ATUL N. CHOTAI

a writer – since 2014


ખુબ લડી મર્દાની વો તો ઝાંસીવાલી રાની થી…

૧૮પ૭ના સ્‍વાતંત્ર્ય સંગ્રામની તેજસ્‍વી મહાનાયિકા ઝાંસીની રાણી લક્ષ્મીબાઇ આજે નિર્વાણ દિવસ છે

૧૮૫૭ એ ચાર અંક હોઠે આવે કે તુરંત તેજસ્‍વી તારલાઓ આંખ સામે ઝળાંહળાં થાય છે. નાના સાહેબ પેશ્ર્વા, બહાદુરશાહ ઝફર, તાત્‍યા ટોપે, કુંવરસિંહ, અઝીમુલ્લાખાન, રંગો બાપુજી, અવધની બેગમો અને.. હા, એક તેજસ્‍વીની આ બધા વીરબંકાઓની વચ્‍ચે, તેમના જેટલી જ શૌર્યગાથા રચીને ઇતિહાસમાં પોતાનું નામ અંકિત કરી ગઇ છે. તેના વિના ૧૮૫૭ના સ્‍વાતંત્ર્યસંગ્રામનો આખો ઇતિહાસ જ અધૂરો છે. તેના વિના ભારતીય નારીની તેજગાથા પણ અધૂરી જ ગણાય. એ છે આપણી મહારાણી લક્ષ્મીબાઇ.

ઝાંસીની રાણી લક્ષ્મીબાઇએ દુનિયામાં મદહોશ બનીને છવાયેલી અંગ્રેજી ઇસ્‍ટ ઇન્‍ડિયા કંપનીને જગતનાં ચોકમાં, ઘોડેસ્‍વાર બનીને, હાથમાં તલવાર લઇ પડકાર ફેકયો હતો : મે મેરી ઝાંસી નહીં દૂંગી બૂ઼ંદેલખંડના બુંદેલા. જેમ આપણે ત્‍યાં ઝાલાવાડ, ગોહિલવાડ, સોરઠ, પાંચાળ, વાગડ નામો ભૂંસાઇ ગયા તેવું આ બુંદેલખંડનું છે. ઉતર હિન્‍દુસ્‍તાનમાં આ ફળદ્રુપ પ્રદેશ બુંદેલખંડ નામે જાણીતો હતો. વિંધ્‍યાદ્રિના ઉત્તર દિશામાં ત્‍યા જ છે ઝાંસી. ત્‍યાં અઢારમી સદીનાં પ્રારંભે રાજા છત્રસાલ રાજય કરતો. તેની પરંપરામાં ગંગાધરરાવ ગાદી પર આવ્‍યા ત્‍યારે તેમના લગ્ન લક્ષ્મીબાઇ એટલે કે ચંચળ મનુની સાથે થયા હતા.

મહારાષ્‍ટ્રમાં સતારાની પાસે કૃષ્‍ણા નદી ખળખળ વહે છે. તેમા વાઇ જેવું ખોબા જેવડુ પણ રળીયામણુ ગામ. અહી઼ં મોરોપંત તાંબે રહે. પેશવાઇ સાથે તેમનો સારો નાતો એટલે દીવાનગીરી ચાલતી. મોરો પંતનાં પત્‍નિ ભાગીરથીબાઇ. ભાગીરથીબાઇએ કાર્તિક વદ ૧૪, સવંત ૧૮૯૧ ( ૧૧ નવેમ્‍બર, ૧૮૩૫ )ના રોજ કન્‍યારત્‍ન ને જન્‍મ આપ્‍યો. બારમાં દિવસે તેનું નામ પાડયું- મનુબાઇ, મનુ ખુબ જ ચપળ, અને અત્‍યંત તેજસ્‍વી, બુધ્‍ધિમતી હતી. તેમના લગ્ન ઝાંસીનાં મહારાજા ગંગાધરરાવ સાથે થયા. પરંતુ કુદરત ને કઇક અલગ જ મંજુર હતુ અને ૨૧મી નવેમ્‍બરે ત્રીજા પહોરે ઝાંસી-રાજવી ગંગાધરરાવે આંખો મીચી લીધી અને અંગ્રેજોએ ઝાંસી પડાવી લેવા કપટનીતી શરુ કરી દીધી આખરે ૧૫મી માર્ચ ૧૮૫૪નાં રોજ ઝાંસી રાજય ખાલસા કર્યુ અને તેનું જાહેરનામું ઝાંસીના દરબારમાં ઝાંસીનાં આસિસ્‍ટંટ પોલિટિકલ એજન્‍ટ મેજર એલિસે વાંચી સંભળાવ્‍યુ અને ધૂર્તતાપુર્વક રાણીને સંબોધીને જણાવ્‍યુ ચિંતા કરશો નહી. આપનો માનમરતબો ચાલુ રાખવામાં આવશે. રાજદરબાર સ્‍તબ્‍ધ હતો. કોઇનામાં કશુ બોલવાની શકિત જ નહોતી રહી. સૌની નજર રાણી લક્ષ્મીબાઇ તરફ હતી. રાણી લક્ષ્મીબાઇએ બુંદેલ બોલીમાં લલકાર સાથે જણાવ્‍યુ – મેરી ઝાંસી નહી દૂંગી અને આ સાથે આ વિરાંગનાનો અંગ્રેજો સાથે મહાસંગ્રામના મંડાણ થઇ ગયા

૧૮૫૭ : વિપ્‍લવની ચિનગારી

ઝાંસીમાં અદભુત તૈયારી થઇ રહી એ દિવસ હતો ૩૧મી મે, ૧૮૫૭, રવિવારની બપોરના અગિયાર વાગ્‍યાનો. આળસ મરડીને દેશવાસીને ઉભા થવાનો એ અવસર હતો. 1757નાં પ્‍લાસીના યુધ્‍ધ પછી પહેલીવાર, ચિનગારી અગ્નિજવાળામાં પલટાઇ જાય તેવી તૈયારી થઇ ચુકી હતી અને ખરેખર સમગ્ર ભારતમાં વિપ્‍લવની શરુઆત થઇ ચુકી હતી અને ૧૮૫૭નાં બળબળતા જૂન મહિનામાં આખું ભારત સળગી ઉઠયુ હતું ચોતરફ સ્‍વાતંત્ર્યસંગ્રામનો રણઘોષ હતો. અંગ્રેજોને લાગ્‍યું કે આમા જે મોટા માથાઓનો હાથ છે તેમાનાં એક રાણી લક્ષ્મીબાઇ પણ છે. રાણી લક્ષ્મીબાઇ અંગ્રેજો સામે તમામ મોરચે યુધ્‍ધે ચડયા અને રાણીના શૌર્યની કોઇ સીમા નહોતી. રાણીએ ચોતરફી અંગ્રેજ ઘેરાબંધીની સામે પોતાની સૈનિકી સૂઝબૂઝનો પરિચય આપ્‍યો. ૧૮મી જુન , ૧૮૫૮ વિક્રમ સંવત મુજબ જયેષ્‍ઠ સુદ સાતમનો દિવસ આમને સામનેનો ભીષણ જંગ શરુ થઇ ગયો અને અંતે સમગ્ર અંગ્રેજ સેના રાણી ઉપર તુટી પડયા પણ હિન્‍દુસ્‍તાનના નારી રત્‍નને પરાજિત કરવું એટલુ સહેલું નહોતું, રાણીએ વળી પાછી તલવાર ચમકાવી.શરીર પર ચારે તરફ પડેલા ઘાથી તે લોહીલુહાણ હતા. છેવટે તે ધરતીમાતા પર ઢળી પડયા.. રકતરંજિત તલવારની સાથે  ૧૮મી જુન ૧૮૫૮ બાબા ગંગાદાસે ઓમ વાસુદેવાય નમઃ ઉચ્‍ચારીને રાણી લક્ષ્મીબાઇનાં અંગુઠે અગ્નિ પેટાવ્‍યો. સુર્ય ઢળી ગયો હતો. રાણી શૌર્યની અગ્નિશીખા બનીને વિદાય લઇ રહયા હતા. એ જ શષાધારી સેનાનીનો પહેરવેશ, ગળામાં માળા અને તેજસ્‍વી, રુધિરભીનો ચહેરો. આમ ઝાંસીની રાણી લક્ષ્મીબાઇ ૧૮૫૭ની તેજસ્‍વી મહાનાયિકા મૃત્‍યુ પછી પણ કાયમ અ-મર સ્‍વાતંત્ર્ય પુષ્‍પ છે. (માહિતી બ્યુરો – રાજકોટ)

બુંદેલે હર બોલો કે મુંહ
હમને સુની કહાની થી
ખૂબ લડી મર્દાની વહ
તો ઝાંસી વાલી રાની થી

 

 


જુના લૂગડાંમાંથી કાપડની થેલી બનાવી સખી મંડળની બહેનો રોજગારી મેળવે છે..

sakhi mandal

sakhi mandal

પ્લાસ્ટિક મુક્ત ભારત અર્થે મિશન મંગલમ યોજના અને જિલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સી રાજકોટ સખી મંડળનું પ્રશસ્ય અભિયાન

 

 

પ્રધાનમંત્રીશ્રી નરેદ્રભાઈ મોદીએ સ્વચ્છ ભારત અભિયાન બાદ પર્યાવરણની જાગૃતિ અર્થે પ્લાસ્ટિક મુક્ત ભારતનું સ્વપ્ન સેવ્યું છે, જેને પૂર્ણ કરવા રાજકોટ જિલ્લા સખી મંડળે જુના લૂગડાંમાંથી થેલી બનાવી વેપારીઓ અને ગ્રાહકોને આપવાનું મિશન ઉપાડ્યું છે. જિલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સી, રાજકોટ દ્વારા જસદણ તાલુકાના જીવાપર ગામે નમામિ દેવી નર્મદે મહોત્સવ નિમિત્તે સ્વચ્છતા અભિયાન અને જુના લૂગડાં એકત્રીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ કપડાંમાંથી ભવાની સખી મંડળની બહેનોએ લૂગડાંની થેલી બનવવાનું શરુ કરેલ છે.

બિનઉપયોગી જુના કપડાંનું જિલ્લાની તમામ ૩૬ સખી મંડળ દ્વારા એકત્રીકરણ કરી તેમાંથી થેલી બનાવવાના નવતર અભિયાનના પ્રણેતા જિલ્લા વિકાસ અધિકારીશ્રી અનિલ રાણાવાસીયાએ જણાવ્યું કે, સખીમંડળની બહેનોને એક થેલી દીઠ ૮ થી ૧૦ રૂ. મજૂરી લેખે થેલીના કટિંગ અને સીવણ થકી રોજની રૂ. ૧૦૦ થી ૨૦૦ ની રોજગારી સખી મંડળની બહેનોને થશે. આ થેલીઓ વેપારીઓને આપવામાં આવશે અને વેપારીઓ ગ્રાહકને આ થેલી આપશે, પરિણામે પ્લાસ્ટિકની બેગનો વિકલ્પ લોકોને મળી શકશે.

આ મંડળમાં ૧૦ મહિલાઓ છે જેઓ કાપડની થેલી તૈયાર કરશે અને મંડળની બહેનો રોજ ૨૦ જેટલી થેલીઓ સરળતાથી બનાવી શકે છે, જેથી રોજનું રૂ. ૨૦૦ સુધીનું વળતર મળી રહેશે. આ અભિયાન માટે તેમણે જિલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સી, રાજકોટનો આભાર માન્યો હતો. (માહિતી બ્યુરો – રાજકોટ)


ઓછા અક્ષરના પાસવર્ડ માત્ર ગણતરીની સેકંડમાં હેક થઇ શકે છે..

રાજકોટ શહેર પોલીસ દ્વારા સાયબર ક્રાઇમ અને મહિલા સલામતી વિષય ઉપર થોડા સમય પહેલા યોજવામાં આવેલા સેમિનારમાં મેંગલોરના તજજ્ઞ ડો. અનંત પ્રભુએ જણાવ્યું કે, ઇન્ટરનેટ અને સોશ્યલ મીડિયાના આજના જમાનામાં મહિલાઓની હેરાન કરવાના રસ્તા બદલાય છે. પણ જો થોડી સાવચેતી તથા સલામતી રાખવામાં આવે તો ડિઝીટલ જમાનો સારો અને સવલતભર્યો છે. ઇન્ટરનેટ વર્લ્ડમાં એવા પણ હેકર કાર્યરત છે, ત્રણ મિટર દૂરથી લેવામાં આવેલી તમારી તસવીરના આધારે તમારા ફિંગર પ્રિન્ટ લઇ શકે છે. આવો કિસ્સો જર્મનીમાં બન્યો હતો. એટલે આપણે આપણી તસવીરો લેવામાં કે તેને સોશ્યલ મીડિયા પર અપલોડ કરવામાં તકેદારી રાખવી જોઇએ.

કેટલીક એપ્લિકેશન એવી છે કે જે કેમેરા એક્સેસ માંગી લે છે અને તેના થકી તમારા મોબાઇલ ફોનના કેમેરા યુઝર્સને ખબર ના પડે એમ ચાલું કરી શકે છે. સ્ટેગ્નોગ્રાફિક મેસેજ આજે બહુ વાયરલ થાય છે. એટલે કે, કોઇ તસવીરમાં એવી રીતે શેર થાય કે, તે તસવીર શેર નહીં કરો તો પાપ લાગશે કે કોઇ નુકસાન થશે. આવી તસવીરોમાં ટ્રોઝન માલવેર છૂપાયેલા હોય છે. જે તમારા ફોનના કેમેરા ઓનઓફ કરી શકે છે. ફોન ગેલેરી હેક કરી શકે છે. આવા કિસ્સામાં મહિલાઓના અંગત ફોટાઓ લઇ લેવામાં આવે અને તેને વિકૃત રીતે સરક્યુલર કરી દેવામાં આવે છે. આવી બાબતોથી બચવા કેમેરા કવરનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે. જેથી ભૂલથી પણ કોઇ માલવેર મોબાઇલમાં આવી જાય તો કેમેરાથી કશું કેપ્ચર ના થઇ શકે.

શ્રી પ્રભુએ રિચાર્જ ફ્રોડ અંગે માહિતી આપતા કહ્યું કે, કોઇ મહિલા જ્યારે, પોતાના મોબાઇલ ફોનનું રિચાર્જ કરાવવા માટે જાય ત્યારે, રિચાર્જ કરાવવા વાળી વ્યક્તિ તેનો મોબાઇલ નંબર લઇ લે છે અને બાદમાં તેને પરેશાન કરે છે. ઘણી વખત એવું પણ બને છે કે ફોન રિપેર કરાવવા વાળા પણ મોબાઇલ ડેટા ચોરી લે છે અને તેનો વિકૃત ઉપયોગ કરે છે. આનાથી બચાવા બને ત્યાં સુધી ઓનલાઇન રિચાર્જ કરાવી લેવાય અને વિશ્વાસપાત્ર, ઓથોરાઇઝ્ડ કંપની પાસે જ મોબાઇલ રિપેર કરાવવા જોઇએ. વિડીઓ ચોરાવાના બનાવમાં ડીપ ફેકિંગ થતું હોય છે. એટલે કે, વિડીઓ એવી રીતે એડિટ કરવામાં આવે છે કે તેમાં બીજી જ કોઇ વ્યક્તિનો ચહેરો મૂકી દેવામાં આવે છે અને આવા વિડીઓ વિકૃત વેબસાઇટ ઉપર મૂકી દેવામાં આવે છે. અથવા તો ભોગ બનનારી મહિલાનું ઉત્પીડન કરવામાં આવે છે. તેમણે ઓનલાઇન ડેટિંગથી બચવા માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. તેમણે એક મહત્વપૂર્ણ વાત જણાવતા કહ્યું કે, જેમ પાસવર્ડ નાનો એમ તે ઓછા સમયમાં હેક કરી શકાય છે. ઓછા અક્ષરના પાસવર્ડ માત્ર ગણતરીની સેકંડમાં હેક થઇ શકે છે. સલામતી માટે લોઅરકેસ અપરકેસ વાળા શબ્દો સાથે દસ શબ્દોનો પાસવર્ડ રાખવો જોઇએ.

ફોરેન્સીક સાયન્સ લેબોરેટરીના અધિક નિયામક શ્રી હિતેશ સંઘવીએ કહ્યું કે, ઇવ ટિઝિંગ, છેડતી, ભૃણહત્યા, અપહરણ, જાતીય હુમલા, એસીડ ફેંકવા, દહેજ સંબંધી ગુનાઓનો ભોગ મહિલાઓ બને છે. હવે, ડિઝીટલ યુગમાં મહિલાઓને પરેશાન કરવામાં આવે છે. ફેકઆઇડી બનાવી મહિલાઓને પરેશાન કરવામાં આવે છે. વિકૃત તસવીરો સોશ્યલ મીડિયામાં શેર કરી દેવામાં આવે છે. તેની સામે ગુજરાત રાજ્ય સરકારે હવે સાયબર ક્રાઇમ પોલીસ સ્ટેશન શરૂ કર્યા છે. વિવિધ પદ્ધતિઓના ઉપયોગ થકી અપરાધીઓને પકડી લેવામાં આવે છે. આ વેળાએ રાજકોટ વિભાગના ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.. (માહિતી બ્યુરો -રાજકોટ)


ગુજરાતના એક માત્ર કોમ્યુનિટી રેડિયો દ્વારા કચ્છના ગામડાના બહેનોને શિક્ષણ અપાય છે..

kutchh radio

kutchh radio

રેડિયો શબ્દ આજની યુવા પેઢી માટે માત્ર એફએમ પુરતો જ સિમિત રહી ગયો છે. એક સૈકા પહેલા જ્યારે શોધ થઈ ત્યારે ભારે દબદબો ભોગવનાર રેડિયો હવે ભંગારની રેકડીઓમાં જોવા મળે છે. જો કે ક્યારેક કોઈક મોટી ઉંમરના વડિલોના હાથમાં રેડિયો દેખાઈ જાય છે. સમયની રફતારમાં ફેંકાઈ ગયેલા આ રેડિયોના માધ્યમાથી જ કચ્છના અતિ પછાત અને અશિક્ષિત વિસ્તારના બહેનોને ઉંચા લાવવા મહિલાઓનું સંગઠન માથામણ કરી રહ્યું છે. ગુજરાત સમાચારના અહેવાલ મુજબ કચ્છના ભીમસર પંથકમાં ચાલતો આખા ગુજરાતનો એક માત્ર કોમ્યુનિટી રેડિયો આસપાસના ર૬ ગામની ૬૦૦૦ થી વધુ બહેનોને શિક્ષિત અને દિક્ષિત કરી રહ્યો છે.

મુળભુત રીતે પશુપાલનના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલો રણ પ્રદેશ કચ્છ આખો જિલ્લો આમ તો શૈક્ષણિક રીતે પછાત ગણાય છે. પરંતુ કચ્છના ભીમસર પંથકના કેટલાક ગામડાની હાલત ખુબ જ પછાત છે. લખતા-વાંચતા જ ન આવડતું હોય ત્યાં શિક્ષણ આપવા માટેના માધ્યમો પણ સિમિત બની જાય છે. તેવી સિૃથતિ વચ્ચે અહી વર્ષ ર૦૧ર ની બીજી જૂનના રોજ સૌથી સસ્તુ અને સરળ માધ્યમ એવા ગુજરાતના સૌપ્રથમ કોમ્યુનિટી રેડિયોની શરૃઆત કરવામાં આવી. ખાસ કરીને ઘર-પરિવારના આાધાર સ્તંભ એવા બહેનોમાં શિક્ષણનું સ્તર ઉંચુ આવે અને તેને મુંજવતા અંગત જીવનના પ્રશ્નો ઉકેલાય તો સમગ્ર વિસ્તારનો એકંદર ઉત્કર્ષ ઝડપાથી થાય છે માટે અહી બહેનોને શિક્ષિત અને દિક્ષિત કરવા માટે શરૃ કરાયેલા કોમ્યુનિટી રેડિયોનું નામ સહિયર જો રેડિયો એવું આપવામાં આવ્યું તથા તેના સંચાલનમાં પણ મહિલા સંસ્થાની રચના કરવામાં આવી. આજે આ સંસ્થા સહિયર જો સંગઠનમાં છ હજારથી વધુ બહેનો જોડાયેલી છે. સંચાલન કમિટીમાં ૧૧ સભ્યો છે.

સંગઠન અને રેડિયોના સંચાલક કહે છે કે ૯૦.૪ ચેનલ ઉપરથી રેડિયો સ્ટેશનની આસપાસની પ૦ કિ.મી.ની ત્રિજ્યામાં આવતા આશરે ર૬ જેટલા ગામડામાં નિયમીત પ્રસારણ કરવામાં આવે છે. મહિલાઓના ઉત્કર્ષ માટેના તથા રોજીંદા પ્રશ્નોનું નિરાકરણ આપતા કાર્યક્રમોનું કચ્છની પરંપરાગત લોકબોલીમાં પ્રસારણ થાય છે. હાલ જેડલેનું જતન નામનો એક કાર્યક્રમ ચાલી રહ્યો છે. જેનો મતલબ, બહેનપણીનું ધ્યાન રાખવું તેવો થાય છે. આ કાર્યક્રમ થકી મહિલાઓના આરોગ્યને લગતા પ્રશ્નો હલ કરવામાં આવે છે.

મહિલાઓ રેડિયો સ્ટેશનના ફોન નંબર ઉપર ફોન કરીને પોતાની સમસ્યાઓ વર્ણવે છે. કેટલીક મહિલાઓ રૃબરૃ રેડિયો સ્ટેશન સુધી પહોંચે છે. ઘણી વખત રેડિયોની ટીમ ગામડાઓમાં જઈને સમજણ આપે છે. દરરોજ સવાર-સાંજ સાત વાગ્યે અને બપોરે બાર વાગ્યે એમ ત્રણ વખત કાર્યક્રમનું પ્રસારણ થાય છે. તેઓ કહે છે કે અમે ફક્ત માહિતી અને મનોરંજન જ નથી આપતા પરંતુ સહિયર બનીને બહેનોની સમસ્યા હલ કરીએ છીએ. માટે આ વિસ્તારમાં આ કોમ્યુનિટી રેડિયોની ખુબ લોકપ્રિયતા છે. અત્યારે રેડિયો દ્વારા કુંજલ પાંજે કચ્છજી, બાંધણીનીજી ગાલ, તુ જીયરો આઈ, કચ્છ લોકજી વાણી, ધરીયા ઘેર, લીકબુચાણી, સજીવનો સાદ, જેવા કાર્યક્રમો અપાય છે. ઈન્દુબા જાડેજા, હકીમાબેન ઠેબા, કેસરબેન બદરૃ, અમીનાબેન ઈસ્માઈલ વગેરે કમિટીના બહેનો હાલ સ્ટેશનનું સંચાલન કરે છે.

હાલ આકાશવાણી શબ્દ ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયોનો પર્યાય બની ગયો છે પરંતુ આકાશમાંથી સંભળાતી અદ્રશ્ય વાણીના રૃપમાં આ રેડિયો સ્ટેશન દરરોજ છ હજારથી વધુ બહેનોના જીવનમાં પરિવર્તન લાવવાનું કાર્ય કરી રહી છે. ગુજરાતના એક માત્ર આ કોમ્યુનિટી રેડિયો થકી મળેલા હકારાત્મક પરિણામો અંગે સંચાલક ટીમ જણાવે છે કે, એક સમયે આ વિસ્તારમાં દારૃના નશાનું વ્યાપક દુષણ હતું. આજે અનેક પરિવારોને દારૃની બદીથી બચાવવામાં આવ્યા છે. દીકરીઓ તો ઠીક દિકરાઓને પણ શાળાએ મોકલવાનું ચલણ નહોતું. આજે દીકરીઓ પણ શાળાએ જતી થઈ છે. બહેનોને આરોગ્યને લગતી રોજીંદી અનેક સમસ્યાઓ દૂર થઈ છે. kutchh all india radio program for teaching and education for rural people and women in gujarat kutch india


રેલ્વેની બે મહિલા પાઇલોટસે મહિલા સશક્તિકરણના નવા આયામો રચ્યા છે

Train Driver Women

Train Driver Women

 :: સંકલન ::
સોનલ જોષીપુરા
પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી,
જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

પારકી પંચાતનું જીવતું જાગતું સ્વરૂપ એટલે સ્ત્રીઓ, રોંગ નંબરમાં પણ કલાકો સુધી વાત કરી શકતી બહેનો, સેલ્ફી લેવા માટે જાતભાતનાં નખરાંઓ કરતી મહિલાઓ, આ અને આવી તો બીજી કેટલીય માથામેળ વગરની સ્ત્રીઓ વિષેની ટીપ્પણીને સરિતા કુશવાહા અને ભાવના ગોમેઇ નામની બે યુવતીઓએ સણસણતો જવાબ આપ્યો છે. આ બંને સાહસિક યુવતીઓએ ટ્રેઇન ચલાવીને મહિલા જગતને એક નવા જ ટ્રેક પર મુકી દીધું છે. પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગની ઓખા-આબુ રોડ ટ્રેઇનમાં લોકોમોટિવ પાઇલોટ તરીકે સમગ્ર ટ્રેઇનના સંચાલનની જવાબદારી સંભાળતી સરિતા કુશવાહા છેલ્લા આઠ વર્ષથી તેમની ફરજો ખૂબીપૂર્વક અદા કરી રહી છે. તેમના મદદનીશ તરીકે ભાવના ગોમેઇ છેલ્લા બે વર્ષથી આસિસ્ટન્ટ લોકોમોટિવ પાઇલોટ બનીને સરિતાજીને સંતોષજનક સહકાર આપી રહી છે.

રેલ્વેની ડયુટી કલાકો આધારિત હોય છે. ફાવી જાય તો અઘરી ન લાગે એવી આ ડયુટી નિભાવવા માટે સદા સજ્જ એવા સરિતાજી જણાવે છે કે મહિલા પાઇલોટ ટ્રેઇન ચલાવી શકશે એ વાત શરૂઆતમાં તો પેસેન્જરો સ્વીકારવા જ તૈયાર નહોતા. પરંતુ અમે મક્કમ રહીને સંપૂર્ણ સજ્જતાપૂર્વક અમારી ડયુટી કરવા માંડી એટલે સામાન્ય માણસો પણ અમારામાં વિશ્વાસ મુકતા થઇ ગયા. બાકી રહી વાત કલાકો આધારિત ફરજની તો કોલ સેન્ટરમાં કામ કરતી યુવતીઓ પણ શીફટીંગમાં કામ કરતી જ હોય છે ને… અમારે ભાગે તો દેશના નાગરિકોને તેમની મંઝિલે પહોંચાડવાનું પડકારજનક અને પરમાર્થનું કામ આવ્યું છે એ પૂરૂં કરીને અમે અમારી જાતને બડભાગી માની છીએ.

મીકેનીકલ એન્જીનીયરીંગ ડીગ્રી ધરાવતી સરિતા કુશવાહા છેલ્લા આઠ વર્ષથી ટ્રેઇન ચલાવે છે. તેમની ભરતી આસિસ્ટન્ટ લોકોમોટિવ પાઇલોટ તરીકે થઇ હતી ત્યારબાદ પ્રમોશન મેળવીને તેઓ હવે લોકોમોટિવ પાઇલોટ બનીને પશ્ચિમ રેલ્વેમાં સફળતાપૂર્વક તેમની ફરજો અદા કરી રહયા છે તેમના અધિકારીઓ પણ તેમની કાર્યશૈલીથી ખુશ છે.

એવી જ બીજા લેડી છે કુ.ભાવના ગોમેઇ જે આસિસ્ટન્ટ લોકોમોટિવ પાઇલોટ તરીકે આ જ ટ્રેઇનમાં સરિતાજીને મદદ કરે છે. તેઓ પણ ખૂબ સાહસિક સ્વભાવના છે. ઇલેકટ્રોનિક્સ એન્જીનીયરીંગની ડીગ્રી ધરાવતી ભાવનાને નાનપણથી ટ્રેઇન ચલાવવાના અભરખા હતા એટલે એ દિશા તરફ જ પ્રયાણ કરીને તેઓ આ પોસ્ટ સુધી પહોંચ્યા છે. આ બંને બહેનો શરૂઆતમાં માત્ર ગુડઝ ટ્રેઇન જ ચલાવતી હતી પરંતુ તેમની કાર્યદક્ષતા પિછાણીને રેલ્વે અધિકારીઓ હવે તેમને મેજર પેસેન્જર ટ્રેઇનમાં પણ ડયુટી સોંપી રહયા છે. બંને મહિલાઓની ઇચ્છા રાજધાની એકસપ્રેસ ચલાવવાની છે. આ ઇચ્છા જલ્દી પુરી થાય તેવી આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિન નિમિત્તે કૈંક અલગ કરવા ઇચ્છતી તમામ બહેનો તરફથી શુભેચ્છાઓ…


આ બહાદુર ગુજરાતી મહિલાએ ૧૦૦ થી વધુ વાર સિંહનો સામનો કરેલ છે

manjuben makvana

manjuben makvana

આપણે જયારે ભણતા ત્યારે ચારણ કન્યા સાવજોને ભગાડતી હતી તેની વાત આવતી હતી તેવી જ રીતે અમરેલી જીલ્લાનાં ખાંભાના ૪૫ વર્ષિય મંજુબેન મકવાણા નામના મહિલા વર્ષોથી પોતાનાં બકરા ચરાવવાં ઘોર જંગલમાં એકલા જઈને અનેકવાર સિંહોને ભગાડી પોતાનાં બકરાનાં જીવ બચાવી આ મહિલાએ શુરવિરતાનું ઉદાહરણ પુરૃ પાડયું છે.

ખાંભાનાં ભગવતીપરામાં રહેતા મંજુબેન મકવાણા છેલ્લા ૨૦ વર્ષથી પોતાનાં બકરા જંગલમાં ચરાવી ગુજરાન ચલાવી રહ્યા છે. ગમે તેવા તડકા અને વરસાદમાં પણ સવારે આઠ વાગે બકરા લઈને જંગલમાં જતા મંજુબેન સાંજે છ વાગે પાછા ફરે છે. સવારે બકરાને લઈને ખંભે કુહાડી નાખી ઘરેથી નીકળી જતા મંજુબેન બપોરનુ ભોજન પણ સીમમા સાથે લઇ જાય છે. જંગલમાં સાવજની ડણકથી માનવીનાં હાજા ગગડી જાય છે પરંતુ ૪૫ વર્ષિય પાતળા બાંધાનાં મંજુબેન એક મહિલા હોવા છતાં પણ મરદ મુછાળા પુરૃષને શરમાવે તેવી લોખંડી હિંમત દાખવે છે. માલધારી ગોવાળો તેને ચારણ કન્યાનાં ઉપનામે સંબંધો છે.

સાવજોનાં નેશ ગણાતા બાવાગાળા, ધોળીનેશ, ભુત વડલી, રાહાગાળા વિસ્તારમાં કોઈપણ ડર વગર બકરા ચરાવતા મંજુબેનને અનેકવાર સાવજોનો ભેટો થઈ ચૂકેલો છે. તેઓએ જાનનાં જોખમે સાવજોને ભગાડી પોતાનાં બકરાનાં જીવ બચાવેલા છે. ઉંમર પ્રમાણે કાને ઓછું સાંભળતા મંજુબેન એક કિલોમીટર દૂરથી પ્રાણીઓને પારખવાની કુશળતાં ધરાવે છે. ખંભે કુહાડી અને કુહાડીનાં છેડે ભાથુ બાંધી જંગલનાં રાજાને હિંમતપૂર્વક બકરાની આસપાસ પણ ફરકવા દેતા નથી. લગભગ સો વખત સિંહોને બકરાથી દૂર હડસેલનાર મંજુબેનને હવે સાવજોનાં જરાપણ ડર રહ્યો નથી..


ઉપલેટાના અજીમા ૧૨૬ વર્ષની જીવન સંધ્યાએ મતદાન કરવાનો અનોખો ઉત્સાહ ધરાવે છે

ajima - upleta

ajima – upleta

:: આલેખન ::
દર્શન ત્રિવેદી
પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી
જયુબેલી બાગની અંદર,
રાજકોટ – ૩૬૦ ૦૦૧

અરે… બાપલિયા મતદાન તો કરવું જ પડે ને.. ઉપલેટામાં રહેતા ૧૨૬ વર્ષના અજીમા ચંદ્રવાડિયાને ચૂંટણી વિશે પૂછતા આવું ઉત્સાહપૂર્વક બોલી ઉઠે. રાજશાહી અને લોકશાહી, બન્ને શાસન વ્યવસ્થા જેમના જીવનનું ભાથું છે, એવા અજીમાં મસ્તમૌલા છે. સવાસો વર્ષની આયુ હોવા છતાં તમારી સાથે ફટાફટ વાતો કરે અને પોતાના અનુભવો જણાવે. પુત્રો, પુત્રીઓ, પૌત્રો અને પૌત્રીઓ મળી ચોથી પેઢીએ ૬૫ વ્યક્તિનો નોખો નોખો પણ એક, બહોળો પરિવાર ધરાવતા અજીમાંને તેમના જન્મ વિશે પૂછતા ફટ કરતા કહે કે છપ્પનિયા દુષ્કાળ વખતે હું ૮ – ૧૨ વર્ષની હતી. વિક્રમ સંવંત ૧૯૫૬ થી અત્યારના વિક્રમ સંવંત ૨૦૭૪ સુધીની ગણતરી કરતા અજીમા સહેજે સવાસો વર્ષનું આયખુ વટાવી ચૂક્યા છે. પણ તેઓ કહે કે લાખો વર્ષની થઇ છું. તેઓ ક્યારેય દવાખાને ગયા નથી.

પોતાના બાળપણમાં જ ૫૬ નો દુષ્કાળની પીડા વેઠી ચૂકેલા અજીમાને એ કારમા દિવસો હજુ પણ યાદ છે. આમ તો તેમની મોટા ભાગની સ્મૃતિઓ વિલોપ થઇ ચૂકી છે. પણ દુષ્કાળના દિવસો અંગે પેટભરીને વાતો કરે. એ દિવસોમાં પાણીની વ્યવસ્થા, ભોજન અને કામની બાબતોએ બખુબી જણાવે. આ ઉંમરે અજીમાની આંખે સૂરજ આથમી ગયો છે. પણ તેનો અનુભવ અને શાણપણ તેમની વાતોમાં સહજે છલકાય જાય. એટલે જ તેઓ આ વખતે પણ મતદાન કરવા માટે ભારે ઉત્સાહી છે. તેઓ એક સમયે પોરબંદર રાજવીને ત્યાં કામ કરતા હતા. જેને તેઓ આજે પણ રાણા સાહેબ તરીકે યાદ કરે છે. આઝાદીના સમાચારો નિરંતર મેળવ્યા છે. એટલે તેમના માટે લોકશાહીના ઉત્સવ સમા મતદાન વખતે પોતાનો મતાધિકારનો ઉપયોગ કરવાનું ભૂલતા નથી.

ઉપલેટામાં ચાર પ્રપોત્રો સાથે રહેતા અજીમા સવાર, બપોર અને સાંજે રોટલા, રોટલી અને દૂધ જમે છે. તેમના લાંબા આયુષ્યનું રહસ્ય પૂછીએ તો તે કહે કે આ બાયુ (માતાઓ) ના આશીર્વાદ છે. તેઓ પોતાના સમયકાળ દરમિયાન દાયણ તરીકેનું કામ કરતા હતા. જટીલમાં જટીલ પ્રસુતિ સરળતાથી કરાવી દેતા. આસપાસના ગામોમાંના પરિવારો સુવાવડ સમયે અજીમાની સેવા લેતા હતા. એટલે અજીમાંને એવો દ્રઢવિશ્વાસ છે કે આ માતાઓના આશીર્વાદના કારણે તેમને દીર્ઘાયું પ્રાપ્ત થયું છે. અજીમાં સાથે વાતચીતમાં તેની સ્મૃતિમાં ખૂટતી કડી પ્રપોત્ર મારખીભાઇ જોડી આપે. આવા અજીમાં પણ લોકશાહીનો ઉત્સવ ઉત્સાહપૂર્વક મનાવવાના છે. રાજકોટ શહેર અને જિલ્લામાં આજની તારીખે ૩૭૨ શતાયુ મતદારો છે. તેમાં અજીમાં સૌથી મોટા છે. એટલે કે સમગ્ર રાજકોટના વડીલ અજીમા છે. રાજકોટ જિલ્લાના આવા વયોવૃદ્ધ મતદારો આજના યુવાપેઢી માટે પ્રેરણાદાયક બને છે.


મિસ વર્લ્ડ માનુષી છિલ્લરે આજના નેટિઝન માટે એક ઉદાહરણીય દાખલો બેસાડ્યો છે..

Miss India Manushi Chhillar

Miss India Manushi Chhillar

નાની નાની વાતમાં દુ:ખી થઈ જતા અને માઠું લાગી આવતા સોશિયલ મીડિયા પર ઘૂરકતા આજના નેટિઝન માટે તાજેતરમાં જ મિસ વર્લ્ડનો ખિતાબ જીતી આવેલી માનુષી છિલ્લરે એક ઉદાહરણીય દાખલો બેસાડ્યો છે. પોતાની અટકને લઈને કૉંગ્રેસી નેતા શશી થરૂરે સોશિયલ મીડિયા પર કરેલી ટિપ્પણીને મન પર ન લગાડતા છિલ્લરે ટ્વિટ કરી આ મામલે કોઈ વધારે ઊહાપોહ ન કરવા જણાવ્યું હતું. થરૂરે નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા લાદવામાં આવેલી નૉટબંધીની ટીકા કરવા લખ્યું હતું કે ચલણી નૉટો પર પ્રતિબંધ મૂકી કેટલી મોટી ભૂલ કરી છે. ભાજપને ખબર હોવી જોઈએ કે ભારતનું નાણું વિશ્વમાં ચાલે છે. જૂઓ.. આપણી છિલ્લર (ચિલ્લર) પણ મિસ વર્લ્ડ બની છે. તેના જવાબમાં માનુષીએ લખ્યું હતું કે જે છોકરી હમાણાં જ વિશ્વ જીતીને આવી છે તે આવી ટિપ્પણીથી દુ:ખી થાય તેમ નથી. ચિલ્લર બહુ સામાન્ય વાત છે. એ છોકરીની અંદરની ચિલ (ખુશમિજાજી) ભૂલશો નહીં.

જો કે સોશિયલ મીડિયામાં થરુરની ટિપ્પણીથી ભારે નારાજગી વર્તાઈ હતી. આ જોતા થરુરે માફી પણ માગી હતી. જો કે તેમની માફી પણ એક કટાક્ષ જ હતી. તેમણે લખ્યું હતું કે માની લઈએ કે આ વિનોદ બહુ નીચા સ્તરનો હતો. જે લોકોને આવા હળવા વિનોદથી દુ:ખ થયું હોય તેમની હું માફી માગું છું. જે છોકરીના જવાબને મેં ખાસ વખાણ્યું હતું તેને અપમાનિત કરવાનો મારો ચોક્કસ કોઈ ઈરાદો ન હતો. આજકાલ એક સામાન્ય વાક્ય કે રમૂજમાં કરેલી ટિપ્પણી મોટું સ્વરૂપ ધારણ કરી લે છે. સોશિયલ મીડિયાને લીધે વાત બહુ પ્રસરી જાય છે અને નાનકડી વાત પણ મોટી બની જાય છે. લોકો રમૂજ અને અપમાનમાં ફરક સમજી શકતા નથી કે સમજવા ઈચ્છતા નથી.. ત્યારે આ યુવાન મિસ વર્લ્ડની આ પરિપક્વતા દાદ માગી લે તેવી છે.. (પીટીઆઈ)


ગુજરાતની એકમાત્ર સૈનિક ગર્લ્સ સ્કૂલ મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલી છે

Ladies Army School

Ladies Army School

મહેસાણા જિલ્લામાં છેલ્લા ૧૦ વર્ષથી એક સૈનિક કન્યાશાળા ચાલે છે. આ સ્કુલમાં છોકરીઓને અભ્યાસની સાથે સાથે સેનામાં અપાતી ટ્રેનિંગ પણ અપાય છે. જેનાથી આગળ જઇને આમાં કેરિયર બનાવી શકાય છે. ખેરવામાં આવેલી ગણપત યુનિવર્સીટી કેમ્પસમાં શ્રીમતી એમ. જી. પટેલ સૈનિક સ્કુલ ફોર ગર્લ્સમાં ધો ૬ થી પ્રવેશ લઇ શકાય છે. આમતો આ સ્કુલ સામાન્ય શાળાઓ જેવી છે જ્યાં રૂટિન સ્ટડીની સાથે સાથે ક્રિકેટ, બેડમિંટન, ટેનિસ જેવી રમતોમાં પણ છોકરીઓ ભાગ લે છે પણ જે અભ્યાસ આ શાળાને બીજી સ્કુલોથી જુદી પાડે છે. ટ્રેકિંગ, રોક ક્લાયમ્બિંગ અને પર્વતારોહણ જેવી ગતિવિધિઓ જે આર્મીમાં જવા માટે જરૂરી છે તેની તાલીમ અપાય છે. ગણપત યુનિવર્સીટી ટ્રસ્ટ દ્વારા ૧૯૯૯માં આ સ્કુલ શરૂ કરવા આવી છે. સરકાર તરફથી આ સ્કુલ માટે ફુડ બિલ અને આર્મી ટ્રેનિંગ માટે સહાય આપવામાં આવે છે. અત્યારે ધોરણ ૬ થી ૧૦ સુધીમાં ૨૪૮ જેટલી વિદ્યાર્થીનીઓ અહિંયા શિક્ષણ લઇ રહી છે. વેરાવળ, મહેસાણા, સુરત, નવસારી, જુનાગઢથી પણ અહિંયા છોકરીઓ ભણી રહી છે. સ્કૂલનાં પ્રિન્સિપાલના જણાવ્યા અનુસાર સરકારના નિયમ પ્રમાણે અત્યારે યુવતીઓ ગ્રેજ્યુએશન પછીજ સેનામાં જોડાઇ શકે છે એટલે અહિંયા આર્મીની ટ્રેનિંગ પ્રમાણેજ તમામ ટ્રેનિંગ અપાય છે.


ઝારખંડના પોટકા ગામમાં રસ્તાઓ ને સૌથી વધુ ભણેલી દીકરીઓનાં નામ અપાય છે

potka village jharkhand

potka village jharkhand

સુમિતા ભટ્ટાચાર્ય, બૈસાખી ગોપે, મણિ માલા સિકદાર, સુનીતા ગોપે જેવી છોકરીઓનાં નામ આપણે ભલે કયારેય સાંભળ્‍યાં ન હોય પરંતુ ઝારખંડના સિંઘભુમ જિલ્લાના પોટકા ગામે જાઓ તો તમને આ છોકરીઓનાં નામના રસ્તાઓ દેખાશે. ના તે કોઇ ત્યાંની મહિલા રાજકારણીઓ કે સેલિબ્રિટી નથી બલકે ત્યાંની ભણવામાં એકદમ હોશિયાર દીકરીઓ માત્ર છે. દર અસલ રાંચીથી ૧પ૦ કિલોમીટર દૂર આવેલા આ ગામમાં દીકરીઓને ભણાવવાનો જબરો મહિમા છે. ૬૦૦ પરિવાર ધરાવતા આ ગામમાં એક પણ હાઇસ્કુલ નથી અને વિદ્યાર્થીઓએ ભણવા માટે હાઇસ્કુલ માટે દરરોજ ૩ કિલોમીટર અને કોલેજ જવા માટે રોજ ૩૦ કિલોમીટર દુર જવું પડે છે. આવું થાય ત્યારે પહેલો ભોગ ગામની દીકરીઓના શિક્ષણનો લેવાઇ જાય આવું ન થાય એટલા માટે ગામના મહિલા મોરચાએ મસ્ત ઉપાય કાઢયો કે જે દીકરીઓ સૌથી વધુ ભણશે તેના નામે ગામના રસ્તાઓ ઓળખાશે. અત્યારે ર૩ વર્ષની થયેલી સુમિતા ભટ્ટાચાર્ય ગામની સૌથી વધુ ભણેલી દીકરી છે ત્યાર પછીની છોકરીઓનાં નામે હવે ગામના રસ્તાઓ ઓળખાય છે. ઇવન સિંઘભુમના ડેપ્યુટી  કમિશનરે પણ આ પગલાને આવકારીને સતાવાર રીતે નામનાં પાટિયાં બનાવવાની મંજુરી આપી દીધી છે.