ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


જેનરિક એટલે સસ્તી અને ગુણવતા સભર અપનાવવા જેવી મેડિકલ સિસ્ટમ..

Generic Medicine

Generic Medicine

લેખન – સંકલન
રાજકુમાર
પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

જીવન અમૂલ્ય છે. સમયાન્તરે આંતરિક તેમજ બાહ્ય વાતાવરણમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે આપણું શરીર પ્રતિક્રિયા આપે છે. વિવિધ અંગો તેમના કાર્યથી જુદું વર્તન કરે ત્યારે તેને મુળ સીસ્ટમમાં પરત લાવવા રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરવી પડે છે જેના માટે નિયત તબીબી વિજ્ઞાન અને તબીબો છે. વિવિધ ચિકિત્સા પદ્ધતિઓ પૈકી એલોપેથી હાલ સૌથી વધુ પ્રચલિત અને ચલણમાં રહેલી પદ્ધતિ છે. એલોપેથી વિજ્ઞાનમાં રીસર્ચ દ્વારા વિવિધ રાસાયણિક તત્વો થકી દવાઓ બનાવવામાં આવે છે. દવા બનાવનાર કંપનીઓ વિવિધ ખર્ચ અને નફાના આધાર પર આ દવાઓની કિંમત નક્કી કરે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી રોગના પ્રકાર, માત્રા અને અસરકારકતામાં ધરખમ ફેરફાર આવ્યા છે. હાલના સમયમાં સામાન્ય મધ્યમ પરિવાર માટે સારવાર કરવી અત્યંત ખર્ચાળ બનતી જાય છે ત્યારે આવા પરિવારોને તબીબી ખર્ચમાં સહાય રૂપ બનવા પ્રધાનમંત્રીશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ બે વર્ષ પહેલા મૂળભૂત તત્વો આધારિત દવાના ઔષધિ કેન્દ્રો પુરા ભારતમાં શરુ કરવા એક યોજના બનાવી જેને નામ આપ્યું ’પ્રધાન મંત્રી જનઔષધિ કેન્દ્ર’ . સરકાર દ્વારા સંચાલિત અને ઉત્પાદિત ગુણવતા-યુક્ત જેનરિક દવાઓ જન ઔષધિ કેન્દ્રમાં વેચવાની શરૂઆત કરી. આગામી સમયમાં ગુજરાતમાં ૧૦૦૦ જેટલા જનઔષધિ કેન્દ્ર શરુ કરવા મુખ્યમંત્રીશ્રી વિજયભાઈ રુપાણીએ જાહેરાત કરી હતી. ત્યારે જેનરિક એટલે કે દવાનું મુળ તત્વ અને સ્ટોર્સની કેટલીક મહત્વની વાત અહી રજુ કરવામાં આવી છે.

જેનરિક ઔષધિની એબીસીડી…

જેનરિક એટલે મુળ તત્વ અથવા રાસાયણિક બંધારણ. દવાનું નામ કોઈ કંપની કે બ્રાંડના નામ પરથી નહિ પરંતુ માત્ર તેની રચનામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા તત્વોના નામ પરથી રજુ કરતી વ્યવસ્થા એટેલે જેનરિક ઔષધિ. વિકસિત દેશોમાં જેનરિક દવા જ ડોક્ટર દ્વારા લખી આપવાનો કાયદો વર્ષોથી અમલમાં છે, જયારે આપણા દેશમાં મેડિકલ કાઉન્સીલે ડોક્ટરો દ્વારા જેનરિક દવા માત્ર કેપિટલ લેટરમાં લખવાનો કાયદો બનાવ્યો છે. જેનરિક દવાનું નિર્માણ ૧૯૬૦ બાદ શરુ થયું. ૧૯૬૦ પહેલા માત્ર સંશોધન યુક્ત દવાઓ વેચાતી જેના સામે સિપ્લા કમ્પનીએ ચળવળ ચલાવી, જેના પરિણામે સરકાર દ્વારા કાયદાકીય રીતે જેનરિક દવાના નિર્માણના દ્વારા ખુલ્યા, પરંતુ તેને લોકભોગ્ય બનાવવાનું શ્રેય જાય છે પ્રધાનમંત્રીશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીને. સામાન્ય ગરીબ પરિવારના લોકોને કેન્દ્ર સરકારની અમુલ્ય ભેટ સ્વરૂપે પુરા ભારત દેશમાં જનઔષધિ કેન્દ્રની સ્થાપના સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી. જેનો લાભ જન જન સુધી આજે પહોંચી રહ્યો છે. હાલ મળતી બ્રાન્ડેડ દવાઓ જે-તે કંપની દ્વારા ખર્ચાળ પધ્ધતિ થકી શોધ સંશોધન કરી તૈયાર કરાતી હોય છે. ત્યાર બાદ તેના માર્કેટીગ માટે વિવિધ રીત અપનાવી, મોટા પાયે તેમની જ દવા ડોક્ટર્સ દ્વારા લખાય તેવા પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. જયારે જેનરિક દવા માત્ર જરૂરિયાત મુજબના રાસાયણિક કોમ્બીનેસન હોઈ તેમજ તેના વેચાણ માટે કોઈ માર્કેટિંગ ખર્ચ ના થતો હોઈ માત્ર ઉત્પાદિત ખર્ચે કિંમતે વેચી શકાય છે.

જેનરિક દવા કેટલી અસરકારક..??

સામાન્ય જનમાનસમાં એવી ગેરસમજણ છે કે સસ્તી દવા બિનઅસરકારક હોઈ શકે, પરંતુ સરકાર દ્વારા જનઔષધિ કેન્દ્રમાં ઉપલબ્ધ તમામ દવા કેન્દ્ર સરકારના સ્વાસ્થ્ય વિભાગ દ્વારા પ્રમાણિત અને માત્ર સિંગલ ડ્રગ કોમ્બીનેશન આધારિત તૈયાર કરાતી હોઈ સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ અસરકારક રહે છે, જયારે કેટલીક બ્રાન્ડેડ દવાઓમાં ટ્રીપલ ડ્રગ કોમ્બીનેશન રહેતું હોઈ આડ અસર થઈ શકે છે. આપણા રાજ્યમાં મહદ અંશે ડાયાબીટીસ, બ્લડ પ્રેસર, કાર્ડિયાક, ગેસ્ટ્રો, વિટામિન્સ, તેમજ શરદી, ઉધરસ અને તાવમાં જરૂરી એન્ટીબાયોટીક્સ તેમજ દુઃખાવા જેવા મહત્વના રોગોની ૫૦૦ થી વધુ જેનરિક દવાઓ મળે છે. તેમજ કેન્સર જેવા જીવલેણ રોગ માટે સરકાર દ્વારા એક્સ્લુઝીવ સ્ટોર શરુ કરાશે. રોજબરોજમાં જરૂરી દવાઓ તેમજ લાંબા ગાળાની બીમારીઓ માટે જેનરિક દવા અત્યંત લાભદાયી થઈ શકે છે જે અહી આપેલ દવાની કિંમતની સરખામણી પરથી જોઈ શકાશે. એન્ટીબાયોટીક ઔષધિ સેફયુરોકઝીમ એકસીટીલ – ૫૦૦ MG બ્રાન્ડેડ ૧ ટેબ્લેટ ૬૦ થી ૭૦ રૂ. બજાર કિંમત છે તેની સામે જેનરિક ટેબ્લેટની કિંમત માત્ર ૧૮ રૂ. છે. દુઃખાવા માટેની પ્રીગ્બાઈન – ૭૫ MG અને મિથાઇલ કોબ્લામાઇન- ૭૫૦ MG ૧૦ ટેબ્લેટ ૧૩૦ થી ૨૦૦ રૂ. બજાર કિંમત છે તેની સામે જેનરિક ટેબ્લેટની કિંમત માત્ર ૩૦ રૂ. છે. સાંધાના દુઃખાવા માટે ટ્યુબ ૯૦ થી ૧૫૦ રૂ. છે ત્યારે ડાઇકલોફીનાક લીન્સીડ ઓઇલ મીથાઇલ સેલીસીલેટના કોમ્બીનેસન ની જેલ માત્ર ૪૮ રૂ. માં મળે છે. ડાયાબીટીસ માટે ગ્લિમીપ્રાઇડ – ૪ MG ૧૦ ગોળીની બજાર કિંમત ૧૫૦ થી ૨૦૦ છે જે જેનરિક દવા માત્ર રૂ. ૪.૫૦ છે. મલ્ટી વિટામીન A, B, C, D અને E તેમજ બી કોમ્પલેક્ષ સિરપ બ્રાન્ડેડ ૧૦૦ થી ૧૫૦ રૂ. ની સામે જેનરિક સીરપ માત્ર ૪૩ રૂ. માં ઉપલબ્ધ છે. પેરાસીટામોલ ૫૦૦ અને ૬૫૦ MG ૧૫ ટેબ્લેટ બજાર કિંમત ૨૦ થી ૩૦ રૂ. છે જયારે જેનરિક સ્ટોર્સ પર માત્ર રૂ. ૮.૫૦ માં ૧૫ ટેબ્લેટ મળે છે. કફ માટે ટર્બીટાલીનસિરપ ૧૦૦ ML બજાર કિંમત ૩૦ થી ૫૦ રૂ. છે જેની સામે જેનરિક સ્ટોર્સમાં માત્ર રૂ. ૧૧.૫૦ મળે છે. એન્ટી ફંગલ ટ્યુબ ફલુકાન્ઝો નું મુલ્ય માત્ર રૂ. ૨૬ છે જેની બજાર કિંમત ૬૦ થી વધારે છે. ઝાડા માટે લોપેરમાંઈડ બ્રાન્ડેડ ગોળી ૨૦ થી ૨૫ રૂ માં ૧૦ ગોળી મળે છે જેની સામે જેનરિક દવા માત્ર ૬ રૂ. માં મળે છે. શરદી, ઉધરસ, તાવ માટે ફિનાઇલલેફિન કલોરોફીનેરામાન્ડ પેરાસીટામોલ ની બ્રાન્ડેડ ૩૦ થી ૪૦ રૂ. માં જયારે જેનરિક સ્ટોર્સ પર માત્ર રૂ. ૭.૫૦ માં મળે છે. થાઈરોઈડના રોગ માટે થાઇરોકઝીન ૧૦૦ MG ની ટેબ્લેટ્સ બ્રાન્ડેડ ૧૫૦ થી ૧૭૦ રૂ. ના ભાવે મળે છે જેની સામે અહી માત્ર ૬૫ રૂ. માં મળે છે. એલર્જી માટે સેટ્રીજીન ૧૦ MG માત્ર રૂ. ૪ માં ૧૦ ગોળી મળે છે. આજ રીતે એમ્પ્લોડીપાઈન ૧૦ ગોળી રૂ. ૧.૯૨, એટિનોલોલ ૧૪ ગોળી માત્ર રૂ. ૩.૫૮, રેમીપ્રિલ ૧૦ ગોળી રૂ. ૬.૯૩, મિટોપ્રોલોલ ૧૦ ગોળી રૂ. ૪.૭૬, એટોરવસ્ટાટીન ૧૦ MG માત્ર રૂ. ૪.૭૬ માં મળે છે જેના ભાવ બજારમાં મળતી બ્રાન્ડેડ કંપનીની સાપેક્ષમાં ૨૦૦ થી ૩૦૦% નીચા દર છે.

જેનરિક દવા ઉપલબ્ધ છે કે નહિ તે ઓનલાઈન જોઈ શકાય છે જેના માટે www.1mg.com પરથી જે તે કંપનીની દવાનું નામ આપતા જ તેના જેનરિક તત્વો તેમજ જન ઔષધિ કેન્દ્રમાં મળે છે કે નહિ તેની માહિતી મળી શકે છે. તેમજ નવો જન ઔષધિ સ્ટોર ખોલવા માટે janaushadhi.gov.in પર માહિતી ઉપલબ્ધ છે. રાજકોટ ખાતે પ્રથમ જેનરિક ઔષધિ સ્ટોર શરુ કરનાર અનિલભાઈ તેમજ પાર્થભાઈ લોકોને અપીલ કરતા જણાવે છે કે, ડોક્ટર જયારે દવા લખે ત્યારે નિઃસંકોચ તેમની પાસે જેનરિક દવા આધારિત પ્રિસ્ક્રીપ્શન લખાવવાનો આગ્રહ રાખવો જોઈએ. હાલ લોકોમાં ધિમે ધિમે જેનરિક દવા વિષે જાગૃતિ આવી રહી છે, સરકાર દ્વારા પણ પ્રચાર પ્રસારનું કાર્ય થઈ રહ્યું હોઈ આવનારો સમય જન ઔષધિનો છે. લોકોને અન્ય દેશની જેમ જ સસ્તી અને ગુણવતા યુક્ત દવા મળી રહે તે માટે સરકાર તેમજ મેડિકલ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલ લોકો આ કાર્યને એક અભિયાન સ્વરૂપે ઉપાડે તો લોકોની સારવારનાં ખર્ચની ચિંતા ચોકકસ દુર થઈ જશે… generic medicine, rajkumar sapra, , chemist and druggist, medical store, information department rajkot, 

Advertisements


We Can Get Best Result in any kind of diseases by taking Naturopathy Treatment..

Chetanbhai Doshi

Chetanbhai Doshi

Since last 10 years shree Chetanbhai Doshi is actively treat Patient with Physical and Psychological ailment. shree Chetanbhai firmly believe that Naturopathy can cure any Physical or Psychological diseases. Naturopathy has one big advantage of no drug and no side effects.

Shree chetanbhai treats Patients from his Residence.He wants to share and spread his knowledge of Naturopathy treatment. He conducts training class of Naturopathy treatment. Chetanbhai Doshi belongs to village Shitla of Kalawad, Jamnagar district. He has done Law degree from Gondal but his passion for Naturopathy has drawn him to Naturopathy Treatment.You can know more about shree Chetanbhai Doshi by getting in touch with him on his clinic on acupressure and yoga sarvar Kendra, Opp. RMC West Zone Office, Behind Big Bazar, 150 feet Ring Road, Rajkot – 360 005 (Gujarat) Timing 9 am to 12 pm and 3 pm to 7 pm (Sunday Closed) or email chetando@gmail.com and mobile number 93741 93615, 96645 03658


ઈમરજન્સીમાં ડોકટરી મદદ મળે તે પહેલાં ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડર નો રોલ અતિ મહત્વનો હોય છે..

first aid box

first aid box

:: સંકલન ::
રાજકુમાર સાપરા
પ્રાદેશીક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

કોઈ વ્યક્તિને અચાનક હદયરોગનો હુમલો આવે તો તમે શું કરો..?? દવા આપશો..?? ડોક્ટરને બોલાવશો કે એમ્બ્યુલન્સ બોલાવશો..?? અને ત્યાં સુધી આપણે માત્ર સાંત્વના કે પ્રાર્થના જ કરી શકીએ..?? અને શ્વાસોશ્વાસ બંધ થઈ જાય તો દર્દી મૃત્યુ પામેલ છે તેમ માની લેવું..?? નાં… દર્દીના ધબકારા બંધ થઈ જાય કે શ્વાસ લેતો બંધ થઈ જાય તો પણ તેને સજીવન કરી શકાય છે. આ માટે સૌ પ્રથમ ૧૦૮ એમ્બુલન્સને કોલ કરો અને દર્દી ને સી. પી. આર આપવાનું શરુ કરો. હવે સી. પી. આર એટલે કે કાર્ડિયો પરમનરી રીસસીટેશન એવી પ્રક્રિયા છે જેના થકી હદય પર સ્ટ્રોક મારવાથી હદયની સામાન્ય કામગીરી બ્લડ સર્ક્યુલેશન કૃત્રિમ રીતે કરી શકાય છે. હા.. તેના માટે વ્યવસ્થિત ટ્રેનીંગ લેવી જરૂરી છે તેમ રાજકોટ ખાતે ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડર એટલે કે પ્રાથમિક મદદગારની ટ્રેનીગ આપવા માટે આવેલા ડો. જસવંત મકવાણા જણાવે છે.

ગુજરાત સરકાર તેમજ ૧૦૮ ઈમરજન્સી સર્વિસ સાથે ટાઈઅપ દ્વારા વિવિધ વિભાગના કર્મચારીઓને સોસિયલ રીસ્પ્નોન્સીબીલીટીના ભાગરૂપે કોર્પોરેટ તેમજ સરકારી વિભાગોમાં ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડર અને સી.પી. આર. ની એક દિવસીય ટ્રેનીંગ આપવામાં આવી હતી. માત્ર સી. પી. આર જ નહી પરંતુ કોઈ અકસ્માત થાય ત્યારે પણ ૧૦૮ એમ્બ્યુલન્સ આવે તે પહેલા આપણે એવું તે શું કરી શકીએ કે વિકટીમને એટલેકે દર્દીને પ્રાથમિક સારવાર આપી શકીએ અથવા તેમની તકલીફમાં ઘટાડો કરી શકીએ..??  સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રથમ મદદગાર એટલે કે ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડરની ખાસ તાલીમ આપવામાં આવે છે જેના થકી અનેક લોકોને નવજીવન મળ્યું છે. પ્રાથમિક સારવાર આપવાની ચોક્કસ પદ્ધતિ હોય છે જો યોગ્ય રીતે ના આપવામાં આવે તો તેમની તકલીફ અથવા આજીવન નુકશાન રહી જાય છે તેમજ પ્રાથમિક સારવાર આપનારને પણ નુકશાન થવાની સંભાવના રહેતી હોવાનું ડો. મકવાણા જણાવે છે.

ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડરની ટ્રેનીગ આપતા સહાધ્યાયી ડો. ઈરફાન વોરા જણાવે છે કે વિદેશમાં પ્રથમ મદદગાર તરીકેની ટ્રેનીંગ કોમન છે. લોકોની જિંદગી મહામૂલી છે ત્યારે કોઈ પણ ઈમરજન્સીમાં યોગ્ય મદદ મળી રહે તે અતિ મહત્વનું છે તેમજ પ્રાથમિક સારવાર દરમ્યાન શું કરવા કરતા શું ના કરવું તે અતિ મહત્વનું હોય છે અને આપણા દેશમાં સાંભળેલ જ્ઞાનના આધારે પ્રાથમિક સારવાર આપવામાં આવે છે. જે ક્યારેક ગંભીર રૂપ ધારણ કરે છે. અકસ્માત અને એમ્બ્યુલન્સ આવે કે ડોક્ટરની મદદ મળે તે પહેલાનો ૧૦ મિનીટનો સમય અતિ મહત્વનો પ્લેટીનમ સમય હોય છે. જો આ સમય દરમ્યાન હતભાગીને સાચવી લેવામાં આવે તો તેમને જીવતદાન મળી શકે છે. માત્ર હાર્ટ એટેક જ નહિ પરંતુ, પેરાલીસીસનો હુમલો, ગંભીર રોડ અકસ્માત, દાઝી જવું, શ્વાસ ચડવો, ચક્કર આવવા, ગળામાં ખોરાક ફસાઈ જવો જેવી ઈમરજન્સીમાં તાલીમ મેળવેલ પ્રથમ મદદગાર આસાનીથી દર્દીને રાહત આપી શકે છે અને કેટલાક કિસ્સામાં મૃત્યુમાંથીપણ બચાવી શકાય છે.

પ્રાથમિક સારવાર આપતા પહેલા જરૂરી સજ્જતા…

ઇન્ફેકશન ના લાગે તે માટે હેન્ડ ગ્લોવ્ઝ, માસ્ક જરૂરી, જો ના હોય તો પ્લાસ્ટિકની બેગ અને રૂમાલ અથવા દુપટ્ટાનો છેડો જગ્યા સલામત છે કે નહી તે ચેક કરી લેવું સભાન છે કે મૂર્છિત અવસ્થામાં તે જાણવું મૂર્છિત અવસ્થામાં હોય તો શ્વાસ ચાલી રહ્યા છે કે નહી તે જોવું તેને શું તકલીફ થઈ રહી છે તે ખાસ જાણવું.

ઈમરજન્સીમાં શું પ્રાથમિક સારવાર આપી શકાય..??

મૂર્છિત અવસ્થામાં હોય તો માથું ઉપર તરફ તેમજ હડપચી ઉંચી કરી શ્વાસ લેવાનો રસ્તો (એર-વે) ખુલ્લો કરવો શ્વાસ ચડ્યો હોય ત્યારે પંપ આપવો તેમજ જૂની દવા આપવી, કપડા ઢીલા કરી નાખવા તેમજ બારી બારણાં ખોલી નાખવા ગળામાં કઈ ફસાઈ જાય ત્યારે પાછળથી પકડી પેટના ભાગે બંને હાથે આલિંગન કરી મુઠી દ્વારા ઉપરના ભાગે ધક્કો મારવો. નાના બાળકની પીઠ થપથપાવી નાકમાંથી લોહી નીકળે તો મોઢેથી શ્વાસ લેવડાવી નાક પર કપડું દબાવી દેવું મધમાખી કરડે ત્યારે ઇન્ફેકશન દેખાય તો તુરંત હોસ્પિટલ ખસેડવા   છાતીમાં દુ:ખાવો ઉપડે ત્યારે દર્દીને હલન ચલન કરવા ના દેવું તેમજ પેઈન કિલર કે ઈનો ના પાવુ પરંતુ તુરંત જ દવાખાને મોકલી આપવાં ♦  ખેચ કે વાય આવે ત્યારે આજુબાજુ ની વસ્તુ દુર કરી માથા નીચે ટેકો મુકવો, દર્દીને રોકવા કે દબાવવું નહી ઇજા થાય ત્યારે લોહી નીકળતા ભાગ પર સીધું દબાણ આપી લુગડું દબાવી દેવું એકબાજુ ખસેડતા સ્પાઈન કંટ્રોલમાં રહે તે રીતે માથું પકડી સપાટ વસ્તુ અથવા સ્ટ્રેચર લઈ ખસેડવા સ્ટેબિંગ થાય તે સંજોગોમાં શરીરનો કોઈ ભાગ બહાર આવી જાય તો તે ભાગને તેમજ રહેવા દઈ ભીના કપડાથી ઢાંકી દેવો કોઈ ધારદાર વસ્તુ શરીરમાં ફસાઈ જાય તો બહાર કાઢવી નહી પરંતુ તે તેજ સ્થિતિમાં રહે અને હલન ચલન નો થાય તેમ કપડાથી બાંધી દેવી અકસ્માતમાં શરીરનો કોઈ ભાગ છૂટો પડી જાય ત્યારે તે ભાગને કપડાથી ઢાંકી પ્લાસ્ટીકની બેગમાં મૂકી દેવો તેમજ તે બેગને અન્ય બેગમાં બરફ વચ્ચે રાખી દેવી બોન, જોઈન્ટ કે મસલ ઇન્જરીમાં ફ્રેકચર છે તેમ માની ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો ઇન્જરીમાં હાથ કે પગ નોર્મલ મૂવમેન્ટ નો કરી શકતો હોય ત્યારે જાડા પુંઠાથી બાંધી દેવો દાઝી ગયેલ વ્યક્તિને જે તે જગ્યા પર પાણી રેડવું, મલાઈ કે માખણ ના લગાડવું

કોઇપણ સંજોગોમાં આટલું ન કરવું જોઈએ…

બેભાન (મૂર્છિત) થયેલ વ્યક્તિને ક્યારેય મો ખોલી પાણી નો પીવડાવવું નાકમાં કોઈ વસ્તુ ફસાઈ જાય ત્યારે આંગળી કે ચીપિયાથી વસ્તુ બહાર કાઢવા પ્રયત્ન નો કરવો છાતીમાં દુ:ખાવો થાય ત્યારે પેઈન કિલર, સોડા કે ઈનો નો પીવડાવવો ખેચ કે વાય આવે ત્યારે ડુંગળી કે ચપ્પલ નો સુંઘાડવું ઘાયલ વ્યક્તિને હાથ પગ પકડી ટીંગાટોળી કરી ઉપાડવા નહી તીક્ષ્ણ વસ્તુ શરીરમાં ઘુસી જાય ત્યારે બહાર કાઢવી નહી દાઝી ગયેલ ભાગ પર ફોડલા થાય તેને જાતે ફોડવા નહી ♦  બળી ગયેલ ભાગ પર મલાઈ માખણ જેવા પદાર્થ નો લગાડવા સાપ કરડે ત્યારે તે ભાગમાં ચેકો મારવો નહી તેમજ ભીસીને બાંધી દેવો નહી મધમાખી કરડે ત્યારે સોય જેવો ભાગ જાતે કાઢવો નહી.

સી. પી. આર કેમ આપવું…??

હદય રોગનો હુમલો થાય તે સંજોગોમાં જો હદય બંધ પડી જાય તેમજ શ્વાસોશ્વાસ બંધ થઈ જાય તે સંજોગોમાં સી.પી.આર. દ્વારા કૃત્રિમ રીતે હદયને પુનઃ ધબકતું કરી શકાય છે. દર્દીને સપાટ જગ્યા પર સુવડાવી છાતી પર બે નીપલ વચ્ચેના ભાગ પર બંને હાથ અંકોડા ભેરવી હથેળી દબાવી સાયકલ મુજબ પ્રેસ કરવાનું. ૩૦-૩૦ ના સ્ટ્રોક પાંચ સાયકલમાં કરવા. પાંચ સાયકલના અંતે ગળા પાસે ધમની ચેક કરવી. જ્યાં સુધી ધબકાર શરુ નો થાય અને ફેફસા ધબકતા નો થાય ત્યાં સુધી આ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખવી. જો આસપાસમાં એ.ડી.આર. મશીન હોય તો તેનો ઉપયોગ કરી શકાય.

ગંભીર અકસ્માત સમયે કેટલીક તકેદારી રાખવામાં આવે તો દર્દીની સ્થિતિ ગંભીર થતી અટકાવી શકાય છે કે વ્યક્તિની જાન બચાવી શકાય છે. ગુજરાત સરકાર દ્વારા વધુને વધુ લોકો પ્રથમ મદદગારની ટ્રેનીગ લે તેવો અભિગમ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે ત્યારે ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડરની ટ્રેનીંગ દરેક પ્રબુદ્ધ નાગરિક લે અને સંકટ સમયે અન્યની જાન બચાવવા મદદ રૂપ બને તે જરૂરી છે. ઈમરજન્સી સર્વિસ આપતી ૧૦૮ એમ્બ્યુલન્સ દ્વારા દર્દીને સારવાર મળે તે પહેલા પ્રથમ મદદગારનો રોલ અતી મહત્વનો છે તેમ ટ્રેનીગ આપતા ડોક્ટર્સનું માનવું છે.


દર્દીઓને નિ:શુલ્ક ભોજનની સેવાની સરવાણી વર્ષોથી ચાલી રહી છે

Anarji Thakor

Anarji Thakor

સિદ્ધપુરના ૬૫ વર્ષના સેવાધારી વૃદ્ધ સિદ્ધપુરના સિવિલના દર્દીઓ અને સગાને છેલ્લા ૩૭ વર્ષથી નિરંતર દિવસમાં બે ટાઇમ નિ:શુલ્ક ભોજન પહોંચાડવાનું પૂણ્યકાર્ય કરી રહ્યાં છે તેમજ જનસેવાનું ઉત્તમ દૃષ્ટાંત પૂરુ પાડી રહ્યાં છે.

રામજન સેવા ટ્રસ્ટ રામજી મંદિર દ્વારા સિદ્ધપુરના સરકારી જનરલ દવાખાનામાં તેમજ આંખ વિભાગ તેમજ પ્રસુતિગૃહમાં તેમજ ગોકુળ હોસ્પિટલમાં દાખલ થનાર તમામ દર્દીઓને નિ:શુલ્ક મફત ભોજન આપવામાં આવે છે. જેમાં છેલ્લા ૩૭ વર્ષથી એટલે કે ૧ જુલાઇ ૧૯૭૭ થી સિદ્ધપુરના ૬૫ વર્ષના અનારજી સામાજી ઠાકોર દરરોજ સવાર સાંજ કોઇપણ સ્થિતીમાં શહેરમાં કરફ્યુ હોય કે અનારાધાર વરસાદ પડ્યો હોય આજ સુધી તમામ દર્દીઓને દરરોજ બે ટાઇમ ગરમાગરમ ભોજન પીરસીને સેવા કરી રહ્યાં છે.

રામજન સેવા ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટી એવા ડો. ચેતનભાઇ ઠક્કરે દર્દીઓનું રજિસ્ટર બતાવતાં જણાવ્યું હતું કે સરેરાશ મહિનામાં ૨૦૦૦ દર્દીઓને ભોજન ટ્રસ્ટ દ્વારા અનારજીની સેવા થકી પહોંચાડાય છે. જે સેવાયજ્ઞ આજપર્યત ચાલુ રહ્યો છે. રામજી મંદિરના બ્રહ્મલીન સંત કાન્તીદાસજી મહારાજની પ્રેરણા છેલ્લા ૩૭ વર્ષથી રોજ સવારે દાળ, ભાત, શાક, રોટલી તેમજ સાંજે ખીચડી, દૂધ, રોટલી, શાક દર્દીને ગરમાગરમ ખવડાવું છું. ભૂકંપ વખતે રોજમાં ૨૦૦ દર્દીને સવાર સાંજ ભોજન કરાવવાનો આનંદ આજે પણ યાદ છે. કરફ્યુમાં પણ દર્દીને ભોજન કરાવ્યું છે. કોઇ દર્દી ભૂખ્યો નથી સૂઇ ગયો જે બધાના આશીર્વાદથી આજે ૬૫ વર્ષે પણ આ સેવા ચાલુ રાખી શક્યો છે..


મનસુખભાઈની લાંબી મૂછો પાછળ માનવસેવાનું અનોખું ઝરણું પણ વહે છે

Mansukhbhai Chavda

Mansukhbhai Chavda

મૂછનું નામ સાંભળતા પુરુષ સમાજ પોતાના પૌરૂષત્વ નો અનુભવ કરવા લાગે છે. મૂછ વિના મરદ અધુરો લાગે. એટલે જ તો દરેક પુરુષ પોતાની વિશીષ્ટ ઓળખ માટે મૂછોનો વિશિષ્ટ આકાર પણ જાળવતો જોવામળે છે. સામાન્ય આકાર અને બે થી ત્રણ ઇંચ લંબાઈથી માંડીને અણીદાર મૂછો પુરુષો રાખતા હોય છે અને કેટલાક તો આ મૂછોને શોખથી સાથે સાથે લાંબી પણ કરે જ છે ને.. પણ લાંબી કરીને કેટલી કરે..?? વિચારો..

ગુજરાતના રાજકોટ શહેરના પોલીસમેન મનસુખભાઈ ચાવડાની મૂછો બે ઇંચ નહીં ખાસ્સી  ૩૧ ઇંચ લાંબી છે એને જોતા જ બોલી જવાય કે મનસુખભાઈ  જૈસી…વર્ના…  હાલ અઢી ફૂટ જેટલી લાંબી અને તેર વર્ષ  જેટલી આયુષ્ય ધરાવતી આ મનસુખભાઈની મૂછો પાછળ અનેક રહસ્યમયી વાતો રહેલી છે. રાજકોટ જીલ્લાના ઉપલેટા તાલુકાના ભીમોરા ગામના વતની મનસુખભાઈએ બાળપણમાં દાદા અને પિતાની લાંબી લાંબી મૂછો જોયેલી અને વાર્તા સાંભળી કે એક મૂછધારી યુવાન પાસે ગિરવે મુકવા કશું જ નહીં ત્યારે મુછના એક વાળ પર તેને ધિરાણ મળેલું. સાત આઠ વર્ષની ઉમરે આહીર બાળકે સાંભળેલી આ વાર્તા પછી તો તેમને મૂછો વધારવાનું ઘેલું લાગ્યું ને પછી તો તાવડીની મેશ અને પેન્સિલની મૂછો બનાવવાનું શરુ થયું ને ૧૭ વર્ષે યુવાનની મૂછનો દોરો ફૂંટતા મૂંછ વધારવાનું સ્વપ્ન સાકાર થયું. ૨૨ વર્ષ પહેલા પત્ની વનીતાબેનને ઘેર ગયા ત્યારે પણ મૂંછો લાંબી એટલે દાદાજી સાસુએ તો પહેલા રિજેક્ટ કરેલા ને બે દાયકા પછી હમણા મોટી પુત્રીને જોવા આવેલા વેવાઈ પણ મનસુખભાઈની મૂંછો જોઇને ઘડીભર તો હેબતાઈ ગયેલા આમ અનેક ખટ્ટ મીઠા અનુભવ કરાવેલ મૂંછો વિષે મનસુખભાઈનાં પત્ની કહે છે કે એમની મૂંછો અમારી ઓળખાણ છે. ગમે ત્યાં જઈએ તુરંત મુંછવાળા મનસુખભાઈનાં ઘરના તરીકે માન મળે છે. આજથી નવ વર્ષ પહેલા એમના કાકાના દીકરા દેવ થયા ત્યારે મૂંછો કઢાવેલી ઘરે આવ્યા ત્યારે હું કે મારા છોકરા, છોકરીઓ ઘડીભર ઓળખી શક્યા નહોતા એની મુછ તો અમારો વટ છે.. અમારી શાખ છે..

નિત્ય એક કલાક જેટલો સમય મૂંછની સારસંભાળ લેતા મનસુખભાઈ મૂંછની જાળવણી ખાસ ક્રીમ દ્વારા કરે છે અને નેટમાં બાંધીને જતન કરે છે. મૂંછને બહાદુરી નું પ્રતિક માનતા મનસુખભાઈ ચાવડાને પોલીસ ખાતા તરફથી પણ મૂંછને લીધે વિશિષ્ટ માન સન્માન મળે છે. પોતાના અધિકારીઓ તરફથી ખાસ મૂંછો માટે ઇનામ પણ મળ્યા છે અને મુંછને લીધે ગુજરાતી ફિલ્મોમાં ચમકવાની તક પણ મળી છે. રાજુ ભટ્ટ નિર્મિત માં બાપને ભૂલશો નહિ અને બાલાભાઈ પટેલ નિર્મિત ખોડીયાર છે જોગમાયા નામની ફિલ્મોમાં મૂંછો માટે તેમની ખાસ પસંદગી થઇ છે. એ ઉપરાંત નાટક જનની જોડ જેવી ગુજરાતી સીરીયલ અને આઠ જેટલી પ્રાઇવેટ સીડીમાં પણ તેઓ મુંછોને લીધે અભિનય કરી ચુક્યા છે.

વિશિષ્ટ શોખ ધરાવતા લાંબી મુંછોવાલા મનસુખભાઈની કરડાકીવાળી મુંછોની પાછળ એક માનવસેવાનું અનોખું ઝરણું પણ વહે છે. ધન નહિ પણ અમુલ્ય રક્તદાતા મનસુખભાઈને ૧૭ વર્ષની ઉમરે ઉપલેટાથી રાજકોટ આવીને એક વ્યક્તિને રક્તદાન કર્યું. ને હાલ સુધીમાં તેઓએ ૧૮૯ થી પણ વધુ વખત રક્તદાન કર્યું છે. સગા પિતાએ લોહી આપવાની નાં પાડેલ દીકરીને આ મનસુખભાઈએ મામા બનીને આઠ વર્ષ પહેલા લોહી આપેલું તેની યાદમાં આ દીકરીના માતા ફાતમાબેન એક પણ રક્ષાબંધન ચુક્યા વિના મનસુખભાઈને રક્ષા બાંધ્યા વિના રહ્યા નથી. આવા મનસુખભાઈનું સન્માન કરવાનું શહેરની એક પણ સંસ્થા ચુકી નથી.

મનસુખભાઈ નાની વયથી જ ગામડામાં ખેત મજુરીએ લાગી ગયા હતા તે અરસામા  તેમને રાજકોટ આવવાનું થયું ત્યારે સાધનોની ખરીદી કરતી વખતે એક ભાઈ આવ્યા કે ઓ – પોઝીટીવ લોહી મળી જાય તો મારા પત્નીની જિંદગી બચી જાય. આમ કહીતે ભાઈ રડવા લાગ્યા હું તો ભાઈ સાથે હોસ્પિટલ પહોચી ગયો અને રક્તદાન કર્યું ત્યારે એમ થયું કે થોડા લોહીથી કોઈનું જીવન બચતું હોય તો આ કામ ચાલુ જ રાખીશ. અત્યાર સુધીમાં  ૧૮૯ વખત રક્તદાન કર્યું છે પરંતુ હજુ સુધી મને નબળાઈ લાગી નથી દર ત્રણ મહીને રક્દાન કરું છુ. કોઈવાર ઈમરજન્સીમાં અઢી મહીને પણ કરું છુ. કોઈની જીંદગી સામે નીતિનિયમો ન જોવાય.  શરૂઆતમાં બીડી પીતો ત્યારે ડોક્ટર રક્તદાન પહેલા અને અને પછી બે કલાક વ્યસન ન કરવાનું કહ્યું. હતું  આજે પણ તે શરતનું પાલન કરું છુ. મારા ફોન નંબર ખાનગી બ્લડ બેંક અને સીવીલ હોસ્પીટલના લોકો પાસે હોય છે  ફોન આવે ત્યારે હું  ઓન ડ્યુટી હોઉં તો પણ નીકળી જાઉં છું આ કાર્યમાં ક્યારેય સીનીયર પોલીસ અધિકારીઓ મને કોઈ દિવસ ના નથી પાડતા. આવો સહકાર આપવા બદલ હું આખા પોલીસખાતાનો આભાર માનું છું. હું હજુ પણ આ કામ ચાલુ રાખીશ અને તેમાં બેવડી સદી ફટકારવી છે.

વિશ્વ રક્તદાન દિને અમદાવાદ ખાતે તા. ૧૪/૬/૧૧નાં રોજ ગુજરાત સરકાર દ્વારા તેમજ ગુજરાત સ્ટેટ કાઉન્સીલર ફોર બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન તેમજ ગુજરાત એઈડ્ઝ કંટ્રોલ સોસાયટી અને રેડ ક્રોસ બ્લડ બેન્કના સંયુક્ત ઉપક્રમે ગુજરાતના રક્તદાન પ્રવૃત્તિનાં ૫૦ માં વર્ષની ઉજવણી નિમિતે ગુજરાતના ૧૨૫ એટલા સેન્ચ્યુરી રક્તદાતાઓને શેર દિલ ગુજરાત એવોર્ડનાં સન્માન કાર્યક્રમ નિમિતે રાજકોટ શહેર પોલીસના શ્રી મનસુખભાઈ નાથાલાલ આહિરે ૧૬૯ વખત રક્તદાન કરવા બદલ ગુજરાત રાજ્યના રાજ્યપાલશ્રી ડો.કમલાજી ના હસ્તે તથા ગુજરાત રાજ્યના માનનીય મુખ્યમંત્રીશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી અને ગુજરાત રાજ્યના આરોગ્ય મંત્રીશ્રી જયનારાયણ વ્યાસ તથા ગુજરાત રાજ્યના મંત્રીશ્રી વાસણભાઈ આહીર તથા પરબતભાઈ પટેલ સહિતનાઓ ની હાજરીમાં શેર દિલ ગુજરાત એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવેલ હતો.

લાંબી મૂછોને માનવતારુપી મીણનું હૈયું ધરાવનાર મનસુખભાઈને મૂછો માટે લિમ્કા બુક ઓફ રેકોર્ડમાં નામ નોધવાનું સ્વપ્ન છે. અને ઈ. સ. ૧૯૫૦ મી. શોધાયેલ લોહીનું અનોખું  ગ્રુપ બોમ્બે બ્લડ ગ્રુપ વિષે પુરતી જાણકારી મેળવીને લોકો સુધી પહોચાડવાની તેમની તમન્ના છે. રાજકોટના ખરા મુછધારી મનસુખભાઈની સર્વે તમન્ના પૂરી થાય એવી અમારા સૌની હૃદયપૂર્વકની શુભેચ્છાઓ તમારી સાથે છે મનસુખભાઈ આહીરનો તેમના મોબાઈલ નંબર ૯૨૨૮૧ ૮૪૨૨૦ ઉપર સંપર્ક કરી શકાય છે.