ATUL N. CHOTAI

a Writer


લીમડાના ઝાડ પર લટકતી નાની દેખાતી અને નકામી ગણાતી એવી લીંબોળી હજ્જારોની કમાણી કરાવે છે

limboli

limboli

આપણા આંગણે લીમડાનું વૃક્ષ હોય તો તેના પર લટકેલી લીંબોળી પાકે કે નીચે પડે તેના પર આપણે ક્યારેય ધ્યાન આપતા નથી. પરંતુ લીમડાના વૃક્ષ પર લાગતી લીંબોળી કેટલીય મહિલાઓ માટે આજીવિકાનું સાધન બન્યું છે. વર્ષના બે મહિનામાં લીંબોળીઓ થકી મહિલાઓ લાખો રૂપિયા કમાતી થઈ છે. અને આ લીંબોળીઓ વીણીને તેને ખાતર બનાવતી કંપનીઓને આપવામાં આવે છે. ગુજરાત ના ભરૂચ જિલ્લામાં આ ઉદ્યોગ મોટા પાયે ફાલ્યો છે. લીમડાના વૃક્ષ પર આવતી લીંબોળીઓ ભરૂચ જિલ્લાની કેટલીય મહિલાઓ માટે આજીવિકાનું સાધન બની છે. સામાન્ય રીતે રોડ પર વેસ્ટ જતી લીંબોળીઓ વીણીને મહિલાઓ તેનો ઉપયોગ કરતી થઈ છે. દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ખાતર બનાવતી કંપનીઓને આહવાન કર્યું હતું કે હવેથી ખાતરને નીમ કોટેડ બનાવવું. જેનાથી ખાતરના ઉદ્યોગો દ્વારા જે દુરુપયોગ થતો હતો અને ખાતરની અછત ઉભી થતી હતી તે અટકશે. અને નીમ કોટેડ ખાતરથી ખેડૂતોની જમીન વધુ ફળદ્રુપ બનશે. ખાતર બનાવતી કંપનીઓએ આ વાતને સ્વીકારી છેલ્લાં બે વર્ષથી સંપૂર્ણ ખાતર નીમ કોટેડ બનાવવાની શરૂઆત કરી છે. ભરૂચ ખાતે આવેલ જી.એન.એફ.સી. કંપની દ્વારા પણ 100 ટકા નીમ કોટેડ ખાતર બનાવવામાં આવે છે. અને તેના માટે વિવિધ ગ્રામ્ય વિસ્તારોની મહિલાઓને લીંબોળીઓ વીણી કેવી રીતે કમાણી કરી શકાય તે માટેની તાલીમ આપવામાં આવે છે. ભરૂચ જિલ્લાના અનેક ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આ પ્રકારે મહિલાઓ એકત્રિત થઈ લીંબોળીઓ વીણી કમાણી કરી રહી છે. કંપની અને મહિલાઓ વચ્ચે કોઈ દલાલ નથી હોતો. મહિલાઓ સીધી કંપનીને જ લીંબોળીઓ વેચી શકે તેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. સરકાર દ્વારા જિલ્લાના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ મહિલાઓ સ્વનિર્ભર બને તેવા પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યાં છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારની મહિલાઓ માટે લીંબોળીઓ એ માત્ર કચરો હોય છે. પરંતુ આ કચરામાંથી પણ મહિલાઓ આજીવિકા ઉભી કરી શકે છે અને સારામાં સારું વળતર મેળવી શકે જે આ મહિલાઓ એ સાબિત કરેલ છે

Advertisements


માધવપુર (ઘેડ) ના લકવાગ્રસ્ત પણ હિંમતવાન યુવાન ખુમારીથી જીવન જીવે છે

Harsukh Vaja - Madhavpur

Harsukh Vaja – Madhavpur

હું શરીરથી લાચાર છું, હિંમતથી નહીં પોરબંદર પાસે આવેલા માધવપુર (ઘેડ) ના લકવાગ્રસ્ત પણ હિંમતવાન યુવાન હરસુખ વાજા નામના આ યુવાનના આ શબ્દો છે.  હરસુખ વાજાની માતા જમુબેન ગોવિંદ વાજાએ તેમના આ પુત્ર પર ગર્વ છે અને તેઓ કહે છે કે ક્યારેય અમારો હરસુખ લાચાર કે નિરાશ હોય તેવું તેણે જણાવા નથી દીધું અડધું શરીર જન્મથી લકવાગ્રસ્ત હોવા છતાં દૈનિક કાર્યો પોતે જ કરે છે તો વહેલી સવારથી મોડી રાત સુધી ચા ની લારી ચલાવી માં – દિકરાનો જીવન નિર્વાહ ચલાવે છે. રાત્રે અહીં જ સૂઈ જાય છે છતાં તેમની ચા ની લારી પણ અડધી રાત્રે જાઓ તોય ગરમ ચા બનાવી આપે. માધવપુરના મોટા ઝાંપા વિસ્તારમાં હરસુખભાઈ ની ચા ની લારી તેમજ કેબીન આવેલા છે. થોડી – અમથી ચિંતાથી બ્લડપ્રેશર, ડાયાબીટીસ અને અનેક રોગ પાળતા લોકોએ હરસુખભાઈ પાસેથી પ્રેરણા લેવા જેવી ખરી..

શરીરથી નબળા પણ મનથી સશક્ત – તંદુરસ્ત અને ખુમારીભર્યું જીવન જીવતા આ યુવાનને લાખ લાખ સલામ..


કલકતા ના શીલાબેન ઘોષ ૮૭ વર્ષની ઉમરે પણ મહેનત કરી સન્માનભેર જીવે છે

Sheela Ghosh - Kokata

Sheela Ghosh – kolkata

નવી દિલ્હી : ભારતમાં મંદિર, રેલ્વે સ્ટેશન, ટ્રાફિક સિગ્નલ પર ઘણી મહિલાઓ અને પુરુષો સામાન્ય રીતે ભીખ માંગતા જોવા મળે છે. ઘણા લોકો સંપૂર્ણ સ્વસ્થ હોવા છતાં પણ ભીખ માંગતા હોય છે જેમને જોઇને લોકો વિચારે છે કે આ લોકો કામ કેમ નથી કરતા..??  જો કે તેનાથી વિપરીત કલકતા ના ૮૭ વર્ષિય મહિલા શીલાબેન ઘોષ ઘણા લોકો માટે આદર્શ બની રહયા છે. શીલાબેન ઘોષ કોલકાતાની એક જાણીતી કંપનીના આઉટલેટ્સની બહાર ચિપ્સ વેચતા જોવા મળે છે. ૮૭ વર્ષિય આ મહિલાને સુપરવુમનનું ઉપનામ આપવામાં આવે તો નવાઇ નહીં મુશ્કેલીને કારણે હાર માનતા લોકો માટે શીલાબેન આદર્શ અને ઉત્તમ નમૂનો છે. કેન્સરને કારણે પોતાના પુત્રને ગુમાવ્યા બાદ આ મહિલા ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી ભીખ માંગવાને બદલે પોતાની જાતે જ મહેનત કરી સન્માન ભેર જીવન જીવી રહી છે. સામાન્ય રીતે આ વયના લોકોને ઘણી બિમારીઓ હોય છે અને તેઓ ઘરની બહાર પગ પણ મૂકી શકતા નથી. જો કે શીલાબેન સાથે આવું નથી અને તે છેલ્લા પાંચ વર્ષથી આ જ રીતે પોતાના પરિવારનું પાલન પોષણ કરે છે. આપણને બધાને આ વાત ઉપર થી ઘણું શીખવા અને સમજવા મળે છે