ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


પ્રેરણાનું ગલગલિયું અને ઈન્સ્પિરેશનની ચટણી…

Saurabh Shah - Writer

Saurabh Shah – Writer

– સૌરભ શાહ

ટીવી પર સચિન તેન્ડુલકરની ડોક્યુમેન્ટરી જોઈ અને તમને ક્રિકેટર બનીને જગત આખામાં નામ રોશન કરવાની ઈચ્છા થઈ આવી. તમે કદાચ સાંભળ્યું કે વાંચ્યું પણ હશે કે કોઈ જાણીતા ક્રિકેટરને એની આગલી પેઢીના બીજા કોઈ મશહૂર ક્રિકેટરને રમતાં જોઈને પ્રેરણા મળી કે મારે પણ એમના જેવું થવું છે અને વખત જતાં એ પોતે પણ ક્રિકેટ જગતમાં એક સિતારો બની ગયો. આવું બધું વાંચી સાંભળીને આપણે પણ માની બેસીએ છીએ કે કોઈને જોઈને, એમનું કામ જોઈને, નામ જોઈને આપણને પ્રેરણા મળે એટલે આપણે એમના જેવા થઈ જઈએ. અને એટલે આપણે જ્યાંથી મળે ત્યાંથી પ્રેરણા લેવા માંડીએ. મહાપુરુષોનાં જીવનચરિત્રોમાંથી, એમના જીવનના પ્રેરણાત્મક પ્રસંગોમાંથી, કોઈનાં લખાણોમાંથી, વ્યાખ્યાનો પ્રવચનો અને સેમિનારોમાંથી. પ્રેરણાના ઢગલા નીચે દબાઈ જઈએ ત્યાં સુધી આપણે આપણા પર પ્રેરણાઓ ઠાલવ્યા કરતા હોઈએ છીએ.

કોઈનામાંથી પ્રેરણા મળતી હોય તો તે સારું જ છે પણ આવી પ્રેરણાઓ બહુ બહુ તો સ્ટાર્ટરના સ્પાર્ક પ્લગની ગરજ સારે. તમારી પાસે રસ્તાના ખાડા ટેકરાઓની ઝીંક ઝીલી શકે એવા સસ્પેશનવાળું વાહન હોવું જોઈએ, વાહનને નિયમિતરૂપે ઓઈલ-પેટ્રોલ મળવાં જોઈએ, તમારાં ટાયર પંકચર પ્રૂફ હોવાં જોઈએ અને સૌથી અગત્યની વાત તો એ કે હાઈવે પર ધસમસતા ટ્રાફિકમાં તેમ ગલીકૂંચીઓના બેફામ ટ્રાફિકમાં વાહન ચલાવવાની આવડત, કુશળતા તમારામાં હોવી જોઈએ. સ્ટાર્ટર માટેના સ્પાર્ક પ્લગના જોરે તમે એફ વન રેસ તો શું અમદાવાદથી મહેમદાવાદનો રસ્તો પણ કાપી શકવાના નથી. અને આ વાત તમે સારી રીતે સમજો છો એટલે જ પૂરતી તૈયારી વિના ઘરેથી શાક માર્કેટમાં જવા માટે પણ તમારા વેહિકલમાં નીકળતા નથી. પણ પ્રેરણાની બાબતમાં આપણે આવું માનતા નથી. ક્યાંકથી પ્રેરણા મળી ગઈ એટલે બની ગયા સચિન તેન્ડુલકર. સ્ટીવ જોબ્સનો કિસ્સો કોઈએ બઢાવી ચઢાવીને પોતાના સ્ટેન્ડ અપ કોમેડી જેવા વ્યાખ્યાન – સેમિનાર – પ્રવચનમાં કહીને તમને પ્રેરણાનું ગલગલિયું કરાવ્યું અને આપણે માની બેઠા કે હમૌ સ્ટીવ જોબ્સ બનત હૈ અને ભણવાનું પડતું મૂકી સ્ટીવ બનવાનાં સપનાં જોવા લાગ્યાં.

કોઈ પ્રેરણા આપે કે કોઈનામાંથી પ્રેરણા મળે ત્યારે પહેલાં તો એ જોવું જોઈએ કે આપણા પોતાનામાં એ પ્રકારની ટેલન્ટ છે કે નહીં..?? ગળાનાં ઠેકાણાં ન હોય એવા લોકો ટીવીના ટેલન્ટ શોમાં ભાગ લેવા નીકળી પડતા હોય છે.. શું કામ..?? તો કહે અમને ગાવાનો શોખ છે, અમારે પણ લતા કે કિશોર બનવું છે. શોખ હોવાથી તમે એ ક્ષેત્રમાં ટોચ પર પહોંચી શકવાના નથી ટોચની વાત જવા દો આગળ પણ વધી શકવાના નથી. હા, ઘરમાં ગાતાં ગાતાં તમે પંદરમી ઓગષ્ટના રોજ તમારા બિલ્ડિંગના કે તમારી સોસાયટીના ફંકશનમાં અય મેરે વતન કે લોગોં ગાઈને પાંચ જણાની શાબાશી મેળવી આવો એને કારણે કંઈ તમારા ક્ષેત્રમાં આગળ વધ્યા એવું ન કહેવાય.

શોખ હોવામાં અને પેશન હોવામાં જમીન આસમાનનો ફરક છે. પેશનને કારણે તમે તમારું સર્વસ્વ હોડ પર લગાવી દેતા હો છો બીજા તમામ વિકલ્પો બંધ કરીને તમારું સમગ્ર ફોકસ તમારે જે ક્ષેત્રમાં આગળ વધવું છે તેના પર જ કેન્દ્રિત કરતા હો છો. જો કે નકરી પેશન કશાય કામની નથી હોતી. મુંબઈ જેવા શહેરમાં રોજના હજારો યુવાન યુવતીઓ શાહરૂખખાન બનવા આવતા હશે. એ સૌને પેશન હશે ત્યારે જ તો એમણે ઘરબહાર છોડીને મુંબઈ આવો સ્ટ્રગલ કરવાનું નક્કી કર્યું. પણ પેશનેટ લોકોમાં જો ટેલન્ટ ન હોય તો કંઈ વળતું નથી. પ્રતિભા કંઈ ઝાડ પર ઊગતી નથી કે બજારમાં તૈયાર પણ મળતી નથી.

તમને ક્રિકેટ રમતાં આવડતું હોય, ક્રિકેટના તમામ નિયમોની જાણકારી હોય અને ટીવી – ડીવીડી પર જોઈ જોઈને કોણ કેવી રીતે કયા પ્રકારનો બોલ રમે છે એની તમામ જાણકારી પણ તમે મેળવી લીધી હોય છતાં તમે સારા ક્રિકેટર ન બની શકો એવું બને..!! કારણ કે તમારી પાસે ક્રિકેટ વિશે જે કંઈ છે તે બીજા કોઈનામાં પણ હોઈ શકે. સેંકડો નહીં, હજારો કે લાખોમાં હોઈ શકે. તમારામાં ક્રિકેટર બનવાની વિશેષ પ્રતિભા જો ન હોય તો તમારે એ ક્ષેત્રમાં નસીબ અજમાવવાનો કોઈ અર્થ નથી. એવું જ સંગીતના ક્ષેત્રમાં. એવું જ લેખનના ક્ષેત્રમાં અને એવું જ કોઈપણ પ્રોફેશનમાં કે ઈવન બિઝનેસમાં અને ટેલન્ટ હોવી પણ પૂરતું નથી.

જે લોકોમાંથી આપણે પ્રેરણા લઈએ છીએ એમને પોતાના ક્ષેત્રની તમામ ટેકનિકલ આવડત, પેશન, ટેલન્ટ હોવા ઉપરાંત સૌ લોકોમાં જે સૌથી મોટી ખાસિયત હોય છે તે દિવસરાત મહેનત કરવાની. એમાં કોઈ અપવાદ નહીં. સચિન તેન્ડુલકર પોતાની કારકિર્દીના મધ્યાહૃને પણ નેટ પ્રેક્ટિસ કરતો અને તે પણ વરસતા વરસાદમાં મને શરદી થઈ છે, માથું દુઃખે છે, પેટ દુઃખે છે, આજે મૂડ નથી, ઘરે મહેમાન છે, કેટલા દિવસથી પિક્ચર જોયું નથી વગેરે કારણો આ મહાન લોકોના જીવનમાં નથી હોતા.

જે લોકો આપણને પ્રેરણા આપે છે એમણે એ સ્થાને પહોંચવા માટે પોતાની અંગત તથા પારિવારિક અને સામાજિક મઝાઓનો કેટલો ત્યાગ કર્યો હશે એની તો આપણને કલ્પના પણ નથી હોતી. અને તે પણ એકાદ બે વખત કે અપવાદરૂપે નહીં. ડે ઈન એન્ડ ડે આઉટ તેઓએ આવો ભોગ આપ્યો હોય છે. કોઈ કચકચ વિના, કોઈ બહાનાં કાઢયા વિના, બિલકુલ સાહજિક પણે. ઈન્સ્પિરેશન જ્યાંથી મળતી હોય ત્યાંથી લઈએ, વાંધો નથી, સારું જ છે. પણ એટલી સભાનતા રાખીએ કે ભોજનની થાળીમાં એનું સ્થાન માત્ર ચટણી જેટલું જ છે. બાકીની વાડકીઓમાં પરસેવો, ટેલન્ટ, ત્યાગ, પેશન વગેરે જેવી ડઝનબંધ વાનગીઓ વિના આ થાળી અધૂરી છે. એકલી ચટણીથી પેટ ભરાતું હોય તો જ તમે પ્રેરણાત્મક વાતો સાંભળીને શેખચલ્લીનાં સપનાં જોતાં રહેજો.. (સંદેશ સંસ્કાર પૂર્તિ માંથી સાભાર)


દિમાગને માલિક બનાવવાની ભૂલ ન કરાય…

-આશુ પટેલ

ઓશોના અનુયાયી મા યોગ કુંદને ઓશોની બોધકથાઓનું સંકલન કરીને બોધકથા-ચોટકથા નામનું પુસ્તક થોડા વર્ષો અગાઉ પ્રકાશિત કર્યું હતું. એમાંની એક બોધકથા વાચકો સાથે શેર કરવી છે…

એક રાજા પોતાના એક નોકરથી ખૂબ રાજી હતો. રાજા પ્રત્યે તે એ હદે સમર્પિત હતો કે રાજા કાજે પોતાનું જીવન સમર્પી દેવા તે સદાય તૈયાર રહેતો. રાજા તેનાથી અત્યંત રાજી રહેતો. તે નોકરે ઘણી વાર પોતાનો જાન જોખમમાં મૂકીને રાજાને બચાવ્યો હતો. રાજાનો તે અંગરક્ષક હતો. તેનાથી રાજા અત્યંત પ્રસન્ન હતો એવા એક દિવસે રાજાએ કહ્યુંતારી કોઈ પણ ઇચ્છા હોય તો મને કહે હું તે પૂરી કરીશ. તેં મારા માટે એટલું બધું કર્યું છે કે હું ક્યારેય કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી ન શકું, તેને ભરપાઈ ન કરી શકું. પણ આજે તારી કોઈ પણ ઇચ્છા હું પૂરી કરવા માગું છું. ભલે ને તે ગમે તે હોય. નોકરે કહ્યુંઆપે મને ઘણું આપ્યું છે. આપની સાથે રહીને જ હું તો ધન્યતા અનુભવું છું મારે કશાની જરૂર નથી. આમ છતાં રાજાએ આગ્રહ ચાલુ રાખ્યો. નોકર ના પાડતો ગયો તેમ રાજા વધુ ને વધુ આગ્રહ કરતો ગયો.

આખરે નોકરે નમતું જોખ્યું અને કહ્યું ઠીક છે, નામદાર.. આપની એમ જ ઇચ્છા હોય તો મને ચોવીસ કલાક પૂરતો રાજા બનાવો અને આપ મારા રક્ષક બનો. આવી માગણી સાંભળીને રાજા સહેજ અચકાયો. તેને ડર લાગ્યો પણ પોતાના વચનનો પાક્કો હોવાથી તેણે નોકરની ઇચ્છા પૂરી કરવી જ રહી. ચોવીસ કલાક માટે રાજા પોતે રક્ષક બન્યો અને નોકર બન્યો રાજા. આ નોકરે શું કર્યું ખબર છે..?? તેણે સૌથી પહેલો હુકમ છોડ્યો કે રાજાને મૃત્યુદંડ ફરમાવવામાં આવે. રાજાએ પૂછ્યું અરે, શું કરે છે તું..?? નોકરે કહ્યું ચૂપ.. તું ફક્ત ચોકીયાત છે તેથી વિશેષ કંઈ નહીં. હવે તો હું રાજા છું.. રાજાને મૃત્યુદંડ થયો અને પેલો નોકર સદાય માટે રાજા બની રહ્યો..

નોકરો પાસે માલિક બનવાના આગવા બેઇમાનીભર્યા તરીકા હોય છે. દિમાગ સૌથી સુંદર, સૌથી જટિલ અને સૌથી વિકસિત તંત્ર છે. તે તમારી સેવા સારી રીતે બજાવતું આવ્યું છે અને બજાવી રહ્યું છે. તેની બજાવેલી સેવાઓને કારણે તમારા જીવનમાં રાજા અને નોકરવાળી કહાણીનું પુનરાવર્તન થતું આવ્યું છે.. દરેક જણ માટે આ કહાણી પુનરાવર્તિત થઈ છે. દિમાગને તમે માલિક બનાવી દીધું છે અને એ તમારી સાથે નોકર જેવો વર્તાવ કરે છે. ઘણા માણસો કહેતા હોય છે કે અમારા દિમાગ પર અમારો કાબૂ નથી. એવા માણસોએ નિત્ય પ્રાત:કાળે આ બોધકથા વાંચવી જોઈએ.. (મુંબઈ સમાચાર માંથી સાભાર)


હવે મેલ નહીં પણ ઇ-મેઇલ કરો…

postman

postman

દૂર રહેતા પ્રિયજનોની જયારે ટપાલ કે ચિઠ્ઠી આવતી ત્યારે તેને વારંવાર વાંચી ખુશ થવાનો પણ એક જમાનો હતો. આજે રસ્તે રસ્તે દેખાતા પૉસ્ટના લાલ ડબ્બા હવે શોધતા પણ ના જડે એવી સ્થિતિ આવી ગઇ છે ત્યારે તસવીરમાં દેખાતો મુંબઈનો પોસ્ટમેન આપણને હવે મેલ નહીં પણ ઇ-મેઇલ કરો એવો સંદેશ આપતો હોય એવું લાગી રહ્યું છે.. (તસવીર : જયપ્રકાશ કેળકર)


લોહાણા સમાજના દર્દીઓ માટે વિનામૂલ્યે સગવડ મળી શકે છે

અમદાવાદ કે મુંબઈ સારવાર અર્થે આવતા લોહાણા સમાજના જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓ માટે વિનામૂલ્યે રહેવાની સગવડ મળે તેવી વ્યવસ્થા શ્રી લોહાણા મહાપરિષદ દ્વારા કરવામાં આવેલ છે. જેમાં અમદાવાદમાં રોકાવા માટે શ્રી ભવાનભાઈ કોટક મોં – ૯૮૨૫૨ ૩૩૩૨૭ તથા શ્રી જીતેન્દ્રભાઈ કારિયા મોં – ૯૭૨૨૯ ૦૦૯૦૦ અને મુંબઈમાં શ્રી ડો સુરેશભાઈ પોપટ મોં – ૦૯૩૨૦૨ ૨૪૦૧૯ તથા શ્રી શંભુભાઈ હરીયાણી મોં ૦૯૮૯૨૨ ૫૬૪૪૯ નો સંપર્ક કરવા શ્રી લોહાણા મહાપરિષદના હોદેદારો દ્વારા જણાવવામાં આવેલ છે.


Sensei Rajesh Thakkar – THE MAN

Rajesh Thakkar - Chief Instructor - Rajesh Thakkar’s Karate Academy

Rajesh Thakkar – Chief Instructor – Rajesh Thakkar’s Karate Academy

Kyoshi Sensei Rajesh Thakkar was born to Santokben & Laljibhai Thakkar on 14th July 1959. Rajesh Thakkar is a person for whom it can be said that Karate is his life. He has dedicated his complete being to Karate. The mission of his existence is to spread the right values of life through teaching Karate-Do.

He began his Karate training at the age of 13 years under the able guidance of Shihan Pervez Mistry, the father of modern Karate in India. Rajesh Thakkar achieved his Black Belt from Sensei Mistry in 1979.

In 1984, he was awarded 4th Degree Black belt by Hanshi Sensei Meitoku Yagi, 10th Degree Black Belt and founder of OMGKA (Okinawan Meibukan Goju-Ryu Karate-Do Association) in Japan. He was also appointed the Chief Instructor and President of that style in India. He got his 5th Dan in 1990, 6th Dan in 1996 & 7th Dan in 2009 from Japan. He was also awarded the title KYOSHI in 2009 by Hanshi Sensei Meitatsu Yagi & Hanshi Sensei Meitetsu Yagi.

Rajesh Thakkar was a champion Karateka and was the National Champion in 1980. He has also participated and represented India at 3 World Tournaments. Since the past several years he has also been accompanying the Indian national teams to various International championships as a coach – cum – manager.

He has written two books on Karate in English (Dynamic Goju-Ryu in 1982 and The Art and Science of Karate-Do in 1993 with a second edition in 1997) and the latter has also been translated to Gujarati.

He has about 20 branch classes in addition to the main class where he himself teaches at Grant Road. He is one of those rare teachers who practice what they teach. He is also the type of teacher who studies deeply into his subject and always tries out new methods of teaching.

Sensei Rajesh Thakkar is a simple man who has kept a low profile despite a list of extraordinary achievements. What makes him great is not just his prowess in Karate, but also his noble character, his sublime approach towards life and the SPIRITUAL VALUES that he has been imbuing in his thousands of students since over 35 years as a teacher.

:: Contact ::
Shree Rajesh L. Thakkar –  Chief Instructor 

Rajesh Thakkar’s Karate Academy
A – 1, Sneha Sadan, 10 – N, Gamadia Road,
Breach Candy – Mumbai – 400 026

e – mail : rajeshthakkar14@gmail.com
Web : www.rajeshthakkarkarate.com


લડવું જ હોય તો આપણી જાત સાથે લડો.. નહીં કે દુનિયા સાથે..!!

– સૌરભ શાહ

Saurabh Shah - Writer

Saurabh Shah – Writer

અન્યાયની સામે લડવાનું નહીં..? ગાંધીજી જો સાઉથ આફ્રિકામાં અન્યાયની સામે લડ્યા ન હોત તો..? એમને ટ્રેનમાંથી ખેંચીને પ્લૅટફૉર્મ પર ફેંકી દેવામાં આવ્યા ત્યારે એમણે આ અન્યાયનો સામનો નથી કરવો એવું વિચાર્યું હોત તો..? એમણે અન્યાયનો સામનો કરવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે તો આપણને, આખી દુનિયાને મહાત્મા ગાંધી મળ્યા  બિલકુલ સાચી વાત તમારી જિંદગીનો હેતુ ગાંધીજી જેવી વ્યક્તિ બનવાનો હોય તો આગળ વધો અને લડો અન્યાયો સામે પણ પછી યાદ રાખજો કે તમારે એમના જેવી જિંદગી જીવવી પડવાની છે. ગાંધીજી આદર્શ પિતા બનવા ગયા હોત, આદર્શ પતિ બનવા ગયા હોત, તો ક્યારેય રાષ્ટ્રપિતા બની શક્યા ન હોત.. અન્યાયો સામે લડવાની તાકાત કેળવવા માટે ગાંધીજીએ પોતાના કુટુંબનો, સર્વસ્વનો ભોગ આપ્યો, પોતાની જાતનો પણ. એમણે પોતાની કે પોતાના કુટુંબની કમ્ફર્ટ્સનો ક્યારેય વિચાર કર્યો નહોતો. અહીં આપણે, આપણી પોતાની અને કુટુંબની કમ્ફર્ટ્સ જ નહીં, લકઝરીઝ માટે પણ શમણાં જોતાં હોઈએ છીએ. આપણે આપણા ભવિષ્યને સલામતીભર્યું બનાવવા કમાઈએ છીએ જેથી પોતાનું ઘર ખરીદી શકીએ, કાર ખરીદી શકીએ, જીવનવીમા અને મૅડિક્લેમનાં પ્રીમિયમો ભરી શકીએ. આપણને આપણી આજને જ નહીં આપણા બાકીના આયુષ્યને ફુલ્લી સિક્યૉર્ડ કરવામાં રસ છે. ગાંધીજી મહાન બન્યા, કારણ કે એમણે ક્યારેય પોતાના ભવિષ્યની ભૌતિક સુખાકારીનો વિચાર કર્યો નહીં ખરા અર્થમાં એ ત્યાગી હતા, સંન્યાસી હતા, સંત હતા એટલે જ મહાત્મા કહેવાયા. એમના પગલે ચાલવું હોય તો તમને કોઈ રોકતું નથી. તમારા જીવનના છેલ્લા શ્ર્વાસ સુધી ગાંધીજીની જેમ અન્યાયો સામે લડતા રહો, પણ શું તમને ખાતરી છે કે તમે એક દિવસ પણ જેલમાં રહી શકશો..? ગાંધીજી વર્ષો સુધી જેલમાં રહ્યા, વારંવાર જેલમાં ગયા શું તમને ખાતરી છે કે તમે અઠવાડિયામાં એક વાર પણ ચોવીસ કલાક માટે બોલ્યા વિના રહી શકો એમ છો..? ગાંધીજી આજીવન દર સોમવારે મૌન પાળતા શું તમને ખાતરી છે કે તમે દસ દિવસ સળંગ નકોરડા ઉપવાસ કરી શકો છો..? ધર્મલાભ માટે કે પુણ્ય કમાવવા માટે નહીં, અન્યાયનો સામનો કરવા માટે ગાંધીજી વારંવાર ઉપવાસ કરતા રહ્યા અને જ્યારે ઉપવાસ નહોતા કરતા ત્યારે મિતાહારી રહેતા તમે પાંઉભાજી – પિત્ઝા – શ્રીખંડ – ભજિયાં – બટાટાવડાં વિના કેટલા દિવસ, કેટલાં અઠવાડિયાં, કેટલા મહિના જીવી શકશો..? શું તમને ખાતરી છે કે તમે આજીવન તમારા ધંધામાં, તમારી નોકરી દરમિયાન, તમારા કૌટુુંબિક જીવનમાં, તમારા અંગત જીવનમાં ૧૦૦% સત્ય બોલી શકશો..? સેક્સમુક્ત અને ચા – કૉફી સિગારેટ, દારૂ જેવાં વ્યસનોથી મુક્ત એવું જીવન જીવી શકશો..? વિચાર કરી જોજો.. પછી ગાંધીજીની જેમ અન્યાયો સામે લડજો. તમને થતા અન્યાયોની સામે જ નહીં, તમારી આસપાસના લોકોને થતા અન્યાયો સામે, સમાજને થતા અન્યાયો સામે લડજો એવું થશે ત્યારે સૌથી પહેલાં હું તમારી પાસે આવીને તમારાં ચરણસ્પર્શ કરીશ, તમારા હસ્તાક્ષર લઈશ અને તમારી સાથે સેલ્ફી પણ પાડીશ.

વિરોધ કરવો, અન્યાયની સામે લડવા ઊતરી પડવું એ કંઈ બધાનું કામ નથી ગાંધીજીએ પણ બધા જ અન્યાયોની સામે લડવાનું પૂંછડું પકડી નહોતું રાખ્યું  હી વૉઝ સિલેક્ટિવ અને એટલા માટે જ એમના વિરોધનું વજન પડતું જ્યાં ને ત્યાં એ વિરોધનો ઝંડો ઊંચકીને પહોંચી જતા હોત તો કેજરીવાલની જેમ એમને પણ કોઈ ગણકારતું ન હોત. જેમનું કામ છે વિરોધ કરવાનું, અન્યાયો સામે લડવાનું એમના જીવનનો એ હેતુ છે અથવા તો કહો કે એમના જીવનના એક વિશાળ હેતુનો એ અનિવાર્ય હિસ્સો છે. હું પ્રાણી સુરક્ષા માટે કામ કરતી સંસ્થા ચલાવતો હોઉં તો રસ્તે રખડતાં કૂતરાંથી માંડીને જંગલના વાઘ સુધીનાં પ્રાણીઓને થતા અન્યાય સામે લડીશ કારણ કે મારી જિંદગીનું એ ફોકસ છે. પણ મારા ફોકસમાં નહીં હોય એવા બીજા અનેક નાના – મોટા અન્યાયો હું બરદાસ્ત કરી લઈશ કારણ કે જો હું બધે જ લડવા જઈશ તો વહેંચાઈ જઈશ, ખર્ચાઈ જઈશ, મારી પાસે મારી સંસ્થા ચલાવવા માટેના ટાઈમ – ઍનર્જી – મની ખૂટી જશે. મારા પત્રકારત્વના જીવનમાં મેં મારા લાર્જર ફોકસનો એક હિસ્સો હોય એવા વિરોધો કર્યા જ છે, અન્યાયો સામે લડ્યો જ છું અને એના પરિણામ સ્વરૂપે જે સહન કરવાનું આવે તે કોઈ ફરિયાદ વિના સહન પણ કર્યું જ છે.

વાત હું મારી નહીં, આપણી કરું છું. સામાન્ય પ્રજાની કરું છું. જેમની જિંદગીનો હેતુ સારી રીતે જીવવાનો છે અને સારી રીતે જીવવા માટે સારું કમાવવાનો છે. કુટુંબને સાચવવાનો છે, કુટુંબને સુખી કરવાનો છે, એમની વાત કરું છું. એમણે વિરોધો અને ફરિયાદો કરવામાં સમયશક્તિ વેડફવાને બદલે પોતાના કામ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. કોઈ સામેથી નડવા આવતું દેખાય તો રસ્તો બદલીને પણ એની સાથેનું ક્ધફ્રન્ટેશન ટાળવું જોઈએ અને આમ છતાં જો એ તમારું બગાડીને જ રહે તો નુકસાન સહન કરીને પણ તમારી જિંદગીના લક્ષ્ય ભણી આગળ વધતાં રહેવું જોઈએ. પત્રકારત્વમાં મારું નુકસાન કરનારા કેટલાક હિતશત્રુઓ ને પાઠ ભણાવવા હું બહુ આતુર હતો. વર્ષો પહેલાંની વાત છે. મારા લૉયરમિત્રે કહ્યું કે તું સાચો છે અને પેલા લોકો સો ટકા જુઠ્ઠા છે, લબાડ છે. કૉર્ટ પણ તને સાચો જ પુરવાર કરશે. પણ મારી એક સલાહ જીવનમાં લખી રાખ સામે ચાલીને કૉર્ટમાં કોઈ દિવસ જવું નહીં, દૂર રહેવું, ગમ ખાઈ જવી, લડવામાં જે કંઈ ખર્ચાઈ જશે તે સમયશક્તિ પાછાં મળવાનાં નથી આયુષ્યના અંતે જીવનનો એટલો ટુકડો ઓછો થઈ ગયેલો હશે એટલું જ નહીં તમે સાચા હો છતાં કોઈ તમને વિવાદમાં ઘસડી જવા માટે આતુર હોય તો પણ તમારું થોડુંક નુકસાન થવા દઈને સમાધાન કરી લેવું સારું કૉર્ટનાં પગથિયાં ઘસવા કરતાં આ વિકલ્પ ઘણો ઓછો નુકસાનકર્તા છે.  અન્યાયો સામે લડવાની મઝા તો મને પણ બહુ આવે પણ હવે હું સ્ક્રીન પર અમિતાભની જૂની કે સલમાનની નવી ફિલ્મો જોઈને મારો શોખ પૂરો કરી લઉં છું. (Courtesy : Mumbai Samachar)


લગ્નમાં થતાં વૈભવી ખર્ચામાં હવે સ્વયં શિસ્ત લાવવી જરૂરી છે

વેવિશાળ, લગ્ન અને ત્યારબાદ યોજાતા સત્કારસમારંભમાં જે ભભકો, રોશની અને સાજસજાવટ પાછળ લખલૂંટ ખર્ચા થઇ રહ્યા છે તે જોતાં એમ લાગે છે કે લાંબા ભેગો ટુંકો જાય, મરે નહીં પણ માંદો થાય.. લગ્નમાં થતાં વૈભવી ખર્ચા હદ બહાર થઇ રહ્યા છે તે અંગે સમાજમાં ચર્ચા જરૂરી છે. લગ્ન એક સામાજિક બાબત છે, આનંદનો પ્રસંગ છે. એટલે જમણવાર થાય તે સારી બાબત છે. આવે વખતે કુટુંબીઓ, પડોશીઓ, વેપાર- વ્યવહારમાં સાથે કામ કરનારા, મિત્રો સ્નેહી સાથે જમે અને આનંદને વિસ્તારે તે વાત છે, પરંતુ અહીં હવે મર્યાદિત ખર્ચાની વાત છે. ખર્ચા નહીં કરવા તેવી દલીલ નથી પરંતુ વૈભવી ખર્ચા મર્યાદિત કરવાની વાત છે.

અગાઉના પ્રણાલિકાગત લગ્નમાં બુંદીના લાડુ, મોહનથાળ અને સાટા એ અનિવાર્યપણે રહેતા તેની જગ્યાએ બંગાળી મીઠાઇઓ, ચાટ મસાલા, પાણીપૂરી અને દક્ષિણ ભારતીય ઢોસા આવી ગયા છે. કેટરર્સ એવી રીતે ગોઠવણ કરે છે કે પહેલા તો દૂધ કોલ્ડ્રીન્ક પીરસીને વ્યક્તિની ભૂખ ભાંગી નાખે છે. બાદમાં સુકો મેવો બદામ, કાજુનું વિતરણ થાય છે. સત્કાર સમારંભમાં દૂર દૂરથી આવેલા લોકો ટ્રાફિકમાં જ અડધા થઇ ગયા હોય છે. તેઓ આ પ્રકારની આગતા સ્વાગતાથી અડધી ભૂખ ભાંગે છે. ત્યારબાદ થાળી લઇને આગળ વધે છે તેમાં જરૂરથી વધારે આઈટેમો જોઇને ભૂખ જતી રહે છે, બગાડ થાય છે અને દ્વિધા પણ થાય છે. હદ બહારનો બગાડ જોઇને કરકસરિયાનો જીવ ઊંચો થઇ જતો હોય છે. સત્કાર સમારંભમાં ભોજનની આઈટમો ઓછી થાય તો કેટરર્સનું બિલ ઓછું આવે. હાલમાં વિસ્તાર અને પાર્ટી અનુસાર એક થાળીનો ભાવ બોલાય છે. તે રકમ રૂા. ૫૦૦, ૭૦૦ કે ૯૦૦ અને વૈભવી વિસ્તારમાં રૂા. ૧૨૦૦ સુધી હોય છે. આજે મુંબઇમાં દરેકની પહોંચ અનુસાર ૬૦૦ કે ૭૦૦ અથવા ૮૦૦ સુધી આમંત્રિતોને બોલાવવાના હોય છે.

કેટરર્સ, લગ્નનો હોલ અને સત્કાર સમારંભની બીજી વ્યવસ્થા આ તમામની મોનોપોલી હોય છે. બીજાને જમણવાર માટે બોલાવી શકાતા નથી આથી યજમાનને ભાગે વધારે બિલ આવે છે. કંઇ બોલી શકાતું નથી કારણ કે મોનોપોલી છે અને પ્રસંગને પાર પાડવો છે. આવી પરિસ્થિતિ સમગ્ર મુંબઇ મહાનગરમાં વત્તેે ઓછે અંશે છે. સત્કાર સમારંભ એટલે જાણે મેળાવડો જોઇ લ્યો.. દરેક પોતાના વર્તુળની સાથે ગોઠવાઇ જાય છે. અલકમલકની વાતો થતી હોય છે. યુવાનવર્ગ તો તેમના મોબાઇલ, એસએમએસ, વોટ્સએપ અને ટેબ્લેટમાં વ્યસ્ત હોય છે.. કોઇને કંઇ રસ ન હોય તેવો માહોલ હોય છે. પ્રશ્ન એ છે કે આપણે કંઇ સંસ્કૃતિ સ્વીકારી રહ્યા છીએ..?? લગ્ન સમારંભના ભોજનમાંથી ગુજરાતી વ્યંજનો લગભગ અદ્રશ્ય થઇ રહ્યાં છે. અલબત્ત હજુ ક્યાંક ઠંડીની સીઝનમાં કાઠિયાવાડી બાજરાનો રોટલો, રીંગણાનો ઓળો, દહીં હોય છે પરંતુ દરેક સ્થળે તેમ નથી. કલવો દેખાતો નથી. મહેનત પડે તેવું બનાવવામાં અને પીરસવામાં કોઇને રસ નથી.

સત્કાર સમારંભમાં વર-કન્યા હંમેશાં મોડા આવે છે. તૈયાર થવામાં વાર લાગી હતી તે એક છાપેલો જવાબ હોય છે. સમય અનુસાર કંઇ જ થતું નથી. જ્યોતિષાચાર્યએ આપેલું મુહૂર્ત ચૂકી જવાની ઘટના સામાન્ય છે. ટ્રાફિક સહિતની બાબતો તેમાં અડચણરૂપ છે તે વાત સ્વીકારીએ તો પણ તેવું યોગ્ય નથી અને વડીલોનું કોઇ સાંભળતું નથી. ઘણા કહે છે કે શ્રીમંત વર્ગના લોકો ખર્ચ કરે છે તે બીજાની આવક છે. લગ્નમાં મંડપ સર્વિસ, ઈલેક્ટ્રિક ડેકોરેશન, બેન્ડવાજા, રસોઇ બનાવનારા તમામને કમાણી થાય છે. વાત સ્વીકારીએ તો પણ હદ બહારના ખર્ચની ટીકા છે. રસોઇ જ્યાં બને છે તે સ્થળ કોઇએ જોયું હોય છે..?? ત્યાંની સ્વચ્છતા, સાફ સફાઇ કેવી હોય છે..?? કેટરર્સને પૂછવા જેવું છે. દરેક સમાજમાં લગ્ન માટે થતાં ખર્ચા પર નિયંત્રણ આવે. લેતીદેતીના વ્યવહારોમાં સ્વૈચ્છિક શિસ્ત જરૂરી છે. આવી રીતે એક લગ્નમાં ઝવેરાત, દાગીના, કિંમતી કપડા, સત્કાર સમારંભ અને કુટુંબમાં ભેટ સોગાદનો ખર્ચ જો રૂપિયા ૨૫ લાખથી બેે ત્રણ કરોડ સુધીનો હોય તો કેટલા વર્ષની બચત થઇ..?? આવી થોડી રકમ કોઇ સારી રીતે વાપરી ન શકાય..??

પ્રણાલિકાગત લગ્ન પણ ત્રણથી ચાર કલાકના યોજી શકાય છે. તેમાં લગ્ન ગીતો ગવાતાં હોય, વેવાઇઓ એકબીજાની હળવી વાતો અરસપરસ કરતા હોય, વાતાવરણમાં આનંદ અને ઉમંગ હોય, વૈદિક મંત્રો સાથે ગોધૂલિક સમયે લગ્ન થાય તે જ શ્રેષ્ઠ છે. અલબત્ત મુંબઇ જેવા મહાનગરમાં સાયં ભોજન યોજવું પડે છે પરંતુ ઉપાય શોધવા રહ્યા. સમાજના વિવિધ વર્ગમાં વેવિશાળ, લગ્ન, લેતીદેતીના ખર્ચ અંગે સ્વૈચ્છિક સમજૂતિ થાય તે જરૂરી છે. દેખાદેખી યોગ્ય નથી. વેપાર ધંધામાં આવક ઘટી છે અને વેપારી ખર્ચા અનહદ વધ્યાં છે. વારંવાર મંદી આવે છે તેનું કારણ આવક એક વર્ગ પાસેથી એવા બીજા વર્ગ પાસે જાય છે કે જેઓ ખર્ચ કરતા નથી. આથી અર્થતંત્રમાં રોકડ તરલતા ઘટે છે અને મંદી આવે છે.. (સૌજન્ય : મુંબઈ સમાચાર)


Hemraj Shah – Bruhad Mumbai Gujarati Samaj

Shree Hemraj Shah

Shree Hemraj Shah

Shah Hemraj Viram is a Accredited Journalist Freelance Correspondent Sr. Journalist (Govt. Of Maharashtra – from 1978 to till date) from the last 32 years. Column Writer – Mumbai Samachar, Mumbai Daily till 2012. Editor – Kutch Shakti (from last 30 years) and President – The Book Manufacturers Association Mumbai and socially active in President – Bruhad Mumbai and Maharashtra Gujarati Samaj and many organizations

Contact : Rekha Prakashan, 41 Karel Wadi, Thakurdwar, Mumbai – 400 002 Phone :  022-2205 4551 Email : hemrajvshah@gmail.com