ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


સોરઠી સંસ્કૃતિના દર્શન કરાવતો માધવપુરનો મેળો એકવાર જોવા જેવો છે..

Madhavrai Temple

Madhavrai Temple

:: સંકલન ::
ડો. ઇશ્વરભાઇ ભરડા
પોરબંદર

પોરબંદર અને માંગરોળ અરબી સમુદ્ર કાંઠે આવેલ માધવપુર (ઘેડ) માં પુરાણ પ્રસિદ્ધ માધવપુર (ઘેડ) નો પાંચ દિવસનો મેળો ચૈત્ર સુદ નોમ થી તેરસ સુધી સોરઠી ઢબનો મેળો ભરાય છે. આ પાંચ દિવસ માધવપુર પંથકમાં વિવાહમય વાતાવરણ છવાઈ જાય છે. પ્રાકૃતિક સૌંદર્યથી વિંટળાયેલા પશ્ચિમ સૌરાષ્ટ્રના સૌંદર્યધામો માંગરોળ – ચોરવાડ જેટલુ જાણીતું પ્રાચીન નગર માધવપુર (ઘેડ) છે. શ્રીકૃષ્ણ – રૂક્ષ્મણીના લગ્નની વાતો હજારો વર્ષ પછી હૈયામાં સંઘરીને બેઠેલુ માધવપુર સૌરાષ્ટ્રના નૈઋત્ય કોણમાં માંગરોળથી વાયવ્યે ૧૮ માઈલ, કેશોદ સ્ટેશનથી અગ્નિ ખૂણામાં ૩૬ માઈલના અંતરે આવેલુ ઐતિહાસિક નગર છે. અહીં યુગ પુરૂષ લોકજીવનના આરાધ્ય દેવ અને સાડા ત્રણ હજાર વર્ષ પછીયે જનહૈયામાં ધબકી રહેલા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અરબી સમુદ્રના કાંઠે માધવરાયજી રૂપે મંદિરમાં બિરાજે છે. સાગર રાણો અહર્નિશ એમના પગ પખાળે છે. સૌરાષ્ટ્રના મુખ્ય ત્રણ મેળા તરણેતર, શિવરાત્રી અને માધવપુરમાં માધવપુર મેળાનું મહત્વ વધારે છે. ઘેડમાં મુખ્ય ત્રણ નદીઓ વહે છે તેમાં ભાદર, ઓઝત અને મધુવંતી આ ત્રણેયનું સંગમ સ્થાન માધવપુર છે. લોક હૃદયના હૈયે પણ ગવાય છે કે ગંગા, યમુના, સરસ્વતી, ગોમતીએ ગૌદાન, તેથી અધિક મધુંવતી જ્યાં પરણ્યા શ્રી ભગવાન આ મેળા અંગે માધવપુરનો માંડવો, જાદવકુળની જાન પરણે રાણી રૂક્ષ્મણી શ્રી માધવરાય ભગવાન કહેવત પ્રચલિત છે.

તિર્થભૂમિ ગુજરાત પુસ્તકમાં લેખક રઘુવીર ચૌધરી નોંધે છે કે માધવપુર (ઘેડ) સૌરાષ્ટ્રના સાગરકાંઠાનું વૃંદાવન છે. માધવપુર ભારતીય ધર્મ સાધકનું સંગમ સ્થળ છે. સાધકોનો મેળો અને ભકતોને મેળો માધવપુર છે. સ્કંદ પુરાણના માધવપુરા મહાત્મ્યમાં જે તીર્થોના ઉલ્લેખ છે. એમના કેટલાક અદ્રશ્ય થઈ ગયા છે છતા બ્રહ્મકુંડ, ગદાવાવ, કર્દમકુંડ, મેરાયા, વરાહકુંડ, ચો-બારી, કપીલ ડેરી અને સિદ્ધતીર્થ સંગમ નારાયણ આદિના વર્ણનો મુજબ અસ્તિત્વ છે. સાગરકાંઠાની ઉંચાઈએ માધવરાયનું મંદિર છે ત્યાંથી મધુવન ભણી જતા શ્રી રામદેવપીરની નૂતન મંદિર બંધાયેલુ છે. મધુવનમાં મહાપ્રભુજીની બેઠક છે. શ્રી વલ્લભાચાર્યજી મહાપ્રભુજીએ રૂક્ષ્મણીમાં આવેલા કંદર્મકુંડ ઉપર શ્રીમદ્દ ભાગવત્ પારાયણ તેમજ વ્યાખ્યાન કર્યુ હતું. જ્યાં પરંપરાથી એમની ભારત વર્ષની ૮૪ બેઠકોમાંથી ૬૬ મી બેઠક અહીં સૂચવાઈ છે. મહાપ્રભુજીની બેઠક નજીક રૂક્ષ્મણી શ્રીકૃષ્ણ લગ્ન માટેની ચોરી છે માહપરૂ છે. માધવપુર (ઘેડ) પુરાણકાળથી જ ઉત્સવ મેળાઓની ઉલ્લાસભૂમિ છે. અહીં અનેક સામાજિક પ્રસંગોએ વિશાળ માનવ સમુદાય ઉમટતો અને લોકોના હૈયા ઉત્સવઘેલા બને છે. આ ઉત્સવનો લોકમેળો એક બાજુ છે, તો બીજી બાજુ શ્રી રામાનુજ જાદવ, રામાનંદ, કબીર આદિની યાત્રાની સ્મૃતિ જાળવી રાખતા સ્થળો છે. ગોરખનાથની ગુફા વિશે કહેવાય છે કે ત્યાં એમણે તપસ્યા કરેલી બાજુમાં નિલકંઠ મહાદેવનું મંદિર છે. ભગવાન લકુલીશની શૈવ ઉપાસનાની વિશેષતા દર્શાવતુ એક શિલ્પ સચવાઈ રહ્યુ છે. આમ રામાનુજ, જાદવ, વલ્લભથી માંડી નાથ, કબીર અને સહજાનંદની પરંપરાના અનેક સંત – ભકતોથી આ ભૂમિનું સેવન થયુ છે.

માધવપુરનો મેળો એટલે અગ્નિની સાક્ષીએ સુખ – દુઃખમાં આજીવન જીવવાના બે આત્માઓને લગ્નના પવિત્ર સંબંધથી જોડતો જ્ઞાન, ભકિત કર્મ અને ઉલ્લાસનો મહિમા દર્શાવતો મેળો એ માધવરાયના પરિણયનો મેળો છે. માધવપુરના મેળામાં ભાટ, બારોટ ને ચારણ કવિઓય આવે છે. રાતના લોકવાર્તા અને લોકગીતની રજુઆત થાય, જુવાનીયાઓ સામસામા દુહાની રમઝટ બોલાવે, સાખ પડે બેડોને શેરડી, કાંઠા ઘઉં, કચ્છ, રેંટ ખટુકે વાડીએ, ભોંય ધરા સરઠ વસ્તી જ્યાં બહુ મહેરની, નારી પાતળ પેટ, ધી પથ્થર વખાણમાં ભોંય બરડો બેટ, માથે ભલો માળવો, ઉનાળે ગુજરાત ચોમાસે સોરઠ ભલો બરડો બારે માસ… ભૂતકાળમાં માધવપુરના મેળાની કિર્તી સાંભળોને પ્રખર લોકસાહિત્યવિદ્દ અને રાષ્ટ્રીય શાયર સ્વ. ઝવેરચંદ મેઘાણી, ગોકળદાસ રાયચુરા, મેરૂભા ગઢવી જેવા મહાનુભાવો આ મેળો મહાલવા આવી ગયા હતા.

આ લોકમેળાનો પ્રારંભ ચૈત્ર સુદ નોમથી તેરસ સુધી સતત પાંચ દિવસ યોજાય છે. ભગવાન શ્રીરામના પ્રાગટય દિન રામનવમીના પવિત્ર દિવસે મંડપારોપણ થાય છે. ભગવાન શ્રી માધવરાયજી, ત્રિકમરાયજીના મંદિરથી પહેલા ફુલેકાનો પ્રારંભ રાત્રીના ૯ કલાકે થાય છે. ચૈત્ર સુદ દસમ તથા અગિયારસના દિવસે બીજુ અને ત્રીજુ ફુલેકુ નીકળે છે. ચૈત્ર સુદ બારસ વિવાહ ઉત્સવ તરીકે ઉજવાય છે. જેમાં માધવપુર ઘેડની નજીકના કડછી ગામના કડછા મહેર ધર્મના ઝંડા સાથે શણગારેલા ઉંટ અને ઘોડા પર સવાર થઈને રૂક્ષ્મણીનું મામેરૂ લઈ આવે છે ત્યારે જ ભરમેળો ગણાય છે.

મધુવનમાં આવેલ મહાપ્રભુજીની બેઠકના સાનિધ્યમાં રૂક્ષ્મણીના માવતર પક્ષની જગ્યા રૂક્ષ્મણી મઠથી બપોરે ૧૨ કલાકે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું સામૈયુ કરવામાં આવે છે ત્યાર બાદ સાંજના ૪ કલાકે નીજ મંદિરેથી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું જાનનું પ્રયાણ થાય છે. શ્રીકૃષ્ણ વરરાજા બને છે. રૂપેણવનમાં જાનનું આગમન થાય છે. વેવાઈઓ દ્વારા જાનનું સ્વાગત થાય છે. હિન્દુ સમાજમાં થતી લગ્નવિધિ મુજબ કન્યાદાન દેવાય છે. મંગળ ફેરા કરે છે. શાસ્ત્રોકતવિધિ અને વેદોચ્ચાર મંત્રો સાથે શ્રી કૃષ્ણ – રૂક્ષ્મણી સાથે અગ્નિની સાક્ષીએ લગ્નગ્રંથીથી જોડાય છે. લગ્નની ખુશાલીમાં કંસારનો પ્રસાદ વહેંચાય છે. લગ્નવિધિ પૂર્ણ થયા બાદ જાન આખી રાત રૂપેણવનમાં રોકાય છે. ચૈત્ર સુદ તેરસના દિવસે સવારે કરૂણ વિદાય પ્રસંગ આવે છે. શ્રીકૃષ્ણ વાજતેગાજતે પરણીને બપોરના ૩ કલાકે નીજ મંદિરમાં પધારે છે. તે સાથે માધવપુરના મેળાની પૂર્ણાહુતિ થાય છે.

માધવપુરનો મેળો રામનવમીથી શરૂ થાય પણ અગિયારસની રાત્રે પૂર બહારમાં ખીલે છે. એને ભરમેળો કહે છે. વર્તમાન યુગમાં મોટર મોટર સાયકલો, બસો અને ટ્રેકટરો જેવા વાહનો આવ્યાં તે પહેલા ખેતી કરનારી તમામ કોમોના લોકોના ગાડા જોડીને સહકુટુંબ માધવપુરનો મેળો માણવાને શ્રીકૃષ્ણને પરણાવવા દોઢસો બસો ગાડા જોડી ત્રણ ત્રણ દિવસના ભાતા પોતે લઈને મેળામાં આવતા ગામના પાદરથી લઈને સીમાડા સુધી રાવટીઓ નંખાઈ જતી જૂના કાળે મેળામાં લોક મનોરંજન કરાવનારા મદારી આવતા રાવણહથ્થા વાળાય આવતા ગાડાની સાથે લોકો પોતાના પાણીદાર શણગારેલા અશ્વો અને અહીં મેદાનમાં ઉંટ અને અશ્વ દોડની હરિફાઇઓ થતી જાનવરોના પાણી મપાતા જોરાવસિંહ જાદવના સૌરાષ્ટ્રનું સંસ્કૃતિ દર્શનમાં માધવપુર ઘેડનો લોકિયો મેળો એ શીર્ષક તળે શ્રીકૃષ્ણ – રૂકમણીના લગ્નની તલસ્પર્શી વાતો આલેખી છે. લગ્નના દિવસે જે રથમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ બિરાજમાન છે તે પ્રાચીન રથ પણ કાષ્ઠકલાના ઉત્તમ નમૂનારૂપ જોવા જેવું નજરાણું છે. વર્ષો પહેલા આ રથ બદલીને નકલી રથ મૂકી દેવાયો હતો અને અસલી રથ કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ પરત મળ્યો તેની કથા પણ રસપ્રદ છે. લગ્ન સમયે આ રથ દોડાવવામાં આવે છે.

શ્રી રજનીશ ઓશો મેડીટેશન સેન્ટર (અધ્યાત્મ કેન્દ્ર) પૈકીનું એક કેન્દ્ર અહીં આવેલ છે. અહીં સ્વામી બ્રહ્મવેદાંત દ્વારા પ્રવૃતિઓ ધમધમે છે. દિવાળી પછી ભાઇબીજના દિવસે અહીં સમુદ્રસ્નાન કરવા બહેનો અને ભાઇઓ આવે છે. ભાઇઓ – બહેનને સ્નાન કરાવીને તેને ભેટ – બક્ષીસ આપે છે. બહેન પણ સ્નાન કરીને ભાઇના દીર્ધાયુષ્ય અને સુખી જીવનની મંગળ પ્રાર્થના કરે છે. ભાઇબીજના દિવસે ભાઇ – બહેનનોના પવિત્ર બંધનને અનુરૂપ સમુદ્ર સ્નાનનો મહિમા પ્રચલિત છે. દિવાળીની રજાઓમાં સહેલાણીઓ પણ અહીં મોટી સંખ્યામાં ઉમટી પડે છે. અહીં વિવિધ પ્રકારના કાચબાની પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. આ કેન્દ્ર બીચ નજીક હાઇવે પર જ આવેલ છે. કાચબીઓ ઇંડા છોડીને જતી રહે પછી તેને અહીં સેવવામાં આવે છે. મરીન નેશનલ પાર્કનું આ કાચબા ઉછેર કેન્દ્ર પણ અભ્યાસુઓ અને પર્યાવરણ પ્રેમીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. માધવપુરનો દરિયા કિનારો સહેલાણીઓ માટે સૌથી મોટુ આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. આ બીચ પર સાંજે આથમતા સૂર્યને જોવો તે એક આહલાદક આનંદ છે. ભવ્ય ચોપાટી, સરકણી રેતી અને શિવલીંગની સાથે સાથે બાળક્રિડાંગણ અને શાંતિ સમુદ્રકાંઠે શીતલ અનુભૂતિ સાથે સહેલાણીઓ અહીં રોમાંચ અનુભવે છે. પ્રાચીન મંદિરને અડીને જ નવું મંદિર છે. માધવરાયજીનું આ નવું મંદિર સતરમી સદીમાં પોરબંદરના રાણા વિક્રમાતજી અને રૂપાળીબાએ બંધાવ્યું હોવાનું મનાય છે. નવા મંદિરમાં જૂના મંદિરની પ્રતિમાઓનું જ પ્રતિષ્ઠાપન કરવામાં આવ્યું છે. સૌરાષ્ટ્રના બહારવટીયા મૂળુ માણેક અને જોધા માણેક અહીં આવીને પ્રાચીન મંદિર પર ધ્વજારોહણ પણ કર્યાની લોકવાયકા પ્રચલિત છે. મંદિર ટ્રસ્ટ અને ગ્રામ પંચાયત પ્રતિવર્ષ રૂકમણી વિવાહ પ્રસંગનું સફળ આયોજન કરે છે.

માધવરાય મંદિરની વિશેષતા એ છે કે અહીં બે પ્રતિમા છે. સામાન્ય રીતે ભગવાનના ચતુર્ભુજ સ્વરૂપમાં બે હાથ ઉપર અને બે હાથ નીચે હોય છે અને શંખ, ચક્ર, ગદા, પહ્મ ધારણ કરેલા હોય છે. અભ્યાસુઓના મતે કદાચ આ એક જ મંદિર એવું હશે જયાં ભગવાનના ત્રણ હાથ ઉપર છે. આ બાબતે પણ ધર્મ અને ઇતિહાસના અભ્યાસુઓ વિવિધ તર્કબદ્ધ મનોવ્યકત કરતા હોય છે. જેથી અભ્યાસુઓ માટે પણ આ પ્રતિમાઓ આકર્ષણનો વિષય છે. સ્થાનિક લોકો કહે છે કે આ મૂર્તિઓ જુદા જુદા પ્રસંગોએ જુદા જુદા રંગોમાં દૈદિપ્યમાન થાય છે. શ્રદ્ધાળુઓ અને સંશોધકો માટે આ મૂર્તિઓનું સ્વરૂપ નિહાળવું એ એક અમૂલ્ય પ્રસંગ અને લ્હાવો ગણાય છે. અહીં વૈષ્ણવ પદ્ધતિથી ભગવાનની સેવા નિયમિત રીતે થાય છે. અર્વાચીન મંદિર પણ અનેરા આકર્ષણનું પ્રતીક છે.

માધવપુર ઘેડમાં શ્રી માધવરાયજીનું પૌરાણીક મંદિર આવેલું છે. આ લગ્ન મંદિર સોલંકી ઢબનું બારમી સદીનું ગણાય છે. ઉત્તમ શિલ્પ સ્થાપત્યથી મઢેલુ આ મંદિર પ્રાચીનતા અને કલા સમૃદ્ધિથી ભરેલુ છે અને નયનાકર્ષક છે. સમુદ્ર કિનારાની રેતીથી અડધું દટાયેલુ આ મંદિર પ્રાચીન ઈતિહાસને જાળવીને બેઠું છે. મંદિરનું શીખર વર્તુળાકાર છે. ઉત્પનન દરમિયાન મંદિર સંકુલનો મહત્વનો નીચેનો ભાગ દટાયેલો મળી આવ્યો હતો. તેની આસપાસ જીર્ણવાવ સપ્ત માતૃકા અને અન્ય મંદિરોના ભગ્નાવશેષો પણ મળી આવ્યા હતા. આ મંદિરના ૧૬ થાંભલા અને તેને આધારિત સિંહ મંડપ છે. આ મંદિર પુરાતત્વના અવશેષરૂપે સાચવવામાં આવેલું છે. અદભૂત શિલ્પ સ્થાપત્ય કલાત્મક કોતરણી અને પ્રાચીનના કોઈપણ અભ્યાસુ મનોવૃતિના દર્શકને રોમાચિંત કરે તેવી અને સૌને જોવી ગમે છે, પરંતુ આ મંદિરનો વિકાસ થયો નથી અને જર્જરીત બની ગયેલ આ મંદિર પુરાતત્વ ખાતા હસ્તકનું હોવાથી તેની જાળવણી માટે પણ તંત્ર ગંભીર નથી.

માધવપુરના મધુવનમાં શ્રી રામજી મંદિરના સાનિધ્યમાં વિશાળ મેદાનમાં અદ્યતન સુવિધાયુકત સમસ્ત કોળી સમાજની વંડી આવેલી છે. મેળા દરમિયાન પ્રતિવર્ષ ગ્રામ પંથકમાંથી આવતી જનતા માટે નાતજાતના ભેદભાવ વગર કોળી સમાજની વંડીમાં આવાસ અને ભોજનની વ્યવસ્થા નિઃશુલ્ક પુરી પાડવામાં આવે છે. આ પંથકના લોકો ખેતીની નવી ઉપજમાંથી ઘઉં, ચણા તેમજ રોકડ રકમની આ વંડીને દાનરૂપે સહાય કરે છે. હાલ વંડીનું નવનિર્માણનું કાર્ય ચાલુ છે. જેમાં માધવપુરના દાતાશ્રીઓ નો આર્થિક સહયોગ પ્રાપ્ત થયો છે.

mahdavupur ghed is tourist place near chorvad, keshod, mangrol, porbandar city and visit madhavrai temple, rukmani shree Krishna marriage temple, madhavpur beach, osho ashram and more historical and religious place and tourist palace of Gujarat. This article by dr. ishwarbhai bharda – porbandar

Advertisements


બરડા ડુંગર વિષેની માહિતી આપતી નિઃશુલ્ક ઈ-બુક

વહાલાં વાચકમિત્રો

પોરબંદર પાસે આવેલા બરડા ડુંગર વિષેની માહિતી આપતી એક નાની ઈ -બુક મેં સંકલીત કરી છે. જે તમારા સહુના વાંચન અને રેફરન્સ માટે છે જેને નીચેની લિન્ક દ્વારા નિઃશુલ્ક ડાઉન લોડ કરી શકાશે… આ બુક આપ સહુને જરૂર ઉપયોગી થશે એવી અપેક્ષા સહ…

Bardo Dunger E – Book By Atul Chotai

આપનો સહદયી

-અતુલ એન. ચોટાઈ
(પત્રકાર અને લેખક)
રાજકોટ – ગુજરાત

પોરબંદર બરડા ડુંગર ઈ -બુક નિઃશુલ્ક ડાઉનલોડ અતુલ એન. ચોટાઈ (પત્રકાર અને લેખક) રાજકોટ – ગુજરાત બરડો ડુંગર અતુલ ચોટાઈ


દેશનું એકમાત્ર ભારત માતાનું મંદિર ગુજરાતમાં આવેલું છે

Bharat Mata Temple in Gujarat

Bharat Mata Temple in Gujarat

ભાવનગર જિલ્લાનાં છોટે કાશી ગણાતા સિહોરથી માત્ર 15 કિલોમીટર દૂર મઢડા ગામ આવેલું છે. જ્યાં 100 કરતાંયે વધુ વર્ષો પુરાણું ભારત માતાનું મંદિર આવેલું છે. ગામ લોકોનાં જણાવ્યા પ્રમાણે સમગ્ર ભારત દેશમાં એકમાત્ર મઢડા ગામમાંજ ભારત માતાનું મંદિર આવેલું છે. કચ્છી જૈન શિવજીભાઈ દેવશીભાઈએ આ અલૌકિક અને અલભ્ય મંદિરની સ્થાપના કરી હતી. આજે ત્રીજી – ચોથી પેઢી આ મંદિરની જાળવણી અને દેખભાળ કરી રહ્યા છે. અંગ્રેજોનાં કાર્યક્રમ દરમિયાનની રાષ્ટ્રીય ભાવનાને ઉજાગર કરતું અને દશ દશકાથી વધુ જુનું ભારત માતાનું મંદિર ભાવનગર જ નહિં ગુજરાત રાજ્ય અને ભારત દેશ માટે ગૌરવ સમાન છે. એ સમયગાળામાં વણાટશાળા ચાલતી હતી. અને તેમાં ખાસ કરીને વિધવાઓને વિશેષ સ્થાન અપાતું હતું. વિધવા મહિલાઓ માટે અત્રે 18 જેટલા રૂમની પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. જેથી તેઓ ત્યાંજ રહી શકે. મંદિરની બીજી દિશામાં તે જમાનામાં હજારો પુસ્તકો ધરાવતી લાયબ્રેરી પણ ધમધમતી હતી. ભારતમાતા મંદિરનાં પરિસરમાં ધ્યાનમંદિર પણ બનાવાયું છે. જેનાં ભોંયરાની અંદર સાધકો સાધના કરતાં હતા.

બલુંદ આધ્યાત્મિક વ્યક્તિત્વ ધરાવતાં કચ્છી જૈન શિવજી દેવશીનાં પૌત્ર જીતુભાઈ કચ્છી જૈને જણાવ્યું હતું કે મારા દાદાએ એ સમયે રાષ્ટ્રીય ભાવનાથી પ્રેરાઈને ભારત માતાનાં મંદિરની સ્થાપના કરી હતી. તેઓ એક લેખક, કલાકાર, રાષ્ટ્રભક્ત હોવા ઉપરાંત આધ્યાત્મિક અંતરને સ્પષ્ટવક્તા પણ હતા. મઢડા ગામે ગાંધીજીની મુલાકાતો અને સામાજિક-આધ્યાત્મિક પ્રવૃત્તિઓથી ગ્રામજનોને એક તબક્કે એવું લાગતું હતું કે ગાંધીજી અહીં જ સાબરમતી આશ્રમ જેવો બીજો આશ્રમ બનાવશે. કચ્છી જૈન પરિવાર સાથે પણ ગાંધીજીને ઘનિષ્ઠ નાતો હતો. ભાવનગર સ્ટેટ દ્વારા અમુક વીઘા જમીન 99 વર્ષનાં લીઝ પર આપવામાં આવી હતી. જોકે ત્યારબાદ અહીં બોબીન ફેક્ટરી શરૂ કરવામાં આવેલ. અમારા વડીલો કહેતા હતા કે 100 વર્ષ પૂર્વે ભારત મંદિરની જાહોજલાલી અદ્દભૂત હતી શિવજી દેવશી એક સંત પુરૂષ હતા અને તેમનાં અનુયાયીયો દેશભરમાં હતા. તેઓ મંગળબાબા તરીકે ઓળખાતા હતા.


સૌરાષ્ટ્રના આ મંદિરે ગણપતી બાપા લોકોની સમસ્યા સાંભળે છે

Ganesh Temple - Dhank

Ganesh Temple – Dhank

સૌરાષ્ટ્રના રાજકોટ જીલ્લામાં ઉપલેટાથી વીસ કિલોમીટર દૂર આવેલા ઢાંક ગામમાં સિદ્ધિ વિનાયક ગણપતિ બાપાનું એક એવું મંદિર છે કે જ્યાં દેશ અને વિદેશમાંથી અનેક પત્રો ગુજરાતીમાં તો કોઇ પત્રો હિન્દીમાં આવે છે. દરેક ભક્તો બાપાના મંદિર સુધી પહોંચી શકતા ના હોવાથી ટપાલ દ્વારા આવેલા ભક્તોના પત્રો મંદિરના પૂજારી દિલસુખગીરી ગોસ્વામી એકાંતમાં ગણપતી બાપા સમક્ષ વાંચીને તેમની સમસ્યા ગણપતિ બાપાને સંભળાવે છે. ઢાંકમાં આવેલા ગણપતિ બાપાના આ મંદિરનો ઇતિહાસ બે હજાર વર્ષ પૂર્વેનો છે. હાલ અહીં દરરોજ પચાસથી વધુ પત્રો આવે છે. મંદિરમાં ગણપતિ બાપાનું મુખ ગામ તરફ છે અને પ્રાચીન ગ્રંથ મુજબ આવા ગામો પર કુદરતી આફતો આવતી નથી. મંદિરના પૂજારી જણાવે છે કે ભક્તોની સમસ્યાના પ્રશ્નો પત્ર લખનાર હું અને ગણપતિ દાદા ત્રણ જ જાણીએ છીએ. બે હજાર વર્ષ પહેલા ઢાંક ગામનું નામ પ્રેહ પાટણ હતું. લોકવાયકા પ્રમાણે એક સંતે શાપ આપતા અહીંના ધન – દોલત માટીના થઇ ગયા હતા. આથી આ ગામના લોકો દુખી બની ગયા હતા. ગ્રામજનોએ સંતના શાપમાં થી મુક્તિ મેળવવા ગણપતિ દાદાને પ્રાર્થના કરી અને પ્રેહ પાટણ યથાવત સ્થિતિમાં આવી ગયું. વનવાસ દરમિયાન પાંડવોએ અહીં ગણપતિદાદાના દિવ્ય સ્વરૂપની પૂજા કરી હોવાની લોકવાયકા છે. આ મંદિરે પત્ર મોકલવા નું સરનામું નીચે મુજબ છે

પૂજારી મહારાજ શ્રી,
શ્રી સિદ્ધિવિનાયક ગણેશ મંદિર,
મુ. પોસ્ટ – ઢાંક – ૩૬૦ ૪૬૦
(તા – ઉપલેટા, જી – રાજકોટ)
ગુજરાત – ભારત


સિધ્ધપુરમાં માત્ર એક રુપીયામાં જન્મ અને મરણ વિધિ કરવામાં આવે છે

sidhhpur (patan)

sidhhpur (patan)

સિધ્ધપુર માટે વર્ષોથી એક કહેવત છે કે સસ્તુ ભાડું અને સિધ્ધપુરની જાત્રા એ હાલના કોમ્યુટર યુગમાં સાચી પડી રહી છે.  શહેરમાં રુપીયા એક માં જન્મ થાય છે તો પાંચ રુપીયામાં શહેરથી દૂર આવેલા સ્વયંભૂ શિવાલયના દર્શન થાય છે અને એક રુપીયામાં ડાયાબિટીસથી લઇને કેન્સર સુધીની સારવાર પણ મળે છે. તો એક રુપીયાથી લઇને યથાશક્તિ સુધી તર્પણવિધિ પણ થાય છે.

વર્ષો પહેલાં દાતા લક્ષ્મીચંદ સુંદરજીએ શહેરમાં પ્રસૂતિગૃહ, એલ.એસ. હાઇસ્કૂલ અને લાયબ્રેરીની સુવિધા ઊભી કરી હતી. જેમાં હવે અહીંના સામાજીક આગેવાનોએ આ કાર્યને આગળ વધાર્યુ છે.  શહેરના રામજીમંદિર ટ્રસ્ટ દ્રારા જનરલ હોસ્પિટલનાં દર્દીઓને વર્ષોથી નિ:શુલ્ક ભોજન અપાય છે.  સિધ્ધપુર શહેરમાં આપણે ખીસ્સામાં પચાસ રુપીયા લઇને નીકળીએ તો સવારથી સાંજ સુધીમાં સિધ્ધપુરની એક દિવસની યાત્રા, ભોજન ચા – પાણી સાથે થઇ શકે છે. સિધ્ધપુરમાં સેવાભાવી સંસ્થાઓ – લોકો દ્વારા થતી સેવાકીય પ્રવૃતી ને લીધે સસ્તુ ભાડુ અને સિધ્ધપુરની જાત્રા કહેવત સાર્થક થઇ રહી છે.


જગન્નાથ મંદિરની રહસ્યમય વાતોનો વિજ્ઞાન પાસે પણ જવાબ નથી

Jagannath Madir

Jagannath Madir

ઓરીસ્સાના પુરી શહેરમાં શ્રી જગન્નાથ મંદિર સ્થિત છે આ મંદિર ભગવાન જગન્નાથ (શ્રીકૃષ્ણ) ને સમર્પિત છે. જગન્નાથનો અર્થ છે જગતના સ્વામી તેમની નગરી જ જગન્નાથપુરી કહેવાય છે. આ મંદિર હિન્દુઓના ચાર ધામો પૈકી એક છે. જગન્નાથ મંદિરની વાર્ષિક રથયાત્રા તો આખા વિશ્વમાં પ્રખ્યાત છે જેમાં મંદિરના ત્રણેય મુખ્ય દેવતા ભગવાન જગન્નાથ, તેમના મોટા ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રા ત્રણેય અલગ – અલગ ભવ્ય રથોમાં વિરાજીત થઈ પોતાની માસીને ત્યાં જાય છે ત્યાં ભગવાન 8 દિવસ રોકાય છે તમને આ મંદિરથી જોડાયેલી કેટલીક રસપ્રદ અને રહસ્યમય વાતો જણાવી રહ્યા છીએ જેના પાછળનું કારણ વિજ્ઞાની પણ શોધી શક્યા નથી. આ મંદિર એ વાતનું પ્રમાણ છે કે આપણા પૂર્વજો કેટલા મોટા ઈજનેર અને સ્થાપત્ય નિષ્ણાત હતાં..

(૧) સામાન્ય રીતે દરિયા કિનારા પર દિવસ દરમિયાન પવન દરિયાથી જમીન તરફ આવે છે અને સાંજે જમીનથી દરિયા તરફ જાય છે પણ પુરીમાં આનું વિપરિત થાય છે અહીં દિવસ દરમિયાન પવન જમીનથી દરિયા તરફ જાય છે.

(૨) સામાન્ય રીતે મંદિરોના શિખર પર પક્ષીઓ બેસતાં હોય છે પણ મંદિરના ગુંબજની આજુ બાજુ કોઈ પક્ષી ઉડતું નથી મંદિરની ઉપરથી વિમાન પણ પસાર નથી થતાં.

(૩) રોજ 500 રસોઈયા 300 સહયોગીઓ સાથે મળીને ભગવાન જગન્નાથનો પ્રસાદ બનાવે છે. કહેવાય છે કે પ્રસાદ 8 – 10 હજાર લોકો માટે જ બનાવવામાં આવ્યો હોય તો પણ આનાથી લાખો લોકો પેટ ભરીને જમી શકે છે. અહીં આશરે 20 લાખ શ્રદ્ધાળુઓ રોજ ભોજન કરી શકે છે. અહીં ક્યારે પણ પ્રસાદ ફેંકવો નથી પડતો. પ્રસાદ બનાવવા માટે 7 વાસણો એક ઉપર એક મૂકવામાં આવે છે પ્રસાદ લાકડીઓ ઉપર જ બનાવવામાં આવે છે. રસપ્રદ વાત છે કે સૌથી ઉપરના વાસણમાં મુકેલી વસ્તુ પહેલાં ચઢે છે પછી ક્રમશઃ નીચેના વાસણોમાં મુકેલી વસ્તુઓ ચઢે છે.

(૪) શ્રી જગન્નાથ મંદિરની ધ્વજા હંમેશા હવાની વિપરિત દિશામાં લહેરાય છે આનું કારણ હમણા સુધી શોધી નથી શકાયું. આ ધ્વજાને રોજ સાંજે બદલવામાં આવે છે જે વ્યક્તિ ધ્વજા બદલે છે તે ઉંધો થઈને ઉપર ચઢે છે. આ ધ્વજા ખૂબ જ ભવ્ય અને સુંદર છે તેના પર ભગવાન શિવનો ચંદ્ર બનેલો છે.

(૫) આ દુનિયાનું સૌથી ભવ્ય અને ઊંચુ મંદિર છે. આ મંદિરનો વિસ્તાર આશરે 4 લાખ વર્ગફુટ છે, આની ઊંચાઈ આશરે 214 ફુટ છે. મંદિર પાસે ઉભા થઈ તેનું મુખ્ય ગુંબજ જોવું અસંભવ છે. આખા દિવસમાં ક્યારેય મુખ્ય ગુંબજનો પડછાયો દેખાતો નથી આ મંદિર જોઈને અંદાજો લગાવી શકાય કે આપણા પૂર્વજો કેટલા મોટા ઈજનેર રહ્યા હશે.

(૬) મંદિરના શિખર પર સુદર્શન ચક્ર લાગેલું છે શહેરના કોઈ પણ વિસ્તારથી તમે આ ચક્ર જોઈ શકો છો કોઈ પણ સ્થળથી આ ચક્ર જોવા પર તે આપણી સામે હોય એવું જ લાગે છે. અહીં દર 12 વર્ષે નવી પ્રતિમાઓ બનાવવામાં આવે છે આ પ્રતિમાઓનો આકાર અને રૂપ એ જ હોય છે કહેવાય છે કે તે મૂર્તિઓની પૂજા કરવામાં નથી આવતી માત્ર દર્શન માટે મૂકવામાં આવે છે.

(૭) કહેવાય છે કે દરિયાએ 3 વાર જગન્નાથ મંદિરને ક્ષતિ પહોંચાડી હતી ત્યારે ભગવાન જગન્નાથે હનુમાનજીને અહીં દરિયાને નિયંત્રિત કરવા નિયુક્ત કર્યા હતાં. હનુમાનજી વારંવાર ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાના દર્શન કરવા નગરમાં જતા રહેતા હતાં અને તેમની પાછળ દરિયો પણ નગરમાં પ્રવેશ કરી જતો હતો. આ કારણથી ભગવાન જગન્નાથે, હનુમાનજીને અહીં સોનાની બેડીઓથી બાંધી દિધા હતાં. જગન્નાથપુરીના દરીયા કિનારે બેડી હનુમાનજીનું પ્રાચીન અને પ્રખ્યાત મંદિર છે, જ્યાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન કરવા આવે છે.

(૮) મહારાજા રણજીત સિંહએ આ મંદિરને ઘણુ બધું સોનું દાન કર્યુ હતું તેમણે અમૃતસરના સુવર્ણ મંદિરમાં આપેલા સોનાથી આ માત્રા ઘણી વધુ હતી.

(૯) કહેવાય છે કે અજ્ઞાતવાસ દરમિયાન પાંડવો ભગવાન જગન્નાથના દર્શન કરવા આવ્યા હતાં. માનવામાં આવે છે કે પ્રભુ ઈસુ સિલ્ક રૂટથી કાશ્મીર આવ્યા હતાં ત્યારે બેથલહેમ પાછા જતા પહેલાં તેમણે ભગવાન જગન્નાથના દર્શન કર્યા હતાં. 9 મી શતાબ્દીમાં આદિ શંકરાચાર્ય અહીં આવ્યા હતાં અને ચાર મઠો પૈકી એક ગોવર્ધન મઠની સ્થાપના કરી હતી.

(૧૦) આ મંદિરમાં ગેર ભારતીય ધર્મના લોકોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ છે. અગાઉ મંદિરને ક્ષતિ પહોંચડાવાના પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા હતાં આ જ કારણથી આ પ્રતિબંધ લગાવવામાં આવ્યો છે.

(૧૧) મંદિરના મુખ્ય દ્વારથી અંદર પ્રવેશ કરતાંની સાથે તમને દરિયાની કોઈ અવાજ નહી સંભળાશે પણ જેમ જ તમે મંદિરથી એક પગલું બહાર આવશો તમે તે અવાજને સાંભળી શકશો.

(૧૨) આ મંદિરની બહાર સ્વર્ગ દ્વાર છે જ્યાં મોક્ષ પ્રાપ્તિ માટે મૃતદેહોનું અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવે છે, પણ તમે મંદિરની બહાર જશો ત્યારે જ તમને મૃતદેહોના સળગવાની ગંધ આવશે. (Courtesy : Divya Bhaskar)


ભારત સહીત દેશ – વિદેશ માં આવેલી ૫૧ શક્તિપીઠ વિશે જાણો છો..??

Shaktipeeths

Shaktipeeths

ભગવાન શિવજી જ્યારે સતીના દેહત્યાગથી વિહવળ થઈ ગયા ત્યારે સતીનું શબ હાથમાં લઈને પૃથ્વી પર ઉલ્કાપાત મચાવી દીધો. પત્ની વિયોગમાં ડૂબી ગયેલા શિવને બહાર કાઢવા માટે વિષ્ણુએ દેવી સતીના શરીરના સુદર્શન ચક્ર થી અનેક ટુકડા કરી નાંખ્યા. તે પૃથ્વી પર વિવિધ જ્ગ્યાઓએ પડ્યાં. તે જ્યાં જ્યાં પડ્યાં ત્યાં શક્તિપીઠ અસ્તિત્વમાં આવી. શક્તિપીઠ માત્ર ભારતમાં જ નહિં પડોશી દેશો પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ, લંકા, નેપાળમાં પણ આવેલી છે. . તો ચાલો આ ૫૧ શક્તિપીઠ વિષે જાણકારી મેળવીએ …

1. હિંગળાજ માતા – કરાચી (પાકિસ્તાન)
2. નૈનાદેવી મંદિર – બિલાસપુર (હિમાચલપ્રદેશ)
3. સુનંદા – બાંગ્લાદેશ
4. મહામાયા – પહલગાંવ (કાશ્મીર)
5. જ્વાલા જી(અંબિકા)- કાંગડા (હિમાચલપ્રદેશ)
6. ત્રિપુર માલિની – જલંધર (પંજાબ)
7. અંબાજી – આરાસુર, અંબાજી (ગુજરાત)
8. મહાશિરા – પશુપતિનાથ મંદિર પાસે (નેપાળ)
9. દાક્ષાયની – માનસરોવર (કૈલાસ)
1૦. વિમલા – ઉત્કલ (ઓડિશા)
11. ગંડકી ચંડી – પોખરા (નેપાળ)
12. દેવી બાહુલા – પં. બંગાળ
13. મંગલ ચંદ્રિકા – પં. બંગાળ
14. ત્રિપુરસુંદરી – ત્રિપુરા
15. ભવાની – બાંગ્લાદેશ
16. ભ્રામરી – પં. બંગાળ
17. કામાખ્યા – ગુવાહાટી (આસામ)
18. જુગાડયા – પં. બંગાળ
19. કાલીપીઠ – કોલકાતા
2૦. લલિતા- અલાહાબાદ (ઉત્તરપ્રદેશ)
21. જયંતી – બાંગ્લાદેશ
22. વિમલા મુકુટ – પં. બંગાળ
23. મણિકર્ણી – વારાણસી (ઉત્તરપ્રદેશ)
24. શ્રવણી – તામિલનાડુ
25. સાવિત્રી – હરિયાણા
26. ગાયત્રી – અજમેર (રાજસ્થાન)
27. મહાલક્ષ્મી – બાંગ્લાદેશ
28. કાંચી – પં. બંગાળ
29. કાલી – મધ્ય પ્રદેશ
3૦. નર્મદા – અમરકંટક (મધ્યપ્રદેશ)
31. શિવાની – ઉત્તરપ્રદેશ
32. ઉમા- ઉત્તરપ્રદેશ
33. નારાયણી- તામિલનાડુ
34. વારાહી – ગુજરાત
35. અર્પણ – બાંગ્લાદેશ
36. શ્રી સુંદરી – આંધ્રપ્રદેશ
37. કપાલીની – પં. બંગાળ
38. ચંદ્રભાગા – પ્રભાસ – સોમનાથ (ગુજરાત)
39. અવંતિ- ઉજ્જૈન (મધ્યપ્રદેશ)
4૦. ભ્રામરી – નાસિક (મહારાષ્ટ્ર)
41. વિશ્વેશ્વરી – આંધ્રપ્રદેશ
42. રત્નાવલી – પં. બંગાળ
43. અંબિકા – ભરતપુર (રાજસ્થાન)
44. મિથિલા – ભારત – નેપાળ બોર્ડર
45. નલહાટી – પં. બંગાળ
46. જયદુર્ગા – અજ્ઞાત
47. મહિષર્મિદની – પં. બંગાળ
48. યશોરેશ્વરી – બાંગ્લાદેશ
49. ફુલ્લરા – પં. બંગાળ
5૦. નંદિની – પં. બંગાળ
51. ઇન્દ્રક્ષી – લંકા
(Courtesy  : Sandesh)


સિદ્ધપુરમાં આવેલું કાર્તિક સ્વામીનું મંદીર વર્ષમાં માત્ર સાત દિવસ જ ખુલ્લુ રહે છે

Kartik Swami Temple - Sidhhpur

Kartik Swami Temple – Sidhhpur

ધાર્મિક નગરી અને વિશ્વ પ્રસિધ્ધ માતૃગયા તિર્થ સિધ્ધપુરમાં અનેક દેવ મંદિરો આવેલા છે જેમાં બિંદુ સરોવર ખાતે આવેલ ભારતનું એક માત્ર કાર્તિકેય સ્વામીનું મંદીર આવેલું છે જેના દ્વારા કારતક સુદ આઠમથી પૂનમ સધી ફક્ત સાત દિવસ માટે વર્ષમાં એકજ વાર ખુલે છે. સરસ્વતી નદીના પટમાં બારસથી પૂનમ સુધી કાત્યોકનો લોક મેળો ભરાતો હોવાથી તેમજ કારતક માસમાં માતૃ શ્રાધ્ધનો અનેરો મહિમા હોવાથી આ સમય દરમિયાન આ મંદીરે મોટી સંખ્યામાં શ્રધ્ધાળુઓ દર્શનનો લાભ લે છે. ભગવાન શિવજીના બે પુત્રો કાર્તિક સ્વામી અને ગણેશજીની કથા સાથે જોડાયેલ આ મંદીરના કારતક માસમાં કાર્તિક સ્વામીના દર્શન કરવાથી ઉધ્ધાર અને મોક્ષ મળતો હોવાનું પ્રચલિત ધાર્મિક કથાને લઇને વર્ષમાં સાત જ દિવસ આ મંદીર ખુલ્લુ રહેતું હોવાનું મંદિરના પૂજારીએ જણાવ્યું હતું. ભગવાન કાર્તિકના મંદિરો સમગ્ર વિશ્વમાં જવલ્લે જ જોવા મળે છે.જે પૈકીનું આ મંદીર સીદ્ધપુર માં આવેલું છે.


ગણપતી બાપાના વાહન એવા ઉંદરો પરીવારના સભ્યોની જેમ સાથે રહે છે

Umeshbhai Ramani

Umeshbhai Ramani

દરેક મંગલ કાર્યમાં જેનું સર્વ પ્રથમ પૂજન થાય છે તેવા વિઘ્નહર્તા દેવ ગણપતિ બાપાની ભકિત ગણેશોત્સવ સમયે બધા કરતા હોય છે પણ અહીં આપણે વાત કરવી છે ગણપતિ બાપાના વાહન એટલે કે મૂષકની.. સામાન્ય રીતે માણસને કૂતરાં, બિલાડા, પોપટ, ગાય, મોર કે કાચબા સાથે દોસ્તી કે આત્મીયતા થઇ જતી હોય છે પણ નટખટ મૂષકની માણસની સાથે દોસ્તી થાય અને મૂષકો પાછા માણસો સાથે જ ઘરમાં પરિવારના સભ્યોની જેમ રહે એ વળી કેવું..? અને એ પણ એક સાથે ૮૦ સફેદ ઉંદરો ની સાથે..!!

રાજકોટના સંત કબીર રોડ પર રહેતા અને બંગડીનું જોબવર્ક કરતા ઉમેશભાઇ રામાણીના ઘરે ૮૦ જેટલા સફેદ ઉંદર છે અને મૂષકરાજ સાથે એમને એવી દોસ્તી થઇ ગઇ છે કે મૂષકો રીતસર ઉમેશભાઇના શરીર પર આળોટે છે અને ઉમેશભાઇ પણ મૂષકોને સંતાનની જેમ સાચવે છે મજૂરી કામ કરતા ઉમેશભાઇ કહે છે કે ચારેક વર્ષ પહેલા ગણેશોત્સવ દરમિયાન બે જોડ સફેદ મૂષકોની લાવ્યો હતો પછી ઉત્સવ બાદ તેને રસ્તા પર છોડતા જીવ ન ચાલ્યો અને ઘરે પિંજરુ રાખ્યું ધીમે ધીમે દર ત્રણ ચાર મહિને મુષકોની જોડ છ થી સાત બચ્ચાને જન્મ આપતી ગઇ અને તેમની વસ્તી વધતી ગઇ ક્યારેક અમુક ઉંદર મોતને પણ ભેટ્યા છે. એક સમયે ઉંદરોનો વંશવેલો ૧૨૫ સુધી પહોચ્યો હતો પણ આજે ૮૦ જેટલા મૂષકો મારા ઘરમાં મારી સાથે રહે છે

મારા ઘરને મારા મીત્રો અને સંબંધીઓ રેટ હાઉસથી વધુ ઓળખે છે ઉમેશભાઇ કહે છે કે દર મહિને ઉંદરો પાછળ હું એક હજાર જેટલો ખર્ચ કરું છું ઉંદરોને કાજુ, બદામ, દૂધ, આઇસ્ક્રીમનો ખોરાક આપવામાં આવે છે. મારા ઘરના નવેળામાં ઉંદરો માટેનો એક અલગ વિભાગ જ કરવામાં આવ્યો છે જેમાં અલગ – અલગ પિંજરા રાખવામાં આવ્યાં છે સફેદ ઉંદરો ઘરમાં છૂટથી હરી ફરી શકે છે તેઓ ક્યાંય ભાગી જતા નથી તે ફળીયામાં ફરતા હોય છે અને  ફરી સમય થાય એટલે નવેળામાં પાછા આવી જાય છે. ગણપતી ઉત્સવ વખતે જે લોકોને ઉંદરો જોઇતા હોય તેને ઉમેશભાઈ ઉત્સવ પૂરતા વિનામૂલ્યે ઉંદર આપે છે જે ઉંદરો આરતીમાં અને પંડાલમાં આટાફેરા કરે છે જેથી લોકોમા એક નવું આકર્ષણ ઉભુું થાય છે તો ચાલો આપણે પણ  ઉમેશભાઈ ની અને ઉંદરો ની દોસ્તી ને સલામ કરીએ..


રાજકોટ નો એક એવો ગણેશોત્સવ જ્યાં મૂર્તિનું વિસર્જન કરાતું નથી

Ganpati Bapa

Ganpati Bapa

સમગ્ર ગુજરાતમાં ધામેધૂમે, વાજતે – ગાજતે શોભાયાત્રાઓ કાઢી શ્રધ્ધા – ભાવ સાથે ભાવિકો દ્વારા ગણપતિજીની મૂર્તિઓનું સ્થાપન કરવામાં આવતું હોય છે ત્યારે રાજકોટમાં રૈયા ચોકડી પાસે આવેલા જીવન નગર ખાતે આયોજિત ગણેશ મહોત્સવે સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું અહીંયા ગણપતિજીની સ્થાપનાના સમયે અર્થાત ગણેશોત્સવનાં પ્રારંભે કે સમાપનનાં દિવસે પણ શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવતી નથી એટલું જ નહીં ગણેશ મહોત્સવ પૂર્ણ થયા બાદ ગણપતિજીની મૂર્તિનું વિસર્જન પણ કરવામાં આવતું નથી ગણેસોત્સવમાં ફટાકડાં ફોડી અવાજનું કે અબીલ – ગુલાલ કે અન્ય રંગો ઉડાડી વાતાવરણમાં પ્રદૂષણ કરવામાં આવતું નથી ફટાકડાનો ઘોંઘાટ કે અબીલ – ગુલાલ કે રંગો ઉડાડીને વાતાવરણને અને વિસર્જનથી પાણીને પ્રદૂષિત કરવામાં આવતું નથી

જીવન નગર વિકાસ સમિતિ દ્વારા આ  પ્રેરક ગણેશોત્સવનું આયોજન કરવામાં આવે છે આ સમીતી ના હોદ્દેદારો ના જણાવ્યા મુજબ  આશરે ૮૦૦ વારની વિશાળ જગ્યામાં પંડાલ ઉભો કરીને ગણેશજીની સ્થાપના કરવામાં આવી છે દર્શનાર્થીઓ માટે ૨૫ બાંકડા મૂકવામાં આવ્યા છે. અને આ આયોજનની ખાસિયત એ છે કે કોઇને પણ મુશ્કેલી ન થાય, વાતાવરણમાં કે પાણીમાં પ્રદૂષણ ન ફેલાય તે સહિતની બાબતોનું પુરતું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે ગણેશોત્સવનાં પ્રારંભે ડી.જે  મ્યુઝિક સિસ્ટમ કે ફટાકડાં, બેન્ડવાજા કે કોઇપણ પ્રકારનાં અવાજ કે ઘોંઘાટ વગર શાંતિપૂર્ણ રીતે ગણપતિજીની સ્થાપના કરવામાં આવે છે અને ટ્રાફિકને અડચણ થાય તે માટે શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવતી નથી પંડાલ આસપાસ રહેવાસીઓને પણ કોઇ મુશ્કેલી ન પડે તે માટે ઓછા અવાજે, માત્ર એક નાના સાદા માઇક દ્વારા ગણપતિની આરતી, સ્તુતી ગાવામાં આવે છે. ગણેશોત્સવનાં દિવસો દરમિયાન કોઇપણ પ્રકારનાં એવા કાર્યક્રમો યોજવામાં આવતા નથી જેનાથી લોકોને ખલેલ પડે કે મુશ્કેલી થાય દરરોજ  પ્રસાદી વિતરણ બાદ પ્રસાદ વધે તો નજીકની ઝુંપડપટ્ટીમાં ગરીબ પરિવારોનાં બાળકોને આપી દેવામાં આવે છે.

ગણેશોત્સવનાં સમાપને પણ ગણપતિજીની વિસર્જન યાત્રા કાઢવામાં આવતી નથી કે અબીલ – ગુલાલ કે કલર ઉડાડવામાં આવતા નથી ગણપતિજીની મૂર્તિને સોસાયટીનાં જ એક મકાનમાં સુરક્ષિત રીતે રાખી દેવામાં આવે છે જેથી આવતા વર્ષે ફરી આ મૂર્તિને પંડાલમાં બિરાજીત કરી શકાય અને મૂર્તિ પણ ઇકો ફ્રેન્ડલી રાખવામાં આવી છે. લોકોને અને  પ્રકૃતિને કોઇપણ પ્રકારે વિઘ્ન ન થાય તેવા આ પ્રેરક આયોજનને લોકો પણ બીરદાવી રહયા છે. ગણેશોત્સવની ઉજવણીનું મહત્વ વધવા સાથે જે પ્રકારે ભપકેદાર આયોજનો પણ થઇ રહ્યા છે તે જોતા જીવન નગર ના આ ગણપતિ મહોત્સવમાં ભપકો નહીં પણ ભાવ વધુ દેખાઇ આવે છે.