ATUL N. CHOTAI

a Writer


પાણીના ઘૂટ માત્રથી તુર્પ્તી અર્પતા દેશી માટલાઓનો વૈભવ વિસરાતો જાય છે

natural water jug

natural water jug

સૌરાષ્ટ્ર – કચ્છમાં કાળઝાળ ગરમીના દિવસોમાં પાણીની તરસ સતત લાગ્યા જ કરતી હોય છે ત્યારે તરસ્યાની તૃષા છીપાવતા પરંપરાગત રીતે કુદરતી ટાઢક આપતા દેશી માટલાઓ આજના આધુનિક યુગમાં માત્ર ઘરની શોભા બની રહ્યાનું જણાય છે પાણીના પ્યાલાને બદલે પ્લાસ્ટિકના શીશા, બોટલ કે પાઉચમાં મળતા પાણીથી તરસ જરૂર છીપાવાઈ રહી છે જો કે દેશી માટલાઓ વાસ્તવમાં ઘર ઘરની શોભા બની રહે છે બદલાતી જીવનશૈલી વચ્ચે ઉનાળાના દિવસોમાં કાળઝાળ ગરમીમાં પાણીના માત્ર એક ઘૂટથી તૃપ્તિ આપતા દેશી માટલાઓનું ચલણ હજુ પણ અકબંધ રહ્યું છે પરંતુ એ માત્ર ઘર પૂરતું જ સીમિત રહયું છે. ઘરની શોભામાં પાણીયારામાં પડેલા માટલું અનેરો વધારો કરતુ હોય છે પરંતુ ઘર સિવાયના દુકાન ઓફિસ કે કારખાનાઓમાં માટલાનું અસ્તિત્વ રહયું નથી માટલાના સ્થાને વોટરકુલર પાણીના મિનરલ વોટર જાર અને શીશા લેવા લાગ્યા છે આજના આધુનિક યુગમાં ફ્રીજ, આર.ઓ. અને કુલરના જમાનામાં પારંપરિક માટલાઓનું અસ્તિત્વ વિલુપ્ત થઈ ગયું છે. ખાસ કરીને શહેરોમાંથી માટલા ગાયબ થઈ ચૂકયાં છે. જમીનની કાળી માટી સહિત ચીકણી માટીને ખુંદીને કુંભાર દ્વારા પરસેવો પાડી ચાકડા ઉપર બનાવવામાં આવેલ દેશી માટલાઓના પાણીના ઘુંટથી જે તૃપ્તિ મળે એ તૃપ્તિ આજના ફ્રીજ, આર. ઓ. સિસ્ટમથી મળી શકે નહી તેમ જાણકારો માને છે આજના બદલાતા સમયમાં દેશી માટલાઓનું સ્થાન પાણીના શીશા અને પાઊઁચે ખૂંચવી લીધાનું જણાય છે. ઉનાળાના દિવસોમાં પાણીના માટલામાં વરિયાળીની પોટલી રાખીને શીતળતા સાથે ગળામાં પડતા શોષનું શમન કરતુ હતું પરંતુ હવે ફ્રિજ કોલ્ડ વેરાઈટીની બોલબાલા વધી છે ઠંડા પીણાંની બોટલથી તરસ છીપાવવા જોવા મળે છે ઘરની શોભામાં પાણીયારામાં પડેલા માટલું અનેરો વધારો કરતુ હોય છે.

સંત અને સુરાની ભૂમી કહેવાતા ગુજરાતના કાઠીયાવાડમાં અને ખાસ કરીને રાજકોટમાં અનેક સેવાભાવી સંસ્થાઓ કાર્યકરો દ્વારા અનેક પ્રકારની સમાજોપયોગી સેવા આજે પણ થઇ રહી છે. અનેક સેવાભાવી સંસ્થાઓ દર ઉનાળે પોતાની આસપાસના મુખ્ય રોડ અથવા મોટા ચોકમાં પાણીના પરબ ચલાવતી હતી આ પરબ પર અનેક લોકો નાંદનું ઠંડુ પાણી પીને કાળઝાળ ગરમીમાં રાહત અનુભવી મુક આશીર્વાદ આપતા હતા. અગાઉ આવા પાણીના પરબો શહેરના મુખ્ય બજાર વિસ્તારોમાં વેપારીઓ દ્વારા દુકાનના પાટીયા પર પાણીની નાંદ મુકતા હતા. બજાર વિસ્તારમાં આવા પાણીના પરબેથી અનેક લોકો પાણી પીતા હતા સમય જતા હવે કયાંય આવા પરબો જોવા મળતા નથી. હવે આવી કાળઝાળ ગરમીમાં બહારગામ જતા અથવા બહારગામથી આવતા લોકોને ફરજીયાત પાણીના પાઉચ અથવા પાણીની બોટલો લેવાની ફરજ પડે છે. પાઉચ વેચતા વેપારીઓ ખાસ કરીને બસ સ્ટેન્ડ પર ડબલ કિંમતનું એક પાઉચ આપીને લોકોને લુટી રહ્યા છે જયારે પાણીની બોટલ પણ હવે મોંઘી મળે છે. અગાઉના જમાનામાં વડવાઓએ ભવિષ્યવાણી ભાખી હતી કે પરીયે પાણી વહેચાશે એ લોકવાયકા મુજબ હવે પાણી વેચાતું મળવા લાગતા હવે ધીરે ધીરે રાજકોટ સહિતના ગામોગામ આવી પાણીની પરબની સેવા વિસરાઇ જવા પામી છે. મતલબ કે હવે પાણીના પરબો કયાંય જોવા મળતા નથી. અગાઉના વર્ષોમાં જોવા મળતા પાણીના પરબોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળે છે જો કે કયાંક આ જલસેવા હજુ જોવા મળે છે…


વેકેશનમાં ખરા બપોરે રમવાના બદલે જૂનાગઢના બાળકોએ પાણીની પરબ શરૂ કરી

junagadh child

junagadh child

ધોમધખતો તાપ પડી રહયો છે સૂર્ય નારાયણ કોપાયમાન છે ત્યારે લોકોને તડકામાં પાણીની તરસ લાગે તે સ્વાભાવિક છે. લોકોની તરસ છીપાવવા માટે જૂનાગઢના ત્રણ બાળકોએ સેવાયજ્ઞ શરૂ કર્યો છે. સામાન્ય રીતે વેકેશન પડે ત્યારે બાળકો રમવામાં કે ફરવામાં પોતાનો સમય કાઢતા હોય છે ત્યારે જૂનાગઢના આ ત્રણ બાળકોનું આ કામ ખરેખર અભિનંદનને પાત્ર છે. મળતી માહિતી પ્રમાણે જુનાગઢના બસ સ્ટેન્ડ પાછળ આવેલી સોસાયટીમાં બળબળતા તાપમાં નીકળતા લોકો માટે દીપ દયાની, વંશ લવાની અને હર્ષ નામના ત્રણ બાળકોએ સેવાયજ્ઞ શરૂ કર્યો છે. આ બાળકોએ બપોરે ૩ થી ૫ સુધી પાણીની પરબ શરૂ કરી છે. આ વિસ્તારમાંથી પસાર થતા લોકોને અંકલ પાણી પીતા જાવ, આંટી પાણી પીતા જાવ, કહીને બોલાવી બોલાવી આ બાળકો લોકોને પાણી પીવડાવે છે. ત્રણ નાના બાળકોએ શરુ કરેલા પાણીની પરબ ઉપર લોકો પાણી પી ગરમીમાંથી રાહત મેળવે છે. આ જ વિસ્તારમાં રહેતા અને અભ્યાસ આ બાળકોની સેવા જોઈ લોકો ચોંકી ઉઠ્યા છે. બાળકોની પરીક્ષા પૂર્ણ થઇ અને વેકેશનનો સદુપયોગ કરવાનો વિચાર આવતા તેમને પાણીના પરબની શરૂઆત કરી હતી. પોતાના ઘરેથી જ પાણી ભરીને લાવી અને આ બાળકો લોકોને પાણી પીવડાવે છે. આ કામમાં તેમના પરિવારજનો પણ તેમને મદદ કરે છે..


સાવરકુંડલાના એક એવા યોગી જેમણે મનોદિવ્યાંગોને પોતાનો પરિવાર બનાવ્યો

સાવરકુંડલા ના માનવ મંદિરમાં ૩૦ થી વધુ નિરાધાર અને સામાજિક રીતે તિરસ્કૃત મનોરોગીઓની અનોખી સેવા થાય છે

Manav Mandir - Savarkundlass

Manav Mandir – Savarkundlass

:: આલેખન ::
દર્શન ત્રિવેદી

પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,

રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

એક વાર એવું બન્યું કે કાત્રોડી ગામમાં રામ પારાયણ ચાલતી હતી. કથાકાર ભગવાન શ્રીરામના ચરિત્રનું ગાન કરતા હતા. એવામાં એક પાગલ વ્યક્તિ ત્યાં આવી ચઢી અન્ય ભાવિકોએ એ પાગલ તરફ ધુત્કાર અને તિરસ્કારની લાગણી વરસાવી એ જોઇ કથાકારનો અંતરાત્મા હચમચી ગયો અને એમનો માંહ્યલો જાગી ગયો. એ જ ક્ષણે એમણે નિશ્ચય કર્યો કે સમાજ જેને પાગલ ગણે છે એવા વ્યક્તિઓની સેવા કરવી છે. પાંચેક વર્ષ પૂર્વેની આ રામકથામાં મનોદિવ્યાંગોની સેવાનું એક બીજ રોપાયું અને આજે એ વટવૃક્ષ બનીને અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલામાં હાથસણી રોડ ઉપર માનવ મંદિર રૂપે ઝૂમી રહ્યું છે. એ કથાકાર એટલે ભક્તિરામ બાપુ.

નાની ટેકરી પર બનેલા માનવ મંદિરમાં પ્રવેશો એટલે તુરંત એક સૂચના વાંચવા મળે કે અહીંના અંતેવાસીને પાગલ કે ગાંડા કહીને બોલાવવા નહીં. પ્રવેશ દ્વાર પાસે જ ભક્તિરામ બાપુની બેઠક અહીં ભગવાનની પ્રતિમાઓ રાખવામાં આવી છે પણ માનવ મંદિરની મુલાકાત પછી તમને ચોક્કસ પ્રતીતિ થશે કે માનવ મંદિરમાં પૂજા તો અહીંના અંતેવાસી એવા મનોદિવ્યાંગોની જ થાય છે. હાલમાં અહીં ૩૦ જેટલા મનોદિવ્યાંગો છે આ પાંચ વર્ષમાં એકસો કરતા પણ વધુ મનોદિવ્યાંગો સાજાનરવા રૂડી રાણ્ય જેવા થઇ ઘરે ગયા છે માનવ મંદિરમાં સેવાર્થે લાવવામાં આવતા મનોદિવ્યાંગો માટે ચોક્કસ માનકો છે. કોઇ પરિવાર એમના બુદ્ધિક્ષત ભાઇ ભાંડુની સેવા કરવાને બદલે અહીં દાખલ કરવા ઇચ્છતા હોય તો એવા પરિવારને અહીંથી સાફ શબ્દોમાં જાકારો મળી જાય નિરાધારોને અગ્રતા એમાંય રખડતા ભટકતા મનોદિવ્યાંગોનો એક પરિવાર બની ગયો છે. આ પરિવારના મોભી ભક્તિરામ બાપુ કહે છે અહીં આવતા મનોદિવ્યાંગોની રજિસ્ટરમાં નોંધ કરવામાં આવે છે. જો નામ ન હોય તો નામકરણ થાય જેમકે એક યુવતીને નામ મળ્યું અનામિકા આ રજીસ્ટરમાં વજન સહિતની બાબતોની નોંધ કરવામાં આવે છે. કોઇ પણ મનોવિકલાંગ અહીં આવે એટલે એમની પ્રથમ સારવાર છે ભોજન.. ભક્તિરામ બાપુ કહે છે કે આવી વ્યક્તિને ભરપેટ જમાડો એટલે એમનું અડધુ પાગલપન ચાલ્યું જાય છે. રઝળપાટ દરમિયાન જેવું તેવું જેટલું મળે એટલું ખાતા હોવાથી તેમના શરીરને પડતા કષ્ટની કોઇ સીમા હોતી નથી. એથી જઠરાગ્નિ શાંત થઇ જાય એટલે ગમે તેવા ઉત્પાત મચાવતા અંતેવાસી શાંત થઇ જાય છે.

માનવ મંદિરમાં સારવાર માટે આવતા દરેક અંતેવાસી માટે દૈનિક ક્રમ પણ નિયત કરવામાં આવ્યો છે. સવારે નિત્યક્રિયા બાદ ચા પાણી, નાસ્તો, સ્નાનાદિ ક્રિયા કરાવવામાં આવે છે. પ્રાર્થના- યોગ કરવામાં આવે છે. શબ્દો થકી સરળ લાગતી આ દૈનિક ક્રિયા વાસ્તવમાં બહુ જ અઘરી છે. એક એક અંતેવાસી સાથે બહુ જ પ્રેમપૂર્વક વર્તવું પડે છે. માનવ મંદિરમાં વિશાળ ભોજનાલય બનાવવામાં આવ્યું છે. એમાં અંતેવાસીઓ અને મહેમાનોને એક પંગતે ભોજન પીરસવામાં આવે. વળી અંતેવાસીને પણ ભોજન પ્રત્યેના પોતાના ગમા અણગમાનો પણ ખ્યાલ રાખવામાં આવે છે. ભક્તિરામ બાપુ પ્રત્યેકની મા બની જમાડે છે બપોર બાદ વિવિધ પ્રકારની રમતો પણ રમાડવામાં આવે. અહીં મનોદિવ્યાંગોની સેવા જોઇ તમને સત દેવીદાસ અને અમર માનું સ્મરણ થઇ આવે. પ્રત્યેક અઠવાડિયે તમામ અંતેવાસીઓનું તજજ્ઞ તબીબો દ્વારા પરીક્ષણ કરવામાં આવે તેમની સલાહ મુજબ સારવાર કરવામાં આવે અહીં આવતા તબીબો પણ એક પણ રૂપિયો લીધા વિના નિઃસ્વાર્થભાવે સેવા કરે છે એક રીતે જોઇએ તો અહીં આવતા તમામ અંતેવાસીઓના જીવન પરથી એક આખી નવલકથા લખી શકાય. અહીં રહેતા એક બહેન સરકારી વીમા કંપનીમાં કર્મચારી હતા. તે રોજ અંગ્રેજીમાં એક ચીઠ્ઠી લખે એમાં કરોડો રૂપિયા કોઇ એકાઉન્ટમાં જમા કરી દેવાનું કહે આવી ચીઠ્ઠીનો એક મોટો બંચ ભક્તિરામ બાપુ પાસે છે. એક યુવતી તો એટલા સરસ ગીતો ગાય કે તમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય કોઇ મુલાકાતી એમને મળે એટલે કોઇને કોઇ બહાને તમારી સાથે આવવાની વાત કરે એમનો દયનીય ચહેરો જોઇ તમને પણ લાગણી થઇ આવે..

એક પરિવારની કરુણતાની વાત સાંભળી ગમે તેવા પાષાણહદયીની પણ આંખ ભીની થઇ જાય. આ પરિવારની મા અને દીકરી બન્ને બુદ્ધિક્ષત થઇ ગયા. બન્નેની હાલત દયનીય બન્યા બાદ અહીં લાવવામાં આવ્યા. એક દિવસ દીકરીએ મા ને કોઇ વસ્તુ ફટકારી દીધી પોતાની દીકરીએ મારતા કોઇ તેમને કંઇ ન કહે એ માટે માએ પોતાનો ઘાવ છૂપાવી રાખ્યો આમ છતાં એ ઘા ધ્યાને આવતા સારવાર કરવામાં આવી દુનિયાદારીની કોઇ તમા ન હોવા છતાં એક માં ના દીકરી પ્રત્યેનો પ્રેમ તમને અવાચક કરી મૂકે. આ અંતેવાસીઓ સાથે એમના રઝળપાટ દરમિયાન એવી કેટલીય ઘટનાઓ બની છે કે જે સારૂ છે બહાર નથી આવી નહીં તો માનવતા શર્મસાર થઇ જાય.. આ માનવ મંદિર રામભરોસે ચાલે છે લોકોના દાનના કારણે આર્થિક સંકડામણ આવી નથી. અંતેવાસીની સારવાર માટે કોઇ ખામી રાખવામાં આવતી નથી. લોકો સેવા કરવા માટે પણ અહીં આવે છે. ભક્તિરામ બાપુ રામાયણની એક ચોપાઇ કહે છે પરહિત સરીસ ધરમ નાહી ભાઇ, પરપીડા સમ નહીં અધમાહિ આ માનવ મંદિરમાં માનવતાનું સંરક્ષણ અને સંવર્ધન થાય છે. એ ગર્વ લેવા જેવી બાબત છે દુનિયા જેને મનોરોગી સમજી ધુત્કારે છે તેવી વ્યક્તિ પ્રત્યે સંવેદનશીલ અને માનવતા સભર દ્રષ્ટીકોણથી જોવાની જરૂર છે તેવુ માનવ મંદિરની મુલાકાત ૫છી ચોક્કસ લાગે છે…


રાજકોટના નિવૃત્ત ફૌજી લશ્કરના ભાવિ સૈનિકો તૈયાર કરી રહ્યા છે

Sureshbhai Amipara - Rajkot

Sureshbhai Amipara – Rajkot

દેશના ભાવિ સમાન યુવાપેઢીમાં પ્રજાની રક્ષા માટે સૈન્ય અને પોલીસદળમાં ભરતી થવા તૈયાર થાય તેમજ દેશભક્તિ, એક્તાની ભાવના પ્રબળ બને તે હેતુથી રાજકોટ રહેતા નિવૃત્ત ફૌજી સુરેશભાઇ અમીપરા છેલ્લા 15 વર્ષથી રાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્રમાં યુવાનોને નિ:શુલ્ક ફિટનેશ ટ્રેનિંગ આપી રહ્યા છે. 15 વર્ષમાં સૌરાષ્ટ્રમાં 10 હજારથી વધુ યુવકો તાલીમ મેળવી ચૂક્યા છે અને 2 હજાર યુવકોને આર્મીમાં ભરતી કરાવ્યા છે. નેશનલ બોક્સિંગ સ્પર્ધામાં ભાગ લઇ ચૂકેલી રાજકોટની આરતી પાલ પણ નિવૃત્ત ફૌજી સુરેશભાઇ પાસે ફિટનેશ ટ્રેનિંગ લઇ રહી છે. મૂળ જામનગરના લાલપુર તાલુકાના આરીખાણા ગામના વતની અને હાલ રાજકોટમાં યુનિવર્સિટી રોડ પર ક્રિષ્નાપાર્કમાં રહેતા સુરેશભાઇ અમીપરા 19 સપ્ટેમ્બર 1985માં આર્મીમાં ભરતી થયા હતા. સૈન્યમાં ફરજકાળ દરમિયાન બોક્સિંગ, રનિંગ, જિમ્નાસ્ટિકની તાલીમ પણ મેળવી હતી. પંજાબમાં આતંકવાદીઓ સામેના ઓપરેશન તેમજ કારગીલ યુધ્ધ સમયે જમ્મુ – કાશ્મીરમાં 3 વર્ષ ઉપરાંત આસામ, એમ.પી.,આંધ્રપ્રદેશ અને ઉત્તરપ્રદેશમાં ફરજ બજાવી 31 ઓગસ્ટ 2001માં નિવૃત્ત થયા. તેઓ જયારે સૈન્યમાં હતા ત્યારે તેમનો માત્ર એકજ ધ્યેય હતો કે ગુજરાતી યુવકોમાં દેશભક્તિના ભાવના જગાવવી તેમજ તેમનામાં લશ્કર અથવા પોલીસદળમાં જોડાવાની ભાવના ઊભી થાય તેવું કંઇક કરવું છે. નિવૃત્તિ પછી તરત જ યુવકોને ખડતલ બનાવવા ફિટનેશની ટિપ્સ આપવાનું કાર્ય શરૂ કર્યું.

રાજકોટની સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં સવાર – સાંજ તાલીમ આપી રહેલા નિવૃત્ત ફૌજી સુરેશભાઇ કહે છે કે આજની યુવા પેઢી ફાસ્ટ ફૂડ અને વ્યસનમાં ડૂબી રહી છે, યુવાનો જ દેશનું ભવિષ્ય છે, દેશની પ્રગતિમાં યુવાનોનું યોગદાન અમૂલ્ય છે, જો યુવાનો નબળા હશે તો દેશ મજબૂત કઇ રીતે બની શકે, ટ્રેનિંગમાં આવતા યુવકોને સ્વાસ્થ્ય માટે અતિ નુકસાનકારક ફાસ્ટફૂડ અને વ્યસનથી દૂર રહેવાની સલાહ પહેલાં અપાય છે. સૈન્ય,પોલીસમાં ભરતી થવા ઇચ્છતા યુવાનોને રનિંગ, સૂર્યનમસ્કાર, દોડ, લોંગ જમ્પ, હાઇ જમ્પની તાલીમ ઉપરાંત ખોરાકમાં લીલા શાકભાજી, કઠોળ, ફળ – ફ્રૂટ લેવાથી તંદુરસ્તી સારી રહે છે અને રોગ પ્રતિકારક શક્તિ વધે છે તે સમજાવીને ફાસ્ટ ફૂડ, વ્યસનથી દૂર રહેવા સમજાવાય છે. નિવૃત્તિ પછી ચૌધરી હાઇસ્કૂલમાં વિદ્યાર્થીઓને તાલીમ આપવાથી અનોખા અભિયાનનો પ્રારંભ કરનાર નિવૃત્ત ફૌજીએ સૌરાષ્ટ્રના અલગ – અલગ શહેર ગામડાંની સ્કૂલ – કોલેજોમાં પણ તાલીમ આપી છે. કોઇ પણ શૈક્ષણિક સંસ્થા બોલાવે ત્યારે વિદ્યાર્થીઓ નિ:શુલ્ક તાલીમ આપવા જાય છે. આજની પેઢી જંક ફૂડ તરફ વળી છે. નિવૃત્ત ફૌજી સુરેશભાઇના મતે વિદેશી ફૂડનો ચસકો દુશ્મન કરતા પણ ખતરનાક છે. દારૂ, સિગારેટ અને તંબાકુ જેવા વ્યસન કરતા પણ જંક ફૂડ વધુ નુકસાનકારક છે અાવા આહારથી ઉંમર વધવા સાથે શરીરની રોગ પ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે. માતા – પિતાએ સંતાનોના આરોગ્ય માટે સચેત રહેવા સૂચન કર્યું છે તેમજ જ્યારે ભૂખ લાગે ત્યારે લીલા શાકભાજી, ખજૂર, સીંગ,દાળિયા, ચણા જેવો ખોરાક લેવો જોઇએ.


આદ્રી ગામના પર્યાવરણપ્રેમી દ્વારા ૫ હજારથી વધુ નવજાત કાચબાને નવજીવન આપ્યું છે

tortoise

tortoise

સૌરાષ્ટ્ર ના જાણીતાં જયોર્તિલીંગ સોમનાથ નજીક આવેલા આદ્રી ગામના પર્યાવરણ પ્રેમી મેરામણ ગોવિંદ રામ (ઉ.વ.૫૮) વરસોથી કાચબાના નવજાત બચ્ચાઓને વીણી – વીણીને  દરિયામાં મૂકવાનું કામ કરે છે. દરરોજ સવારે ચાર કિલોમીટર દરિયા કિનારા ઉપર છેલ્લા ૨૦૦૧ થી મોર્નીંગ વોક માટે જાય છે  જ્યાં વોકીંગની સાથે આ કામગીરી પણ થાય છે. આ દરિયા કિનારો વરસોથી કાચબાઓને તેના બચ્ચા ઉછેરવાનો શ્રેષ્ઠ ગણ્યો છે. જેથી સપ્ટે.થી જાન્યુ –  ફેબ્રુઆરી  સુધીના ગાળામાં કાચબી દરિયા કિનારા નજીક રેતીમાં બચ્ચા સેવવા માળા એટલે કે ઉંડો ખાડો ખોદી તેના ઇંડા તેમાં દાટી માથે ધૂળ-રેતી પાથરી કાચબી દરિયામાં વહેતી થાય છે અને મુળ માળા પાસે બીજા બે ડમી માળા પણ બનાવે છે જેથી તેના ઉછરતા બચ્ચાઓને કુતરા અને શિકારીથી રક્ષણ મળે. એક માળામાં ૭૦ થી ૧૦૦ બચ્ચાઓ એકીસાથે તેમાં જીવ આવતાં રેતી થર ખેસવી બહાર નીકળે અને માળામાં જીવ આવતાં ૫૫ થી ૬૦ દિવસ લાગે છે  હવે માળાની દેખરેખ કરવા સમયાંતરે કાચબીઓ પણ આંટાફેરા મારતી હોય છે અને બચ્ચાઓને જેવા પગ આવે કે તુરંત જ દરિયાના વહેણ તરફ જઇ દરિયામાં સલામત બને છે પરંતુ ઘણી વખત માળો કિનારાથી ખૂબ દૂર હોય તો તેને પહોંચતા ખુબ જ વાર લાગે કેટલીકવાર દરિયાની દિશાને બદલે જંગલ – ઝાડી કે ગામ તરફ જાય તેવામાં તેઓને કુતરા કે શિકારી લોકો મારી નાખે જે ન બને તે માટે મેરામણભાઇ દરરોજ સવારે ભૂલેલા – ભટકેલા કે ઠંડીથી અવાચક બનેલા બચ્ચાઓને કાળજીપૂર્વક હાથ – હથેળી કે પ્લાસ્ટીકની ડોલમાં ભેગા કરી યોગ્ય સારવાર ગરમી આપી એ બચ્ચાઓને દરિયામાં તરતા મુકી દે છે. આવી રીતે અત્યાર સુધીમાં ૫૦૦૦ થી પણ વધુ બચ્ચાઓને સલામત રીતે તેની માતાઓ સાથે મિલન કે તેના જળવિશ્વમાં વહેતા મુક્યા છે તેમણે જણાવ્યું કે હું બહુ બહુ તો ચાર કિલોમીટર સુધી રક્ષણ કરી શકુ પણ બાકીના બચ્ચાઓનું શું થતું હશે તેનું દુઃખ અનુભવું છું  કાચબો કે તેના વંશને મારવો કે શિકાર કરવો વન્યધારા હેઠળ ફોજદારી ગુન્હો પણ બને છે.


પોરબંદરના પછાત વિસ્તારની ઝુંપડપટ્ટીમાં વૃધ્ધા શકરીમાં અનોખું ઘોડિયા ઘર ચલાવે છે

Ghodiya Ghar

Ghodiya Ghar

માંની મમતા વિશે ઘણું કહેવાયું છે અને  ઘણું સાંભળવા મળે છે ત્યારે સુદામા નગરી પોરબંદરમાં આવેલ છેવાડાના પછાત વિસ્તારની ઝુંપડપટ્ટીમાં રહેતી નાના પરિવારની માં મોટી મમતા સાથે નિઃસ્વાર્થ ભાવે ઘોડિયાઘર ચલાવતી બાળકોનો ઉછેર કરે છે. મધ્યપ્રદેશમાં રહેતા સુમજીના ૬૫ વર્ષના પત્ની શકરીબેન છેલ્લા ૬ વર્ષથી પોરબંદરની સૌરાષ્ટ્ર કેમીકલ્સ ફેકટરીના દંગામાં રહેતી અને મજુરીકામ કરતી પુત્રીના ઘરે રહેવા આવી હતી અને પુત્રી સહીત પરિવારજનો ફેકટરીમાં મજુરી અર્થે જાય ત્યારે દોહીત્રી – દોહીત્રને શકરીમાં સાચવતા – ઉછેરતા હતાં તે દરમ્યાનમાં એ જ વિસ્તારમાં અ્ન્ય પણ બે ડઝન જેટલા શ્રમીક યુગલો ફેકટરીમાં મજુરી કામે જતા હતા અને પેટીયું રળતા હતા. આથી સૌ પ્રથમ તો આજુબાજુના યુગલોના બે ત્રણ બાળકોને શકરીમાં પોતાની દીકરીના દીકરા દીકરીની જેમ દેખરેખ રાખીને નિઃસ્વાર્થભાવે ઉછેરવા લાગ્યા હતાં. બાળકોનો ખુબ જ વ્યવસ્થિત ઉછેર અને  સાર સંભાળ રાખતા શકરીબેન સુમજીના હાથ નીચે આજુબાજુનાં દંગાના બાળકો પણ હેવાયા બનીને મોટા થવા લાગતાં જોતજોતામાં તો દોઢથી બે ડઝન બાળકો અહીં સુમરીમાંના આશરે આવવા લાગ્યા  રેતીના કણ ગણાય પણ માંની મમતા ગણાય નહીં તે ઉક્તિ અહી સાર્થક થતી હોય તેમ દરેક બાળકને પોતાના સંતાનની જેમ જ પ્રેમ અને હુંફથી  શકરીમાં સાચવવા લાગ્યા બાળકો માટે પણ શકરીમાંનો ખોળો એટલે દુનિયાનું સલામત સ્થળ હોય તેમ રહેવા લાગ્યા સવારે મજુરીએ જતા દંપતિઓ પોતાના દોઢ બે વર્ષના બાળકને શકરીમાંના આશરે છોડી દે છે કોઈ તેના માટે નાસ્તો લાવે, તો કોઈ કપડા લાવે, કોઈ બાળકો માટે દુધ લાવે, તેવી રીતે કુદરતના ખોળે ઝુંપડપટ્ટીમાં જ ઘોડીયાઘર બની ગયું છે અહિયાં ઘોડીયું નહીં હોવાથી વૃક્ષની ડાળી ઉપર કપડા બાંધીને ઘોડીયું તૈયાર કરી તેમાં બાળકને ઝુલાવે, રડતા બાળકને રમકડું આપીને  છાના પણ રાખી દે છે અહીંયા બાળકોને સ્વેચ્છાએ પ્રેમથી સાચવતા શકરીમાં પાસે નથી પાક્કા રૃમ, નથી ઘોડીયા કે નથી કોઈ વ્યવસ્થા છતાં પણ પોતાના ઝુંપડામાં તથા ફળીયાનાં ઓટલા ઉપર વૃક્ષ નીચે બેસીને આ વૃધ્ધ માં ના જીવનમંદિરની આરતીમાં બાળકનાં જીવનસુરોનું ગુંજન અદ્ભૂત રીતે સાંભળવા મળે છે.


પરાણે રજા ભોગવતા આ પરીવારોના મ્હો પર સ્મીત લાવવું જરૂરી છે

Small Family in Our City

Small Family in Our City

આપણે સહુ વરસાદી વાતાવરણ હોય કે હડતાલ હોય કે તહેવારના દિવસો હોય ત્યારે જલસા કરવાના મુડમાં આવી જઈએ છીએ પણ ઉપર આભ અને નીચે ધરતી જ જેનો આશરો છે તેવા ઘણા ગરીબ અને શ્રમીક પરિવારોથી લઇ રોજ નું કરી રોજ ખાતા હોય તેવા સામાન્ય લોકોની વસ્તી પણ આપણે ત્યાં ઉડીને આંખે વળગે એટલી છે. શહેરી ધમધમાટના માહોલ વચ્ચે આવા લોકોનું શું થતું હશે..?? તે વિચારવાની અને આપણે કઈ રીતે આ પરિવારોના મ્હો પર સ્મીત લાવી શકીએ તેવા પ્રયત્નો કરવાની જરૂર હોય તેમ નથી લાગતું..??


જૂનાગઢનાં છોટુભાઇને વાનરો સાથે ગજબ ની મિત્રતા છે

Chhotubhai - Junagadh

Chhotubhai – Junagadh

જૂનાગઢમાં રહેતા છોટુભાઇ ને ગિરનારના જટાશંકર જતા લોકો લગભગ દીઠે ઓળખે છે. અડાબીડ જંગલ વચ્ચે જઇ વાનરોને બટેટા ખવડાવતા તેઓ નજરે ચઢતા હોય છે અને વાનરો પણ તેમના હાથમાંથી બટેટા લઇ પેટપૂજા કરતા જોવા મળે છે  વાનરો તેમના ખંભા પર તો કયારેક તેમના ખોળામાં બેસીને ગેલ કરતા હોય છે..  વાનરો સાથે છોટુભાઇની મીત્રતા ખરેખર પ્રેરણાદાયક છે


ઝાલોદના વૃદ્ધા ૧૫ વર્ષથી નિ:શુલ્ક જળસેવા કરે છે

Nisulk Jal Seva

Nisulk Jal Seva

ઝાલોદના નાનસલાઇ ગામની વૃધ્ધ મહિલા છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી નિ:શુલ્ક જળસેવા કરી રહી છે. એકલવાયુ જીવન જીવતી આ મહિલા લોકોને પાણી પીવડાવવા માટે પોતાના દરરોજ પાંચ કલાક ખર્ચે છે. વૃદ્ધા પોતાની આ સેવાને કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં જાણીતી બની છે. ઝાલોદ તાલુકાના નાનકડા નાનસલાઇ ગામમાં વૃધ્ધ મહિલા કમળાબેન પટેલ રહે છે તેઓના પતિ દશ વર્ષ પહેલા ગુજરી ગયા હતા કમળાબેન નાનસલાઇ પ્રાથમિક શાળાની આગળ આવેલી એક નાનકડી ઝુપડીમાં એકવાયુ જીવન ગુજારે છે સેવાભાવી હોવાથી છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી ઉનાળાની ગરમીમાં અને નવરાશ ના સમયમાં ઘરનું કામકાજ પતાવી પાણીનો ઘડો અને લોટો લઇ જઇને નાનસલાઇ ગામના આવેલા પીકઅપ સ્ટેશન પાછળ બેસી રહે છે અને ત્યાંથી પસાર થતાં લોકોને પાણીની પરબની જેમ પાણીની સુવિધા આપી સેવા કાર્ય કરી રહ્યા છે. તેઓ દરરોજ દિવસ દરમિયાન પાંચ કલાકનો સમય કાઢી આવતા – જતાં લોકોને પાણી પીવડાવી સંતોષ માણે છે. કમળાબહેન વીશે જાણતા લોકોને તરસ લાગતાં તેઓ ખાસ કરીને કમળાબહેન પાસે જઇને પોતાની તૃષા શાંત કરે છે. આજે તો ઘણા લોકોએ પાણી ને વેચવાનો ધંધો બનાવી લીધો છે તેવા સંજોગોમાં આવી સેવા કરનાર કમળાબેન પાસેથી આપણે પણ કંઈક શીખવું અને સમજવું પણ જોઈએ એવું નથી લાગતું..??


રાજકોટમાં માનસિક અસ્થિર દર્દીઓની કાયાપલટ માટે અનોખી સેવા થાય છે

Mental Person Help

Mental Person Help

રાજકોટમાં સેવાભાવી સંસ્થાઓ દ્વારા વિવિધ પ્રવૃતિઓ થતી હોય છે પરંતુ માનસિક બિમાર દર્દીઓની કાયાપલટ કરવા માટે અહી જે સેવાયજ્ઞા ચાલતો રહ્યો છે જે આ તમામ સેવા પ્રવૃતિઓમાં મુઠ્ઠી ઉંચેરુ સ્થાન ધરાવે છે. રાજકોટના જુદા જુદા વિસ્તારોમાં માનસિક અસ્થિર દર્દીઓ નિરાધાર અવસ્થામાં પડયા હોય છે કોઈ મંદિરે તો કોઈ એસ.ટી. ડેપો કે રેલ્વે સ્ટેશનમાં જાહેર માર્ગો ઉપર મેલા ઘેલા કપડા પહેરી રસ્તે રઝળતા આ માનસિક અસ્થિર દર્દીઓની કાયાપલટ માટે રાજકોટના રાજેન્દ્રભાઈ શાહે હરતી ફરતી રીક્ષા શરૃ કરાવી છે. ‘ગાંડાની મોજ’ ના નામે શહેરમાં ફરતી આ રીક્ષા જુદા જુદા વિસ્તારમાં જઈને માનસિક અસ્થિર દર્દીઓએ શોધી તેઓને દાઢી બાલ કાપી હજામત કરી ભરપેટ ભોજન જમાડી નવા કપડા પહેરાવવામાં આવે છે. આ સેવાના સુત્રધાર એવા હસમુખભાઈ શાહ કહે છે કે સમાજમાં માનસિક અસ્થિર દર્દીઓ હંમેશા તિરસ્કૃત થતા હોય છે. આ નિરાધાર પાગલને મદદરૃપ થવા અનોખો સેવાયજ્ઞ શરૃ કરવામાં આવ્યો છે. શહેરનાં કોઈપણ ખુણે આ પ્રકારનાં માનસિક દર્દીઓ જોવા મળે તો ફોન નં. ૦૨૮૧ – ૨૪૩૧૭૭૬ ઉપર સંપર્ક કરજો જેથી તેની સેવા માટે રીક્ષા ઝડપભેર પહોંચી શકે.