સાવરકુંડલાના એક એવા યોગી જેમણે મનોદિવ્યાંગોને પોતાનો પરિવાર બનાવ્યો

સાવરકુંડલા ના માનવ મંદિરમાં ૩૦ થી વધુ નિરાધાર અને સામાજિક રીતે તિરસ્કૃત મનોરોગીઓની અનોખી સેવા થાય છે

Manav Mandir - Savarkundlass

Manav Mandir – Savarkundlass

:: આલેખન ::
દર્શન ત્રિવેદી

પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,

રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

એક વાર એવું બન્યું કે કાત્રોડી ગામમાં રામ પારાયણ ચાલતી હતી. કથાકાર ભગવાન શ્રીરામના ચરિત્રનું ગાન કરતા હતા. એવામાં એક પાગલ વ્યક્તિ ત્યાં આવી ચઢી અન્ય ભાવિકોએ એ પાગલ તરફ ધુત્કાર અને તિરસ્કારની લાગણી વરસાવી એ જોઇ કથાકારનો અંતરાત્મા હચમચી ગયો અને એમનો માંહ્યલો જાગી ગયો. એ જ ક્ષણે એમણે નિશ્ચય કર્યો કે સમાજ જેને પાગલ ગણે છે એવા વ્યક્તિઓની સેવા કરવી છે. પાંચેક વર્ષ પૂર્વેની આ રામકથામાં મનોદિવ્યાંગોની સેવાનું એક બીજ રોપાયું અને આજે એ વટવૃક્ષ બનીને અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલામાં હાથસણી રોડ ઉપર માનવ મંદિર રૂપે ઝૂમી રહ્યું છે. એ કથાકાર એટલે ભક્તિરામ બાપુ.

નાની ટેકરી પર બનેલા માનવ મંદિરમાં પ્રવેશો એટલે તુરંત એક સૂચના વાંચવા મળે કે અહીંના અંતેવાસીને પાગલ કે ગાંડા કહીને બોલાવવા નહીં. પ્રવેશ દ્વાર પાસે જ ભક્તિરામ બાપુની બેઠક અહીં ભગવાનની પ્રતિમાઓ રાખવામાં આવી છે પણ માનવ મંદિરની મુલાકાત પછી તમને ચોક્કસ પ્રતીતિ થશે કે માનવ મંદિરમાં પૂજા તો અહીંના અંતેવાસી એવા મનોદિવ્યાંગોની જ થાય છે. હાલમાં અહીં ૩૦ જેટલા મનોદિવ્યાંગો છે આ પાંચ વર્ષમાં એકસો કરતા પણ વધુ મનોદિવ્યાંગો સાજાનરવા રૂડી રાણ્ય જેવા થઇ ઘરે ગયા છે માનવ મંદિરમાં સેવાર્થે લાવવામાં આવતા મનોદિવ્યાંગો માટે ચોક્કસ માનકો છે. કોઇ પરિવાર એમના બુદ્ધિક્ષત ભાઇ ભાંડુની સેવા કરવાને બદલે અહીં દાખલ કરવા ઇચ્છતા હોય તો એવા પરિવારને અહીંથી સાફ શબ્દોમાં જાકારો મળી જાય નિરાધારોને અગ્રતા એમાંય રખડતા ભટકતા મનોદિવ્યાંગોનો એક પરિવાર બની ગયો છે. આ પરિવારના મોભી ભક્તિરામ બાપુ કહે છે અહીં આવતા મનોદિવ્યાંગોની રજિસ્ટરમાં નોંધ કરવામાં આવે છે. જો નામ ન હોય તો નામકરણ થાય જેમકે એક યુવતીને નામ મળ્યું અનામિકા આ રજીસ્ટરમાં વજન સહિતની બાબતોની નોંધ કરવામાં આવે છે. કોઇ પણ મનોવિકલાંગ અહીં આવે એટલે એમની પ્રથમ સારવાર છે ભોજન.. ભક્તિરામ બાપુ કહે છે કે આવી વ્યક્તિને ભરપેટ જમાડો એટલે એમનું અડધુ પાગલપન ચાલ્યું જાય છે. રઝળપાટ દરમિયાન જેવું તેવું જેટલું મળે એટલું ખાતા હોવાથી તેમના શરીરને પડતા કષ્ટની કોઇ સીમા હોતી નથી. એથી જઠરાગ્નિ શાંત થઇ જાય એટલે ગમે તેવા ઉત્પાત મચાવતા અંતેવાસી શાંત થઇ જાય છે.

માનવ મંદિરમાં સારવાર માટે આવતા દરેક અંતેવાસી માટે દૈનિક ક્રમ પણ નિયત કરવામાં આવ્યો છે. સવારે નિત્યક્રિયા બાદ ચા પાણી, નાસ્તો, સ્નાનાદિ ક્રિયા કરાવવામાં આવે છે. પ્રાર્થના- યોગ કરવામાં આવે છે. શબ્દો થકી સરળ લાગતી આ દૈનિક ક્રિયા વાસ્તવમાં બહુ જ અઘરી છે. એક એક અંતેવાસી સાથે બહુ જ પ્રેમપૂર્વક વર્તવું પડે છે. માનવ મંદિરમાં વિશાળ ભોજનાલય બનાવવામાં આવ્યું છે. એમાં અંતેવાસીઓ અને મહેમાનોને એક પંગતે ભોજન પીરસવામાં આવે. વળી અંતેવાસીને પણ ભોજન પ્રત્યેના પોતાના ગમા અણગમાનો પણ ખ્યાલ રાખવામાં આવે છે. ભક્તિરામ બાપુ પ્રત્યેકની મા બની જમાડે છે બપોર બાદ વિવિધ પ્રકારની રમતો પણ રમાડવામાં આવે. અહીં મનોદિવ્યાંગોની સેવા જોઇ તમને સત દેવીદાસ અને અમર માનું સ્મરણ થઇ આવે. પ્રત્યેક અઠવાડિયે તમામ અંતેવાસીઓનું તજજ્ઞ તબીબો દ્વારા પરીક્ષણ કરવામાં આવે તેમની સલાહ મુજબ સારવાર કરવામાં આવે અહીં આવતા તબીબો પણ એક પણ રૂપિયો લીધા વિના નિઃસ્વાર્થભાવે સેવા કરે છે એક રીતે જોઇએ તો અહીં આવતા તમામ અંતેવાસીઓના જીવન પરથી એક આખી નવલકથા લખી શકાય. અહીં રહેતા એક બહેન સરકારી વીમા કંપનીમાં કર્મચારી હતા. તે રોજ અંગ્રેજીમાં એક ચીઠ્ઠી લખે એમાં કરોડો રૂપિયા કોઇ એકાઉન્ટમાં જમા કરી દેવાનું કહે આવી ચીઠ્ઠીનો એક મોટો બંચ ભક્તિરામ બાપુ પાસે છે. એક યુવતી તો એટલા સરસ ગીતો ગાય કે તમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય કોઇ મુલાકાતી એમને મળે એટલે કોઇને કોઇ બહાને તમારી સાથે આવવાની વાત કરે એમનો દયનીય ચહેરો જોઇ તમને પણ લાગણી થઇ આવે..

એક પરિવારની કરુણતાની વાત સાંભળી ગમે તેવા પાષાણહદયીની પણ આંખ ભીની થઇ જાય. આ પરિવારની મા અને દીકરી બન્ને બુદ્ધિક્ષત થઇ ગયા. બન્નેની હાલત દયનીય બન્યા બાદ અહીં લાવવામાં આવ્યા. એક દિવસ દીકરીએ મા ને કોઇ વસ્તુ ફટકારી દીધી પોતાની દીકરીએ મારતા કોઇ તેમને કંઇ ન કહે એ માટે માએ પોતાનો ઘાવ છૂપાવી રાખ્યો આમ છતાં એ ઘા ધ્યાને આવતા સારવાર કરવામાં આવી દુનિયાદારીની કોઇ તમા ન હોવા છતાં એક માં ના દીકરી પ્રત્યેનો પ્રેમ તમને અવાચક કરી મૂકે. આ અંતેવાસીઓ સાથે એમના રઝળપાટ દરમિયાન એવી કેટલીય ઘટનાઓ બની છે કે જે સારૂ છે બહાર નથી આવી નહીં તો માનવતા શર્મસાર થઇ જાય.. આ માનવ મંદિર રામભરોસે ચાલે છે લોકોના દાનના કારણે આર્થિક સંકડામણ આવી નથી. અંતેવાસીની સારવાર માટે કોઇ ખામી રાખવામાં આવતી નથી. લોકો સેવા કરવા માટે પણ અહીં આવે છે. ભક્તિરામ બાપુ રામાયણની એક ચોપાઇ કહે છે પરહિત સરીસ ધરમ નાહી ભાઇ, પરપીડા સમ નહીં અધમાહિ આ માનવ મંદિરમાં માનવતાનું સંરક્ષણ અને સંવર્ધન થાય છે. એ ગર્વ લેવા જેવી બાબત છે દુનિયા જેને મનોરોગી સમજી ધુત્કારે છે તેવી વ્યક્તિ પ્રત્યે સંવેદનશીલ અને માનવતા સભર દ્રષ્ટીકોણથી જોવાની જરૂર છે તેવુ માનવ મંદિરની મુલાકાત ૫છી ચોક્કસ લાગે છે…

Advertisements


ઈન્દોરનાં પ્રથમ મહિલા ડૉકટર ભક્તિ યાદવ હાલ ૯૧ વરસની વયે ગરીબ સ્ત્રી દર્દીઓની સેવા કરવાનો નિયમ ચૂકતા નથી

Doctor Bhakti Yadav - Indore

Doctor Bhakti Yadav – Indore

-ઈશાની ભટ્ટ

 

લાકડીના ટેકે અથવા કોઈ વ્યક્તિના સહારા સિવાય ભક્તિ યાદવ આજે ચાલી નથી શકતાં. કરચલીઓવાળા ચહેરા પર આછું હાસ્ય સદાય રમતું રહે છે. તેમની આંખોમાં સદા કરુણા દેખાય છે તો તેમની વાણીમાંથી મમતા છલકાતી રહે છે. તેમના ઘરમાં જ આવેલા દવાખાનામાં દૂર દૂરથી સ્ત્રીઓ તેમની સલાહ લેવા આવે છે, કારણ કે ૯૧ વરસની ઉંમરે તેઓ હવે ખાસ કશું કામ કરી શકે એમ નથી, પરંતુ તેમનો બહોળો અનુભવ લોકોને ઉપયોગી જરૂર થઈ શકે છે એવી લોકોને શ્રદ્ધા છે. આજે તબીબ વ્યવસાય કમાણીનું સાધન બની ગયો હોવાનું કહેવાતું હોય ત્યાં વગર ફી લીધે વરસોથી ઈન્દોરનાં ભક્તિ યાદવ ગરીબ સ્ત્રી દર્દીઓની સેવા કરવાનો નિયમ ચૂકતા નથી. હાલ ૯૧ વરસની વયે ભક્તિ યાદવની પોતાની તબિયત પણ નાજૂક જ રહે છે. દૂબળા, પાતળાં ભક્તિ યાદવનું પોતાનું વજન પણ ફક્ત ૨૮ કિલો જ છે. તેમનાથી વધુ શ્રમ થઈ શકતો નથી તે છતાં શક્ય તેટલી સ્ત્રી દર્દીઓને તેઓ તપાસીને સલાહ આપે છે. તેમની સલાહ મોટાભાગના દર્દીઓને ઉપયોગી થાય છે. તેમનામાં લોકોને શ્રદ્ધા હોવાથી મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશનાં ગામડાંમાંથી છેક ઈન્દોર તેમની પાસે તપાસ કરાવવા આવે છે.

ઈન્દોર શહેરના તે પહેલાં ગાયનેકોલોજિસ્ટ જ નહીં પણ પ્રથમ મહિલા ડૉકટર છે. તેમનો જન્મ ઉજૈન નજીક આવેલા ગામ મહિદપુરમાં ૧૯૨૬ની સાલમાં પ્રતિષ્ઠિત કુટુંબમાં થયો. તેમનું કુટુંબ આધુનિક વિચારધારા ધરાવતું હોવાથી દીકરીને એ જમાનામાં ભણવા મૂકી હતી. અહિલ્યા આશ્રમ સ્કૂલ ઈન્દોરમાં તેમનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાનું શિક્ષણ થયા બાદ તેમણે વિજ્ઞાનશાખામાં સ્નાતક કરવાનું વિચારી હોલકર કૉલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. તે દરમિયાન તેમણે એમબીબીએસ માટે ઈન્દોરમાં નવી જ ખૂલેલી મેડિકલ કૉલેજ મહાત્મા ગાંધી મેમોરિયલ મેડિકલ કૉલેજમાં પણ પ્રવેશ મેળવવા અરજી કરી હતી. આ ૧૯૪૮ના સમયની વાત છે. તેમાં એમને પ્રવેશ મળ્યો ત્યારે ક્લાસમાં ૪૦ છોકરાઓમાં તેઓ એકમાત્ર છોકરી હતાં. આખીય કૉલેજમાં અને શહેરમાં લોકો તેમની તરફ નવાઈથી જોઈ રહેતા. કેટલાક કહેતાંય ખરા કે છોકરીઓ ડૉકટર થઈને શું કરશે..? તેમણે તો લગ્ન કરીને ચૂલો જ ફૂંકવાનો છે. પણ તેમણે ક્યારેય લોકોનું સાંભળીને હિંમત ન હારી. ૧૯૫૨ની સાલમાં તેઓ ડૉકટર બન્યા તેમની સાથે જ ક્લાસમાં ભણીને ડૉકટર બનેલા ચન્દ્રસિંઘ યાદવ સાથે પ્રેમલગ્ન કરીને ઈન્દોરમાં જ સ્થાયી થયા. તેમના પતિની ઈચ્છા હતી કે તબીબી બન્યા છીએ તો લોકોની સેવા કરવી. એટલે તેમણે કોઈ મોટી હોસ્પિટલ કે સરકારી હોસ્પિટલ સાથે નહીં જોડાવાનું નક્કી કર્યું. ખૂબ જ મામૂલી ફી લઈને ગરીબોની સેવા કરવાનું શરૂ કર્યું. ડૉકટર ભક્તિએ પણ પતિના પગલે ચાલીને કપડાં મિલ વર્કરની હોસ્પિટલમાં ગરીબ સ્ત્રીઓને સેવા આપવાનું શરૂ કર્યું. મિલ બંધ થતાં હોસ્પિટલ પણ બંધ થઈ ગઈ એટલે તેમણે પોતાના ઘરે જ વાત્સલ્ય હોસ્પિટલ શરૂ કરી. તેમના ક્લિનિકમાં સારા ઘરના લોકો પાસેથી મામૂલી ફી લેવાતી તો ગરીબ લોકોને તદ્દન મફતમાં સારવાર આપવામાં આવતી હતી. તે સિલસિલો આજે ૬૮ વરસ બાદ પણ ચાલુ જ રહ્યો છે. ભક્તિ યાદવના પતિનું ત્રણ વરસ પહેલાં નિધન થયું અને તેમની ઉંમર વધતી હોવા છતાં દર્દીઓને જોવાનું બંધ નથી કર્યું. તેઓ દર્દીઓ સાથે પોતાના ઘરની વ્યક્તિ હોય એ રીતે જ વર્તે છે. તેમનું કહેવું છે કે મરતાં દમ સુધી તેઓ લોકોની સેવા કરશે. ગરીબ સ્ત્રીઓને જ્યારે ગર્ભ રહે છે ત્યારે નબળી પ્રકૃતિ અને પોષક આહારના અભાવે અનેક સમસ્યાઓ ઊભી થતી હોય છે. વળી પ્રસૂતિ દરમિયાન સ્ત્રીઓને સદભાવથી સમજનાર ડૉકટરની જરૂર હોય છે. તેમની પાસે સારા ડૉકટર પાસે જવાના પૂરતાં પૈસા ન હોવાને કારણે જ તેઓ ઘણી આશા લઈને ડૉકટર ભક્તિ યાદવ પાસે આવે છે તે વાત ડૉકટર ભક્તિ જાણે છે એટલે જ હજી પણ તેઓ કેટલાક દર્દીઓને રોજ તપાસીને સલાહ આપે છે. આપણાં સમાજમાં ડૉકટર ભક્તિ યાદવ જેવા અનેક તબીબોની જરૂર છે… (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


લોહાણા સમાજના દર્દીઓ માટે વિનામૂલ્યે સગવડ મળી શકે છે

અમદાવાદ કે મુંબઈ સારવાર અર્થે આવતા લોહાણા સમાજના જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓ માટે વિનામૂલ્યે રહેવાની સગવડ મળે તેવી વ્યવસ્થા શ્રી લોહાણા મહાપરિષદ દ્વારા કરવામાં આવેલ છે. જેમાં અમદાવાદમાં રોકાવા માટે શ્રી ભવાનભાઈ કોટક મોં – ૯૮૨૫૨ ૩૩૩૨૭ તથા શ્રી જીતેન્દ્રભાઈ કારિયા મોં – ૯૭૨૨૯ ૦૦૯૦૦ અને મુંબઈમાં શ્રી ડો સુરેશભાઈ પોપટ મોં – ૦૯૩૨૦૨ ૨૪૦૧૯ તથા શ્રી શંભુભાઈ હરીયાણી મોં ૦૯૮૯૨૨ ૫૬૪૪૯ નો સંપર્ક કરવા શ્રી લોહાણા મહાપરિષદના હોદેદારો દ્વારા જણાવવામાં આવેલ છે.


છેલ્લા પાંચ વર્ષથી કેન્સરના દર્દીઓ માટે નિ:શુલ્ક હોમ કેર સેવા અપાય છે

થોડા સમય પહેલા એક જ ગામમાં ૩૦ ટકા કરતા વધુ લોકોને કેન્સર છે તેવા સમાચાર પ્રકાશમાં આવ્યા હતા. દેશભરમાં કેન્સરની વધતી સમસ્યા સામે તેનો કોઈ ઉપાય આપણી પાસે નથી ખાસ કરીને છેલ્લા સ્ટેજના કેન્સરના દર્દીઓને કિમોથેરથી, રેડીઓથેરપી, ઓપરેશન કે અન્ય કોઈ પ્રકારની કેન્સરની ટ્રીટમેન્ટ ફાયદા કારક નથી રહેતી ત્યારે દર્દી તથા તેના સગા સબંધીઓની પરિસ્થિતિ ઘણી કરુણાજનક બની જતી હોય  છે. આવી પરિસ્થિતિને પાર પાડવા અને ખર્ચાળ હોસ્પિટલોના ચાર્જથી  રાહત મળી રહે તે હેતુથી શિવરંજની ચાર રસ્તા પાસે શ્યામ ઓન્કોલોજી ફાઉન્ડેશન દ્વારા કરૃણાલય કેન્સર પેલીએટીવ કેર સેન્ટરની શરુઆત કરી છે. જેમાં  દર્દીની પીડા જેવી કે અસહ દુ :ખાવો, શ્વાસની તકલીફ, ઉબકા-ઉલટી, ઝાડા જેવી ખરાબ પરિસ્થિતિ ઓછી થઈ શકે તે માટે તબીબી કાળજી લેવામાં આવે છે તેમજ દર્દીને ત્યાં રહેવાનું, જમવાનું, દવાઓ, કાઉન્સલીંગ નિ :શુલ્ક કરી અપાય છે. આ અંગે માહિતી આપતા મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી સોનલબહેન શાહ કહે છે કે અમે છેલ્લા સ્ટેજ પર કેન્સર સામે લડી રહેલા દર્દીઓને ‘જીવનમાં દિવસો નહીં પણ દિવસોમાં જીવન ઉમેરવાનું કામ કરીએ છીએ’ અહીં દર્દીને ખુશી મળે તે માટે સંગીત, ટી.વી, કેરમ, ચેસ જેવી એન્ટરટેન્ટમેન્ટની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે. તેમજ કોઈ પણ પ્રકારના ધર્મ કે જાતીનો ભેદ ભાવ રાખ્યા વગર દરેક દર્દીને તેના ધર્મ પ્રમાણે તહેવારની ઉજવણી કરાવાય છે. અને દર્દી સાથે આવેલા સગાને પણ અહીં નિ :શુલ્ક રાખવામાં આવે છે. ૨૦૧૨થી લઈ આજ સુધી અહીં ૧૦૦૦ જેટલા દર્દીઓ સારવાર લઈ ચૂક્યા છે. જો કેન્સરનો દર્દી છેલ્લા સ્ટેજમાં હોય અને તે હોસ્પિટલ જવા ન માંગતો હોય તો કરુણાલય ટ્રસ્ટના ડોક્ટરો, કાઉન્સલર, સોશ્યલ વર્કર અને સીસ્ટરની એક ટીમ દર્દીના ઘરે જઈને તેમને સારવાર પુરી પાડે છે જો દર્દી હોસ્પિટલમાં રાત્રે રોકાવવા ન ચાહે તો તેમને સવારથી સાંજ સુધી નિ :શુલ્ક દવાઓ, બે ટાઈમનું ભોજન અને દિવસ દરમિયાન રહેવાની વ્યવસ્થા પણ કરી આપાય છે.

દર્દીઓને બધી નિ:શુલ્ક સેવાઓનો લાભ મળશે

– ઘરે બેઠા કાઉન્સલીંગ
– તમામ પ્રકારની દવાઓ
– દર્દીઓને રહેવા, જમવાની સગવડ
– દર્દી સાથે સગાને રહેવાની સગવડ
– દર્દીના છેલ્લા દિવસોમાં શકય તેટલો આનંદ આપવા પ્રયાસ
– દર્દીના સગાવાહલાનું અને દર્દીનું કાઉન્સલીંગ


ભાવનગરની સ્વામી નિર્દોષાનંદ હોસ્પીટલમાં તમામ રોગની સારવાર અને દવા મફતમાં આપવામાં આવે છે

Nirdosand Hospital Bhavnagar

Nirdosand Hospital Bhavnagar

રસનાળ : ભાવનગર જિલ્લાના ઉમરાળા તાલુકાના ટીંબી ગામે આવેલી સ્વામી નિર્દોષાનંદજી હોસ્પીટલમાં તમામ સારવાર નિઃશુલ્ક આપવામાં  આવે છે. એટલું જ નહિ દવા અને દર્દીના સગા સંબંધીઓને નિવાસ ભોજનની વિનામુલ્યે વ્યવસ્થા ટ્રસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવી છે. છેલ્લા ચાર વર્ષથી કાર્યરત આ હોસ્પીટલમાં અત્યાર સુધીમાં ચાર લાખથી વધુ દર્દીઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી. બધા મળીને કુલ ૯૫૦૦ સફળ ઓપરેશન કરવામાં આવ્યા હતા. તેમજ ૨૭૦૦ થી વધુ પ્રસુતીઓ કરવામાં આવી હતી. હોસ્પીટલમાં વિવિધ રોગના ૧૮ દાકતરો સેવા આપે છે. ઉપરાંત ૧૫ તજજ્ઞા દાકતરો વિઝીટર ડોકટર તરીકે સેવા આપે છે. ટીંબી સ્વામી નિર્દોષાનંદજી હોસ્પીટલ ખાતે રોજ ૬૦૦ જેટલા દર્દીઓ તેમના સગા સંબંધીઓ ઉત્તમ પ્રકારનું નિઃશુલ્ક ભોજન આપવામાં આવે છે. ઉનાળાના સમયમાં આસપાસના લોકો માટે ટ્રસ્ટ દ્વારા મફત છાશ કેન્દ્ર શરૃ કરવામાં આવે છે. એટલું જ નહિં અમેરિકા સ્થિત અને ભારતના ૩૦ હજાર ડોકટરનું પ્રતિનિધીત્વ કરતી સોસાયટી અમેરિકન એસોસીએશન ઓફ ફિઝીશનય ઓફ ઈન્ડિયા યુ.એસ.એ. ના પ્રમુખ ડો. જહાંગીરે આ હોસ્પીટલની મુલાકાત લઈને ચાલતા સેવાયજ્ઞથી પ્રભાવિત થયા હતા. પરોપકાર જીવન જીવવાના પ્રખર હિમાયતી અને જીવમાત્રના હિતચિંતક પૂ. સ્વામી નિર્દોષાનંદની પ્રેરણા અને આશીર્વાદથી તેમજ દાતાઓના સહયોગથી છેલ્લા ચાર વરસથી આ હોસ્પીટલ એક આરોગ્ય મંદિર બની ગઈ છે. આ હોસ્પીટલમાં કુલ ૭૫ કર્મચારીઓ ફરજ બજાવે છે. આ હોસ્પીટલ નું સરનામું નીચે મુજબ છે.

સ્વામી નિર્દોષાનંદજી માનવ સેવા હોસ્પીટલ,
મુ – પોસ્ટ : ટીંબી, પીનકોડ – ૩૬૪ ૩૨૦
( તાલુકો – ઉમરાળા, જીલ્લો – ભાવનગર)
ફોન : ૦૨૮૪૩ – ૨૪૨૪૪૪ – ૨૪૨૦૪૪,
ઇ – મેઈલ : nirdoshhealth@yahoo.com,
વેબસાઈટ : www.nirdoshhealth.org