ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


આજની યુવાશક્તિ પર એક નજર..

pradeepsinh gohil

pradeepsinh gohil

– પ્રદિપસિંહ ગોહિલ
prgohil119@gmail.com

આજનો યુવાન એ દેશ માટેનું એક અભિન્ન અંગ છે કે જેની કાર્યશીલતા પર દેશની પ્રગતિ કઈ દિશા તરફ વળશે તેનો એક અંદાજ આવે છે ત્યારે આપણે આજે જોઈએ કે યુવાનોનું લક્ષ્ય કઈ વસ્તુઓ અથવા કયા ક્ષેત્રમાં છે. કારણકે ભારત પાસે આજે જે યુવા શક્તિ છે તેટલી બીજા કોઈ દેશ પાસે નથી. ભારતની વાત કરીએ તો અત્યારના સમયમાં મોટા ભાગે કોઈ નવી પ્રવૃત્તિ તરફ જવાનું વલણ ખૂબ જ ઓછું જ જોવા મળે છે. લાખો યુવાનોનું લક્ષ્ય જોઈએ તો તેઓ કોઈપણ ફિલ્ડમાં જોખમ લેવાનું પસંદ કરતા નથી. આજનો યુવાન એવું કોઈ ફિલ્ડ કે જ્યાં જોખમ નથી અને સારી રીતના પોતાની જીંદગી પસાર કરી શકે એવું કામ વધારે પસંદ કરે છે. આપણે ગુજરાતની વાત કરીએ તો ઘણા યુવાનો એવા છે કે જે પોતાનો કામ ધંધો છોડીને અથવા તો એના તરફ નિરાશા વ્યક્ત કરીને આજે ગવર્મેન્ટ નોકરીઓ પાછળ દોડે છે. અત્યારે ગમે તે યુવાન ને તમે જુઓ તો તમે પૂછશો કે ભાઈ તમે શું કામ કરો છો..?? તો એક જ જવાબ આવશે કે હું તો અત્યારે વર્ગ-૩ એટલે કે તલાટી, બિન સચિવાલય વગેરે નોકરીઓની તૈયારી કરું છું. થોડુંક તે યુવાનને વધુ પૂછતા તમને એનું કારણ મળશે કે સરકારી નોકરી મેળવવા પાછળ એનું ધ્યેય બસ એટલું જ છે કે સરકારી નોકરીમાં કોઈ જોખમ લેવાનું આવતું નથી. એકવાર જો તમને સરકારી નોકરી મળી ગઈ એટલે જીવન વ્યવસ્થિત થઈ જાય. મોટાભાગના યુવાનોની આ જ ઈચ્છા હોય છે અને તેમને સરકારી નોકરી મેળવવાની અભિલાષા હોય છે.

હું એમ કહેતો નથી કે સરકારી નોકરીઓની પાછળ મહેનત કરવી એ ખરાબ છે પરંતુ હું એ વાત પર પ્રકાશ ફેંકવા માંગુ છું કે આ બધાથી અલગ આપણામાં ટેલેન્ટ એટલે કે આવડત નામની પણ એક વસ્તુ હોય છે જે આપણને દુનિયામાં એક આદર્શભર્યું નામ મેળવવામાં મદદ કરે છે. તો પછી આપણે આ ટેલેન્ટને શા માટે આગળ આવવા દેતા નથી..?? આપણે શા માટે આજે બીજા લોકો જે કરે છે એની પાછળ આંધળા થઈને દોડીએ છીએ..?? મિત્રો, આ વાત ઉપર વિચાર કરવો આવશ્યક બને છે કે આપણે શું શું વિચારીએ છીએ..?? હું પણ તમારી જેમ એક યુવાન જ છું અને હું પણ અત્યારના સમયમાં આ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા એટલે કે સરકારી નોકરીઓની તૈયારીઓ કરી રહ્યો છું ત્યારે મને આ પ્રશ્ન થાય છે કે આજુબાજુ હું જોઉં છું ત્યારે મને પણ આ વિચાર આવેલો કે હું પણ સરકારી નોકરી મેળવવી તો કેવું લાગે.. આપણા મમ્મી-પપ્પાની પણ આ જ ઈચ્છા હોય કે આપણો દીકરો સરકારી નોકરી મેળવે. પરંતુ હું ચોક્કસ કહીશ કે મારે પણ એક આવડત છે એ આવડત એટલે કે આવા લેખો લખવાની અને આવા વિષયો પર ચર્ચા કરવાની મને ખૂબ મજા આવે છે. ત્યારે હું પણ જોઉં છું કે ઘણા બધા યુવાનો છે જેનામાં ખરેખર ખૂબ સારી આવડત હોય છે પરંતુ તેઓ પોતાનું લક્ષ્ય છે એ બીજી દિશામાં જ વાળી લે છે.

ત્યારે મિત્રો, આજે આપણા જેવા યુવાનો અત્યારે એવું વિચારીએ અને એવું કાર્ય કરીએ જેથી આવનારી પેઢી આપણને જોઈને આપણા કાર્યોને અનુસરે જેથી ભવિષ્યમાં આપણાથી નાના એટલે કે આપણા બાળકો અથવા તો આ સમાજને એક નવી દિશા મળે.. અને હા સરકારી નોકરી મેળવવી એ કંઈ જ ખરાબ નથી અને તૈયારી કરવી પણ એ બહુ સારી વાત કહેવાય છે. કેમ કે આ તૈયારી કરતા કરતા આપણે આપણા દેશ, આપણા સમાજ અને આપણા બંધારણ થી જાગૃત તો થઈએ જ છીએ.. અસ્તુ

Advertisements


કોઈ પણ કામને દિલ દઈને કરવું જોઈએ…

-આશુ પટેલ

થોડા સમય અગાઉ એક પત્રકારમિત્રએ વોટ્સએપ પર એક મેસેજ મોકલ્યો. એ મેસેજ તો નાનકડો હતો, પણ એનું હાર્દ સરસ હતું એટલે એ મેસેજ પરથી આ કોલમ માટે લેખ લખવાનું સૂઝયું.

એક શ્રીમંત માણસ અનેક પ્રકારના વ્યવસાય કરતો હતો. એ પૈકી એક વ્યવસાય મકાનો બાંધવાનો પણ હતો. તે શ્રીમંતનો એક જૂનો અને વફાદાર કર્મચારી હતો. શ્રીમંત જે મકાનો બાંધતો હતો તેનું સુપરવિઝન તે કરતો હતો. શ્રીમંત તેના પર ખૂબ વિશ્વાસ મૂકતો હતો. તે શ્રીમંતના વફાદાર કર્મચારીની નિવૃત્તિની ઉંમર થઈ ત્યારે શ્રીમંતે તેને કહ્યું કે તારે નિવૃતિ લેવાની જરૂર નથી. તને ઈચ્છા થાય એટલા વર્ષ તું મારી સાથે કામ કરી શકે છે. જો કે નિવૃત્ત થઈ રહેલા કર્મચારીએ કહ્યું કે મેં ચાર દાયકા સુધી તમારી સાથે કામ કર્યું અને મને તમારી સાથે કામ કરવાની મજા પણ આવી, પરંતુ હવે મારા દીકરાઓ કમાતા થઈ ગયા છે અને હું નિવૃત્ત જીવન ગાળવા માગું છું.

શ્રીમંતે કહ્યું, તારી ઈચ્છા નિવૃત્તિ લેવાની જ હોય તો વાંધો નહીં, પણ તું મને એક છેલ્લું મકાન બાંધી આપ.. નિવૃત્ત થઈ રહેલા કર્મચારીને થયું કે નિવૃત્ત થઈ ગયા પછી પણ શેઠ કેમ કામ સોંપી રહ્યા છે..?? જોકે તેણે કહ્યું કે ઠીક છે. શ્રીમંત તેને એક જગ્યા બતાવવા લઈ ગયો. ત્યાં એક નાનો બંગલો બની શકે એટલી જગ્યા હતી. શ્રીમંતે તેને કહ્યું કે આ જગ્યામાં તને ઠીક લાગે એવું મકાન બાંધી આપ. પૈસાની ચિંતા ન કરતો.  નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીએ ત્યાં મકાનનું બાંધકામ શરૂ કર્યું. પણ તેને એ કામ કરવા માટે બહુ ઉત્સાહ નહોતો. એટલે તેણે વહેલી તકે કામ પતે એવી ડિઝાઈન પસંદ કરી અને કામ ચાલુ કરાવ્યું. થોડા મહિનાઓ પછી તેણે મકાનનું બાંધકામ પૂરું કર્યું અને શેઠને બોલાવીને મકાન બતાવ્યું.

શેઠને એ મકાન બહુ પસંદ ન પડ્યું હોય એવું તેમના ચહેરા પરથી લાગ્યું. જો કે તેમણે કશું કહ્યું નહીં. શેઠ મકાન જોઈને બહાર નીકળ્યા એ પછી નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીએ મકાનને તાળું મારીને તેમને ચાવી આપી. શેઠે એ ચાવી તેને પાછી આપતા કહ્યું કે મેં આ મકાન તારા માટે જ બંધાવ્યું છે. તેં આખી જિંદગી વફાદારીપૂર્વક મારા માટે કામ કર્યું એટલે મારે તને ભેટ આપવી હતી.. નિવૃત્ત થયેલો કર્મચારી થોડી વાર શેઠ સામે અને થોડી વાર મકાન સામે જોઈ રહ્યો. તેને અફસોસ થયો કે પોતે આ મકાન બનાવવાના કામમાં વેઠ ઉતારી હતી.. સાર એ છે કે માણસે કોઈ પણ કામ દિલ દઈને કરવું જોઈએ… (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


પ્રેરણાનું ગલગલિયું અને ઈન્સ્પિરેશનની ચટણી…

Saurabh Shah - Writer

Saurabh Shah – Writer

– સૌરભ શાહ

ટીવી પર સચિન તેન્ડુલકરની ડોક્યુમેન્ટરી જોઈ અને તમને ક્રિકેટર બનીને જગત આખામાં નામ રોશન કરવાની ઈચ્છા થઈ આવી. તમે કદાચ સાંભળ્યું કે વાંચ્યું પણ હશે કે કોઈ જાણીતા ક્રિકેટરને એની આગલી પેઢીના બીજા કોઈ મશહૂર ક્રિકેટરને રમતાં જોઈને પ્રેરણા મળી કે મારે પણ એમના જેવું થવું છે અને વખત જતાં એ પોતે પણ ક્રિકેટ જગતમાં એક સિતારો બની ગયો. આવું બધું વાંચી સાંભળીને આપણે પણ માની બેસીએ છીએ કે કોઈને જોઈને, એમનું કામ જોઈને, નામ જોઈને આપણને પ્રેરણા મળે એટલે આપણે એમના જેવા થઈ જઈએ. અને એટલે આપણે જ્યાંથી મળે ત્યાંથી પ્રેરણા લેવા માંડીએ. મહાપુરુષોનાં જીવનચરિત્રોમાંથી, એમના જીવનના પ્રેરણાત્મક પ્રસંગોમાંથી, કોઈનાં લખાણોમાંથી, વ્યાખ્યાનો પ્રવચનો અને સેમિનારોમાંથી. પ્રેરણાના ઢગલા નીચે દબાઈ જઈએ ત્યાં સુધી આપણે આપણા પર પ્રેરણાઓ ઠાલવ્યા કરતા હોઈએ છીએ.

કોઈનામાંથી પ્રેરણા મળતી હોય તો તે સારું જ છે પણ આવી પ્રેરણાઓ બહુ બહુ તો સ્ટાર્ટરના સ્પાર્ક પ્લગની ગરજ સારે. તમારી પાસે રસ્તાના ખાડા ટેકરાઓની ઝીંક ઝીલી શકે એવા સસ્પેશનવાળું વાહન હોવું જોઈએ, વાહનને નિયમિતરૂપે ઓઈલ-પેટ્રોલ મળવાં જોઈએ, તમારાં ટાયર પંકચર પ્રૂફ હોવાં જોઈએ અને સૌથી અગત્યની વાત તો એ કે હાઈવે પર ધસમસતા ટ્રાફિકમાં તેમ ગલીકૂંચીઓના બેફામ ટ્રાફિકમાં વાહન ચલાવવાની આવડત, કુશળતા તમારામાં હોવી જોઈએ. સ્ટાર્ટર માટેના સ્પાર્ક પ્લગના જોરે તમે એફ વન રેસ તો શું અમદાવાદથી મહેમદાવાદનો રસ્તો પણ કાપી શકવાના નથી. અને આ વાત તમે સારી રીતે સમજો છો એટલે જ પૂરતી તૈયારી વિના ઘરેથી શાક માર્કેટમાં જવા માટે પણ તમારા વેહિકલમાં નીકળતા નથી. પણ પ્રેરણાની બાબતમાં આપણે આવું માનતા નથી. ક્યાંકથી પ્રેરણા મળી ગઈ એટલે બની ગયા સચિન તેન્ડુલકર. સ્ટીવ જોબ્સનો કિસ્સો કોઈએ બઢાવી ચઢાવીને પોતાના સ્ટેન્ડ અપ કોમેડી જેવા વ્યાખ્યાન – સેમિનાર – પ્રવચનમાં કહીને તમને પ્રેરણાનું ગલગલિયું કરાવ્યું અને આપણે માની બેઠા કે હમૌ સ્ટીવ જોબ્સ બનત હૈ અને ભણવાનું પડતું મૂકી સ્ટીવ બનવાનાં સપનાં જોવા લાગ્યાં.

કોઈ પ્રેરણા આપે કે કોઈનામાંથી પ્રેરણા મળે ત્યારે પહેલાં તો એ જોવું જોઈએ કે આપણા પોતાનામાં એ પ્રકારની ટેલન્ટ છે કે નહીં..?? ગળાનાં ઠેકાણાં ન હોય એવા લોકો ટીવીના ટેલન્ટ શોમાં ભાગ લેવા નીકળી પડતા હોય છે.. શું કામ..?? તો કહે અમને ગાવાનો શોખ છે, અમારે પણ લતા કે કિશોર બનવું છે. શોખ હોવાથી તમે એ ક્ષેત્રમાં ટોચ પર પહોંચી શકવાના નથી ટોચની વાત જવા દો આગળ પણ વધી શકવાના નથી. હા, ઘરમાં ગાતાં ગાતાં તમે પંદરમી ઓગષ્ટના રોજ તમારા બિલ્ડિંગના કે તમારી સોસાયટીના ફંકશનમાં અય મેરે વતન કે લોગોં ગાઈને પાંચ જણાની શાબાશી મેળવી આવો એને કારણે કંઈ તમારા ક્ષેત્રમાં આગળ વધ્યા એવું ન કહેવાય.

શોખ હોવામાં અને પેશન હોવામાં જમીન આસમાનનો ફરક છે. પેશનને કારણે તમે તમારું સર્વસ્વ હોડ પર લગાવી દેતા હો છો બીજા તમામ વિકલ્પો બંધ કરીને તમારું સમગ્ર ફોકસ તમારે જે ક્ષેત્રમાં આગળ વધવું છે તેના પર જ કેન્દ્રિત કરતા હો છો. જો કે નકરી પેશન કશાય કામની નથી હોતી. મુંબઈ જેવા શહેરમાં રોજના હજારો યુવાન યુવતીઓ શાહરૂખખાન બનવા આવતા હશે. એ સૌને પેશન હશે ત્યારે જ તો એમણે ઘરબહાર છોડીને મુંબઈ આવો સ્ટ્રગલ કરવાનું નક્કી કર્યું. પણ પેશનેટ લોકોમાં જો ટેલન્ટ ન હોય તો કંઈ વળતું નથી. પ્રતિભા કંઈ ઝાડ પર ઊગતી નથી કે બજારમાં તૈયાર પણ મળતી નથી.

તમને ક્રિકેટ રમતાં આવડતું હોય, ક્રિકેટના તમામ નિયમોની જાણકારી હોય અને ટીવી – ડીવીડી પર જોઈ જોઈને કોણ કેવી રીતે કયા પ્રકારનો બોલ રમે છે એની તમામ જાણકારી પણ તમે મેળવી લીધી હોય છતાં તમે સારા ક્રિકેટર ન બની શકો એવું બને..!! કારણ કે તમારી પાસે ક્રિકેટ વિશે જે કંઈ છે તે બીજા કોઈનામાં પણ હોઈ શકે. સેંકડો નહીં, હજારો કે લાખોમાં હોઈ શકે. તમારામાં ક્રિકેટર બનવાની વિશેષ પ્રતિભા જો ન હોય તો તમારે એ ક્ષેત્રમાં નસીબ અજમાવવાનો કોઈ અર્થ નથી. એવું જ સંગીતના ક્ષેત્રમાં. એવું જ લેખનના ક્ષેત્રમાં અને એવું જ કોઈપણ પ્રોફેશનમાં કે ઈવન બિઝનેસમાં અને ટેલન્ટ હોવી પણ પૂરતું નથી.

જે લોકોમાંથી આપણે પ્રેરણા લઈએ છીએ એમને પોતાના ક્ષેત્રની તમામ ટેકનિકલ આવડત, પેશન, ટેલન્ટ હોવા ઉપરાંત સૌ લોકોમાં જે સૌથી મોટી ખાસિયત હોય છે તે દિવસરાત મહેનત કરવાની. એમાં કોઈ અપવાદ નહીં. સચિન તેન્ડુલકર પોતાની કારકિર્દીના મધ્યાહૃને પણ નેટ પ્રેક્ટિસ કરતો અને તે પણ વરસતા વરસાદમાં મને શરદી થઈ છે, માથું દુઃખે છે, પેટ દુઃખે છે, આજે મૂડ નથી, ઘરે મહેમાન છે, કેટલા દિવસથી પિક્ચર જોયું નથી વગેરે કારણો આ મહાન લોકોના જીવનમાં નથી હોતા.

જે લોકો આપણને પ્રેરણા આપે છે એમણે એ સ્થાને પહોંચવા માટે પોતાની અંગત તથા પારિવારિક અને સામાજિક મઝાઓનો કેટલો ત્યાગ કર્યો હશે એની તો આપણને કલ્પના પણ નથી હોતી. અને તે પણ એકાદ બે વખત કે અપવાદરૂપે નહીં. ડે ઈન એન્ડ ડે આઉટ તેઓએ આવો ભોગ આપ્યો હોય છે. કોઈ કચકચ વિના, કોઈ બહાનાં કાઢયા વિના, બિલકુલ સાહજિક પણે. ઈન્સ્પિરેશન જ્યાંથી મળતી હોય ત્યાંથી લઈએ, વાંધો નથી, સારું જ છે. પણ એટલી સભાનતા રાખીએ કે ભોજનની થાળીમાં એનું સ્થાન માત્ર ચટણી જેટલું જ છે. બાકીની વાડકીઓમાં પરસેવો, ટેલન્ટ, ત્યાગ, પેશન વગેરે જેવી ડઝનબંધ વાનગીઓ વિના આ થાળી અધૂરી છે. એકલી ચટણીથી પેટ ભરાતું હોય તો જ તમે પ્રેરણાત્મક વાતો સાંભળીને શેખચલ્લીનાં સપનાં જોતાં રહેજો.. (સંદેશ સંસ્કાર પૂર્તિ માંથી સાભાર)


દિમાગને માલિક બનાવવાની ભૂલ ન કરાય…

-આશુ પટેલ

ઓશોના અનુયાયી મા યોગ કુંદને ઓશોની બોધકથાઓનું સંકલન કરીને બોધકથા-ચોટકથા નામનું પુસ્તક થોડા વર્ષો અગાઉ પ્રકાશિત કર્યું હતું. એમાંની એક બોધકથા વાચકો સાથે શેર કરવી છે…

એક રાજા પોતાના એક નોકરથી ખૂબ રાજી હતો. રાજા પ્રત્યે તે એ હદે સમર્પિત હતો કે રાજા કાજે પોતાનું જીવન સમર્પી દેવા તે સદાય તૈયાર રહેતો. રાજા તેનાથી અત્યંત રાજી રહેતો. તે નોકરે ઘણી વાર પોતાનો જાન જોખમમાં મૂકીને રાજાને બચાવ્યો હતો. રાજાનો તે અંગરક્ષક હતો. તેનાથી રાજા અત્યંત પ્રસન્ન હતો એવા એક દિવસે રાજાએ કહ્યુંતારી કોઈ પણ ઇચ્છા હોય તો મને કહે હું તે પૂરી કરીશ. તેં મારા માટે એટલું બધું કર્યું છે કે હું ક્યારેય કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી ન શકું, તેને ભરપાઈ ન કરી શકું. પણ આજે તારી કોઈ પણ ઇચ્છા હું પૂરી કરવા માગું છું. ભલે ને તે ગમે તે હોય. નોકરે કહ્યુંઆપે મને ઘણું આપ્યું છે. આપની સાથે રહીને જ હું તો ધન્યતા અનુભવું છું મારે કશાની જરૂર નથી. આમ છતાં રાજાએ આગ્રહ ચાલુ રાખ્યો. નોકર ના પાડતો ગયો તેમ રાજા વધુ ને વધુ આગ્રહ કરતો ગયો.

આખરે નોકરે નમતું જોખ્યું અને કહ્યું ઠીક છે, નામદાર.. આપની એમ જ ઇચ્છા હોય તો મને ચોવીસ કલાક પૂરતો રાજા બનાવો અને આપ મારા રક્ષક બનો. આવી માગણી સાંભળીને રાજા સહેજ અચકાયો. તેને ડર લાગ્યો પણ પોતાના વચનનો પાક્કો હોવાથી તેણે નોકરની ઇચ્છા પૂરી કરવી જ રહી. ચોવીસ કલાક માટે રાજા પોતે રક્ષક બન્યો અને નોકર બન્યો રાજા. આ નોકરે શું કર્યું ખબર છે..?? તેણે સૌથી પહેલો હુકમ છોડ્યો કે રાજાને મૃત્યુદંડ ફરમાવવામાં આવે. રાજાએ પૂછ્યું અરે, શું કરે છે તું..?? નોકરે કહ્યું ચૂપ.. તું ફક્ત ચોકીયાત છે તેથી વિશેષ કંઈ નહીં. હવે તો હું રાજા છું.. રાજાને મૃત્યુદંડ થયો અને પેલો નોકર સદાય માટે રાજા બની રહ્યો..

નોકરો પાસે માલિક બનવાના આગવા બેઇમાનીભર્યા તરીકા હોય છે. દિમાગ સૌથી સુંદર, સૌથી જટિલ અને સૌથી વિકસિત તંત્ર છે. તે તમારી સેવા સારી રીતે બજાવતું આવ્યું છે અને બજાવી રહ્યું છે. તેની બજાવેલી સેવાઓને કારણે તમારા જીવનમાં રાજા અને નોકરવાળી કહાણીનું પુનરાવર્તન થતું આવ્યું છે.. દરેક જણ માટે આ કહાણી પુનરાવર્તિત થઈ છે. દિમાગને તમે માલિક બનાવી દીધું છે અને એ તમારી સાથે નોકર જેવો વર્તાવ કરે છે. ઘણા માણસો કહેતા હોય છે કે અમારા દિમાગ પર અમારો કાબૂ નથી. એવા માણસોએ નિત્ય પ્રાત:કાળે આ બોધકથા વાંચવી જોઈએ.. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


ભારતમાં ત્‍યાગ અને સેવાથી જ નવજીવન પ્રગટ થશે – સ્‍વામી વિવેકાનંદ

Swami Vivekananda

Swami Vivekananda

:: સંકલન ::

જે. ડી. ત્રિવેદી
સહાયક માહિતી નિયામક,
પ્રાદેશીક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,

રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

યુવાશકિત એ દેશની અમોધ સંપદા છે. નિરંતર શકિતનો સ્ત્રોત એટલે યુવાન. કોઇપણ સમયે પડકારોને ઝીલી લે એ જ સાચો યુવાન છે એટલે જ કહેવાયુ છે કે જો તુફાનો સે ટકરાતે હૈ ઉસે યુવાન કહતે હૈ. આ જ યુવાનમાં અદભુત ધૈર્ય શકિત અને સ્‍થિત પ્રજ્ઞતા હોવી જોઇએ. ખંત અને અદમ્‍ય ઉત્‍સાહનો સમન્‍વય એટલે યુવાન. આવા યુવાનો પાસે રાષ્‍ટ્ર ઘણી અપેક્ષાઓ રાખે છે. સ્‍વામિ વિવેકાનંદે કહયું હતું કે આજે જરૂર છે તાકાત અને આત્‍મ વિશ્વાસની… આપણામાં હોવી જોઇએ પોલાદની તાકાત અને મનોબળ એમની એ સિંહ ગર્જનાએ કાશ્‍મીરથી કન્‍યાકુમારી સુધીના યુવકોમાં નવો જોશ અને ઉત્‍સાહ ભરી દીધો હતો. યુગદૃષ્‍ટા સ્‍વામી વિવેકાનંદે આપણા રાષ્‍ટ્ર જીવનના પ્રત્‍યેક પાસાંઓનો સૂક્ષ્મ વિચાર કર્યો હતો. એ ઉમદા વિચારોને જીવનમાં ઉતારીને દરેક માનવ ભારતવાસી સ્‍વ કલ્‍યાણ, સમાજ કલ્‍યાણ, રાષ્‍ટ્ર કલ્‍યાણ અને વિશ્વ કલ્‍યાણ કરીને પોતાને અને દેશને ઉજ્જવળ કીર્તિ અપાવી શકે છે.

સ્‍વામી વિવેકાનંદનો જન્‍મ ઇ.સ. ૧૮૬૩ના જાન્‍યુઆરીની ૧૨મી તારીખે સંવત ૧૯૧૯માં પોષ મહિનાની સાતમને સોમવારે મકરસંક્રાંતિના શુભ દિવસે થયો હતો. મહાદેવની કૃપાથી પ્રાપ્ત થયેલાં પુત્રનું નામ માતાએ વીરેશ્વર રાખ્‍યું હતું. અને ત્‍યાર બાદ એનુ નામ નરેન્‍દ્રનાથ રાખવામાં આવ્‍યું હતું. તેમના પિતા વિશ્વનાથજી વકીલ હતા અને માતાનું નામ ભુવનેશ્વરી હતું. શ્રી નરેદ્રના દાદા પણ નાની વયે સંન્‍યાસી બન્‍યા હતા. નરેન્‍દ્રને સાધુ સંતો પ્રત્‍યે નાનપણથી જ ખૂબ આદરભાવ હતો. માતા એ ઉત્તમ શિક્ષિકા છે. નરેદ્રને બાળપણમાં માતા પાસેથી જીવનની ઉપયોગી તાલીમ મળી હતી. માતાના ખોળામાં બેસીને તેણે રામાયણ, મહાભારત અને બીજી અનેક પૌરાણિક કથાઓ સાંભળી હતી. એ રીતે પ્રથમ ધાર્મિક શિક્ષણના બીજ માતાએ જ રોપેલા. બંગાળના સુપ્રસિધ્‍ધ પંડિત ઇશ્વરચંદ્ર વિદ્યાસાગરની મેટ્રોપોલિટન ઇન્‍સ્‍ટીટયુશન નામની શાળામાં નરેન્‍દ્રએ શિક્ષણ લીધું હતું. અને ત્‍યારબાદ પ્રેસિડન્‍સી કોલેજમાં જોડાયા હતા. તેમની અસાધારણ બુધ્‍ધિ પ્રતિભાથી શિક્ષકો અને સહાધ્‍યાથીયો આકર્ષાયા હતા તેમજ તેમનું ભરાવદાર, સ્‍નાયુબધ્‍ધ સુડોળ શરીર પ્રભાવશાળી ચહેરો અને વિશાળ આંખો જોઇને સૌ કોઇ એમના ઉપર મુગ્‍ધ બનતા. નરેન્‍દ્ર દૃઢ પણે માનતા કે ચારિત્ર્ય એ જ માનવ જીવનનો પાયો છે. બ્રહ્મચર્ય વિના આધ્‍યાત્‍મિક અનુભવ અશક્‍ય છે તેમ તેમને લાગતું. થોડો સમય તેઓ બ્રહ્મોસમાજના વાતાવરણમાં રહ્યા હતા.

સને ૧૮૮૧ માં નરેન્‍દ્રનાથ શ્રી રામકૃષ્‍ણ પરમહંસને પ્રથમવાર તેમના પાડોશમાં સુરેન્‍દ્રનાથ મિત્રને ત્‍યા મળ્‍યા હતા અને દક્ષિણેશ્વર આવવા કહ્યું હતું. આ પ્રસંગ પછી તેમણે ઘરમાં લગ્ન કરવાની અસંમતિ દર્શાવી હતી. એક દિવસ તેઓ દક્ષિણેશ્વર ગયા અને ત્‍યાં તેમના ગાયેલા ભજનો શ્રી રામકૃષ્‍ણ એ પ્રશંસા કરી હતી. એક મહિના બાદ ફરી તેઓ રામકૃષ્‍ણને ત્‍યાં પહોંચી ગયા હતા ત્‍યારે રામકૃષ્‍ણ તેમને નજીકના મદુમલ્લિકના બાગમાં લઇ ગયા થોડું ફરી ઘરે આવ્‍યા અને નરેન્‍દ્રને ધ્‍યાનમાં બેસાડયાં. નરેન્‍દ્રને સારું ધ્‍યાન લાગી ગયું. આ પ્રસંગ પછી શ્રી રામકૃષ્‍ણ અને નરેન્‍દ્રનાથ વચ્‍ચે પ્રેમનું આકર્ષણ વધવા લાગ્‍યું. શ્રી રામકૃષ્‍ણના ત્‍યાગ, પવિત્રતા, સતત ઇશ્વર ભક્‍તિથી નરેન્‍દ્રનાથ એમના પ્રત્‍યે આકર્ષાયા હતા.જ્‍યારે શ્રી રામકૃષ્‍ણ નરેન્‍દ્રનાથના નિડરતા, સ્‍વાશ્રયવૃત્તિ, સત્‍યનિષ્‍ઠા વગેરે ગુણોથી આકર્ષાયા હતા. હવે બંને ગુરુ શિષ્‍ય બની ગયા હતા. શ્રી રામકૃષ્‍ણ સ્‍વધામ પધાર્યા પછી બધાં શિષ્‍યોમાં વિવેકથી જુદા પડી આવતા નરેન્‍દ્ર વિવેકાનંદજી કહેવાયા. ગુરુભાઇઓ સાથે સન્‍યાસનો સંકલ્‍પ લઇને વરાહનગરમાં મઠ સ્‍થાપ્‍યો. કેટલાંક ગુરુભાઇઓ પરિવ્રાજક બન્‍યા. વિવેકાનંદજીએ વિચાયું હવે હું સંસારમાં મહાન કાર્યો કરીશ ગુરુજીના વિચારો વિશ્વમાં ફેલાવીશ. સ્‍વામી વિવેકાનંદે ઉત્તર ભારત, રાજસ્‍થાન, ગુજરાત, મહારાષ્‍ટ્ર, કર્ણાટક, કન્‍યાકુમારી વગેરે સ્‍થળે પર્યટન કર્યું. ગુજરાતમાં તેઓ વડોદરા, ખેડા, અમદાવાદ, લીંબડી, ભાવનગર, શિહોર, જૂનાગઢ, સોમનાથ, દ્વારકા, ભૂજ, પાલીતાણા, પોરબંદર સહિતના સ્‍થળે ફર્યા હતા.

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે સ્‍વામી વિવેકાનંદના તિર્થાટન દરમિયાન જૂનાગઢમાં દિવાનજી હરિદાસ વિહારીદાસે સ્‍વામીજીને પોતાના મહેમાન બનાવ્‍યા હતા. અહીં તેમણે ગિરનારની ગુફાઓ અને પવહારી બાબાએ જ્‍યાં તપશ્ચર્યાં કરી હતી તે સ્‍થાન જોયું હતું. સ્‍વામીજી પોરબંદરમાં સૌથી વધુ અગીયાર માસ રોકાયા હતા. અહીં તેમણે પતંજલીના યોગશાષાનો અભ્‍યાસ અને ફ્રેન્‍ચ ભાષા પણ શીખ્‍યા. સ્‍વામી વિવેકાનંદજીએ તિર્થાટન દરમિયાન રાષ્‍ટ્ર જીવનને નજીકથી નિહાળ્‍યું હતું. દેશમાં વ્‍યાપેલા અજ્ઞાન, ગરીબાઇ અને હૃદય દુર્બળતાને દૂર કરવા સ્‍વામીજીનો આત્‍મા પોકારતા હતા અને ઇલાજ શોધી કાઢયો હતો. ત્‍યાગ અને સેવાના આદર્શથી જ ભારતવર્ષ જગદગુરુ તરીકે વિરાજતો હતો. એ ત્‍યાગ અને સેવાથી જ ભારતમાં નવજીવન પ્રગટ થશે. દુઃખી દેશ બાંધવોના દુઃખ નિવારણ કાજે તેમણે દેશભક્‍તિમાં સંન્‍યાસ જોયો અને સન્‍યાસમાં દેશભક્‍તિનું દર્શન કર્યું.

તારીખ ૩૧ મે ૧૮૯૩ના રોજ મુંબઇ ખાતેથી અમેરીકાના શિકાગો શહેરમાં વિશ્વ ધર્મ પરિષદમાં ભારતના પ્રતિનિધિ તરીકે હાજરી આપવા સ્‍ટીમર માર્ગે સ્‍વામીજી ગયા હતા. ધર્મ પરિષદમાં સ્‍વામી વિવેકાનંદજીએ બહેનો અને ભાઇઓ એવું સંબોધન કરીને વ્‍યાખ્‍યાન આપ્‍યું. તેમનુ વ્‍યાખ્‍યાન સર્વોત્તમ હતું અને સર્વસ્‍પશી સચ્‍ચાઇ અને તૃષ્‍ટિબિંદુની વિશાળતા તરી આવી હતી. તેથી સભા મુગ્‍ધ થઇ ગઇ હતી. અમેરીકાના ઘણાં શહેરોમાં સ્‍વામીજીના અનેક વ્‍યાખ્‍યાનો ગોઠવાતા અને લોકો એમના અદ્‌ભૂત વાકછટા, તેજસ્‍વી વ્‍યક્‍તિત્ત્વ અને વિરલ જ્ઞાન વૈભવથી અંજાઇ જતા. સ્‍વામીજીએ શ્રીલંકા, ઇંગ્‍લેન્‍ડ અને યુરોપનો પણ પ્રવાસ કર્યો હતો. સને ૧૮૯૭ માં સ્‍વામી વિવેકાનંદજીએ તેમના શિષ્‍યો સાથે શ્રી રામકૃષ્‍ણ મિશનની સ્‍થાપના કોલકત્તામાં કરી ૧૮૯૮ ની તારીખ ૯ મી ડિસેમ્‍બરે શ્રી રામકૃષ્‍ણ મઠની અને ૧૮૯૯ બેલૂર મઠની સ્‍થાપના કરી. સને ૧૯૦૨ની તારીખ ૪ જુલાઇ એ સ્‍વામી વિવેકાનંદજીએ એક સાચા યોગીને શોભે એ રીતે તેમણે મહાપ્રયાણ કર્યું. તેઓશ્રીએ ૩૯ વર્ષ, પ માસ અને ૨૪ દિવસનું આયુષ્‍ય ભોગવ્‍યું હતું. શ્રી રામકૃષ્‍ણ પરમહંસ અને સ્‍વામી વિવેકાનંદે પ્રબોધેલ સત્‍યો અને આદર્શો મુજબ તેમની સ્‍થાપેલ સંસ્‍થાઓ ભારતના તેમજ સમગ્ર વિશ્વના કલ્‍યાણ માટે વિવિધ રીતે કાર્યો કરી રહી છે. વિવિધ કાર્યો માનવમાં રહેલા ઇશ્વરની પૂજા કરવાના ભાવથી કરે છે. માત્ર ૩૯ વર્ષની વયે દુનિયાને અલવિદા કહેનાર સ્વામી વિવેકાનંદ યુવાઓ માટે હંમેશા પ્રેરણા બની રહ્યા છે. તેમના માનમાં ૧૨ જાન્યુઆરીને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ચાલો આવા મહાપુરુષને આપણે શત શત વંદન કરીએ…

સ્‍વામી વિવેકાનંદના પ્રેરણાદાયી ઉદ્‌ગારો

જે મનુષ્‍યને પોતાની જાતમાં શ્રધ્‍ધા નથી તે નાસ્‍તિક છે.
ભારતમાં ત્‍યાગ અને સેવાથી જ નવજીવન પ્રગટ થશે.
ઉઠો.. જાગો અને ધ્‍યેય પ્રાપ્તી થાય ત્‍યાં સુધી કાર્યરત રહો.
નિઃસ્‍વાર્થતા વધુ લાભદાયક છે પરંતુ તેનું આચરણ કરવા જેટલું ધૈર્ય લોકોમાં હોતું નથી.
 જેઓ બીજા માટે જીવે છે તેઓ જ ખરેખર જીવે છે.
ઇશ્વરની શોધ બીજે ક્‍યાં કરવા જશો..?? શું બધાં દિન દુઃખી અને દુર્બળ લોકો ઇશ્વરરૂપ નથી..?? તો એમની પુજા પ્રથમ શા માટે ન કરવી..??


વગર શિક્ષણે પણ જિંદગીનું બેલેન્સ જાળવવું જોઈએ…

little girl in rope

little girl in rope

ધોરણ ૧૦ તથા ૧૨ ના જયારે પરિણામો આવે છે ત્યારે નાપાસ થનારા વિદ્યાર્થીઓ નિરાશામાં ગરકાવ થઇ જાય છે. આ તસવીર આવા છાત્રોને પ્રેરણા આપે છે. નટ સમાજની આ પાંચ વર્ષની ઢીંગલી કોઈપણ ઋતુમાં ટાઢ-તડકો કે વરસાદની પરવા કર્યા વગર રસ્તા વચ્ચે દોરડા ઉપર બેલેન્સના ખેલ કરીને પરિવારને ઉપયોગી થાય છે અને પોતાની કારકિર્દી ઘડે છે. જીવનની કોઇપણ સ્થિતિમાં કે કોઇપણ સંજોગોમાં બેલેન્સ જાળવીને આગળ વધવું એ જ સાચું શિક્ષણ છે. પાંચ વર્ષની આ દીકરી ક્યારેય સ્કૂલે નથી ગઇ પણ આ શિક્ષણ મેળવી ચૂકી છે. બોર્ડનું પરિણામ ગમે તેવું આવ્યું હોય તો પણ બેલેન્સ રાખતા જો આવડી જાય તો મન કે જિંદગી ક્યારેય અપસેટ ન થાય…


હે ભગવાન સંભાળી લેજે..

mitesh ahir

mitesh ahir

– મિતેષ પી. આહીર
મો : ૯૭૨૫૦ ૫૫૨૯૯
રાજકોટ

આજે મારે વાત કરવી છે એક સજજન રીક્ષાવાળાની… હે ભગવાન સંભાળી લેજે.. અે ઉદ્દગાર આ રીક્ષાવાળાના છે. તમને પ્રશ્ન થયો હશે કે રીક્ષાવાળો ને વળી સજજન..?? તો હા મને પણ તેની મુલાકાતથી આવુ જ આશ્ચર્ય થયુ હતું અને માનવુ પડયુ કે બધાય રીક્ષાવાળા ખરાબ નથી હોતા.. આમ તો હજી હમણા જ રાજકોટમા એક રીક્ષાવાળાએ એક બાળકી અને અેક વૃધ્ધા સાથે ક્રુરતા આચરી મોતને ઘાટ ઉતારી દીધાનો કિસ્સો બન્યો ત્યારે જ મારે આ અપદવારૂપ અનુભવ લખવો હતો કે બધાય રીક્ષાવાળા એવા ખરાબ નથી હોતા, કોઇ સારા પણ હોય છે પણ આળસમાં ઘણો વિલંબ થઇ ગયો. ખેર આજે સમય મળ્યો છે તો ચાલો વાત માંડુ છું…

હું અને મારા પત્ની રાજકોટના પેલેસ રોડ પરના આશાપુરા માતાના મંદિરે ઘરેથી પગપાળા દર્શન કરવા ગયા હતા વળતા રીક્ષાની રાહ જોઈને રોડ પર ઉભા હતા. એક રીક્ષાવાળો આવ્યો ને સીધ્ધુ સાવ વ્યાજબી ભાડુ કેહતા અમે તરત બેસી ગયા.. મજાની વાત હવે શરૂ થઇ. થોડે આગળ જતા તેણે મેઇન રોડ પરથી આડી ગલીમાં રીક્ષા લીધી અને બોલ્યો બે મીનીટ હો સાહેબ મારૂ એક કામ પતાવી લઉ મે કીધુ કાઈ વાંધો નઈ.. રીક્ષા ઉભી રાખી આગળ હેંડલ પાસે તેણે બહુ સાચવીને રાખેલ કાગળનું એક પડીકુ હાથમાં લીધું ને ફટાફટ કોઇને આપી અાવ્યો પાછી રીક્ષા મેઇન રોડ પર લઇ લેતા એની મેળાયે જ ખુલાસો કરવા લાગ્યો સાહેબ તમને થયુ હશે ને કે ઇ પડીકામાં શું હશે..?? તો તમને જણાવી દઉ કે ઇ પડીકામાં રૂપિયા પચાસ હજારની ચાંદી હતી.. હું મનમા હસ્યો કે એમા અમને શું ફેર પડે..?? પછી સમજાઇ ગયુ કે આ જણ વાતોડીયો લાગે છે. મે હોકારો દેવાનું ચાલુ રાખ્યું. એ બોલ્યે જતો તો કે સાહેબ જેમ તમારે રીક્ષાવાળાની જોઇને પસંદગી ઉતારવી પડે છે એમ અમારેય સમજી વિચારી ને પેસેન્જર બેસાડવા પડે. મારી પાસે આટલુ જોખમ રોજ સવારે હોય. જેવા તેવા ને બેસાડુ તો મનેય લુંટી જાય બોલો સાચી વાત કે નહીં..?? મે કીધુ સાચી વાત હો, પણ આટલી ચાંદીની તમારે રોજ હેરાફેરી શેની હોય..??

તો કહે કે મારા વૃધ્ધ પિતા ધરે ચાંદીનું કામ કરે છે તેમના શેઠ બહુ વિશ્વાસુ હોવાથી અમને ઘરે બેઠા ચાંદીકામ કરવા આપે છે. રાત્રે હુ ફ્રી હોય તો હું પણ એમને એ કામમાં મદદ કરૂં. મારા પત્ની પણ થોડુ ઘણુ કરાવે. જે કામ થયુ હોય તે સવારે શેઠને આપી આવવાની જવાબદારી હું સંભાળું. રીક્ષા આગળ વધતી ગઇ તેમ તેમ તેની ફીલસુફી ભરી વાતો પણ લંબાતી ગઇ. મે કીધુ વાહ તમારૂ તો આખુ ઘર મહેનતું લાગે છે..?? તમે છો તો રીક્ષાવાળા પણ બહુ સારા પરીવારમાંથી આવતા લાગો છો. ત્યા તો ગદગદીત થઇ ગ્યો. રહેવા દયો હવે, અમને રીક્ષાવાળાને કોઇ સારા ન જ ગણે.. આ તો તમે સારા છો એટલે તમે મને સારો કહો છો. એમ તો હું પણ પેસેન્જરોને વરતતો થઇ ગ્યો છું. તમે સારા લાગ્યા એટલે તો બેસાડયા હતા બાકી આટલુ ચાંદી સાથે હોય ત્યારે રીક્ષા ઉભી જ ન રાખું. અને હા સાહેબ હું ભગવાન પર ભરોસો રાખીને રોજીરોટી રળવાવાળો માણસ છું. તમારેય કયાં ભાડા બાબતે મારી સાથે બારગેનીંગ કરવુ પડયું..?? આપણુ ભાડુ વ્યાજબી જ હોય.. છતાય કયારેક એવા ભટકાઇ જાય તો ભાડુ જતુય કરવુ પડે છે..

મે સવાલ કર્યો ભાડુ જતુ કરવુ પડે એટલે..?? ઇ કાઇ સમજાણુ નહી.. રીક્ષાવાળા કોઇ દિવસ પાઇ પણ જતી કરતા હશે..?? તે થોડુ હસ્યો ને અરીસામાથી મારી સામે જોતા જોતા બોલ્યો હા સાહેબ હું ભલો ભોળો સીધો સાદો માણસ છું, અને અમને રોજ સારા નરસા અનુભવ થતા રહે છે. ઘણી વખત કોઇ માથાભારે કે દારૂડીયા રીક્ષામા બેસી જાય અને તે કહે ત્યાં હૂ ઉતારી દવ એટલે મોટો રૂઆબ કરીને બોલે ચાલ ચાલ નીકળ અમારૂ ભાડુ ન હોય.. મને ઓળખતો નથી..??
બસ હું તેને ઉતારીને તરત આકાશ તરફ જોઇ લઉ અને મનમા જ બોલી નાખુ હે ભગવાન સંભાળી લેજે… પછી ત્યાંથી આગળ નીકળી જાવ. મે વળી પાછુ ઉત્સુકતાથી પુછયુ હે ભગવાન સંભાળી લેજે અેટલે શું..?? તે બોલ્યો અરે આટલુ સીધુ સાદુ ગણિત પણ ન સમજયા.??. હે ભગવાન સંભાળી લેજે એટલે હિસાબ સમજી લેજે. કોઇ ભાડુ ન આપવાની દાદાગીરી કરે તો હું તો તેમને પહોચી ન શકુ એટલે એ હિસાબ સમજવાનું કામ ભગવાનને સોંપી દઉ છું અને હા જેણે મને ભાડુ ન ચુકવ્યુ હોય તેના બદલામા તેને શું ફાયદો કે નુકશાન થાય તે નથી જાણતો પણ એટલુ તો દ્રઢ વિશ્વાસ સાથે કહી શકુ કે મને જે ભાડુ ન ચુકવાયુ હોય તેનાથી બમણું કે ત્રણ ગણુ ભગવાન મને કોઇને કોઇ રીતે આપી જ દે છે.. હું મનોમન બોલી ઉઠયો વાહ દોસ્ત વાહ.. તુ તો મને બહુ અગત્યનો પાઠ શીખવી ગયો.. અમારો મુકામ આવતા ઉતરી ગયા… હા નક્કી કરેલુ ભાડું ચુકવીને.. પછી તો હું ય શીખી ગયો.. બસ જયારે જયારે મને કોઇ વગર કારણે નુકશાન પહોચાડે છે ત્યારે હું પણ ઉપરવાળાને હિસાબ સોપી દઉ છું..


જીવનના પાઠ જે શાળામાં શીખવવામાં આવતા નથી..

Ratan Tata

Ratan Tata

શાળા-શિક્ષણ-શિક્ષક-વિદ્યાર્થીનો સંબંધ બહુમૂલ્ય સંબંધ ગણાય છે. કોઈપણ વ્યક્તિની જીવનની પ્રગતિમાં સારો શિક્ષક અહમ્ ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી વ્યક્તિ મોટી પદવી મેળવે કે જીવનમાં સફળતાની નીસરણી ચઢતો જાય તેમ છતાં સારા શિક્ષકે આપેલી સલાહને અનુસરવાનુ પસંદ કરતો હોય છે. કેટલીક વાતો એવી પણ છે જે વિદ્યાર્થીઓને જીવનના રોજબરોજના ઉતાર ચઢાવ દ્વારા શીખવા મળે છે. જેને કોઈ શાળા-કૉલેજ દ્વારા શીખવવામાં આવતી નથી.
તાજેતરમાં જાણીતા સફળ ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટા એક શાળાની મુલાકાતે ગયા હતા. તેમણે શાળાના વિદ્યાર્થીઓ સાથે વાતચીત કરી. વિદ્યાર્થીઓને ૧૦ વાતો એવી જણાવી કે જે શાળા જીવનમાં વિદ્યાર્થીઓને શીખવવામાં આવતી નથી.. સંતાનોના જીવનમાં કામ લાગે તેવી સફળ અને સરળ ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટાની શીખ..

(૧) જીવન ઉતાર-ચઢાવથી ભરેલું છે તેની આદત બનાવી લો..

(૨) લોકો તમારા સ્વાભિમાનની પરવાહ કરતા નથી. તેથી પહેલાં સ્વયંને સાબિત કરીને બતાવો..

(૩) કૉલેજનો અભ્યાસ પૂરો થાય તેની સાથે પાંચ આંકડાના પગારનો વિચાર ન કરો. એક રાતમાં કોઈ ઉચ્ચ હોદ્દો નથી મેળવી શકતું કે નથી વાઈસ પ્રેસિડન્ટ બની જવાતું. ટોચ ઉપર પહોંચવા માટે કપરાં ચઢાંણને પસાર કરવા પડે છે..

(૪) શાળા જીવનમાં આપને શિક્ષક કડક તથા શિસ્તનો આગ્રહ રાખતા લાગશે.. કારણકે હજી તમને જીવનમાં બૉસ નામક પ્રાણીની સાથે પાલો પડ્યો નથી..

(૫) તમારી ભૂલ ફક્ત તમારી છે. તમારો પરાજય ફક્ત તમારો છે. કોઈપણ વ્યક્તિને દોષ ન આપવો. ભૂલમાંથી શીખ મેળવી આગળ વધવાનું વિચારો..

(૬) તમારા માતા-પિતા તમારા જન્મ પહેલાં તમો જોઈ રહ્યા છો તેટલા નીરસ કે ઉદાસ ન હતા. તમારું પાલન પોષણ કરવામાં તેમને એટલું કષ્ટ ઉઠાવવું પડ્યું છે કે તેમનો સ્વભાવ બદલાઈ ગયો છે..

(૭) સાંત્વના પુરસ્કાર ફક્ત શાળામાં આપવામાં આવે છે. કેટલીક શાળામાં તો વિદ્યાર્થી પાસ થાય ત્યાં સુધી પરીક્ષા આપી શકે છે. બહારની દુનિયાનો નિયમ તો અલગ છે. ત્યાં હારી જનારને બીજો મોકો આપવામાં આવતો નથી..

(૮) જીવનની શાળામાં અલગ અલગ ધોરણ કે વર્ગ નથી હોતા. શાળામાં મળે છે તેવી નથી હોતી એક માસની રજાઓ.. તમને શીખવાડવા માટે કોઈ સમય પણ નથી આપતા. તમારે તમારી જાતે શીખવું પડે છે..

(૯) ટી.વી.માં બતાવવામાં આવતું જીવન એ ફક્ત પડદા ઉપરનું જીવન છે. વાસ્તવમાં જીવનમાં આરામ નથી હોતો. કામ અને ફક્ત કામ જ હોય છે. શું તમે ક્યારેય એવો વિચાર ર્ક્યો છે કે લક્ઝરી કાર (જગુઆર, હમ્મર, બીએમડબ્લ્યૂ, ઑડી, ફરારી) ની ટેલિવિઝન ઉપર કેમ કોઈ વિજ્ઞાપન નથી આવતી..?? કારણ કે આ કાર કંપનીના ઉત્પાદકોને ખબર છે કે આવી મોંઘી કાર લેનારી વ્યક્તિની પાસે ક્યારેય ટી.વી.ની સામે બેસવાનો ફાલતું સમય હોતો નથી.

(૧૦) સતત અભ્યાસ કરનાર વ્યક્તિ અને સખત મહેનત કરનારા તમારા મિત્રોને ક્યારેય ન ચીઢવો. ભવિષ્યમાં એક સમય કદાચ એવો પણ આવશે કે તમારે તેના હાથ નીચે કામ કરવું પડે… ratan tata inspiration education advice and tips for Indian student gujarat


બીજાઓ માટે જીવન જીવતા માણસોનું જીવન સાર્થક ગણાય..

– આશુ પટેલ

સાડા સાતસો વર્ષ અગાઉની વાત છે. એ વખતે ભદ્રેશ્વર (કચ્છ) ના જગડુ શાહ ગુજરાતના સૌથી મોટા વેપારી હતા અને ભારતમાં પણ તેમના જેવા વેપારીઓ બહુ ઓછા હતા. તેઓ જગડુશા તરીકે પણ જાણીતા હતા. જગડુશાનો વેપાર દેશ દેશાવરમાં ફેલાયેલો હતો. તેમની માલિકીનાં કેટલાય વહાણો હતાં. કહેવાય છે કે તેમને સમુદ્રની દેવીએ વરદાન આપ્યું હતું કે તારું કોઈ પણ વહાણ ક્યારેય નહીં ડૂબે.. તેઓ પર્શિયા, અરેબિયા અને આફ્રિકા સાથે અનાજ, રૂ અને ગરમ મસાલાનો વેપાર કરતા હતા અને તેઓ ઘણીવાર એ દેશોમાં જતા પણ હતા. વિક્રમ સંવત ૧૩૧૩ માં કારમો દુકાળ પડ્યો. લોકો ભૂખે મરવા લાગ્યા. એ વખતે જગડુશાએ ગુજરાતમાં અનેક જગ્યાએ સદાવ્રતો ખોલી નાખ્યા અને રોજ સંખ્યાબંધ લોકોને જમાડવાનું શરૂ કરી દીધું. જો કે પરિસ્થિતિ વણસતી ચાલી. દુકાળ ત્રણ વર્ષ સુધી લંબાયો.

એ વખતે ગુજરાતની રાજધાની પાટણ શહેર હતું. ગુજરાતના તત્કાલીન રાજાએ જગડુશાને મળવા બોલાવ્યા. તેમણે તેમણે વિનંતી કરી કે રાજ્યના કોઠારોમાં અનાજ ખૂટી પડ્યું છે. તમારી પાસે અન્નના સેંકડો કોઠારો છે. તમે તમારા અન્નના કોઠારો ખોલીને મદદ કરો. જગડુશાએ કહ્યું એ અન્નના કોઠારો મારી માલિકીના નથી હું તમને ખાતરી કરાવી શકું છું. રાજાએ કહ્યું, તો એ કોની માલિકીના છે..?? જગડુશાએ કહ્યું, હું આપને વિનંતી કરું છું કે આપ માણસો દોડાવીને થોડા કોઠારો ખોલાવીને તપાસ કરાવી લો કે એ કોઠારો કોની માલિકીના છે. રાજાએ માણસો દોડાવ્યા.

રાજાના માણસો પાટણ શહેરમાં જગડુશાના અન્નના કેટલાક કોઠારો ખોલાવીને તપાસ કરીને પાછા આવ્યા. તેમણે જે અન્ન કોઠારો ખોલાવ્યા હતા એમાંથી મળેલા તામ્રપત્રો રાજાને આપ્યાં. એ તમામ તામ્રપત્રો પર લખ્યું હતું કે આ અનાજ ગરીબોની માલિકીનું છે.. રાજા ગળગળો થઈને જગડુશાને ભેટી પડ્યો. તેણે કહ્યું કે તમે દાનવીર કર્ણના અવતાર છો એ સાંભળ્યું હતું પણ આજે એનો સાક્ષાત્કાર થઈ ગયો. ઘણા અબજોપતિઓ ગરીબોનું લોહી ચૂસીને કે કોઠા કબાડા કરીને શ્રીમંત બન્યા હોય છે અને બીજા લોકો માટે તેઓ કશું કરતા નથી હોતા. એવા ધનાઢ્યોનું જીવન વ્યર્થ ગણાય. જગડુશા જેવા બીજાઓ માટે જીવન જીવતા માણસોનું જીવન સાર્થક ગણાય. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


દેશપ્રેમની આપણી ભાવનાને હવે જગાડવી પડશે..

૧૫ ઓગષ્ટ અને ૨૬ જાન્યુઆરી જેવા ઘણા રાષ્ટ્રીય પર્વોમાંથી આપણી દેશપ્રેમની ભાવના ધીરે ધીરે ગાયબ થતી જાય છે. આજે આપણે ક્રિકેટ મેચ, ફિલ્મો અને તહેવારોમાં જેવો ઉત્સાહ દેખાડીએ છીએ તેવો ઉત્સાહ આપણા રાષ્ટ્રીય પર્વો ઉપર નથી દેખાડતા. આ એક સત્ય અને કડવી હકીકત છે તથા આપણી કમનસીબી પણ છે. આપણી પાસે મોબાઈલમાં બિનજરૂરી વાતો કરવા, ફેસબુક, વોટ્સઅપ જેવા સોશ્યલ મીડિયા માટે સમય હોય પણ દેશસેવાના કામ માટે કે આપણા રાષ્ટ્રીય પર્વો માટે જો આપણી પાસે સમય ના હોય કે રસ ના હોય કે તે બાબત આપણી માટે ખેદજનક પણ છે.

આપણા દેશનો ઇતિહાસ ખુમારી અને શહિદીઓથી ભરેલો છે. આપણી ભારત માતાની રક્ષા તથા દેશને આઝાદ કરાવવા માટે આપણા લીલાછમ માથાઓ વધેરાઈ ગયા અને ઘણા લોકોએ પોતાની નોકરી, વ્યવસાય, ધિકતી કમાણી અને પરિવાર છોડીને પોતાની જાતને દેશ માટે કુરબાન કરી દીધી અને એટલે જ આ આઝાદીનો અનુભવ આપણે સહુ કરી રહયા છીએ પણ જયારે આ અમુલ્ય આઝાદીનું જતન ના થાય અને આપણામાં રાષ્ટ્રપ્રેમનો અભાવ જોવા મળે ત્યારે આપણા માટે કુરબાન થયેલા આપણા દેશ શહીદોનું આ અપમાન થતું હોય તેમ નથી લાગતું..?? શું આ બધા વિરલાઓ તેના પરિવાર માટે વધારાના હતા..?? આજે આપણી પેઢીને આઝાદી તૈયાર ભાણે મળી ગઈ છે એટલા માટે તે આઝાદીની આપણને કદર નથી કરતા પણ ગુલામી, પરતંત્રતાની તકલીફ શું હોય..?? તેની આપણને કોઈને ખબર જ નથી. ફક્ત વિદેશમાં ભણવું, ડોલર – પાઉન્ડ કમાવા અને ત્યાં જ સેટલ થઇ જવું. દેશનું થવું હોય તે થાય પણ આપણું સારું થવું જોઈએ એવી આપણી વિચારસરણી ને હવે બદલવાની જરૂર છે.

આજે આપણે આઝાદીની સાચી કિંમત સમજતા નથી અને ધર્મ, રાજકારણ, જ્ઞાતિ – જાતિના નામે લડાઈ, ઝઘડા, આંદોલન કરી દેશને નુકશાન કરીએ છીએ. આપણી આવકમાંથી સરકારને પ્રમાણકતાથી ટેક્સ ભરી દેશની પ્રગતિમાં હિસ્સો આપવાને બદલે આપણે ટેક્સ ચોરી કરીએ છીએ, સરકારના લાભો ખોટી રીતે મેળવવા આપણે ઘણા કાવા દાવા પણ કરીએ છીએ, મોબાઈલ, ટીવી, ઇન્ટરનેટ જેવી ટેક્નોલોજીનો આપણે કેવો ઉપયોગ કરીએ છીએ..?? અને આપણે શું છીએ..?? આપણી ફરજો શું છે..?? તે જોવાને બદલે આપણે સરકારને અને બીજા લોકોને પણ તેની ફરજો સમજાવીએ છીએ..?? અને આવું બધું કરવા માટે જ આપણને આઝાદી મળી છે બરોબરને..??

આજે આપણો દેશ આંતરિક અને બાહ્ય જેવી ઘણી સમસ્યાઓથી પરેશાન છે તેવા સમયે આપણે દેશ માટે અને તેની પ્રગતિ અને વિકાસ થાય તે માટે વિચારવું જોઈએ. આપણા સમાજને રાષ્ટ્રપ્રેમને લગતું શિક્ષણ આપવાની જરૂરીયાત આજે વર્તાઈ રહી છે. આજે જો મહાત્મા ગાંધી સહિત આપણા વીર સપૂતોએ આપણા દેશ માટે વિચાર્યું ના હોત કે સમય ના આપ્યો હોત તો આપણી અત્યારે શું હાલત હોત..?? જો આપણી પાસે જ દેશ માટે સમય નહિ હોય તો બીજાને ને તો ક્યાંથી હોય..?? તો જયારે દેશ મુશ્કેલીમાં આવશે ત્યારે આપણને કોણ બચાવશે..?? તેવું વિચારી દેશના વિકાસને લગતી બાબતોમાં આપણે તન – મન – ધનથી લાગી જવું જોઈએ.

તો ચાલો હવે આપણે સહુ જાગ્યા ત્યારથી સવાર સમજીને જાહેરમાં જેટલી બહાદુરી દેખાડીએ છીએ તેટલી જ બહાદુરી આપણા દેશ માટે દેખાડી અને આ દેશના તમામ લોકોને આપણા પરિવારજનો સમજી અંદરો અંદર ઝઘડવાનું બંધ કરીએ તથા આપણા દેશ માટે માત્ર બોલીને જ નહિ પરંતુ સાચા અર્થમાં સમય અને શક્ય બને તેટલું યોગદાન આપીને આપણી અમુલ્ય આઝાદીનું સાચા અર્થમાં સન્માન કરીએ.. ૭૨ માં સ્વાતંત્રય પર્વની આપ સહુને ખુબ ખુબ શુભેચ્છાઓ…

જયહિન્દ..

અતુલ એન. ચોટાઈ
પત્રકાર અને લેખક
રાજકોટ – ગુજરાત