ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


આફત સમયે વાતચીતનું એકમાત્ર કિરણ એટલે હેમ રેડિયો

Hem Radio People

Hem Radio People

૨૧ મી સદીમાં અમુક મિનીટ સુધી ફોનનું નેટવર્ક ના પકડાય કે ઇન્ટરનેટ કનેક્શન ન મળે કે કોઇ સાઇટ ક્રેશ થઇ જાય તો ભલભલાને પરસેવો છૂટી જાય છે અને એક જ વિચાર લાવી દે છે કે  હવે શું કરવું..?? ટેકનોલોજીના આ યુગમાં જયારે – જયારે કુદરત રુઠયું છે અને ભૂકંપ, સુનામી કે કોઈપણ મોટી હોનારત સર્જાય છે ત્યારે કમ્યુનિકેશનના આધારસ્તંભ એવા આધુનિક ઉપગ્રહો ઠપ થતાની સાથે જ મોબાઈલ ફોન કે ઇન્ટરનેટ કામમાં આવતા નથી. આ સમયે શું કરવું પ્રશ્નનો એકમાત્ર જવાબ છે, હેમ રેડિયો..

હેમ રેડિયો એટલે કે એમેચ્યોર રેડિયો તરીકે જાણીતા વાયરલેસ સાધનની વિશિષ્ટતા એ છે કે માનવજીવન બચાવવા, એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે ચોક્કસ માહિતીની આપલે કરવા અને રાહત કામગીરી માટે સંકટ સમયની સાંકળ સાબિત થાય છે. હેમ રેડિયોના માધ્યમથી ઈન્ટરનેટ કનેક્શન વિના વિશ્વભરમાં ફકત વાતચીત જ નહીં ઇ-મેઇલ થકી જરૃરી ફાઈલો પણ ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે.

હેમ રેડિયો વિષે  સીધી અને સરળ ભાષામાં સમજીએ તો હેમ રેડિયો એક વાયરલેસ સાધન છે જેના થકી વિશ્વના કોઈપણ ખૂણામાં વાત કરી અને મેસેજ મોકલી શકાય છે. આ માટે એક ખાસ પ્રકારનો હાઈ ફ્રિકવન્સી અથવા હાઈ ફ્રિકવન્સી રેડિયો, એન્ટેના અને એક બલ્બના પાવર બરાબર એટલે કે ૧૨  વોલ્ટની બેટરીની જરૃર પડે છે. ભૂકંપ, સુનામી, વાવાઝોડું, પુર જેવી કુદરતી આફતો સમયે સમગ્ર દેશમાં હેમ કમ્યુનિટી ભારે મદદરૃપ બને છે. ભૂતકાળમાં ગુજરાત જયારે ભૂકંપથી ધ્રુજી  ઉઠેલું, મોરબીમાં મચ્છુ હોનારત સર્જાયેલી કે પોરબંદરમાં વાવાઝોડું ત્રાટકેલું ત્યારે ગુજરાત સહિત દેશભરની હેમ કમ્યુનિટી એક ટીમ બનીને મદદ માટે ખડેપગે હાજર થઇ ગઈ હતી. ગુજરાતમાંથી ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટની ટીમના ભાગ રૃપે હેમ રેડિયો ઓપરેટરોની મદદ રાજ્યમાં સ્ટેશનો ઉભા કરી અને ટીમો મોકલીને લેવામાં આવે છે. કહેવાને હેમ રેડિયો એક હોબી છે પણ ખરા અર્થમાં રોમાંચક પુરવાર થઇ શકે તેવું કમ્યુનિકેશનું અનોખું સાધન છે.

હેમ રેડીઓનું  લાઈસન્સ લેવા ડીગ્રી જરૃરી નથી. કોઈપણ વ્યક્તિ હેમ લાઈસન્સ પરીક્ષામાં બેસી શકે છે. હેમ રેડિયોએ એક અનોખી ટેક્નોલોજી સંલગ્ન હોબી છે. વિજ્ઞાન પ્રત્યે લોકોનો અને ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓનો રસ કેળવાય તે  હેતુથી સરકારના કેટલાક નિયમો હેઠળ આ વાયરલેસ માધ્યમ કામ કરે છે. હેમ રેડિયોના ઉપયોગ માટે મુખ્યત્વે સંચાર મંત્રાલય વાયરલેસ પ્લાનિંગ અને ર્કોડિનેશન વિંગ દ્વારા એક ૧૦૦ ગુણની પરીક્ષા લેવાયા બાદ લાઇસન્સ આપવામાં આવે છે. જેમાં ૪૦ ગુણ સાથે લાઈસન્સ પ્રાપ્ત થઇ શકે છે. ગુજરાતમાં ૪૦૦ થી વધારે કાર્યરત હેમ રેડિયો લાઈસન્સ ધરાવતા લોકો અમદાવાદ, ગાંધીનગર, રાજકોટમાં છે.

હેમ રેડિયોની વધુ જાણકારી  www.giar.org  પર મળી શકે છે.  હેમ રેડીયોના ડેવલપમેન્ટ અને કમ્યુનિટી માટે કાર્યરત મુખ્ય હેમ રેડિયો સ્ટેશન અમદાવાદમાં છે. હોનારત સમયે અહીંથી જુદી જુદી જગ્યાએ પહોચવા ૬ વિશેષ કીટ સાથેની તૈયારીઓ અહી છે. ઈન્ટરનેટના યુગમાં જયારે ઇન્ટરનેટની સુવિધા બંધ પડી જાય ત્યારે વગર કોઈ મોટા સાધન હેમ રેડિયો દ્વારા ટેક્સટ મેસેજિંગ શક્ય બન્યું છે. આ ઉપરાંત હેમસ્પિયર નામના સોફ્ટવેર કે ઉપલબ્ધ એન્ડ્રોઇડ એપ્લિકેશન સાથે હેમ લાઈસન્સ મેળવ્યા બાદ કોઈ મોંઘાદાટ સાધનની પણ જરૃર પડતી નથી, જાણે તમે મોબાઈલમાં ઈન્ટરનેટ અને ડેટા કનેક્શન વિના દુનિયાના કોઈપણ છેડે વાત કરતા હોય તે રીતે હેમ રેડિયો આધુનિક સુવિધાઓ સાથે ઉપલબ્ધ છે.

Advertisements


Shri Dilip J. Shahi – Ahmedabad

Shree Dilip J. Shahi - Police Inspector - Gujarat

Shree Dilip J. Shahi – Police Inspector – Gujarat

Shree Dilip J. Shahi has been working as a Police Sub Inspector (Wireless) in Gujarat Police since 1983. He took the training of Diploma in Hardware in Computer from private institute. Because of additional skill and experience he has to perform his duty in the computer sections of the Police Department. He performed his duties in Police Department – Gandhinagar . Now-a-days he performs his remarkable duty in various offices of the police dept. He helps to solve the technical problems of the department. At last he retired from SCRB Gandhinagar in December 2016 as a police inspector. Now he is retire and associated with many Social, Educational and Technical activities.