ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


ભક્તિનાં સંગે પ્રકૃતિનાં ખોળે મહાલવાનો અનોખો અવસર એટલે ગરવા ગીરનારની પાવનકારી લીલી પરક્મા..

Girnar Parikma

Girnar Parikma

આલેખન : અશ્વિન પટેલ
(માહિતી બ્યુરો – જૂનાગઢ)

ગ્રીક માઇથોલોજીમાં જે સ્‍થાન સૈાદર્ય અને સંપતિની દેવી એફ્રોડાઇડનું છે એ ભારતીય પુરાણકથામાં ઐશ્‍વર્યની અધિષ્‍ઠત્રી દેવી પ્રકૃતિનું છે. આજનાં શિક્ષીત બુધ્ધીવાદી એરકન્‍ડીનમાં બેસીને સૈાદર્યસભર સારી સારી વાતો ભલે કરે,પણ ભારતીય ભાતિગળ ગ્રામીણ અને અર્ધ કે અશિક્ષીત કોઠાસુઝ વાળી(ગામઠી) જનતા પ્રકૃતિનાં ખોળે ઉછરે છે અને પ્રકૃતિ સાથે જીવે છે અને કુદરતનાં ડગલે અને પગલે નિર્મિત પર્વો, ઉત્‍સવોમાંપ્રકૃતિને સંસ્‍કૃતિ સાથે જોડીને ઈશ્વર સાથે એકાકાર થયાની અનુભુતિ પણ કરે છે.

ભારતવર્ષમાં નગાધિરાજ હિમાલય પર્વત આમ જોઇએ તો સૈાથી ઉંચો પર્વત છે. જ્યાં કૈલાસ, શિખર, સમેત અનેક દેવ-દેવીનાં ઉલ્‍લેખ સાથે સાંસ્‍કૃતીક અને ધાર્મિક અસ્‍મિતાનાં બીજ જોડાયેલા છે પણ કહે છે હિમાલય જેનો આદર કરે તેવા પર્વત ગિરનાર આપણાં ગરવા ગુજરાતને પોતાનાં ખોળે રમાડી રહ્યા છે. આમ પણ હમેંશા સાંભળતા આવ્‍યા છીએ કે ગિરનાર એ જોગી, રોગી, ભોગી, ત્‍યાગી, અને રાગીથી વૈરાગી, અનુરાગી સહું કોઇને પોતાની તળેટીમાં આશિષ આપે છે. ઈચ્‍છે છે તેવુ પામે અને પામે તેવુ ભોગવે તેવી વાત ભવનાથ તિર્થ ક્ષેત્રે અનુભવાતી રહે છે. અનેક ઋષિ કુળનાં મહાત્‍માઓ પોત-પોતાનાં સિધ્ધ આશ્રમ સાથે સંસ્‍કૃતિનાં રખોપા કરતા પ્રકૃતિની ગોદમાં લોકોને સદાય આવકારે છે. પુજ્યપાદ સંતો અને મહંતોની પાવન ભુમિ એટલે ગિરીવર ગિરનારજીની ભુમિ, ગિરનાર પર્વત એટલે નવનાથ અને ચોસઠ જોગણીનાં બેસણાનો પર્વત, પરબ વાવડી, સતાધાર, વિરપુર અને કનકાઇ, બાણેજ જેવા યાત્રાધામો અને અરબ સાગરનાં તટે ભોળા સોમનાથ અને ભગવાન દ્વારિકાનાં નાથ શ્રીકૃષ્‍ણનાં મંદિરોની ધ્વજા પરથી પરસાર થતી હવાની લહેરખી ગિરનારનાં ગુરૂ દતાત્રેયથી ભવનાથ સુધી અમી આશિષ આપતિ અનુભવાય એવી આ દેવલોક ભુમિમાં પ્રતીવર્ષ કાર્તીકી અગિયારસથી ત્રિ-દિવસયીય જટાળા જોગીની પ્રદિક્ષણા(પરિક્રમા) પ્રવાહીત મેળાનાં રૂપે યોજાય છે. જેને સોરઠવાસીઓ લીલી પરકમા તરીકે ઓળખે છે. ભક્તિનાં સંગે અને પ્રકૃતિનાં ખોળે મહાલવાનો મહામુલો અવસર એટલે જ પરિક્રમાંનો પથપ્રવાસ.

જૂનાગઢ જિલ્‍લાને ગુજરાતનાં બીજા જિલ્‍લાઓની તુલનાએ કુદરતે લાડકવાયો ગણ્યો હશે. અહીં વિશાળ દરિયાકાંઠો, ગીર અને ગીરનારની વન્‍ય સૃષ્‍ટી અને વિશ્વને ધ્યાન ખેંચે તેવા એશિયેટીક લાયન (સીંહ) અને તાલાળાની જગમશહુર કેસર કેરી, આ ઉપરાંત દ્વાદશ જ્યોતિલીંગ પૈકી પ્રથમ એવા સોમનાથ મહાદેવ, શ્રીકૃષ્‍ણનું દેહોત્‍સર્ગ, ભાલકાતિર્થ, તુલશીશ્‍યામ યાત્રીકોને યાત્રા પ્રવાસ માટે કાયમ આવકારે છે. જિલ્‍લાઓમાં અનેક નાના-મોટા મેળાઓ યોજાય છે. જેમાં જગ મશહુર શિવરાત્રીનો મેળો પણ ગિરનારની ગોદમાં જ ઉજવાય છે. તે જ ગિરનારજીને નવલા વર્ષની અગીયારસે પ્રદિક્ષણા રૂપે પ્રતી વર્ષ લીલી પરિક્રમા યોજાય છે. જેમાં લાખોની સંખ્‍યામાં ભાવીક ભક્તો લીલી વનરાજી વચ્ચેથી પર્વત અને ખીણની વચ્ચેથી ભક્તિભાવથી મહાલતા ત્રિદીવસીય મેળા રૂપે આ પરિક્રમા કરી પુણ્યનું ભાથુ બાંધ્યાનો અહેસાસ કરે છે. અગાઉનાં સમયમાં દિવસભર પરિક્રમા પથ પર પદ યાત્રા થતી, સાંજ ઢળ્યે પડાવ નંખાતા, બહેનો ભાવતા ભોજનીયા બનાવતી, પુરૂષો ભજનની સરવાણી વહેવડાવે અને વૃધ્ધો અને માતાઓ લોક સંગીતનાં ઢાળે ધોળ કે લોકગીતોનાં સુરોથી વનને વૃંદાવનમાં તબદીલ થયાની અનુભતી કરતા જંગલ મધ્યે ત્રણ દિવસ રહે પણ કોઇ જ ભય નહીં, કોઇ જ ચિંતા નહીં મારા તમારાનાં કોઇ જ ભાવ નહીં, કોઇ નાનો નહી કે કોઇ મોટો નહીં સહુના સથવારે સહુના સહકારથી એકબીજાનાં પુરક બનીને પ્રકૃતિ દેવીનાં ખોળે રૂડા અવસરે મહાલતા હોય છે.

આ મેળામાં જૂનાગઢનાં ગામે ગામથી જેમ કે પોરબંદરથી મેર સમાજનાં ભાઇ બહેનો, ઘેડમાંથી આહીર અને કોળી સમાજ, નાઘેરમાંથી કારડીયા રાજપુત સમાજ, હાલારેથી કણબી-વાણીયા, વેપારી સમાજ, બાબરીયાવાડ, ભાલ, ઝાલાવાડ, ગોહીલવાડ, કચ્‍છ, વાગડ, બરડો, કાઠીયાવાડ વગેરે પ્રાંતોમાંથી અઢારેય વરણનાં ભાઇ-બહેનો કોઇ જ નાત જાતનાં ભેદભાવ વિના કે કોઇ ધનવાન કે ગરીબનાં વાદ વગર સૈા કોઇ આવે છે. અને આવનારને કોઇ જ સુવિધાની જરૂરત નહીં. આજે વખત વિતતો ચાલ્‍યો, જમાનાની અસર અને વાહન વ્‍યવહારોની સગવડ વધતા આ પરિક્રમામાં રાજ્યભરમાંથી તો ઠીક પણ દેશ-વિદેશમાંથી યાત્રીકો ભાવિકો આવવા લાગ્‍યા છે. દરેક વર્ષે યાત્રીકો વધતા જ જાય છે. હજારોની સંખ્‍યામાં અને લાખોમાં આંકડો તબદીલ થયો હોવા છતા ઈશ્વરનાં આશિર્વાદ અને રાજ્ય સરકારનાં વહીવટી તંત્ર તેમજ સ્‍થાનિક સેવાભાવી સંસ્‍થાઓ એસ.ટી નિગમ, પોલીસતંત્ર, મહાનગરપાલીકા, જિલ્‍લાપંચાયત, આરોગ્‍ય અને આયુર્વેદ શાખા, માહિતી વિભાગ સહિત જૂદા-જૂદા જિલ્‍લાઓમાંથી આવી સેવા કરતા સેવાભાવી મંડળો, યાત્રીકોને કોઇજ અગવડતા ના પડે તેની તકેદારી રાખે છે. સહુને આત્‍મિયતાનાં ઓજસે પ્રકાશનાં પુંજથી રોશન કરતો આ રૂડો અવસર સારા વરસાદથી વધુ નિખરશે. સંસ્‍કૃતિ અને પ્રકૃતિનાં મિલાપ સમા આ લીલી પરિક્રમાંનાં પ્રત્‍યેક યાત્રીકને યાત્રા શુભ બની રહે તેવી શુભકામનાં. . . girnar lili parikama parikma in junagadh in gujarat india


સૌરાષ્ટ્રના મહુવાના દાંડિયાની દેશ-વિદેશમાં બોલબાલા છે..

dandiya

dandiya

માતા જગદંબાની આરાધનાના પર્વ નવરાત્રિમાં તેમજ શુભ પ્રસંગોમાં રાસ રમતી વખતે ઉપયોગમાં લેવાતા મહુવાના દાંડિયાની દેશ-વિદેશમાં બોલબાલા છે. બ્રહ્મક્ષત્રિય સમાજે પરંપરાગત વ્યવસાય સાચવી રાખતા આજે પણ મહુવાના ડિસ્કો સ્ટેપના જમાનામાં પણ સંઘેડા પર બનેલા લાકડાના દાંડિયાની ડિમાન્ડ યથાવત રહીં છે તે બાબત આપણી કલા સંસ્કૃતિનો વારસો જળવાય રહ્યા જેવી છે. ભાવનગર જિલ્લાના મહુવામાં વેસ્ટ લાકડામાંથી બેસ્ટ વસ્તુઓનો વેપાર મોટા પાયે પથરાયેલો છે. દાંડિયાથી લઈ કોઈપણ લાકડાની વસ્તુ સંઘેડા પર ચઢાવીને બનાવાતી હોય બજારનું નામ સંઘેડીયા બજાર છે. મહુવા સંઘેડીયા બજારની કલા કારીગરી એટલી ખ્યાતનામ છે કે અહીં બનતી વસ્તુઓ માત્ર ભારતના મોટા શહેરોમાં જ નહીં પણ વિદેશોમાં પણ નિકાસ થઈ રહીં છે. મહુવાના દાંડિયા દેશ-વિદેશના ગુજરાતીઓના હાથ સુધી પહોંચી ગયા છે. લાકડાના દાંડીયા પર લાખના કલરથી ફેન્સી લૂક આપવામાં આવે છે.

આધુનિકતા તરફ આગળ વળતા યુગમાં મશીનરી પર લાકડાની વસ્તુઓ બનાવવાનું શરૂ થતા ઘણા બ્રહ્મક્ષત્રિય વેપારીઓ પોતાનો પરંપરાગત વેપાર છોડી અન્ય વેપાર તરફ પણ વળી ગયા છે. જો કે હજુ પણ મહુવા સંઘેડીયા બજારની રોનક જળવાઈ રહીં છે અને ત્યાં બનતી વસ્તુઓની માગ પણ યથાવત રહીં છે. જેનો સંપૂર્ણ શ્રેય બ્રહ્મક્ષત્રિય વેપારીઓના ફાળે જાય છે. મહુવાથી માત્ર વિદેશમાં દાંડિયાની નિકાસ થાય છે તેવુ જ નથી. ભાવનગર જિલ્લાની મૂલાકાતે આવતા એનઆરઆઈ અને વિદેશી પ્રવાસીઓ સૌરાષ્ટ્રના કાશ્મીર એવા મહુવાની સુંદરતા જોવા અચૂક પહોંચે છે અને તેઓ પણ સંઘેડીયા બજારમાંથી ખરીદી કરવાની તક ગૂમાવતા નથી.


રાજકોટની યેશા રૂઘાણી અભિનય ક્ષેત્રે સફળતાના શિખરો સર કરી રહી છે..

muskan tv serial

muskan tv serial

ઝી ટીવીમાં આવેલી જીત ગઇ તો પિયા મોરે નામની ટીવી સીરીયલથી અભિનયની દુનીયામાં પગ માંડનાર ગુજરાતી ટીવી અભિનેત્રી યેશા રૂઘાણીએ આજે દર્શકોમાં લોકપ્રીય થઈને પોતાનું એક સ્થાન બનાવી લીધું છે. યેશા રૂઘાણીનું બાળપણ રાજકોટ શહેરમાં વિત્યુ છે અને રાજકોટની એસએનકે સ્કુલમાં અભ્યાસ કર્યા બાદ સીમ બાયોસીઝ-પુના ખાતેથી બેચલર ઓફ ડીઝાઇન (ફેશન કોમ્યુનીકેશન) નો ઉચ્ચ અભ્યાસ કર્યા પછી ફેશન જગતનું પેરીસ ગણાતા મુંબઇ ખાતે તેમણે ફીલાન્સીંગ ડીઝાઇનીંગ કન્સલટન્ટ ક્ષેત્રે પણ કામ કર્યું છે. યેશા પોતાના અભિનય માટે સતત ૧૪ – ૧૪ કલાક કામ કરે છે. તેનો અભિનય માત્ર ભારતમાં જ નહી પણ વિદેશમાં વસતા ભારતીયોમાં પણ લોકપ્રીય બનેલ છે.

લોહાણા સમાજમાંથી આવતી યેશા રૂઘાણી રાજકોટના શ્રી કેતનભાઇ રૂઘાણી અને શ્રીમતી ફાલ્ગુનીબેન રૂઘાણીની એકમાત્ર દિકરી છે. શ્રી કેતનભાઇનાં જણાવ્યા મુજબ યેશા બાળપણથી જ તેજસ્વી હતી. અભ્યાસની બાબત હોય કે આપણા ભાતીગળ ગરબા હોય, યેશા હરહંમેશ અવ્વલ જ રહેતી હતી. ઘરનાં સભ્યોનાં પૂર્ણ સહકારથીજ આજે યેશાએ આજે અભિનય ક્ષેત્રે સફળતા મેળવી છે અને હજી પણ આવનારા દિવસોમાં યેશા પોતાની આગવી એક ઓળખ ઉભી કરશે જેમાં કોઇ શંકાને સ્થાન નથી.

રાજકોટમાં ઢેબર રોડ વન-વેમાં ૧૯૭૦ થી કેતુ ઝેરોક્ષના નામથી ખુબ જાણીતા રઘુવંશી વેપારી અગ્રણીશ્રી કેતનભાઇ રૂઘાણીની સુપુત્રી યેશા રૂઘાણીએ ઝી ટીવીની જીત ગઇ તો પિયા મોરે સીરીયલમાં ખુબજ સારો દેખાવ કર્યાં બાદ અત્યારે યેશાની નવી સીરીયલ મુસ્કાન માં મહત્વના રોલમાં તે અભિનય કરી રહી છે. જે સીરીયલ સ્ટાર ભારત ચેનલ ઉપર સોમવાર થી શનિવાર દરરોજ રાત્રે ૦૯:૩૦ થી ૧૦:૦૦ દરમિયાન જોઈ શકાશે. યેશા રૂઘાણીની આ સફળતા બદલ તેમના પિતા કેતનભાઇ રૂઘાણીને મિત્રો, સ્નેહીઓ, સ્વજનો તરફથી શુભેચ્છાઓ મળી રહી છે.

yesha rughani television actor actress zee tv show jeet gayi toh piya more serial biography from rajkot gujarat india mumbai bachelors of design and fashion communication from symbiosis  pune which ketan rughani falguni ketu zerox dhebar road one way parents lohana raghuvanshi TV serial Muskaan.


બરડા ડુંગર વિષેની માહિતી આપતી નિઃશુલ્ક ઈ-બુક

વહાલાં વાચકમિત્રો

પોરબંદર પાસે આવેલા બરડા ડુંગર વિષેની માહિતી આપતી એક નાની ઈ -બુક મેં સંકલીત કરી છે. જે તમારા સહુના વાંચન અને રેફરન્સ માટે છે જેને નીચેની લિન્ક દ્વારા નિઃશુલ્ક ડાઉન લોડ કરી શકાશે… આ બુક આપ સહુને જરૂર ઉપયોગી થશે એવી અપેક્ષા સહ…

Bardo Dunger E – Book By Atul Chotai

આપનો સહદયી

-અતુલ એન. ચોટાઈ
(પત્રકાર અને લેખક)
રાજકોટ – ગુજરાત

પોરબંદર બરડા ડુંગર ઈ -બુક નિઃશુલ્ક ડાઉનલોડ અતુલ એન. ચોટાઈ (પત્રકાર અને લેખક) રાજકોટ – ગુજરાત બરડો ડુંગર અતુલ ચોટાઈ


An ancient and historical places of Porbandar & the mountain Bardo should be visited once.

Bardo Mountain - Porbandar

Bardo Mountain – Porbandar

Dear friends,

as we know that the land of our Saurashtra is the foundation of history. There are so many known, unknown, ancient or modern places in Saurashtra that we have not seen, some places are at odd locations and there are lack of basic facilities so we do not even think to go there.

We want to introduce you to the ancient, modern, religious and beautiful places around Porbandar and the mountain Bardo. We heartly provide you all the information like transportation, loading & boarding facilities as we want to provide you all the facilities and guidance by staying with you like a family member.

We generally arrange this tour during week ends & public holidays. You can join this tour personally, with family, with co-workers or with friends. Generally, this tour is arranged by bus, train, personal vehicle or by large Rickshaw. If the tourist has his own vehicle, he can join with it. The tourists should afford all the expenses themselves. We arrange this non professional tour to guide you properly and provide necessary facilities. The tourists should pay us rupees one hundred only as a registration charge per tourist which is not refundable in any circumstances.

A free of cost e-book can be downloaded by the link given below, describing details about the tour to the mountain Bardo

Bardo Dungar E – Book


Places of tour

Porbandar city (a single day)

(1) Sudama temple
(2) Kirti Mandir, the birth place of Res. Mahatma Gandhi
(3) Lord Satyanarayan temple
(4) Sandipani temple, organised by Res. Shri Rameshbhai oza
(5) Birds sanctuaroy.
(6) Jambuvan Cave (Ranavav)
(7) Rangbai Mata Chopati point-Oddar
(8) Shree Aryakanya Gurukul (If there is spare time)

Shanidev (Hathla) Darshan (Single day)

(1) Hinglaj Mata Temple-Verad
(2) Vir Manglavala’s Place-Bhutvad (Bhanvad)
(3) Ganesh templevGhumli
(4) Navlakha palace-Ghumali
(5) Ashapura Mata temple-Ghumali
(6) Shanidev temple-Hathla.

Remarks

(1) The places, mentioned above may be changed as per time, circumstances & number of tourists.

(2) The places, mentioned above are only for general information. The tour will be arranged as per the season & time.

(3) The final planning by the management, should be accepted by the tourists to join the tour.

One can contact Mr. Atulbhai Chotai (Journalist & Writer) of Rajkot  for more details about this tour. We request you to send your details to join this tour or to get more details by the link given below.

https://atulnchotai.wordpress.com/contact-us

પોરબંદર બરડા ડુંગર ઈ -બુક નિઃશુલ્ક ડાઉનલોડ અતુલ એન. ચોટાઈ (પત્રકાર અને લેખક) રાજકોટ – ગુજરાત બરડો ડુંગર અતુલ ચોટાઈ


રાજકોટના ડો. રમેશચંદ્ર ભાયાણી શિક્ષણ અને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે દરેક લોકો માટે પ્રેરણારૂપ બની શકે છે

Dr. Rameshchandra Bhayani

Dr. Rameshchandra Bhayani

જન્મ પછી એવી બીમારી લાગુ પડી કે જોનાર પણ ઇશ્વરની કૃપા હશે તો બચી જશે તેમ કહેતા. માતા – પિતાએ સાર સંભાળ લઇને ઉછેર કર્યો. ઘરમાં પૂજા પાઠમાં જોડાઇ જતા પુત્રનું અભ્યાસમાં મન લાગતું ન હતું. ઘરે સાધુ સંતોને બોલાવી સત્સંગ થતો પણ પુત્રથી ચિંતિત માતાએ એક દિવસ ઘરે આવેલા સાધુને પૂછ્યુું કે મહારાજ યે લડકા પઢેગા યા નહીં..?? સાધુએ બાળકની હથેળી ઊંધી ચતી કરીને ઊંડો શ્વાસ લેતા કહ્યું કે માતાજી યે લડકા દસમી ચોપડી તક ભી નહીં પહોંચેગા..!! સાધુના આ શબ્દો સાંભળ્યા પછી એ બાળકે અભ્યાસમાં એકાગ્રતા કેળવીને એસ.એસ.સી, બી.એસ.સી, ડબલ એમ.એસ.સી (પ્રથમવર્ગ લાયકાત સાથે), રસાયણ શાસ્ત્રમાં પી.એચ.ડી, ડી.એસ.ઇ., ડીઇ.આર.આઇ. અને ત્યારબાદ વિજ્ઞાન, શિક્ષણક્ષેત્રે અધ્યયન, લેખન અને સંશોધનો કરીને શૈક્ષણિક જગતમાં પોતાનું એક આગવું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

જેમનું નામ છે ડો. રમેશચંદ્ર જમનાદાસ ભાયાણી. મૂળ દ્વારકાના લોહાણા પરીવારમાં જન્મેલા રમેશભાઈ ના પિતા બેરિસ્ટર હતા. પ્રાથમિક શિક્ષણ દ્વારકામાં લીધું રાજકોટ ધર્મેન્દ્રસિંહજી કોલેજમાં વિજ્ઞાન વિભાગમાં પ્રવેશ મેળવ્યો તથા પરિવાર ઉપર બોજ ન આવે એ માટે સ્કોલરશિપ સાથે એમ.એસ.સી કર્યું. કાર્બનિક રસાયણ શાસ્ત્રનો અભ્યાસ કરવા જામનગર ગયા રાતે નોકરી દિવસે અભ્યાસ કર્યો અને રાજકોટ કોટક ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઓફ સાયન્સમાં ફેેલો તરીકે નિમણૂક મેળવી જો કે પોતાની અભ્યાસયાત્રા ચાલુ જ રાખી જેમની વિશેષ સિદ્ધીઓમાં જોઈએ તો તેમણે ૩૪ જેટલા પુસ્તક લખ્યા છે અને સાહિત્ય અકાદમી અને સાહિત્ય પરિષદના એવોર્ડ સહિત ઘર ભરાય એટલા એવોર્ડ મળ્યા છે. છેલ્લે પ્રોફેસર તરીકે ફરજ બજાવીને નિવૃત્ત થયા છે. ઉપરાંત રસોડા પ્રયોગપોથી, થેલેસિમિયા અંગે વિશેષ જાણકારી વિજ્ઞાન જાગૃતિ નામથી માસિક દીવાલ પત્ર સહિત ૫ સંપાદન અને ૪ પાઠ્ય પુસ્તક પણ લખેલા છે. તેમના ૭ થી વધુ સંશોધન પત્ર પ્રસિધ્ધ થયા છે તેઓએ દૈનિકપત્રો, સામાયિકોમાં સાયન્સની કોલમ લખી છે. ભાયાણી સાહેબની આ મહેનત બદલ ૨૦0૧ માં રાષ્ટ્રપતિ ડો. એ.પી.જે. કલામના હસ્તે સન્માન પણ થયેલ છે હાલમાં ૭૫ વર્ષની ઉંમરે પણ તેઓ રાજકોટના લોકવિજ્ઞાન કેન્દ્રમાં માનદસેવા આપી નિ:શુલ્ક શિક્ષણ સેવાયજ્ઞ ચલાવે છે.

ગુજરાતમાં થેલેસેમિયા સામે જાગૃતિ લાવવા ૧૯૮૩ થી શરૂ કરેલી ઝુંબેશ આજે પણ ચાલુ છે. નિવૃત્ત થયા બાદ ૨૦૦૫ થી રાજકોટ લોક વિજ્ઞાનકેન્દ્રમાં નિયામક તરીકે નિમણૂક થતા આજે પણ ત્યાં માનદ સેવા આપી રહ્યા છે. પ્રોફેસર તરીકે નિવૃત્ત થયા બાદ મનુષ્યદેહ સાર્થક કરવા અને સમાજ  માટે યથાશક્તિ કાર્ય કરવાના ઉદ્દેશ સાથે આજે ૭૫ વર્ષની ઉંમરે  પણ સાયન્સના સ્ટુડન્ટ અને જીજ્ઞાસુ વિદ્યાર્થીઓને નિ:શુલ્ક માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છે.   ડો. રમેશચંદ્ર ભાયાણી (નિયામકશ્રી) પ્રાદેશિક લોક વિજ્ઞાન કેન્દ્ર, નહેરુ ઉદ્યાન, રેસકોર્સ ની અંદર, રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧ ફોન : ૦૨૮૧ – ૨૪૪૯૯૪૦ (સમય સવારે ૧૧ થી ૧) ઉપર તેમનો સંપર્ક કરી શકાય છે.


સૌરાષ્ટ્રના આ મંદિરે ગણપતી બાપા લોકોની સમસ્યા સાંભળે છે

Ganesh Temple - Dhank

Ganesh Temple – Dhank

સૌરાષ્ટ્રના રાજકોટ જીલ્લામાં ઉપલેટાથી વીસ કિલોમીટર દૂર આવેલા ઢાંક ગામમાં સિદ્ધિ વિનાયક ગણપતિ બાપાનું એક એવું મંદિર છે કે જ્યાં દેશ અને વિદેશમાંથી અનેક પત્રો ગુજરાતીમાં તો કોઇ પત્રો હિન્દીમાં આવે છે. દરેક ભક્તો બાપાના મંદિર સુધી પહોંચી શકતા ના હોવાથી ટપાલ દ્વારા આવેલા ભક્તોના પત્રો મંદિરના પૂજારી દિલસુખગીરી ગોસ્વામી એકાંતમાં ગણપતી બાપા સમક્ષ વાંચીને તેમની સમસ્યા ગણપતિ બાપાને સંભળાવે છે. ઢાંકમાં આવેલા ગણપતિ બાપાના આ મંદિરનો ઇતિહાસ બે હજાર વર્ષ પૂર્વેનો છે. હાલ અહીં દરરોજ પચાસથી વધુ પત્રો આવે છે. મંદિરમાં ગણપતિ બાપાનું મુખ ગામ તરફ છે અને પ્રાચીન ગ્રંથ મુજબ આવા ગામો પર કુદરતી આફતો આવતી નથી. મંદિરના પૂજારી જણાવે છે કે ભક્તોની સમસ્યાના પ્રશ્નો પત્ર લખનાર હું અને ગણપતિ દાદા ત્રણ જ જાણીએ છીએ. બે હજાર વર્ષ પહેલા ઢાંક ગામનું નામ પ્રેહ પાટણ હતું. લોકવાયકા પ્રમાણે એક સંતે શાપ આપતા અહીંના ધન – દોલત માટીના થઇ ગયા હતા. આથી આ ગામના લોકો દુખી બની ગયા હતા. ગ્રામજનોએ સંતના શાપમાં થી મુક્તિ મેળવવા ગણપતિ દાદાને પ્રાર્થના કરી અને પ્રેહ પાટણ યથાવત સ્થિતિમાં આવી ગયું. વનવાસ દરમિયાન પાંડવોએ અહીં ગણપતિદાદાના દિવ્ય સ્વરૂપની પૂજા કરી હોવાની લોકવાયકા છે. આ મંદિરે પત્ર મોકલવા નું સરનામું નીચે મુજબ છે

પૂજારી મહારાજ શ્રી,
શ્રી સિદ્ધિવિનાયક ગણેશ મંદિર,
મુ. પોસ્ટ – ઢાંક – ૩૬૦ ૪૬૦
(તા – ઉપલેટા, જી – રાજકોટ)
ગુજરાત – ભારત


સૌરાષ્ટ્રનો મોરબી જિલ્લો ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક સ્થળોનો સાંસ્કૃતિક ધરોહર સમાન ગૌરવવંતો વારસો ધરાવે છે

:: સંકલન : :
જગદીશ ડી. ત્રિવેદી- સહાયક માહિતી નિયામક
પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી, જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

Morbi City

Morbi City

સૌરાષ્ટ્રનો નવરચિત મોરબી જિલ્લો તા ૧૫/૦૮/૨૦૧૩ નાં રોજ રાજકોટ જિલ્લામાંથી અલગ થઇને અસ્તિત્વમાં આવેલ છે. મોરબી, માળીયા, ટંકારા, વાંકાનેર અને હળવદ સહિત પાંચ તાલુકા ધરાવે છે. મોરબી જિલ્લો સમગ્ર વિશ્વમાં તેમનાં સીરામીક ટાઇલ્સ, મીઠા અને કવાર્ટઝ ઘડીયાળનાં ઉધોગ માટે પ્રખ્યાત છે તેવી જ રીતે જિલ્લામાં આવેલ સાંસ્કૃતિક ધરોહર સમાન ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક સ્થળો તેમના ગૌરવવંતા વારસા સમાન છે જે સ્થળોને લોકો શ્રધ્ધા અને ભાવના સાથે આવે છે આવો આપણે જિલ્લાનાં ધરોહર સમાન સ્થળો તરફ એક દ્રષ્ટિપાત કરીએ તો…

જિલ્લાનું મુખ્ય મથક મોરબી છે આ શહેરનો ઇતિહાસ જેટલો ગૌરવવંતો છે તેટલો જ આ શહેરનો વર્તમાનકાળ પ્રગતિની સાક્ષી પુરે છે આશરે ત્રણસો વર્ષ પહેલા સ્થપાયેલ આ શહેરની કલાત્મક કોતરણી સભર ઇમારતો તથા ઔધોગિક ક્રાંતિને પગલે રેલ્વે અને માર્ગ વ્યવહારો માટે સ્થપાયેલા પુલો આ શહેરનાં તત્કાલીન પ્રજાવસ્તલ રાજવીનીદીર્ધદ્રષ્ટિ છતીકરે છે મોરબી શહેર અને જિલ્લો વારંવાર કુદરતનો ભોગ પણ બનતું આવ્યુ છે જેમ કે, વાવાઝોડુ, દુષ્કાળ, મચ્છુ-૨ જળ હોનારત હોય કે ૨૦૦૧ નો ભુકંપ હોય પરંતુ આ જિલ્લાએ આફતને પણ અવસરમાંપલટાવી નાંખીને વિકાસ તરફ નિરંતરઆગળ ધપવાની પ્રવૃતિથી ધમધમે છે.

મોરબી શહેરને તેમનાં રાજવીઓ એ આપેલ ઐતિહાસિક ઇમારતો જોવો એક લહાવો સમાનછે. જેમાં દરબારગઢ, મણીમંદીર, ઝુલતો પુલ, ગ્રીન ચોક, નહેરૂ ગેઇટ, ન્યુ પેલેસ ખરેખર જોવાલાયક છે. મોરબીનો ઝૂલતો પુલ એક નજરાણું છે. બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન લાકડા અને વાયર ધ્વારા આ પુલ બનાવાયો હતો આ પુલ ૧૬૫ ફૂટ લાંબો અને ૪.૫ ફુટ પહોળો છે તે મચ્છુ નદી પર બનાવવામાં આવ્યો છે. આ ઝૂલતા પુલ પરથી પસાર થવું એ મુલાકાતીઓ માટે એક આશ્ચુર્યજનક અનુભવ છે.

ઇ.સ. ૧૯૩૫માં મણિમંદિર બનાવવામાં આવ્યુ છે. સુંદર કલાત્મક આર્કિટેકચરલ નમૂનેદાર મણિમંદિરનું પ્રેમની યાદમાં નિર્માણ થયુ હતું. હાલ મણિમંદિર ભૂંકપને કારણે નુકસાન પામેલ તેની મરામતની કામગીરી હાથ ધરાઇ છે. મોરબી નજીક રફાળેશ્વર મહાદેવજીનું મંદિર પુરાણુ છે. આ મંદિર મોરબીનાં મહારાજા લખધીરસિંહજીએ ૧૯૪૬માં બંધાવ્યુ હતું. અહી પિતૃ તપર્ણની વિધિ કરવામાં આવે છે. મચ્છુ -૨ ડેમ પાંચ કીલોમીટર દૂર છે તેમજ મોરબીમાં લખધીરસિંહજી એન્જિેનિયરીંગ કોલેજ વર્ષોથી કાર્યરત છે. તેમજ અન્ય સ્થળોમાં કુબેરનાથ મંદીર અને તેમા આવેલ ઐતિહાસીક વાવ, ત્રિલોકધામ મહાદેવ મંદિર, ત્રિમંદિર આવેલ છે.

મોરબીથી ૨૦ કીલોમીટરનાં અંતરે આવેલું ટંકારા મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીનું જન્મસ્થળ છે. મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીએ આર્ય સમાજની સ્થા‍પના કરી હતી. જે આજે દેશભરમાં પથરાયેલી છે. વૈદિક ધર્મનું અહીં અભ્‍યાસ કેન્દ્ર છે. સંસ્કૃત શાળા, લાઇબ્રેરી અને વૈદિક વિધિ માટેનાં ગ્રંથો અહીં ઉપલબધ્ધ છે. અહીં મહર્ષિ દયાનંદ આંતરરાષ્ટ્રિય ઉપદેશક મહાવિધાલય ચાલે છે. સંસ્થા ધ્વારા ગૌશાળા, આર્યસાહિત્ય પ્રચાર કેન્દ્ર વગેરે પણ છે.

મચ્છુ નદી અને નાની – નાની ટેકરીઓ વચ્ચે વાંકાનેર શહેર વસેલુ છે. આ નગરનો વિશાળ રણજીત વિલાસ રાજમહેલ વાંકાનેરની શોભામાં અનેરો ઉમેરો કરે છે. ઇ.સ. ૧૯૦૦માં અમરસિંહજી ધ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ પેલેસનું ર્નિમાર્ણ ઇ.સ. ૧૯૦૭માં પૂર્ણ થયેલું તે ટેકરી પર આવેલુ છે. પેલેસ પરથી જોતા સંપૂર્ણ વાંકાનેર શહેરનો નજારો જોવા મળે છે. રણજીત વિલાસ પેલેસનું નામ જામનગરનાં શાસક જામ રણજીતસિંહજી પરથી પાડવામાં આવેલું આ મહેલ ૨૨૫ એકરમાં ફેલાયેલ છે. વાંકાનેરની આજુબાજુ જોવાલાયક સ્થળોમાં ટેકરી ઉપર ગાયત્રી માતાનું મંદીર આવેલ છે. જડેશ્વર મંદીર ડુંગર ઉપર ૧૯મી સદીની શરૂઆતમાં બનેલા આ મંદિરમાં સ્વયંભૂ શિવલિંગ છે. દર શ્રાવણ માસે અહી ભકતજનોનો મેળો જામે છે.  વડોદરાનાં વિઠોબા દીવાને આ મંદિર બનાવ્યુ હતું. અહી રહેવા માટે ધર્મશાળા તેમજ અન્નક્ષેત્ર પણ છે વાંકાનેર નજીકનું માટેલ એક ધાર્મિક સ્થળ છે. અહીં ખોડિયાર માતાનું મંદિર જેના દર્શનાર્થે અનેક ભાવિકો આવે છે. મંદિરે અન્નક્ષેત્ર, ગૌશાળા ઉપરાંત ધર્મશાળાની સુવિધા છે.

વાંકાનેર તાલુકામાં જ રામપરા અભ્‍યારણ આવેલ છે. સિંધાવદર ગામ નજીક રામપરા અભ્યાુરણ તરીકે જાહેર કરેલ જંગલ ખાતા હસ્તકનો ૧૫૦૧.૦૨ હેકટર વીડી વિસ્તાર આવેલ છે. જેમાં તાજેતરમાં ગીરનાં સિંહોની વસ્તી કાયમ રહે તે માટે લાયન જીન પુલ બ્રિડીંગ સેન્ટર શરૂ કરેલ છે. ભારતમાં જ નહીં પણ સમગ્ર એશિયા ખંડમાં સૌપ્રથમવાર આ જીન પુલ બ્રિડીંગ સેન્ટરમાં એક સાથે ત્રણ સિંહ બાળનો જન્મ્ થયો હતો. ૨૬૬ પ્રકારની વનસ્પતિઓ અને વૃક્ષોથી આચ્છાદિત અને ૧૨૪થી વધુ જાતનાં પક્ષીઓ, સરિસૃપો અને વન્ય પ્રાણીઓ તેમજ ૧૦ થી વધુ જાતનાં કરોળીયા જેવી વન્ય સંપદા અને વન્યસૃષ્ટિ‍ થી ભરપૂર એવા આ રામપરા અભયારણની શોભા ચોમાસામાં તેની ચરમસીમાએ હોય છે. વાંકાનેર શહેરમાં અને તેની આજુ બાજુમાં શાહબાવાની દરગાહ, નાગા બાવાજીની જગ્યા, રધુનાથજીનું મંદિર, નકલંક મંદિર કેરાળા, હોલ માતાજીની જગ્યા , સ્વાામિનારાયણ મંદિર વગેરે સ્થંળો આવેલા છે.

મોરબી જિલ્લાનાં માળીયા તાલુકામાં જિલ્લાનું એક માત્ર નવલખી બંદર આવેલ છે તેમની બાજુમાં આવેલ વવાણિયા ગામ શ્રીમદ રાજચંદ્રજીનું જન્મ સ્થાન આવેલ છે મહાત્મા ગાંધીજીએ શ્રીમદ રાજચંદ્રજીને પોતાનાં આધ્યાત્મિક ગુરુ માન્યા હતા. વવાણીયા ખાતે રામબાઇ માતાજીનું મંદિર પણ આવેલ છે.

મોરબી જિલ્લાનો હળવદ તાલુકો નવા જિલ્લાઓની રચના થઇ તે પહેલા સુરેન્દ્ર્નગર જિલ્લાનો તાલુકો હતો હળવદ ઘણા વરસો સુધી ઝાલાવાડનું પાટનગર રહી ચુકેલું હળવદનાં ફરતો કિલ્લો અને ગઢ આવેલા છે આ ગઢને છ છ દરવાજાઓ આવેલા છે. હળવદ શહેર મધ્યે આવેલુ સાતસો એકરનો ફેલાવો ધરાવતું સામંતસર તળાવ શહેરની શોભામાં અભિવૃધિ કરે છે. તેમજ હળવદનાં દાંડીયામહેલ સુંદર કાષ્ટંકામ માટે પ્રખ્યાશત છે. હળવદ એટલે પાળિયાઓનું નગર આ નગરમાં વિરાંગનાઓ અને વિરોકતી ગાથાનાં સ્મારકો, ખાંભીઓ, પાળીયાઓ લગભગ ૪૦૦૦ ચોરસ ફુટ વિસ્તારમાં અંદાજે ૩૫૦ થી પણ વધારે પાળીયાઓ મોજૂદ છે. તાલુકા ખાતે ઘુડખર અભ્યાગરણ પણ આવેલ છે અને સુંદરીભવાની માતાજીનું મંદીર પણ આવેલ છે. આમ નવરચિત મોરબી જિલ્લો ખરા અર્થમાં ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક સ્થળોનો સાંસ્કૃતિક ધરોહર સમાન ગૌરવવંતો વારસો ધરાવેછે જેને આપણે અને આપણી યુવા પેઢીને આ મહામુલા વારસાને ખરેખર માણવા અને જોવા જોઇએ..


વીશ્વનું એક માત્ર ગુજરાતનું આ મંદિર જ્યાં કોઈ દાન પેટી જ નથી..

Jalaram Bapa - Virpur

Jalaram Bapa – Virpur

આજે જયારે દેશના મદિરોમાં કરોડોની મિલકત મળી રહી છે તેવામાં આપણા ગુજરાતનું જ એક એવું મંદિર છે જ્યાં કોઈ દાનપેટી જ નથી રાખવામાં આવી અને કોઈપણ પ્રકારના પૈસા સ્વીકારવામાં આવતા જ નથી આટલું ઓછું હોય તેમ સૌરાષ્ટ્રના આ મંદિરમાં દરરોજ મળતી ખીચડીના પ્રસાદનો સ્વાદ આપ ક્યારેય પણ ભૂલી શકશો નહી આમ તો તમને સહુને ખબર પડી જ ગઈ હશે પણ તેમ છતાં તમને જણાવી દઈએ કે એમ અહીં વાત કરી રહ્યા છે સૌરાષ્ટ્રના વીરપુર ગામના જલારામ મંદિરની…

ભક્ત જલારામના મંદિરો દેશભરમાં જોવા મળે છે વીરપુરમાં અન્નદાન દ્વારા મહાદાનનો મંત્ર ગુંજતો કરનારા ભક્ત જલારામ બાપાનો જન્મ તારીખ ૦૪ નવેમ્બર ૧૭૯૯ માં થયો હતો. વિક્રમ સંવત ૧૮૫૬ ના કારતક સુદ સાતમનાં દિવસે જન્મેલા જલારામ બાપાના લગ્ન કોટડાપીઠા ગામની પ્રાગજી સોમૈયાની પુત્રી વીરબાઈમાં સાથે થયા હતાં. લોકકથામાં સચવાયેલા ઈતિહાસ પ્રમાણે ભગવાન સાધુ સ્વરૃપે આવી ભક્ત જલારામને જે લાકડી અને જોળી આપી ગયા હતાં. તે આજે પણ વીરપુર મંદિરમાં સચવાયેલી છે.

અમરેલી નજીક આવેલા ફતેપુર ગામમાં રહેતાં ભોજલરામ બાપા પાસે ભક્ત જલારામે દિક્ષા લીધી હતી. સંવત ૧૮૭૪ માં ચાર ધામની યાત્રા કર્યા બાદ તેઓ એ તારીખ ૧૮ નવેમ્બર ૧૮૨૦ ને સોમવારથી વીરપુરમાં સદાવ્રતનો પ્રારંભ કર્યો. સંવત ૧૮૮૬ માં સાધુસ્વરૃપે તેઓને ભગવાન મળ્યા હોવાનો ઈતિહાસ છે. સદાવ્રતને ૧૯૭ જેટલા વર્ષ પુરા થયા છે. પુ. જલારામ બાપાના જ્યાં મંદિરો હશે ત્યાં અન્નક્ષેત્ર ચાલતુ જ હશે. વીરપુરમાં જલારામ બાપાના અન્નક્ષેત્રની માફક અન્નદાનનો મહિમા દેશ દેશાવરના તમામ જલારામ મંદિરોમાં આજે પણ સચવાયેલો જોવા મળે છે.  તારીખ ૧૮ નવેમ્બર ૧૮૭૮ માં વીરબાઈમાંનો વૈંકુઠવાસ થયા બાદ તારીખ ૨૩-૦૨-૧૯૮૧ માં ભજન ગાતા ગાતા ૮૧ માં વર્ષે જલારામ બાપાએ દેહ છોડી દીધો હતો. ભુખ્યાને ભોજનનો મંત્ર આપનારા જલારામ બાપાની અન્નદાનની પ્રવૃતિ આજે અનેક શહેરોમાં ધમધમતી રહી છે

વિરપુરના જલારામ બાપાનું આ મંદીર આખા જગતમાં તથા દેશ – વિદેશમાં પણ પ્રસિદ્ધ છે. સાધુ વેશે જલારામ બાપાની કસોટી કરનાર ભગવાનને પ્રસાદી રૂપે આપેલા ઝોળી અને ધોકા વીષે કહેવાય છે કે આ ઝોળીમાં જલારામ બાપાએ રોટલાને સીવીને રાખ્યો છે. જેથી ક્યારેય સદાવ્રતમાં તથા ગામ વીરપુરમાં અન્નની ખોટ ઊભી ન થાય અને આ ઝોળી અને ધોકો હાલ વિરપુરના જલારામ બાપાના મંદીરમાં હજુ પણ હયાત છે. ખરેખર ભગવાન ખરા ભક્તની કસોટી કરે જ. તેમ ઈશ્વરે પણ જલારામ બાપાની કસોટી કરી હતી તેઓ સાધુ વેશ ધારણ કરી સદાવ્રત ચાલતું હતું ત્યાં પહોંચી અને માતૃશ્રી વીરબાઇ માં ની માગણી કરી હતી અને જલારામ બાપાએ તો વીરબાઇ માં ને પણ દાનમાં આપી દીધા હતા આ મંદિરમાં એક ઘંટી પણ છે તે જ્યાં સુધી આ મંદિરમાં હશે ત્યાં સુધી આ મંદિરમાં કયારેય અન્નનો તોટો નહિ પડે આ મંદિરને આ ભગવાનનું વરદાન છે.

હકીકતમાં સૌ પહેલા વીરપુર એક સદાવ્રત હતું જે જલારામ બાપાએ જાતે ખોલ્યું હતું માત્ર ત્રીસ વર્ષની ઉમરે અનેક કસોટી વચ્ચે તેમને સદાવ્રત ચલાવ્યું પણ ખરું ત્યાં આવતા ગરીબોની આંતરડી તેનાથી ઠરતી અને આ પ્રથા આજે પણ ચાલુ છે આજે અનેક ભક્તજનોને મંદિર તરફથી જ કોઈપણ પ્રકારના પૈસા ચૂકવ્યા વગર મંદિરમાં બપોરે અને સાંજે જમવાનું પીરસવામાં આવે છે. વિશ્વનું આ એક માત્ર મંદિર હશે જ્યાં દાનપેટી નથી તેમ છતાં રોજના હજારો સાધુ – ભિક્ષુકો થતા યાત્રાળુઓ આ સદાવ્રતમાં પ્રેમથી ભોજન કરે છે. તો આપણે પણ જલારામ બાપાના સદાવ્રતનું ભોજન લઇ પાવન થઈએ. આજેય શ્રી જલારામ બાપા વીરપુરમાં વસે છે અને ભક્તોને પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે મદદ કરી દર્શન આપે છે… જય જલારામ બાપા..